قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە – باستى نازار

مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تورا­عا­لى­عىمەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسى ءوتتى, دەپ حابارلادى پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. وتىرىستا ەكى ماسەلە – قازاق­ستان­نىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك سترا­تەگياسىنىڭ ورىندالۋ بارىسى, ەكسپو-2017 كورمەسىنە دايىندىق جانە ونى وتكىزۋ كەزەڭىندە قاۋىپسىزدىك شارالارىن قامتاماسىز ەتۋ جايى قارالدى. قازاقستان پرەزيدەنتى ەلدىڭ قاۋىپسىزدىك ستراتەگياسىن بەكىتكەن كەزدە قازىرگى زاماننىڭ نەگىزگى ۇردىستەرى ەسكەرىلگەنىن اتاپ ءوتتى. – الەم جىلدام وزگەرۋدە, جوس­پارلارىمىز بەن بولاشاقتاعى ءىس-قيمىلىمىزدى ءتيىستى دەڭگەيدە وزگەرتۋگە ءماجبۇر ەتەتىن جاڭا سىن-قاتەرلەر پايدا بولۋدا. بۇگىندە ولارعا قارسى تۇراتىن تاسىلدەر, ىقپال ەتۋ ادىستەرى, اقپاراتتىق تەح­نو­لوگيالار وزگەرۋدە. ءوزىمىز كورىپ وتىرعانداي, بۇگىنگى كۇنى كونس­تي­تۋتسيالىق قۇرىلىم, ەگەمەن­دىك, مەملەكەتتىڭ اۋماقتىق تۇتاس­تىعى جاڭا دەسترۋكتيۆتىك ىقپال­دارعا ۇشىراۋدا. وسىعان بايلانىستى قازاقستان وتە قىراعى جانە مۇقيات بولۋعا ءتيىس, – دەدى مەملەكەت باسشىسى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەل حالقىنا بيىلعى جولداۋىندا قازاقستاننىڭ 23 جىل ىشىندە كوپ­ۇلتتى, بىراق ءبىرتۇتاس, ەل ازا­مات­تارىنىڭ قۇقىقتارى مەن بوس­تاندىقتارىنا شەك قويمايتىن ىرگەلى مەملەكەت رەتىندە تۇراقتى دامىعانى ايتىلعانىن ەسكە سالدى. – مەن ءبىزدىڭ ەشقانداي دا وي­لاستىرىلماعان «بۇرالاڭدارعا» جول بەرمەۋگە ءتيىس ەكەنىمىزدى ايتتىم. حالقىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىن بىر­تىندەپ جاقسارتىپ جانە ەكونو­ميكانى دامىتا وتىرىپ, بۇرىن­عىشا ورنىقتى ىلگەرىلەي بەرۋىمىز قاجەت. سوڭعى وقيعالار كەيبىر ارانداتۋشىلاردىڭ ەلدەگى احۋالعا ىقپال ەتە الاتىندىعىن كورسەتتى. اقپاراتتىق تەحنو­لو­گيا­لار قازىر جاڭاشا قولدا­نىلۋدا جانە ءبىز وعان ساي ارەكەت ەتۋىمىز قاجەت, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. مەملەكەت باسشىسى ىش­كى تۇ­راق­تىلىقتىڭ, تولەرانت­تىلىقتىڭ جانە حالىق سەنىمىنىڭ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. – ەلىمىزدەگى تۇراقتىلىق, جال­پىعا بىردەي تەڭدىك, ازاماتتار قۇ­قىقتارىنىڭ ساقتالۋى جۇمى­سىمىزدىڭ باستى باعىتتارى بو­لۋعا ءتيىس. قالعانىنىڭ ءبارى وسىعان نەگىزدەلەدى. مەن مۇنى قاتاڭ قادا­عالايمىن جانە باسقالار دا سولاي جا­ساۋعا ءتيىس. وسىنداي تاسىلمەن عا­­نا ءبىز كەز كەلگەن قيىندىقتى ەڭ­سە­­­رە­مىز, – دەدى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ. ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتىڭ جاي-كۇيى مەن الداعى كەزەڭگە ارنالعان مىندەتتەر تۋرالى پرەزيدەنتتىڭ كومەكشىسى – قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ حاتشىسى قايرات قوجامجاروۆ بايان­داما جاسادى. مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ستراتەگياسىنىڭ 2013 جىلعى ورىندالۋ بارىسىنا جالپى وڭ باعا بەردى. قاۋىپتەر مەن سىن-قاتەرلەرگە قارسى تيىسىنشە ارە­كەت ەتۋدىڭ وڭتايلى تاسىلدەرى مەن تەتىكتەرىن ىزدەستىرۋ قاجەتتىگى اتاپ ءوتىلدى. ورتا مەرزىمدى كەزەڭگە ارنالعان قازاقستان قاۋىپسىزدىگىنىڭ جاڭا سىن-قاتەرلەرى مەن قاۋىپتەرىن ەسكەرە وتىرىپ, ستراتەگياعا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ مىندەتى جۇكتەلدى. ەكىنشى ماسەلەنى تالقىلاۋ بارىسىندا ەل پرەزيدەنتى وتى­رىس­قا قاتىسۋشىلار نازارىن ەكسپو-2017 كەزىندە قاۋىپسىزدىك شارا­لارىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ بىرقاتار نەگىزگى قاعيداتتارىنىڭ ساقتالۋىنا اۋداردى. بىرىنشىدەن, قازاقستانعا قوعامدىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى الەمدىك وزىق تاجىريبەلەردى تارتۋ. ەكىنشىدەن, كورمەگە بارلىق قاتى­سۋشىلار مەن قوناقتار ءۇشىن قولايلى جاعدايدىڭ جاسالۋىن قام­تاماسىز ەتۋ. ۇشىن­شىدەن, بىرىڭعاي قاۋىپ­سىزدىك قاعيدالارى مەن نورمالارىن ەنگىزۋ. تورتىنشىدەن, ۋاكى­لەتتى مەملە­كەتتىك ورگانداردىڭ جاۋاپ­كەر­شى­لىگى اياسىنىڭ ناقتى اراجىگىن اجى­راتۋ جانە ولاردىڭ ءوزارا ءتيىس­تى ءىس-قيمىلىن قامتاماسىز ەتۋ. وسىعان بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى الداعى كورمەنىڭ قاۋىپ­سىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى ءىس-شارالار اياسىندا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىن ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن ىشكى ىستەر ءمينيسترى باسشىلىق ەتەتىن ارنايى ۆەدومستۆوارالىق شتاب قۇرۋدى تاپسىردى. قاۋىپسىزدىك كەڭەسى وتى­رى­سىنىڭ قورىتىندىسىندا ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندارعا بىر­قاتار ناقتى تاپسىرمالار بە­رىل­دى. ولاردىڭ ورىندالۋىن باقى­لاۋ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ حات­شىلىعىنا جۇكتەلدى. ----------------------------------------- سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.