قۋاڭشىلىق زاردابىن جويۋ مەن جەمشوپ قورىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ءىس-شارا جوسپارى بەكىتىلدى. وبلىستا 114 بريگادا قۇرىلىپ, وعان 170 اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكاسى مەن 1 مىڭنان استام ادام جۇمىلدىرىلدى.
بۇل ىسكە «جاسىل ەل» جاستار جاساعى تارتىلىپ, اۋىل جاستارىنان بريگادالار ۇيىمداستىرىلدى. اگروسالاداعى ءىرى كاسىپكەرلەر شارۋاشىلىقتارعا جەم-ءشوپتى قولجەتىمدى باعادا ساتۋى ءۇشىن مەموراندۋمدار جاسالدى.
وبلىس بويىنشا بيىل قىسقا تۇسەتىن 534,7 مىڭ مالعا 849 مىڭ توننا ءشوپ, 7,5 مىڭ توننا سۇرلەم دايىندالدى. بۇعان كۇرىش اتىزدارىنان جيىلعان 181,3 مىڭ توننا ساباندى جانە قوسىڭىز. وبلىستىق اۋىلشارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, 213,6 مىڭ توننا قاجەتتى جەمنىڭ 173,6 مىڭ تونناسى دايىندالعان. باسقارماداعىلارعا قويعان ساۋالىمىزعا «ارال اۋدانىندا دا قىستان قىسىلماي شىعۋدىڭ قامى جاسالدى» دەگەندى بىلدىرەتىن جاۋاپ الدىق. ولاردىڭ مالىمەتى بويىنشا, ارالعا باسقا اۋدانداردان 21 729 توننا ءشوپ جەتكىزىلگەن. تۇركىستان, جامبىل, اقتوبە وبلىستارى مەن ايماقتىڭ باسقا اۋداندارى, قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى قولداۋ كورسەتىپ, الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن 2 387 وتباسىعا 901,8 توننا ءشوپ, 5 041 تۇتىنگە 898,9 توننا جەم تەگىن ۇلەستىرىلدى. جەمشوپ جارمەڭكەسى ءجيى ۇيىمداستىرىلىپ, 15 مىڭ توننا مال ازىعى نارىقتاعى قۇنىنان 15% تومەن باعادا ساۋدالانعان. توتەنشە جاعدايعا بايلانىستى وبلىس اكىمىنىڭ رەزەرۆىنەن 250 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, ونىڭ 49,5 ملن تەڭگەسى جەمشوپتى تاسىمال شىعىندارىن ارزانداتۋعا, قالعانى جايىلىمداردى, شابىندىقتاردى سۋارۋ جانە اۋدانداعى قامىستىباس-اقشاتاۋ كولدەر جۇيەلەرىن تولتىرۋعا جۇمسالعان. سونىمەن قاتار قىزىلجار ەلدى مەكەنى تۇسىنداعى «بەكتاۋ» جانە ء«دىڭ» كانالدارىنىڭ ارناسى ۇلعايتىلىپ, سۋ توسپاسىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى.
باسقارماداعىلار بيىل سۋبسيديالاۋ باعدارلاماسىنا قاتىساتىن شارۋاشىلىقتار سانىنىڭ وسە تۇسكەنىن ايتىپ وتىر. بىلتىر مال شارۋاشىلىعىنا 3,4 ملرد تەڭگە بولىنسە, وسى جىلى ول 4,7 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. وتكەن جىلى وبلىستىق بيۋدجەتتەن مال ازىعىن سۋبسيديالاۋعا بولىنگەن 730 ملن تەڭگە جەتپەي قالىپ, شارۋالاردىڭ رەنىشىن تۋدىرعان ەدى. وسىعان بايلانىستى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ سۋبسيديا بەرۋ قاعيداسىنا وزگەرىس ەنگىزۋگە قول جەتكىزىلدى. وسىنىڭ نەگىزىندە قارجى الا الماي قالعانداردان وتىنىمدەر قابىلدانىپ, تامىز ايىندا 299 شارۋاشىلىققا 371,6 ملن تەڭگە سۋبسيديا تولەندى. سونىمەن قاتار قۋاڭشىلىققا بايلانىستى ۇكىمەت رەزەرۆىنەن جەمشوپتى سۋبسيديالاۋعا بولىنگەن 1,7 ملرد تەڭگە ەرەجەگە سايكەس 822 شارۋاشىلىققا سۋبسيديا تولەندى.
مەملەكەت كومەگىنەن بولەك قايىرىمدىلىق كومەكتەر دە ۇزدىكسىز ۇيىمداستىرىلىپ, مال قىستاتۋ ءۇشىن كورشىلەس اقتوبە وبلىسىنان 15 مىڭ گەكتار جايىلىمدىق جەرىن 5 جىلعا جالعا الۋ جونىندە كەلىسىم جاسالىپ, مەموراندۋمعا قول قويىلدى. اۋداندا جاريالانعان توتەنشە جاعداي شەڭبەرىندە امانوتكەل ەلدى مەكەنىندەگى «بۇرماقۇلاق» ۋچاسكەسىندە داريا ارناسى بوگەلىپ, تارتىلعان كولدەرگە سۋ باردى. وسى تۇستان تارايتىن بىرنەشە كانال بار. سونىڭ ءبىرى – بۇرىن جاڭاقۇرىلىس اۋىلىنداعى كولدەر مەن مىڭداعان گەكتار شابىندىق القاپتاردى سۋلاندىرىپ وتىرعان ەرالى ارناسى. اۋىل تۇرعىندارى ارناسى بىتەلگەن ەسكى كانالدى قايتا قازىپ, ارنانى قالىپقا كەلتىرۋدى سۇرايدى.
– بيىلعى قۋاڭشىلىقتىڭ زاردابى قاي وڭىرگە دە وڭاي ءتيىپ وتىرعان جوق. اسىرەسە, وسى ارال اۋدانىنا, ونىڭ ىشىندە سىر بەتكەيىندەگى مال مەن جانعا اسا جايسىز بولىپ تۇر. قيىندىقتان قايتسەك شىعامىز دەپ ەڭبەكتەنىپ جاتقان ازاماتتارعا العىستان باسقا ايتارىمىز جوق. اۋىلداعىلاردىڭ كەزىندە تالاي كولدى تولتىرىپ, مىڭداعان گەكتار جەردى سۋلاندىرىپ تۇرعان وسى ەرالى كانالىنىڭ ماسەلەسىن شەشىپ بەرسە دەگەن تىلەگى بار. وسىنى ءىس باسىندا جۇرگەن ازاماتتاردىڭ قۇلاعىنا تيگىزىپ ەدىك, بىراق سونىڭ ىسكە اينالۋى ۇزاپ بارادى, – دەيدى جاڭاقۇرىلىس اۋىلى ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى سەردالى شالباەۆ.
اۋدان ورتالىعىنان 165 شاقىرىم قاشىقتىقتا جاتقان اۋىلعا ءشوپ ساتاتىندار جولدىڭ ناشارلىعىنان كەلە بەرمەيدى. وتكەندەگى ءبىر-ەكى كۇندىك سۋىقتا قىسقا قوڭسىز تۇسكەن مالدىڭ الدى ولە باستادى. الىستاعى اۋىلدىڭ احۋالى وسىنداي بولىپ تۇر. وسى اۋىلداعى «قوجاعۇل اتا» شارۋا قوجالىعىنىڭ توراعاسى ەلنۇر ەلشەكەنوۆ اتتى ازاماتپەن دە تەلەفون ارقىلى سويلەستىك. مال ءوسىرىپ وتىرعان كاسىپكەر باعاسى ەكى ەسەگە دەيىن قىمباتتاعان جەمدى قوستاناي وبلىسىنان تىكەلەي الدىرىپ وتىر.
– بيىلعى ق ۇلىن, جاباعىلاردىڭ ءبىرازىن ساتتىق. مۇنىڭ الدا مال وسىمىنە اسەر ەتەتىنىن بىلە تۇرا امالدىڭ جوعىنان وسىلاي ىستەدىك. قۋاڭشىلىققا بايلانىستى كومەكتى الىپ جاتقاندار بار شىعار, ءوز باسىم سونى اسا سەزىنە قويعان جوقپىن. اسپاننان كيىز جاۋسا دا ۇلتاراقتىق بۇيىرماعان جاننىڭ كەبىن كيىپ وتىرمىز. «وسى ماڭنان ءبىر سۋ ۇڭعىماسىن قازسا» دەگەن ءوتىنىشىمىز ەسكەرۋسىز قالىپ كەلەدى, – دەيدى كاسىپكەر.
قازىر قۋاڭشىلىقتان قۇتىلۋ ءۇشىن اقتوبەدەن بولەك قاراعاندى وبلىسى اۋماعىنداعى سۋ ۇڭعىمالارى ماڭايىن مەكەندەي باستاعاندار كوپ. جالپى وسى جىل ەلدە ەسەپكە ەنبەگەن مال كوپ ەكەندىگىن كورسەتىپ كەتتى. كوبى وسىنىڭ كەسىرىنەن وتەماقى الا المادى. قوراسىنداعى ت ۇلىگىن جاسىرماعاننىڭ وزىندە دە مامانداردىڭ سالعىرتتىعىنان سۋبسيدياعا ىلىنبەي قالعاندار بار. سولاردىڭ ءبىرى – ارال اۋدانى اققۇم اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ تۇرعىنى قازىبەك الىبەكوۆ.
– بيىل قار تۇسپەسە الداعى جاعدايىمىزدىڭ قالاي بولارىن بولجاۋ قيىن. وسى قىس 100 جىلقىدان 60-70-ءىن امان الىپ قالساق – ەرلەگەنىمىز. سيىردى كوكتەمگە ءىلىندىرۋ قيىنداۋ بولادى-اۋ. جىلدا قاڭتاردى ورتالاپ قولعا قارايتىن مالدى بيىل قازاننىڭ اياعىندا-اق قوراعا قامادىق, – دەيدى «جومارت» شارۋا قوجالىعىن باسقارىپ وتىرعان ازامات.
بىلتىر ءشوپتىڭ ۇلكەن باۋى 6-6,5 مىڭ تەڭگەدەن ساتىلسا, بيىل 11 مىڭ تەڭگەگە شىققان. وتكەن جىلى 1 400 تەڭگە بولعان جەمنىڭ قابى قازىر 2 200 تەڭگەدەن ساۋدالانىپ جاتىر. كاسىپكەر اۋدان كولەمىندە ەت قابىلدايتىن ورىن جوقتىعىن دا ايتىپ ءوتتى.
بيىل قۋاڭشىلىقتىڭ زاردابىن ازايتۋ ءۇشىن جاسالعان جۇمىستى كوزىمىزبەن كوردىك. قىرۋار ءىستى جوققا شىعارعىمىز كەلىپ وتىرعان جوق. بىزدىكى ەل اراسىندا ءالى دە شەشىمىن تاپپاعان ماسەلە بار ەكەنىن ەسكە سالۋ. كوتەرەم مال بيىل قىستان امان شىقسا ەكەن. قوراسى تولسا, كوڭىلى دە تولاتىن اعايىننىڭ بار تىلەگى وسى.
