قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى №375

2013 جىلعى 17 قىركۇيەك,  استانا قالاسى جالپى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ (باستاۋىش, نەگىزگى ورتا جانە جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ) تۇرلەرى بويىنشا قىزمەتىنىڭ ۇلگىلىك قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى «ءبىلىم تۋرالى» 2007 جىلعى 27 شىلدەدەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 5-بابى 44-5) تارماقشاسىنا سايكەس بۇيىرامىن: 1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان: 1) وسى بۇيرىققا 1-قوسىمشاعا سايكەس ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيلەرى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى قىزمەتىنىڭ ۇلگىلىك قاعيدالارى; 2) وسى بۇيرىققا 2-قوسىمشاعا سايكەس وقىتۋ بەيىنى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى قىزمەتىنىڭ ۇلگىلىك قاعيدالارى; 3) وسى بۇيرىققا 3-قوسىمشاعا سايكەس وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋ جاعدايى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى قىزمەتىنىڭ ۇلگىلىك قاعيدالارى; 4) وسى بۇيرىققا 4-قوسىمشاعا سايكەس حالىقارالىق مەكتەپتەر قىزمەتىنىڭ ۇلگىلىك قاعيدالارى; 5) وسى بۇيرىققا 5-قوسىمشاعا سايكەس ينتەرناتتىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى قىزمەتىنىڭ ۇلگىلىك قاعيدالارى; 6) وسى بۇيرىققا 6-قوسىمشاعا سايكەس بىرىكتىرىلگەن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى قىزمەتىنىڭ ۇلگىلىك قاعيدالارى بەكىتىلسىن. 2. وسى بۇيرىققا 7-قوسىمشاعا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ كەيبىر شەشىمدەرىنىڭ كۇشى جويىلدى دەپ تانىلسىن. 3. مەكتەپكە دەيىنگى جانە ورتا ءبىلىم دەپارتامەنتى (ج.ا.جونتاەۆا): 1) وسى بۇيرىقتىڭ بەلگىلەنگەن تارتىپپەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلۋىن قامتاماسىز ەتسىن; 2) مەملەكەتتىك تىركەۋدەن وتكەننەن كەيىن وسى بۇيرىقتى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جاريالاسىن. 4. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى م.ا. ابەنوۆكە جۇكتەلسىن. 5. وسى بۇيرىق العاشقى رەسمي جاريالانعاننان كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. مينيستر ا.ءسارىنجىپوۆ. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ 2013 جىلعى 17 قىركۇيەكتەگى №375 بۇيرىعىنا 1-قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيلەرى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى قىزمەتىنىڭ ۇلگىلىك قاعيدالارى 1. جالپى ەرەجەلەر 1. وسى ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيلەرى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى قىزمەتىنىڭ ۇلگىلىك قاعيدالارى (بۇدان ءارى – ۇلگىلىك قاعيدالار) «ءبىلىم تۋرالى» 2007 جىلعى 27 شىلدەدەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا سايكەس ازىرلەندى جانە «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دەربەس ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن قوسپاعاندا, مەنشىك نىساندارى مەن ۆەدومستۆولىق باعىنىستىلىعىنا قاراماستان باستاۋىش, نەگىزگى ورتا جانە جالپى ورتا ءبىلىمنىڭ ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىراتىن جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەر (بۇدان ءارى – مەكتەپتەر) قىزمەتىنىڭ ءتارتىبىن ايقىندايدى. 2. وسى ۇلگىلىك قاعيدالاردا مىناداي ۇعىمدار پايدالانىلدى: 1) باستاۋىش مەكتەپ – باستاۋىش ءبىلىم بەرەتىن وقۋ باعدارلامالارىن, سونداي-اق وقۋشىلار مەن تاربيەلەنۋشىلەرگە قوسىمشا ءبىلىم بەرۋدىڭ وقۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىراتىن وقۋ ورنى; 2) نەگىزگى ورتا مەكتەپ – باستاۋىش جانە نەگىزگى ورتا ءبىلىم بەرەتىن وقۋ باعدارلامالارىن, سونداي-اق وقۋشىلار مەن تاربيەلەنۋشىلەرگە قوسىمشا ءبىلىم بەرۋدىڭ وقۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىراتىن وقۋ ورنى; 3) جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ - باستاۋىش, نەگىزگى ورتا جانە جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ جالپى ءبىلىم بەرەتىن وقۋ باعدارلامالارىن, سونداي-اق وقۋشىلار مەن تاربيەلەنۋشىلەرگە قوسىمشا ءبىلىم بەرۋدىڭ وقۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىراتىن وقۋ ورنى; 4) بەيىن الدى دايارلىق - ءبىلىم الۋشىنىڭ جەكە ءبىلىم بەرۋ تراەكتورياسىنىڭ نەگىزگى ورتا ءبىلىم بەرۋدى تاڭداۋىن ماقساتتى پەداگوگيكالىق قولداۋ.2011.24.10. № 487-ءىV قر زاڭىمەن 5-1) تارماقشامەن تولىقتىرىلدى; 3. مەكتەپكتەردىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى: 1) قۇزىرەتتى جەكە تۇلعانى قالىپتاستىرۋعا جانە دامىتۋعا باعىتتالعان ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن مەڭگەرۋ ارقىلى وقۋشىلاردىڭ فۋنكتسيونالدىق ساۋاتتىلىعىن دامىتۋ ءۇشىن جاعدايلار جاساۋ; 2) ءبىلىم الۋشىلاردىڭ ءتيىستى مەملەكەتتىك جالپىعا مىندەتتى ءبىلىم بەرۋ ستاندارتىندا كوزدەلگەن بازيستىك عىلىم نەگىزدەرىن الۋىن قامتاماسىز ەتۋ; 3) جەكە تۇلعانىڭ شىعارماشىلىق, رۋحاني جانە دەنە ءبىتىمى مۇمكiندىكتەرىن دامىتۋ, ادامگەرشىلىك پەن سالاۋاتتى ءومىر سالتىنىڭ بەرىك نەگىزدەرىن قالىپتاستىرۋ; 4) ازاماتتىق پەن پاتريوتيزمگە, ءوز وتانى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا دەگەن سۇيىسپەنشىلىككە, مەملەكەتتiك رامىزدەردى جانە مەملەكەتتىك ءتىلدى قۇرمەتتەۋگە, حالىق داستۇرلەرىن قادىرلەۋگە, كونستيتۋتسياعا قايشى جانە قوعامعا قارسى كەز كەلگەن كورىنىستەرگە توزبەۋشىلىككە تاربيەلەۋ; 5) بەلسەندى ازاماتتىق ۇستانىمى بار جەكە تۇلعانى تاربيەلەۋ, رەسپۋبليكانىڭ قوعامدىق-ساياسي, ەكونوميكالىق جانە مادەني ومىرىنە ارالاسۋ قاجەتتىلىگىن, جەكە تۇلعانىڭ ءوز قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىنە سانالى كوزقاراسىن قالىپتاستىرۋ; 6) وتاندىق جانە الەمدىك مادەنيەت جەتىستىكتەرىنە باۋلۋ, قازاق حالقى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تۇراتىن باسقا دا ۇلتتاردىڭ تاريحىن, ادەت-عۇرپى مەن داستۇرلەرىن زەردەلەۋ. 4. باستاۋىش, نەگىزگى ورتا جانە جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيلەرى: 1) باستاۋىش; 2) نەگىزگى ورتا; 3) جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە ىسكە اسىرىلادى. 5. مەكتەپ ۇزدىكسىز ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ نەگىزگى بۋىنى بولىپ تابىلادى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بارلىق ازاماتتارىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2012 جىلعى 23 تامىزداعى № 1080 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك جالپىعا مىندەتتى ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارىنىڭ (بۇدان ءارى - مجبس) شەگىندە تەگىن ورتا ءبىلىم الۋعا مەملەكەتتىك كەپىلدەندىرىلگەن قۇقىق جانە مۇمكىندىك ۇسىنادى. 2. مەكتەپتەردىڭ قىزمەتىنىڭ ءتارتىبى 6. مەكتەپكە قابىلداۋ ءتارتىبى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2012 جىلعى 19 قاڭتارداعى № 127 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن باستاۋىش, نەگىزگى ورتا جانە جالپى ورتا ءبىلىمنىڭ جالپى ءبىلىم بەرەتىن وقۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىراتىن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا وقۋعا قابىلداۋدىڭ ۇلگىلىك قاعيدالارىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى. 7. مەكتەپ جەرگiلiكتi اتقارۋشى ورگاننىڭ ۇسىنىسى بويىنشا, بەكىتىلگەن اۋماق شەگiندە مەكتەپكە دەيiنگi جاستاعى جانە مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردى دەربەس (اتى-ءجونى بويىنشا) ەسەپكە الۋدى جۇرگiزەدi. 8. مەكتەپتىڭ پەرسونالىن جيناقتاۋ ءتارتىبى ونىڭ جارعىسىمەن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم سالاسىنداعى زاڭناماسىمەن رەگلامەنتتەلەدi. 9. مەملەكەتتىك مەكتەپتەردە شتات سانى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2008 جىلعى 30 قاڭتارداعى № 77 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ۇلگى شتاتتارىنا سايكەس بەلگىلەنەدى. 10. مەكتەپكە پەداگوگيكالىق جۇمىسقا ماماندىعى بويىنشا بىلىكتiلiك سيپاتتاماسىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلەتiن جانە ءبىلىمi تۋرالى مەملەكەتتىك ۇلگiدەگi قۇجاتتارمەن راستالعان قاجەتتi كاسiپتiك-پەداگوگيكالىق بىلىكتiلiگi بار تۇلعالار قابىلدانادى. 11. مەملەكەتتىك مەكتەپتەردە ءبىلىمالۋشىلاردى وقۋلىقتارمەن, وقۋ-ادىستەمەلىك كەشەندەرمەن قامتا­ماسىز ەتۋ مەملەكەتتىك بيۋدجەت ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلادى. 12. مەكتەپ ەكىجاقتى حالىقارالىق كەلىسىمدەردىڭ نەگىزىندە شەتەلدiك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىمەن, حالىقارالىق ۇيىمدارمەن جانە قورلارمەن تiكەلەي بايلانىستار ورناتا, ىنتىماقتاستىق تۋرالى ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى شارتتار جاساي, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى حالىقارالىق ۇكiمەتتiك ەمەس ۇيىمدارعا (قاۋىمداستىقتارعا) كiرە الادى. 13. مەكتەپتەگى ءبىلىم بەرۋدiڭ مازمۇنى مجبس-عا سايكەس ازiرلەنەتiن جانە iسكە اسىرىلاتىن جۇمىس باعدارلامالارىمەن جانە وقۋ جوسپارلارىمەن ايقىندالادى. بازيستiك وقۋ جوسپارىنىڭ ۆارياتيۆتىك بولiگiنiڭ قۇرامىنا كiرەتiن جانە ناقتى ۇيىمنىڭ ەرەكشەلىگىن كورسەتەتiن وقۋ پاندەرi بويىنشا وقۋ جۇمىس جوسپارىن جانە باعدارلامالارىن ازiرلەۋدi مەكتەپ دەربەس جۇزەگە اسىرۋعا قۇقىلى. 14. مەملەكەتتىك ەمەس مەكتەپتە جىلدىق كۇنتىزبەلiك وقۋ كەستەسi ونىڭ جارعىسىمەن ايقىندالادى. 15. مەكتەپتەگى ساباقتار كەستەسىن ونىڭ باسشىسى نە ونى الماستىراتىن تۇلعا بەكىتەدى. ساباق كەستەسىندە وقۋ ساباقتارىنىڭ كۇندەلىكتى سانى, ۇزاقتىعى جانە رەتى كورسەتىلەدى. مەكتەپتەگى ساباق كەستەسى ءبىلىم الۋشىلار مەن تاربيەلەنۋشىلەردىڭ تاماقتانۋى مەن بەلسەندى دەمالۋى ءۇشىن ۇزاقتىعى جەتكىلىكتى ۇزىلىستەردى كوزدەيدى. 16. مەكتەپتىڭ بارلىق تۇرلەرىنىڭ وقۋشىلارى ءۇشىن ساباقتار اراسىنداعى ۇزىلىستەر ۇزاقتىعى كەمىندە 10 مينۋتتى, ۇلكەن ءۇزىلىس (2 نەمەسە 3 ساباقتان كەيىنگى) 30 مينۋتتى قۇرايدى: ءبىر ۇلكەن ءۇزىلىستىڭ ورنىنا 2 جانە 3 ساباقتان سوڭ ارقايسىسى 20 مينۋتتان ەكى رەت ءۇزىلىس جاساۋعا جول بەرىلەدى. 17. مەكتەپتەگى ساباقتىڭ ۇزاقتىعى 45 مينۋتتان اسپاۋى ءتيىس. ءبىرىنشى سىنىپتاردا بىرتە-بىرتە وقۋ جۇكتەمەسىن ارتتىرا وتىرىپ, «ساتىلى» وقۋ ساباقتارى ءۇشىن پايدالانادى. قىركۇيەكتە 35 مينۋتتان 3 ساباق; ەكىنشى توقساننان باستاپ 35 مينۋتتان 4 ساباق; ەكىنشى جارتىجىلدىقتان باستاپ ساباقتار 45-مينۋتتان جوسپارلانادى. ەڭبەك ساباعىنان باسقا بىرىككەن ساباقتارعا جول بەرىلمەيدى. ءبىرىنشى سىنىپ وقۋشىلارى ءۇشىن ءبىر جىل ىشىندە قوسىمشا ءبىر اپتالىق دەمالىستار ۇيىمداستىرىلادى. مەكتەپتەردە وقۋ ساباقتارى ساعات سەگىزدەن ەرتە باستالمايدى. وقۋ اپتاسىنىڭ ۇزاقتىعىنا قاراماستان وقۋشىلاردىڭ كۇندىزگى وقۋ جۇكتەمەسى باستاۋىش سىنىپتا بەس ساباقتان جانە نەگىزگى مەكتەپتە جەتى ساباقتان, جوعارى سىنىپتاردا سەگىز ساباقتان اسپايدى. 18. مەكتەپتەردە قاجەت بولعان جاعدايدا مەكتەپكە دەيiنگى شاعىن ورتالىقتار جانە ءبىر جىلدىق مەكتەپالدى سىنىپتار, گيمنازيا, ليتسەي جانە بەيىندى سىنىپتار اشىلادى. 19. مەكتەپكە دەيىنگى شاعىن ورتالىقتاردا جانە مەكتەپ الدى سىنىپتاردا ءبىلىم بەرۋ پروتسەسى مەكتەپكە دەيىنگى جاستاعى بالالار ءۇشىن ەرەكشە قىزمەت تۇرلەرىن: ويىندار, قۇراستىرۋلار, سۋرەت سالۋ, مۋزىكا, تەاترلاندىرۋ جانە باسقا دا قىزمەتتەردى ەسكەرە وتىرىپ جۇزەگە اسىرىلادى, سونداي-اق بالاعا جەكە تۇرعىدا قاراۋدى, ولاردىڭ جاس جانە پسيحولوگيالىق ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ ءتۇرلى توپتاردا جۇمىس جاساۋدى ىسكە اسىرۋدى قاراستىرادى. 20. باستاۋىش مەكتەپ نەگىزگى جانە ورتا مەكتەپتىڭ قۇرامىندا نەمەسە قاجەتتى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق, عىلىمي-ادىستەمەلىك جانە كادرلىق رەسۋرستارى بار بولعان جاعدايدا جەكە مەكتەپ رەتىندە جۇمىس ىستەيدى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم سالاسىنداعى زاڭنامالارىندا بەلگىلەنگەن تارتىپتە تىركەلەدى. 21. باستاۋىش ءبىلىم بەرۋدىڭ جالپى ءبىلىم بەرەتىن وقۋ باعدارلامالارى (1-دەڭگەي) بالانىڭ جەكە باسىن قالىپتاستىرۋعا, ونىڭ جەكە قابىلەتتەرىن, وقۋ ىسىندەگى وڭ تالپىنىسى مەن العىرلىعىن: نەگىزگى مەكتەپتىڭ ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن كەيىننەن مەڭگەرۋ ءۇشىن وقۋدىڭ, جازۋدىڭ, ەسەپتەۋدىڭ, تىلدىك قاتىناستىڭ, شىعارماشىلىق تۇرعىدان ءوزىن-ءوزى كورسەتۋدىڭ, مىنەز-ق ۇلىق مادەنيەتىنىڭ بەرىك داعدىلارىن دامىتۋعا باعىتتالعان. 22. باستاۋىش مەكتەپتە ديرەكتور لاۋازىمى 8 نەمەسە ودان كوپ سىنىپ-كومپلەكتى جانە كەمىندە 240 وقۋشى بولعان جاعدايدا بەلگىلەنەدى. 23. نەگىزگى ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ جالپى ءبىلىم بەرەتىن وقۋ باعدارلامالارى (2-دەڭگەي) ءبىلىم الۋشىلاردىڭ عىلىم جۇيەسىنىڭ بازالىق نەگىزدەرىن مەڭگەرۋگە, ولاردىڭ بويىندا تۇلعاارالىق جانە ەتنوسارالىق قاتىناستىڭ جوعارى مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا, جەكە ادامنىڭ ءوزىن-ءوزى بيلەۋىنە جانە كاسىپتىك باعدارلانۋىنا باعىتتالادى. جالپى ءبىلىم بەرەتىن وقۋ باعدارلاماسى ءبىلىم الۋشىلاردىڭ بەيىن الدى دايارلىعىن قامتيدى. 24. جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ جالپى ءبىلىم بەرەتىن وقۋ باعدارلامالارى (3-دەڭگەي) جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكالىق جانە قوعامدىق-گۋمانيتارلىق باعىتتار بويىنشا بەيىندىك وقىتۋدى ەنگىزە وتىرىپ سارالاۋ, ينتەگراتسيالاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىن كاسىپتىك باعدارلاۋ نەگىزىندە ازىرلەنەدى. 3. مەكتەپتەردىڭ قىزمەتىن قارجىلىق قامتاماسىز ەتۋ 25. مەكتەپتەردىڭ قىزمەتىن قارجىلاندىرۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بيۋدجەتتىك كودەكسىندە بەلگىلەنگەن تارتىپتە جۇزەگە اسىرىلادى. 26. گيمنازيالاردىڭ, ليتسەيلەردىڭ پەداگوگيكالىق قىزمەتكەرلەرىنە عىلىمي دارەجەسى ءۇشىن مىناداي قوسىمشااقى بەلگىلەنەدى: 1) عىلىم كانديداتى ءۇشىن – ءبىر ايلىق ەڭ تومەنگi جالاقى مولشەرiندە; 2) عىلىم جانە PhD دوكتورلارى ءۇشىن – ەكi ايلىق ەڭ تومەنگi جالاقى مولشەرiندە. 27. وقۋ پاندەرىن تەرەڭدەتىپ وقىتاتىن مەكتەپتەرگە ءار سىنىپقا 4 ساعات ەسەبىنەن فاكۋلتاتيۆتەردى جانە وقۋشىلاردىڭ تانداۋى بويىنشا قوسىمشا كۋرستاردى ۇيىمداستىرۋعا قارجى بولىنەدى. . 28. مەملەكەتتىك مەكتەپتەردە اقىلى ءبىلىم بەرۋ قىزمەتى بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلاتىن نەگىزگى ءبىلىم بەرۋ قىزمەتى شەڭبەرىندە جانە ونىڭ ورنىنا كورسەتىلەدى. 4. مەكتەپتى باسقارۋ 29. مەكتەپ ءوز قىزمەتىندە قازاقستان رەسپۋب­لي­­كاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىن, قازاقستان رەس­پۋ­ب­ليكاسىنىڭ زاڭدارىن, وسى قاعيدالاردى جانە مەك­تەپتىڭ جارعىسىن باسشىلىققا الادى. مەكتەپتى تىكەلەي باسقارۋدى قۇرىلتايشى تاعايىن­داعان ديرەكتور جۇزەگە اسىرادى. 30. مەكتەپ ديرەكتورى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم سالاسىنداعى زاڭناماسىنا سايكەس قىزمەتكە تاعايىندالادى جانە قىزمەتتەن بوساتىلادى, سونىمەن قاتار ءۇش جىلدا ءبىر رەت اتتەستاتتاۋدان وتەدى. 31. مەكتەپتەردە القالى باسقارۋ ورگاندارى قۇرىلادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ 2013 جىلعى 17 قىركۇيەك № 375 بۇيرىعىنا 2-قوسىمشا وقىتۋ بەيىنى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى قىزمەتىنىڭ ۇلگىلىك قاعيدالارى 1. جالپى ەرەجەلەر 1. وسى وقىتۋ بەيىنى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ ۇلگىلىك قاعيدالارى (بۇدان ءارى – ۇلگىلىك قاعيدالار) «ءبىلىم تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2007 جىلعى 27 ماۋسىمداعى زاڭىنا, باسقا دا نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرگە سايكەس ازىرلەنگەن جانە وقىتۋ بەيىنى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى قىزمەتىنىڭ ءتارتىبىن ايقىندايدى. 2. وقىتۋ بەيىنى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ نەگىزگى تۇرلەرى مىنالار بولىپ تابىلادى: 1) گيمنازيا - ءبىلىم الۋشىلاردىڭ بەيiمدىلiگi مەن قابiلەتتەرiنە سايكەس قوعامدىق-گۋمانيتارلىق جانە باسقا باعىتتار بويىنشا كەڭەيتىلگەن جانە تەرەڭدەتىلگەن ءبىلىم بەرۋدى قامتاماسىز ەتەتىن باستاۋىش, نەگiزگi ورتا جانە جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ جالپى ءبىلىم بەرەتىن جانە قوسىمشا ءبىلىم بەرەتىن وقۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىراتىن وقۋ ورنى. 2) ليتسەي – وقۋشىلاردىڭ بەيiمدىلiگi مەن قابiلەتتەرiنە سايكەس كەڭەيتىلگەن جانە تەرەڭدەتىلگەن جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكالىق ءبىلىم بەرۋدى قامتاماسىز ەتەتىن نەگiزگi ورتا جانە جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ جالپى ءبىلىم بەرەتىن جانە قوسىمشا ءبىلىم بەرەتىن وقۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىراتىن وقۋ ورنى. 3) بەيىندىك مەكتەپ – جالپى ورتا ءبىلىمنىڭ ءبىلىم بەرۋ وقۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىراتىن وقۋ ورنى. بەيىندى وقىتۋ – وقىتۋدى ديففەرەنتسياتسيالاۋ جانە جەكەشەلەندىرۋ, ءبىلىم الۋشىلاردىڭ قىزىعۋشىلىقتارىن, بەيىمدەرى مەن قابىلەتتەرىن ەسەپكە الا وتىرىپ ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىن ۇيىمداستىرۋ پروتسەسى. بەيىندى وقىتۋ بەيىندىك مەكتەپتە, بەيىندى سىنىپتاردا ىسكە اسىرىلادى. 3. وسى قاعيدالار مەنشىك نىسانىنا جانە ۆەدومستۆولىق باعىنىستىلىعىنا قاراماستان گيمنازيالار, گيمنازيا سىنىپتارى بار جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەر ءۇشىن ۇلگىلىك بولىپ تابىلادى. 4. گيمنازيانىڭ نەگىزگى ماقساتتارى مەن مىندەتتەرى: 1) جوعارى دەڭگەيلى مادەنيەتتi, قوعام ومiرiنە بەيiمدەلگەن, كاسiپتىك ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن سانالى تۇردە تاڭداۋعا جانە مەڭگەرۋگە دايىن زياتكەر تۇلعانى قالىپتاستىرۋ; 2) جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ جالپى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ساپالى مەڭگەرۋ ءۇشىن نەعۇرلىم قابىلەتتى جانە دايىندىعى بار وقۋشىلارعا وڭتايلى جاعداي جاساۋ. 5. گيمنازيا جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن 1-11(12) سىنىپتار بازاسىندا كەلەسى قۇرىلىم بويىنشا ۇيىمداستىرىلادى: 1) باستاۋىش ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيى (باستاۋىش مەكتەپتىڭ 1-4 سىنىپتارى) وقۋ قىزمەتiنiڭ نەگiزگi داعدىسى مەن ماشىعىن, تەوريالىق ويلاۋ ەلەمەنتتەرiن, ءوزiن-ءوزi باقىلاۋ جانە ءوزiن-ءوزi تۇزەتۋ داعدىسىن مەڭگەرۋدى قامتاماسىز ەتەدى, سونداي-اق بالانىڭ جەكە قابiلەتiن انىقتاۋعا باعىتتالعان; 2) نەگىزگى ورتا ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيى (نەگiزگi مەكتەپتiڭ 5-9 (10) سىنىپتارى) بازالىق دايىندىقپەن قاتار وقۋشىنىڭ بەيىنالدى دايىندىعىن قامتاماسىز ەتەتىن نەگىزگى مەكتەپتىڭ نەگiزگi جانە قوسىمشا جالپى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن مەڭگەرۋ نەگىزىندە وقۋشى تۇلعاسىنىڭ قالىپتاسۋىن قامتاماسىز ەتەدi. وسى ساتىدا ىشكى جانە سىرتقى ديففەرەنتسياتسيا نەگىزىندە وقۋشىنىڭ بازالىق دايىندىعىنىڭ اياقتالۋىن قامتاماسىز ەتەدى; 3) جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيى (10-11(12) سىنىپتار) وقىتۋدىڭ بەيىندىك باعدارلامالارىن مەڭگەرۋ نەگىزىندە وقۋشىنىڭ جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ دايىندىعىن اياقتاۋدى قامتاماسىز ەتەدى. گيمنازيانىڭ نەگىزگى ورتا جانە جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيلەرىندەگى ۇيىمدارى دەربەس ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى رەتىندە جۇمىس ىستەي الادى. 6. گيمنازيالار جوعارى بىلىكتi پەداگوگيكالىق ماماندار, قاجەتتi عىلىمي-ادiستەمەلiك, وقۋ, ماتەريالدىق جاعدايلار بولعان جاعدايدا دەربەس, جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ قۇرامىندا نەمەسە ءتيىستى بەيىندەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جانىندا قۇرىلادى. گيمنازيا مىناداي بەيىندە بولادى: گۋمانيتارلىق, لينگۆيستيكالىق, ەستەتيكالىق, سونداي-اق كوپ بەيىندى. 7. گيمنازيا جارعىسىن گيمنازيا كەڭەسى (پەداگوگي­كالىق كەڭەس) قابىلدايدى جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ ءبىلىم بەرۋدى باسقارۋ ورگاندارى بەكىتەدى. 8. گيمنازيا بازاسىندا عىلىمي-ادىستەمەلىك ۇسىنىمدارعا, جاڭا ۇلگىدەگى وقۋ-تاربيە مەكەمەلەرىنىڭ مودەلدەرىنە, وقۋ قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋدىڭ قۇرىلىمدارى, مازمۇنى مەن نىساندارىنا تاجىريبەلىك تەكسەرۋ جۇزەگە اسىرىلادى. 9. ليتسەيدىڭ نەگiزگi ماقساتتارى مەن مiندەتتەرi: 1) جوعارى دەڭگەيلى مادەنيەتتi, قوعام ومiرiنە بەيiمدەلگەن, كاسiپتىك ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن سانالى تۇردە تاڭداۋعا جانە مەڭگەرۋگە دايىن زياتكەر تۇلعانى قالىپتاستىرۋ; 2) جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ جالپى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ساپالى مەڭگەرۋ ءۇشىن نەعۇرلىم قابىلەتتى جانە دايىندىعى جوعارى وقۋشىلارعا وڭتايلى جاعداي جاساۋ; 3) وقۋشىلاردى كاسىپتىك وقىتۋعا باعدارلانعان پاندەر بويىنشا دايىنداۋ. 10. ليتسەي جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتىڭ 1-11 (12) سىنىپتارىنىڭ بازاسىندا كەلەسى قۇرىلىم بويىنشا ۇيىمداستىرىلادى: 1) باستاۋىش ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيى (باستاۋىش مەكتەپتىڭ 1-4 سىنىپتارى) وقۋ قىزمەتiنiڭ نەگiزگi داعدىسى مەن ماشىعىن, تەوريالىق ويلاۋ ەلەمەنتتەرiن, ءوزiن-ءوزi باقىلاۋ جانە ءوزiن-ءوزi تۇزەتۋ داعدىسىن مەڭگەرۋدى قامتاماسىز ەتەدى, سونداي-اق بالانىڭ جەكە قابiلەتiن انىقتاۋعا باعىتتالعان; 2) نەگىزگى ورتا ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيى (نەگiزگi مەكتەپتiڭ 5-9 (10) سىنىپتارى) بازالىق دايىندىقپەن قاتار وقۋشىنىڭ بەيىنالدى دايىندىعىن قامتاماسىز ەتەتىن نەگىزگى مەكتەپتىڭ نەگiزگi جانە قوسىمشا جالپى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن مەڭگەرۋ نەگىزىندە وقۋشى تۇلعاسىنىڭ قالىپتاسۋىن قامتاماسىز ەتەدi; 3) جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيى (10-11(12) سىنىپتار) وقىتۋدىڭ بەيىندىك باعدارلامالارىن مەڭگەرۋ نەگىزىندە وقۋشىنىڭ جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ دايىندىعىن اياقتاۋدى قامتاماسىز ەتەدى. 11. ليتسەيلەر جوعارى بىلىكتi پەداگوگيكالىق ماماندار, قاجەتتi عىلىمي-ادiستەمەلiك, وقۋ, ماتەريالدىق جاعدايلار بولعان جاعدايدا دەربەس, جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ قۇرامىندا نەمەسە ءتيىستى بەيىندەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جانىندا قۇرىلادى. 12. ليتسەيدىڭ جارعىسىن ليتسەي كەڭەسى (پەداگوگي­كالىق كەڭەس) قابىلدايدى جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ ءبىلىم بەرۋدى باسقارۋ ورگاندارى بەكىتەدى. 13. ليتسەي بازاسىندا عىلىمي-ادىستەمەلىك ۇسىنىم­دارعا, جاڭا ۇلگىدەگى وقۋ-تاربيە مەكەمەلەرىنىڭ مودەل­دەرى­نە, وقۋ قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋدىڭ قۇرىلىمدارى, ماز­مۇنى مەن نىساندارىنا تاجىريبەلىك تەكسەرۋ جۇزەگە اسىرىلادى. 14. بەيىندىك مەكتەپتىڭ نەگىزگى ماقساتتارى: 1) وقۋشىلارعا ءتيىستى باعىتتار بويىنشا جەكە ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن تاڭداۋ مۇمكىندىگىن بەرۋ; 2) جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكالىق, قوعامدىق-گۋماني­تار­لىق جانە تەحنولوگيالىق باعىتتار بويىنشا جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىنىڭ ديففەرەنتسياتسيالانۋىن, ينتەگراتسيالانۋىن جانە كاسىبي باعدارلانۋىن قامتاماسىز ەتۋ. 15. بەيىندىك مەكتەپتىڭ مىندەتتەرى: 1) كاسىپتىك وقىتۋعا باعىتتالعان پاندەر بويىنشا وقۋشىلاردى دايىنداۋ ارقىلى وقىتۋدىڭ الداعى تراەكتورياسىن انىقتاۋ; 2) وقۋشىلاردى مەملەكەتتىك جالپىعا مىندەتتى ءبىلىم بەرۋ ستاندارتىندا انىقتالعان وقۋ پاندەرىنىڭ بازالىق دەڭگەيىن ارتتىرا وتىرىپ بەيىندى پاندەر بويىنشا وقىتۋ; 3) وقۋشىلاردى ءتيىستى بەيىندەگى جوعارى ءبىلىم الۋعا باعىتتاۋ; 4) جوعارى دەڭگەيلى مادەنيەتتi, قوعام ومiرiنە بەيiمدەلگەن, كاسiپتىك ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن سانالى تۇردە تاڭداۋعا جانە مەڭگەرۋگە دايىن زياتكەر تۇلعانى قالىپتاستىرۋ. 16. بەيىندىك مەكتەپ باعىتتار بويىنشا ءبىلىم بەرۋ وقۋ باعدارلامالارىن مەڭگەرۋ نەگىزىندە وقۋشىنىڭ جالپى ءبىلىم بەرۋ دايىندىعىن اياقتاۋدى قامتاماسىز ەتەدى. 17. بەيىندىك مەكتەپتىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق-قۇقىقتىق نىسانىن ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان انىقتايدى. 18. بەيىندىك مەكتەپتى قۇرۋ جانە تاراتۋ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ قۇزىرىنا جاتادى. 19. بەيىندىك مەكتەپتىڭ بازاسىندا عىلىمي-ءادىس­تەمەلىك ۇسىنىمدارعا, جاڭا ۇلگىدەگى وقۋ-ءتار­بيە مەكەمەلەرىنىڭ مودەلدەرىنە, وقۋ قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋدىڭ قۇرىلىمدارى, مازمۇنى مەن نىساندارىنا سىناق جۇزەگە اسىرىلادى. 20. بەيىندىك مەكتەپ تۇلعا, قوعام, مەملەكەت مۇددەلەرى ءۇشىن وقىتۋدى جانە تاربيەلەۋدى جۇزەگە اسىرادى, دەنساۋلىقتى ساقتاۋدى جانە تۇلعانىڭ جان-جاقتى دامۋىنا قولايلى جاعدايلار جاساۋدى, ونىڭ ىشىندە ءبىلىم الۋشىلاردىڭ وزدىگىنەن ءبىلىم الۋعا جانە قوسىمشا ءبىلىم الۋعا دەگەن قاجەتتىلىكتەرىن قاناعاتتاندىرۋ مۇمكىندىكتەرىن قامتاماسىز ەتەدى. 21. گيمنازيالار مەن ليتسەيلەرگە قابىلداۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2012 جىلعى 19 قاڭتارداعى № 127 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن باستاۋىش, نەگىزگى ورتا جانە جالپى ورتا ءبىلىمنىڭ جالپى ءبىلىم بەرەتىن وقۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىراتىن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا وقۋعا قابىلداۋدىڭ ۇلگى قاعيدالارىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى. 22. وقۋشىلاردى قابىلداۋ, سىنىپتان-سىنىپقا كوشىرۋ, وقۋدان شىعارۋ وقۋ ۇلگەرىمىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا (رەيتينگىلىك بالمەن) گيمنازيا, ليتسەي كەڭەسىنىڭ (پەداگوگيكالىق كەڭەس) شەشىمىنە جانە گيمنازيا, ليتسەي جارعىسىنا سايكەس جۇرگىزىلەدى. 23. وقۋدان شىعارىلعان وقۋشىلار مەكتەپ-گيمنازيانىڭ, مەكتەپ-ليتسەيدىڭ جالپى ءبىلىم بەرەتىن سىنىپتارىندا وقۋىن جالعاستىرادى نەمەسە اۋداندىق (قالالىق) ءبىلىم بولىمىمەن تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپكە اۋىسادى. 24. ءبىلىم الۋشىلار ۇلگەرىمىن اعىمدىق باقىلاۋ, ارالىق جانە قورىتىندى اتتەستاتتاۋ وتكىزۋدىڭ جانە ەكستەرنات نىسانىندا وقۋ ءتارتىبى زاڭمەن انىقتالادى. 2. وقىتۋ بەيىنى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى قىزمەتىنىڭ ءتارتىبى 25. جالپىعا مىندەتتى نەگىزگى جانە قوسىمشا باعدارلامالاردىڭ مەڭگەرىلۋىن ىسكە اسىراتىن گيمنازيا مەن ليتسەيلەردە, بەيىندىك مەكتەپتەردە وقۋ جانە تاربيە پروتسەسىن ۇيىمداستىرۋ مەملەكەتتىك جالپىعا مىندەتتى ءبىلىم بەرۋ ستاندارتتارى نەگىزىندە ازىرلەنگەن وقۋ باعدارلامالارىنا, وقۋ جۇمىس جوسپارلارىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى. 26. گيمنازيا, ليتسەي جانە بەيىندىك مەكتەپتەردىڭ جەكە وقۋ جوسپارلارىن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ اكىمشىلىگى بەكىتەدى جانە وڭىرلىك ءبىلىم باسقارمالارىمەن (بولىمىمەن) كەلىسىلەدى. 27. ءۆارياتيۆتى وقۋ باعدارلامالارى جانە گيمنازيا­ن­ىڭ كاسىپتىك باعىتتالعان ارنايى كۋرستارى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءتيىستى كافەدرالارىمەن كەلىسىلەدى. گيمنازيالىق كومپونەنت: 1) ءاربىر گيمنازيانىڭ جەكە تاڭداۋىمەن بەيىندىك وقىتۋدى, جەكە دامىتۋ باعدارلاماسىن, يننوۆاتسيالىق ادىستەر مەن وقىتۋ تەحنولوگيالارىن پايدالانۋمەن; 2) گيمنازيانىڭ ماقساتتارى مەن مىندەتتەرىنە جاۋاپ بەرەتىن قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جاڭا وقۋ باعدارلامالارىن, بەيىندىك پاندەردى ەنگىزۋمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. 28. گيمنازيا مەن ليتسەي سىنىپتارىندا وقۋشىلار سانى 25 ادامنان اسپاۋى قاجەت. سىنىپتار مەملەكەتتىك, ورىس جانە شەت تىلدەرىن, ينفورماتيكا جانە ەسەپتەۋ تەحنيكاسى, ىرعاق, دەنە شىنىقتىرۋ, ەڭبەككە باۋلۋ پاندەرىن وقىعاندا, سونداي-اق بەيىندىك پاندەر بويىنشا زەرتحانالىق, پراكتيكالىق جۇمىستار جۇرگiزگەندە 2 توپقا بولiنەدi. 29. گيمنازيالاردىڭ جانە ليتسەيلەردىڭ ۆارياتيۆتىك جانە كاسىپتىك باعدارلانعان ارنايى كۋرستارىنىڭ وقۋ باعدارلامالارى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءتيىستى كافەدرالارىمەن كەلىسىلەدى. ليتسەي كومپونەنتى: 1) ءاربىر ليتسەيدىڭ جەكە تاڭداۋىمەن بەيىندىك وقىتۋدى, جەكە دامىتۋ باعدارلاماسىن, يننوۆاتسيالىق ادىستەر مەن وقىتۋ تەحنولوگيالارىن پايدالانۋمەن; 2) ليتسەيدىڭ ماقساتتارى مەن مىندەتتەرىنە جاۋاپ بەرەتىن قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جاڭا وقۋ باعدارلامالارىن, بەيىندىك پاندەردى ەنگىزۋمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. 30. گيمنازيالاردا, ليتسەيلەر مەن بەيىندىك مەكتەپتەردە وقۋ-تاربيە پروتسەسىن ۇيىمداستىرۋ جانە ولاردى باسقارۋ وسى قاعيدالارعا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى. 31. وقۋدا جوعارى ناتيجەگە جەتكەن, شىعارماشىلىق جانە عىلىمي-زەرتتەۋ قىزمەتىنە بەيىمدىلىك تانىتقان وقۋشىلارعا ليتسەي قورىنان, جوعارى وقۋ ورىندارىنان تۇسكەن جانە باسقا دا قاراجاتتان ستيپەنديا تاعايىندالادى. 32. گيمنازيادا, ليتسەيدە, بەيىندىك مەكتەپتە ءبىلىم دەڭگەيiن, وقۋ مەرزiمiن, وقۋعا تولەنەتiن اقى كولەمىن, باسقا دا جاعدايلاردى انىقتايتىن گيمنازيا مەن ءبىلىم الۋشىلاردىڭ, تاربيەلەنۋشiلەردiڭ, ولاردىڭ اتا-انالارىنىڭ (زاڭدى وكiلدەردiڭ) اراسىنداعى شارتپەن رەتتەلەتiن وقۋ جوسپارىنىڭ پاندەرى بويىنشا وقۋشىلاردىڭ جەكە جۇمىسىن اۋىستىرمايتىن اقىلى قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىن ۇيىمداستىرۋ مۇمكiن. 33. وقۋشىلاردىڭ ساباقتان تىس قىزمەتى كلۋبتاردا, عىلىمي قوعامداردا, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءارتۇرلى زەرتحانالارىندا جانە باسقا دا بىرلەستىكتەردە جۇزەگە اسىرىلادى. 34. گيمنازيادا, ليتسەيدە جانە بەيىندىك مەكتەپتە وقۋ جوسپارلارىن, ساباق كەستەلەرىن جاساۋ كەزىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2011 جىلعى 30 جەلتوقسانداعى № 1684 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن «بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردى تاربيەلەۋ مەن ءبىلىم بەرۋ وبەكتىلەرىنە قويىلاتىن سانيتاريالىق-ەپيدە­ميولوگيالىق تالاپتار» سانيتاريالىق قاعيدا­لارىنا سايكەس جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ قۇرىلىمى مەن ونى ۇستاۋ بويىنشا سانيتاريالىق ەرەجەلەر مەن نورمالاردى ساقتاۋ قاجەت. 35. گيمنازيا, ليتسەي, بەيىندىك مەكتەپ ۇلگىلىك شتات نەگىزىندە قۇرىلعان جەكە شتاتتىق كەستە بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. 36. گيمنازياعا, ليتسەيگە, بەيىندىك مەكتەپكە جالپى باسشىلىقتى قۇرامىنا ءتيىستى جوعارى وقۋ ورنىنىڭ وكىلدەرى كىرەتىن گيمنازيانىڭ كەڭەسى نەمەسە پەداگوگيكالىق كەڭەسى جۇزەگە اسىرادى. 37. گيمنازيا, ليتسەي جانە بەيىندىك مەكتەپتى تىكەلەي باسقارۋدى مەملەكەتتىك مەنشىك نىسانى جاعدايىندا ءتيىستى ءبىلىم بەرۋدى باسقارۋ ورگانى تاعايىندايتىن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ باسشىسى جۇزەگە اسىرادى. 38. وقۋشىلاردى قابىلداۋدى, مىنەز-ق ۇلىقتى دامىتۋ مەن تۇزەتۋ جاعدايىن باقىلاۋدى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن ەڭبەكاقى تولەۋ قورىندا ءتيىستى جىلعا قاراستىرىلعان ەسەپتە جانە شەكتە پسيحولوگيالىق-تالدامالىق قىزمەت قۇرىلادى. 39. بەيىندىك مەكتەپتەردىڭ وقۋ جوسپارلارى جەكە وزىندىك دامۋدى, كوممۋنيكاتيۆتى قابىلەت­تەر­دى, اقپاراتتار مەن تەحنولوگيالاردى قولدانۋ­دى, ماسەلەلەردى شەشۋدى, تاپقىرلىق پەن شىعار­ماشى­لىقتى قالىپتاستىراتىن ءبىلىم الۋداعى دەربەس­تىكتى قامتاماسىز ەتەتىن ءبىلىم بەرۋدىڭ ۆارياتيۆتىلىگىن قاراستىرادى. 40. ۇلگىلىك وقۋ جوسپارىنىڭ ءۆارياتيۆتى كومپونەنتىن ىسكە اسىراتىن قولدانبالى كۋرستاردىڭ جانە تاڭداۋ بويىنشا كۋرستاردىڭ وقۋ باعدارلامالارىن ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان بەكىتەدى. 41. بەيىندىك مەكتەپتە وقۋ-تاربيە پروتسەسى وقۋ-تاربيە جۇمىسىن جوسپارلاۋ جانە ونىڭ ىسكە اسىرىلۋىن باقىلاۋ نەگىزىندە ۇيىمداستىرىلادى. 42. بەيىندى پاندەردى جۇرگىزۋ كەزىندە سىنىپ وقۋشىلارىنىڭ سانى قالالىق بەيىندىك مەكتەپتەردە 25 جانە ودان كوپ, اۋىلدىق بەيىندىك مەكتەپتەردە 20 جانە ودان كوپ بولسا, سىنىپتى ەكى توپقا ءبولۋ جۇزەگە اسىرىلادى. 43. تاڭداۋ بويىنشا كۋرستاردى جۇرگىزۋ كەزىندە ءبىلىم الۋشىلار توبى جەكە 11 جانە 12-سىنىپ ءبىلىم الۋشىلارىنىڭ سانىنان جيناقتالادى. 44. وقۋ-تاربيە جۇمىسىن جوسپارلاۋ وقۋ جوسپارلارى مەن باعدارلامالارىنىڭ تولىق كولەمدە ۋاقىتىلى جانە ساپالى ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك. بەيىندىك مەكتەپتە وقۋ-تاربيە جۇمىسىن جوسپارلاۋ وقۋ جىلىنا ارنالعان وقۋ-تاربيە پروتسەسىنىڭ جوسپارىن جانە ساباقتار كەستەسىن بەكىتۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. 45. بەيىندىك مەكتەپتەگى تاربيە جۇمىستارىنىڭ جۇيەسى وتانسۇيگىشتىكتى, ازاماتتىقتى, ەتنيكاارالىق تولەرانتتىلىقتى, جوعارى ادامگەرشىلىك پەن ونەگەلىكتى قالىپتاستىرۋعا, سونداي-اق فۋنكتسيونال­دى ساۋاتتىلىقتى, ءبىلىم الۋشىلاردىڭ, تاربيەلەنۋ­شىلەردىڭ جان-جاقتى قىزىعۋشىلىقتارى مەن قابىلەتتەرىن دامىتۋعا باعىتتالعان. 46. وقىتۋدىڭ فورمالارى مەن ادىستەرى ءبىلىم بەرۋ ناتيجەلەرىنە قول جەتكىزۋدىڭ ساتتىلىگىن, الىنعان بىلىمدەردى وقۋ جانە پراكتيكالىق قىزمەتتە قولدانۋ قابىلەتىن قامتاماسىز ەتەتىن لوگيكالىق, سىني جانە قۇرىلىمدىق ويلاۋدى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان. 47. وقۋ-تاربيە پروتسەسى ءبىلىم الۋشىلاردىڭ, تاربيەلەنۋشىلەردىڭ, پەداگوگ قىزمەتكەرلەردىڭ ادامي قاسيەتتەرىن ءوزارا سىيلاۋ نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى. 48. بەيىندىك مەكتەپتەر سىنىپ ۇجىمىن فرونتالدى وقىتۋ فورماسىنان ينتەراكتيۆتى, يننوۆاتسيالىق, جوبالاۋ-زەرتتەۋ تەحنولوگيالارىن, ساندىق ينفرا­قۇ­رىلىمدى پايدالانا وتىرىپ, ءار وقۋشىنىڭ جەكە ءبىلىم الۋ تراەكتورياسىن ىسكە اسىرۋعا كوشۋدى قامتاماسىز ەتەدى. 49. بەيىندىك مەكتەپتەر زاڭعا جانە ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ جارعىسىنا سايكەس وقۋ-تاربيە پروتسەسىن جۇزەگە اسىرۋدا, مامانداردى ىرىكتەۋ مەن ورنالاستىرۋدا, عىلىمي, قارجىلىق-شارۋاشىلىق جانە باسقا دا قىزمەتتەردى ىسكە اسىرۋدا دەربەس بولىپ تابىلادى. 50. بەيىندىك مەكتەپتەر ءبىلىم الۋشىلاردىڭ اتا-انالارىن (زاڭدى وكىلدەرىن) وقۋ-تاربيە پروتسەسىنىڭ بارىسىمەن جانە مازمۇنىمەن, سونداي-اق ءبىلىم الۋشىلاردىڭ ۇلگەرىمىمەن تانىسۋ مۇمكىندىگىمەن قامتاماسىز ەتەدى. 51. بەيىندىك مەكتەپتەگى جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ مازمۇنى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2012 جىلعى 23 تامىزداعى № 1080 قاۋلىسىمەن بەكى­تى­ل­گەن مەملەكەتتىك جالپىعا مىندەتتى ءبىلىم بەرۋ ستاندارتىنىڭ (بۇدان ءارى - مجبس) تالاپتارىنا سايكەس انىقتالادى. 52. جارعىلىق ماقساتتار مەن مىندەتتەرگە سايكەس بەيىندىك مەكتەپ اقىلى نەگىزدە اقىلى قىزمەتتەردى كورسەتۋ تۋرالى كەلىسىم جاساي وتىرىپ, قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ۇسىنۋعا جانە قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس مجبس تالاپتارىنان تىس قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرىن كورسەتۋگە قۇقىلى. 53. بەيىندىك مەكتەپتەردە القالىق باسقارۋ ورگاندارى قۇرىلادى. القالىق باسقارۋ نىساندارى: قامقورشىلىق كەڭەس, پەداگوگيكالىق, ادىستەمەلىك (وقۋ-ادىستەمەلىك, عىلىمي-ادىستەمەلىك) كەڭەستەر, اتا-انالار كوميتەتى جانە ت.ب. بولىپ تابىلادى. 54. بەيىندىك مەكتەپتىڭ ۇيىمداستىرۋ قۇرىلىمى, باسقارۋ جۇيەسى جانە بارلىق قىزمەتكەرلەرىنىڭ لاۋازىمدىق مىندەتتەرى مەكتەپتىڭ ءبىلىم بەرۋ ۇلگىسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىنە سايكەس ازىرلەنەدى. 55. بەيىندىك مەكتەپتە جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن پەداگو­گيكالىق ۇجىم جوعارى بىلىكتى پەداگوگتەردەن: جوعارى ساناتتى مۇعالىمدەردەن, ماگيسترلەردەن, سونداي-اق عىلىم كانديداتتارى مەن دوكتورلاردان قۇرالادى. 3. وقىتۋ بەيىنى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ قۇقىقتىق ەرەجەسى جانە قارجىلىق قامتاماسىز ەتىلۋى 56. گيمنازيالاردىڭ, ليتسەيلەردىڭ, بەيىندىك مەكتەپتەردىڭ قىزمەتىن قارجىلاندىرۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بيۋدجەتتىك كودەكسىندە بەلگىلەنگەن تارتىپتە جۇزەگە اسىرىلادى. 57. گيمنازيالاردىڭ, ليتسەيلەردىڭ پەداگوگيكالىق قىزمەتكەرلەرىنە عىلىمي دارەجەسى ءۇشىن مىناداي قوسىمشااقى بەلگىلەنەدى: 1) عىلىم كانديداتى ءۇشىن – ءبىر ايلىق ەڭ تومەنگi جالاقى مولشەرiندە; 2) عىلىم جانە PhD دوكتورلارى ءۇشىن – ەكi ايلىق ەڭ تومەنگi جالاقى مولشەرiندە. 58. گيمنازيا مەن ليتسەيلەرگە ءبىلىم الۋشىلاردىڭ تاڭداۋى بويىنشا فاكۋلتاتيۆتەرگە جانە قوسىمشا كۋرستار ۇيىمداستىرۋعا ءار سىنىپقا 4 ساعات ەسەپپەن, سونداي-اق ءار سىنىپقا ۇيiرمەلەر مەن ستۋديالار, عىلىمي قوعامدار جانە ت.ب. ۇيىمداستىرۋ ءۇشiن مۇعالىمدەرگە 0,25 ستاۆكادا, سونداي-اق شارت نەگiزiندە جوعارى بىلىكتى ماماندارعا جەكەلەگەن كۋرستار مەن دارىستەرگە اقى تولەۋ ءۇشىن مەكتەپكە جىلىنا 1500 ساعات ەسەبiنە قاراجات بولiنەدi. فاكۋلتاتيۆتىك ساباقتار جانە تاڭداۋ بويىنشا كۋرستار توپتاردا 10-نان استام ادام بولعان جاعدايدا وتكىزىلەدى. 59. مەملەكەتتىك گيمنازيالار مەن ليتسەيلەردە اقىلى ءبىلىم بەرۋ قىزمەتى بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلاتىن نەگىزگى ءبىلىم بەرۋ قىزمەتى شەڭبەرىندە جانە ونىڭ ورنىنا كورسەتىلەدى. 4. حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق 60. گيمنازيالار, ليتسەيلەر جانە بەيىندىك مەكتەپتەر: 1) ءبىلىم بەرۋ, عىلىم, مادەنيەت سالالارى بويىنشا حالىقارالىق قىزمەتتەرگە قاتىسۋعا; 2) ىنتىماقتاستىق تۋرالى, وقىتۋشىلار مەن وقۋشىلاردى الماستىرۋ تۋرالى شەتەلدiك ءبىلىم بەرۋ ورىندارىمەن كەلىسىم جاساۋعا. شەتەلگە جولداما بەرۋ ءۇشىن مۇعالiمدەر مەن وقۋشىلاردى تاڭداۋدى ليتسەي كەڭەسi جۇزەگە اسىرادى; 3) قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس بىرلەسكەن ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن قۇرۋعا قۇقىلى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ 2013 جىلعى 17 قىركۇيەك № 375 بۇيرىعىنا 3-قوسىمشا وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋ جاعدايى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى قىزمەتىنىڭ ۇلگىلىك قاعيدالارى 1. جالپى ەرەجەلەر 1. وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋ جاعدايى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى قىزمەتىنىڭ ۇلگىلىك قاعيدالارى (بۇدان ءارى - ۇلگىلىك قاعيدالار) «ءبىلىم تۋرالى» 2007 جىلعى 27 شىلدەدەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا (بۇدان ءارى - زاڭ), «كامەلەتكە تولماعاندار اراسىنداعى قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ پروفيلاكتيكاسى مەن بالالاردىڭ قاداعالاۋسىز جانە پاناسىز قالۋىنىڭ الدىن الۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2004 جىلعى 9 شىلدەدەگى زاڭىنا سايكەس ازىرلەنگەن جانە ولاردىڭ قىزمەتىنىڭ ءتارتىبىن انىقتايدى. 2. وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋ جاعدايى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ تۇرلەرىنە: شاعىن جيناقتى مەكتەپ (بۇدان ءارى - شجم) جانە تىرەك مەكتەبى (رەسۋرستىق ورتالىق), تۇزەتۋ مەكەمەلەرى جانىنداعى جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ, كەشكى مەكتەپ, دەۆيانتتى مىنەز-ق ۇلىقتى بالالارعا ارنالعان ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى, ەرەكشە رەجيمدە ۇستايتىن بالالارعا ارنالعان ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى جانە اۋرۋحانا جانىنداعى مەكتەپ جاتادى. وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋ جاعدايى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى مەنشىك نىساندارى مەن ۆەدومستۆولىق باعىنىستىلىعىنا قاراماستان باستاۋىش, نەگىزگى ورتا, جالپى ورتا ءبىلىمنىڭ ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىرادى. 3. وسى ۇلگىلىك قاعيدالاردا مىناداي ۇعىمدار پايدالانىلدى: 1) تىرەك مەكتەپ (رەسۋرس ورتالىعى) – شاعىن جيناقتالعان مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىنا قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قىسقا مەرزىمدى سەسسيالىق ساباقتاردى جانە ارالىق ءارى قورىتىندى اتتەستاتتاۋدى وتكىزۋ ءۇشىن بازاسىندا تاياۋ ماڭداعى شاعىن جيناقتالعان مەكتەپتەردىڭ ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارى شوعىرلاناتىن جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى; 2) شاعىن جيناقتى مەكتەپ - ءبىلىم الۋشىلار كونتينگەنتى شاعىن, سىنىپ-جيناقتارى بىرىكتىرىلگەن جانە وقۋ ساباقتارىن ۇيىمداستىرۋدىڭ وزىندىك نىسانى بار جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ. 3) ماگنيتتىك مەكتەپ – اۋداندىق (قالالىق) ءبىلىم بولىمدەرىنىڭ بۇيرىعىمەن تىرەك مەكتەبىنە (رەسۋرستىق ورتالىققا) بەكىتىلگەن شاعىن جيناقتى مەكتەپ. 2. شاعىن جيناقتى جانە تىرەك مەكتەپتەرى (رەسۋرستىق ورتالىق) قىزمەتىنىڭ ءتارتىبى 4. شجم مەن تىرەك مەكتەپتەرىنىڭ (رەسۋرستىق ورتالىق) قىزمەتى وسى ۇلگىلىك قاعيدالارعا جانە باستاۋىش, نەگىزگى ورتا, جالپى ورتا ءبىلىمنىڭ ۇلگىلىك وقۋ باعدارلامالارىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى. 5. شجم مەن تىرەك مەكتەپتەرىنىڭ (رەسۋرستىق ورتالىقتار) نەگىزگى مىندەتتەرى مىنالار بولىپ تابىلادى: 1) ساپالى باستاۋىش, نەگىزگى ورتا, جالپى ورتا بىلىمگە قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ جانە كەڭەيتۋ; 2) وقىتۋدىڭ اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالارىن قولدانۋ; 3) ساپالى ءبىلىم بەرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا تىرەك مەكتەپتەرىندە (رەسۋرستىق ورتالىقتا) شجم-نىڭ ءبىلىم بەرۋ رەسۋرستارىن بىرىكتىرۋ; 4) تىرەك مەكتەبىندە (رەسۋرستىق ورتالىقتا) نۇسقاۋشى, ارالىق جانە قورىتىندى سەسسيالىق ساباقتار ۇيىمداستىرۋ شارالارىن ىسكە اسىرۋ; 5) بىرىكتىرىلگەن سىنىپتاردا وقۋ-تاربيە پروتسەسىن ۇيىمداستىرۋ. 6. تۇرعىندارىنىڭ سانى از ءاربىر ەلدى مەكەندە: 1) باستاۋىش شجم ءبىلىم الۋشىلاردىڭ سانى 5-تەن 40 ادامعا دەيىن; 2) نەگىزگى شجم ءبىلىم الۋشىلاردىڭ سانى 41-دەن 80 ادامعا دەيىن; 3) ورتا شجم ءبىلىم الۋشىلاردىڭ سانى 81-دەن 180 ادامعا دەيىن بولعان جاعدايدا جۇمىس ىستەيدى. 7. تىرەك مەكتەبى (رەسۋرستىق ورتالىق) اۋداندىق (قالالىق) اكىمدىكتىڭ قاۋلىسىمەن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق, عىلىمي-ادىستەمەلىك بازالار مەن كادرلىق رەسۋرستار بولعان جاعدايدا جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتىڭ بازاسىندا قۇرىلادى. ماگنيتتى شجم-لار اۋداندىق (قالالىق) ءبىلىم ءبولىمىنىڭ بۇيرىعىمەن تىرەك مەكتەبىنە (رەسۋرستىق ورتالىققا) بەكىتىلەدى. 8. سەسسيالىق ساباقتار كەزەڭىندە تىرەك مەكتەبى (رەسۋرستىق ورتالىق) ءبىلىم الۋشىلاردىڭ تۇرۋىن, تاماقتانۋىن, تاسىمالدانۋىن ۇيىمداستىرادى, پاندەر بويىنشا وقۋ باعدارلامالارىن كەلىسۋدى, سىنىپتار مەن سەسسيا قاتىسۋشىلارىنىڭ سانىن انىقتاۋدى جۇزەگە اسىرادى. 9. شجم-دا وقۋ-تاربيە پروتسەسى بىرىكتىرىلگەن سىنىپتاردا ءبىلىم الۋشىلاردىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ وقىتۋعا سايكەس قامتاماسىز ەتىلەدى. 10. تىرەك مەكتەبىندە (رەسۋرستىق ورتالىقتا) وقۋ-تاربيە پروتسەسى بىرىڭعاي وقۋ جوسپارى نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى جانە ماگنيتتى شجم ءبىلىم الۋشىلارى ءۇشىن ۇزاقتىعى ون كۇندىك وقۋ سەسسيالارىن (باستاپقى – قازان ايىنىڭ ءبىرىنشى ونكۇندىگىندە, ارالىق – اقپان ايىنىڭ ءبىرىنشى ونكۇندىگىندە, قورىتىندى – ءساۋىر ايىنىڭ ءۇشىنشى ونكۇندىگىندە) وتكىزۋدى قامتيدى. سەسسياارالىق كەزەڭدە قاشىقتىقتان وقىتۋ جۇزەگە اسىرىلادى. 11. شجم-دا جەكەلەگەن پاندەردى وقىتۋ كەزىندە جانە سىنىپتا 10-16 ءبىلىم الۋشى بولعان جاعدايدا كىشى توپتارعا بولۋگە جول بەرىلەدى. سىنىپتاردى ءبىر سىنىپ-كەشەنگە قوسۋ جانە بىرىكتىرۋ جاعدايىندا ءارتۇردى جاستاعى ءبىلىم الۋشىلاردىڭ سانى 10 ادامنان اسپاۋى ءتيىس. شجم-داعى سىنىپتاردىڭ تولىمدىعىنا 3-10 جانە ودان كوپ ادامعا دەيىن رۇقسات بەرىلەدى. ءۇش نەمەسە ءتورت سىنىپ بىرىكتىرىلگەن جاعدايدا وقۋ ساباقتارىن ۇيىمداستىرۋدىڭ وزگەرمەلى كەستەسى قولدانىلادى. ءبىرىنشى سىنىپ پەن ءبىتىرۋشى سىنىپتاردىڭ ءبىلىم الۋشىلارىن بىرىكتىرىپ وقىتۋعا جول بەرىلمەيدى. 12. تىرەك مەكتەبىندە (رەسۋرستىق ورتالىقتا) قازاق, ورىس, شەت تىلدەرىن, ينفورماتيكانى وقىتۋدا, ىرعاق, مۋزىكا, دەنە شىنىقتىرۋ, العاشقى اسكەري دايىندىق, تەحنولوگيا ساباقتارىندا, سونداي-اق بەيىندى پاندەر بويىنشا زەرتحانالىق جانە پراكتيكالىق جۇمىستار جۇرگىزۋ كەزىندە كىشى توپتارعا بولۋگە جول بەرىلەدى. پاندەر بويىنشا كىشى توپتارعا ءبولۋ سىنىپ 20-25 ادام­مەن, 8-11 سىنىپتاردا 15-20 اداممەن تولىق­تى­رىل­عان جاعدايدا تىرەك مەكتەبى (رەسۋرستىق ورتالىق) قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ شەشىمىمەن جۇرگىزىلەدى. 13. جاس ەرەكشەلىكتەرى بويىنشا وقىتۋ ادىستەمەسىن قولدانۋ كەزىندە مىنالاردى قوسىپ وقىتۋعا جول بەرىلەدى: 1) ەكىنشى جانە ءۇشىنشى سىنىپتار; 2) ءۇشىنشى جانە ءتورتىنشى سىنىپتار نەمەسە ەكىنشى جانە ءتورتىنشى سىنىپتار; 3) بەسىنشى جانە التىنشى سىنىپتار, التىنشى جانە جەتىنشى سىنىپتار; 4) جەتىنشى جانە سەگىزىنشى سىنىپتار. ءبىلىم الۋشىلاردىڭ حات جانە ماتەماتيكا ساباقتارىندا باعدارلامالىق ماتەريالدارمەن وزىندىك جۇمىس جۇرگىزۋى ءۇشىن مەيلىنشە رۇقسات ەتىلگەن ۇزاقتىق ەكىنشى سىنىپتا 15-20 مينۋتتان, ءۇشىنشى سىنىپتا 15-25 مينۋتتان اسپايدى; 14. تىرەك مەكتەبىنىڭ (رەسۋرستىق ورتالىق) وقۋ-تاربيە جوسپارى ماگنيتتى شجم-نىڭ وقۋ-تاربيە جوسپارىن ەسكەرە وتىرىپ ازىرلەنەدى. شجم مەن تىرەك مەكتەبىنىڭ (رەسۋرستىق ورتالىق) جىلدىق وقۋ-تاربيە جوسپارى ۇيلەستىرۋ كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا بەكىتىلەدى, اۋداننىڭ (قالانىڭ) ءبىلىم بولىمىمەن كەلىسىلەدى, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ باسشىسىمەن بەكىتىلەدى. 15. سەسسيالاردىڭ ۇزاقتىعى تىرەك مەكتەبىنىڭ (رەسۋرستىق ورتالىقتىڭ) جانە ماگنيتتى شجم-نىڭ ۇيلەستىرۋ كەڭەسى بەكىتكەن وقۋ پروتسەسىنىڭ كەستەسىنە سايكەس ءۇش كۇننەن ون كۇنگە دەيىن بەلگىلەنەدى. باستاپقى سەسسيا وقۋ جىلىنىڭ باسىندا وتكىزىلەدى. سەسسيا باستالعانعا دەيىن ماگنيتتى شجم ءبىلىم الۋشىلارىنا كىرۋ تەستىلەۋى وتكىزىلەدى, ولاردى وقىتۋدىڭ جەكە باعىتى انىقتالادى, سەسسياارالىق كەزەڭدەگى جۇمىس