بيىل شىعىس ءوڭىرى ناۋرىز مەيرامىن ەرەكشە اتاپ وتەدى. ياعني ەجەلگى ءداستۇر نەگىزىندە ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىنە ارنالعان مەرەكەلىك ءىس-شارالار مەملەكەتتىك كۇنتىزبەدەگى مەيرامنان جەتى كۇن بۇرىن باستالادى. ءار كۇننىڭ ءوز ۇرانى, ءىس-شارالاردى وتكىزۋگە ارنالعان ارنايى تاقىرىبى بار. ۇلىق مەرەكە وبلىستا وسىلايشا 16 ناۋرىز كۇنى باستالىپ كەتەدى.
العاشقى اتاۋلى مەرەكە وڭىردە «ءونىس» كۇنى بولىپ بەلگىلەندى. تابيعات-انانىڭ ويانۋىن بىلدىرەتىن بۇل كۇنى ايى-كۇنى جەتىپ بوسانعان انالاردى پەرزەنتحاناعا بارىپ قۇتتىقتاۋ, دۇنيە ەسىگىن اشقان سابيلەرگە قادىرلى اقساقالداردىڭ باتا بەرۋى, وبلىستىق ادىلەت دەپارتامەنتى قىزمەتكەرلەرىمەن بىرگە سابيلەردىڭ تۋ تۋرالى كۋالىكتەرىن تابىستاۋ جانە وزات اۋىل ەڭبەككەرلەرىنە قۇرمەت كورسەتۋ كوزدەلىپ وتىر.
ەكىنشى كۇن «قامقورلىق» دەپ اتالادى. اتاۋى ايتىپ تۇرعانداي, 17 ناۋرىزدا سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرىن قۇتتىقتاپ, قاريالارعا قۇرمەت كورسەتىلمەك. جەتىم بالالار, قارتتار ۇيلەرىنە بارۋدى ۇيىمداستىرۋ, مۇقتاجدارعا كومەك كورسەتۋ دە قاراستىرىلعان.
«تازالىق» اتالعان ءۇشىنشى كۇن تۇلەۋگە, تۇرلەنۋگە ءۇندەيتىن ەرەكشە ەڭبەككە تولى كۇن بولماق. جاڭارۋدى, تازارۋدى ماقسات ەتكەن 18 ناۋرىزدا كوشەلەر, مەكەمەلەر مەن ۇيىمداردىڭ اۋماقتارى, اۋلالار كۇل-قوقىستان ارىلادى.
ال 19 ناۋرىزدا «ىنتىماق» مەرەكەسى اتالىپ وتەدى. حالىقتى بىرلىككە ۇندەيتىن بۇل كۇنى مەرەكەلىك ءىس-شارالار وتەتىن ورىنداردا مەرەكەنىڭ باستى نىشانى – «التىباقان» ورناتىلادى, نەگىزگى مەرەكەلىك شارالار: كونتسەرتتىك باعدارلاما, ءتۇرلى بايقاۋلار مەن باسقا دا ونەر سايىستارى ەتنومادەني ورتالىقتاردىڭ كەڭىنەن قاتىسۋىمەن ۇيىمداستىرىلاتىن بولادى.
«ىرىس» مەيرامى اتالاتىن بەسىنشى مەرەكەلىك كۇن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ جارمەڭكەسىمەن, كونتسەرتتىك كەشتەرىمەن ەرەكشەلەنەدى. بۇل كۇنى ايماقتىڭ فەرمەرلەرى, ديقاندارى ءوز ونىمدەرىن بازار نارقىنان تومەن باعالاردا ساۋدالاۋعا مۇمكىندىك الادى. ياعني ءوڭىر جۇرتشىلىعى ءۇشىن مولشىلىق مەرەكەسىنە اينالماق.
التىنشى كۇننىڭ اتى – «شاتتىق». مادەني-بۇقارالىق ءىس-شارالارعا تولى بولاتىن ۇلىستىڭ بۇل كۇنىندە ءان جانە بي كونكۋرستارى, ايتىس, شىعارماشىل زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىلادى. كەشكە جاستارعا ارنالعان ويىن-ساۋىق, ونىڭ ىشىندە «التىباقان», «ايقىش-ۇيقىش», «اقسەرەك-كوكسەرەك», «القاقوتان» سىندى ۇلتتىق ويىندار وتكىزىلمەك.
ءاز ناۋرىزعا ارنالعان التى كۇن اياقتالىپ, جەتىنشى كۇنى شىعىس جۇرتشىلىعى ءيسى تۇركىنىڭ, كۇللى قازاقستاندىقتاردىڭ جىل اينالىپ كۇتكەن مەيرامى – ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىن قارسى الادى. كۇن مەن ءتۇن تەڭەلىپ, جىلقى جىلى بوساعادان اتتايتىن ۇلىس كۇنىندە كوپتەگەن مەرەكەلىك ءىس-شارالار وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
– ءوڭىر باسشىسى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا بيىل شىعىس ءوڭىرى ناۋرىز مەرەكەسىن وسىلاي قارسى الۋدى جوسپارلاپ وتىر. جەتى كۇندى تاڭداپ الۋىمىزدىڭ سەبەبى, قازاق حالقى جەتى سانىن قاستەرلەيدى. بۇل – جاقسى داستۇرگە جول اشاتىن جوبا بولا ما دەگەن ويىمىز بار,– دەدى وبلىستىق مادەنيەت, مۇراعاتتار جانە قۇجاتتاما باسقارماسىنىڭ باسشىسى ن.احمەتجانوۆ.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان».
شىعىس قازاقستان وبلىسى.
سالت-ءداستۇردىڭ تۇعىرى – ءاز ناۋرىز
استانادا تۇندە ازداعان سۋىق بولعانمەن, جىلت ەتكەن كۇن كوزى قالىڭ قاردىڭ كوبەسىن سوگىپ جاتىر. اراسىندا قار قىلاۋلاپ, جاڭبىر سەبەلەپ قويادى. ءسويتىپ, ءاز ناۋرىزدىڭ لەبى سەزىلە باستادى. سونىڭ ءبىر دالەلى استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «كونگرەسس-حولل» سارايىندا ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى – ناۋرىز مەيرامىنا ارنالعان «ارمىسىڭ, ءاز ناۋرىز!» اتتى مەرەكەلىك دۋماندى كەش دەر ەدىك.
ءسويتىپ, قانىمىزعا ءسىڭىستى, جانىمىزعا جۇعىستى, وي-سانامىزعا نۇرلى شۋاق سىيلاپ سىلكىندىرىپ-سەرپىلتەتىن, ءتىلىمىز, سالت-ءداستۇرىمىز بەن ادەت-عۇرپىمىزدى ناسيحاتتاۋعا تۇعىر بولاتىن اتا-بابامىزدان سالت بولىپ كەلە جاتقان مەرەكەمىزدى كوپشىلىكتىڭ تويلاۋىنا ىقپال ەتۋدى ماقسات تۇتقان ءىس-شارانىڭ باسى ەلوردادا باستالىپ كەتتى.
استانا قالاسىنىڭ تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسى جىل سايىن ناۋرىزدىڭ 11-ءى مەن 22-ءسى ارالىعىندا «ارمىسىڭ, ءاز ناۋرىز!» اتتى قالالىق بايقاۋ وتكىزۋدى داستۇرگە ەنگىزگەن. ءداستۇرلى شاراعا اۋماقتىق, جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن قۇرىلىمدىق, دەنساۋلىق, مادەنيەت, سپورت, قوعامدىق, تۇرمىستىق قىزمەت كورسەتۋ مەكەمەلەرى, ساۋدا ورتالىقتارى, جوعارى جانە ورتا ارناۋلى وقۋ ورىندارى قاتىسادى. مەرەكەنىڭ سوڭعى كۇندەرى ۇزدىك دەپ تانىلعان مەكەمەلەر اكىمدىك تاراپىنان ارنايى ديپلومدارمەن جانە باعالى سىيلىقتارمەن ماراپاتتالادى.
ناۋرىز مەرەكەسىنە لايىقتالىپ ءورنەكتەلگەن ساحنا تورىندە ارنايى باتا وقىلىپ, كەلەر جىلقى جىلىنا جۇلدىز جورامال جاسالىپ, كوڭىلدى كورەرمەنگە اسەم ءان اۋەنىمەن شاشۋلار شاشىلدى. كەشتى جۇرگىزۋشىلەر اراسىندا ءداستۇرلى «تويباستاردى» جۇرتتىڭ وزىنە باستاتىپ, اپا-اجەلەرگە «بەسىك» جىرىن جىرلاتىپ, «تۇساۋكەسەر» ناقىشىن ورىنداعاندارعا ارنايى سىي-سياپاتتار تابىستادى. كەش بارىسىندا ساۋلە جەلدىباەۆا «ناۋرىز-دۋماندى», دانيار مۇحانوۆ «ايتبايدى», كلارا تولەنباەۆا «اققۋ-ارماندى», ەرلان رىسقالي «اق سيسا» مەن «سەگىز اياقتى», جاڭاباي وتەگەنوۆ «ايالانى», ەلەنا ابدىحالىقوۆا «ەسىڭە مەنى العايسىڭدى» ناقىشىنا كەلتىرە ورىنداپ, كوپشىلىكتى ريزا ەتتى. سونداي-اق, ساحنادا «ناز» مەملەكەتتىك تەاترىنىڭ بيشىلەرى بي بيلەسە, «سەرپەر» دومبىراشىلارى كۇي كۇمبىرلەتتى. ايتىسكەر اقىندار بالعىنبەك يماشەۆ پەن ايساۋلە بەيسەنحاننىڭ مەرەكەگە ورايلاستىرىلعان ايتىستارى كوپ كوڭىلىنەن شىقتى.
بەرىك سادىر,
«ەگەمەن قازاقستان».
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ.
