مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءتوراعالىعىمەن كاسىپكەرلىكتى ىنتالاندىرۋ جانە قارجى سەكتورىن ساۋىقتىرۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى كەڭەس ءوتتى, دەپ حابارلادى پرەزيدەنتتىڭ باسپاسوز قىزمەتى.
مەملەكەت باسشىسى كەڭەس بارىسىندا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋ ءۇشىن 1 تريلليون تەڭگە ءبولۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعانىن اتاپ ءوتتى.
– سىرتقى قارجىلاندىرۋ كوزدەرىنىڭ ءبىز ءۇشىن قولجەتىمدىلىگى از جانە بولىنەتىن نەسيەلەر وتە قىمبات. بانك جۇيەسىندەگى ىشكى رەزەرۆتەر شەكتەۋلى, ويتكەنى, وتاندىق بانكتەر داعدارىستان ەندى-ەندى شىعا باستادى. وسىعان بايلانىستى, وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, ەكونوميكانى, اسىرەسە, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ, سونداي-اق, ەلىمىزدە يندۋستريالاندىرۋدى جالعاستىرۋ مەن ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ۇلتتىق قوردان 1 تريلليون تەڭگە مولشەرىندە قوماقتى قاراجات ءبولۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. ول ازاماتتارىمىز ءۇشىن جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋدى, ەڭبەكاقىلارىن تولەۋدى قامتاماسىز ەتەدى جانە جالپى تۇرمىس دەڭگەيىن جاقسارتۋعا ءمۇمكىندىك تۋدىرادى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى ۇلتتىق قوردىڭ بۇعان دەيىن 2008-2009 جىلدارى بۇكىلالەمدىك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىس كەزەڭىندە ماڭىزدى ءرول اتقارعانىن, سول كەزدە بۇل قوردان ايتارلىقتاي قاراجات بولىنگەنىن ايتتى.
– ءسويتىپ, قازاقستان ەكونوميكاسى قىسپاقتان قۇتىلدى, سول كەزدە بۇكىل الەمدە ورىن العانداي زەينەتاقىنىڭ, ەڭبەكاقىنىڭ تومەندەۋىنە جول بەرىلگەن جوق. وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, ەۋروپانىڭ كوپتەگەن ەلدەرى ءالى كۇنگە دەيىن ەڭبەكاقى, زەينەتاقى جانە بارلىق باسقا دا تولەمدەردى ازايتىپ, ونىڭ زاردابىن تارتۋدا. بۇگىنگى شەشىم ۇلتتىق قور قۇرۋ جونىندەگى ءبىزدىڭ قادامىمىز دۇرىس بولعاندىعىن تاعى دا دالەلدەپ وتىر. الەمدىك داعدارىس ءالى دە جالعاسىپ جاتقانىن ەسكەرسەك, مەملەكەتتىڭ اياق استىنان تۋىندايتىن قيىن جاعدايلارعا ارنالعان رەزەرۆتەرى بولۋعا ءتيىس, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇلتتىق قور ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلاتىن نەگىزدى, ناقتى جوبالار بار ەكەنىنە نازار اۋداردى.
– بولىنگەن قاراجات نەگىزىنەن وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋعا باعىتتالاتىن بولادى. ەكسپورتقا ساپالى ونىمدەر شىعارۋ جونىندەگى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ دا ماڭىزدى. وسىعان وراي قارىز قاراجاتىن ءبولۋ ماسەلەسىمەن اينالىساتىن ءتيىستى كوميسسيا قۇرىلاتىن بولادى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى ەل ازاماتتارىن ءارتۇرلى ارانداتۋلارعا ەرىپ كەتپەي, سابىر ساقتاۋعا شاقىردى.
– ءبىزدىڭ ەكونوميكامىز ويداعىداي جانە ەشقانداي دا كۇيرەۋ بولعان جوق. ەلدەگى بىردە-ءبىر بانك بۇگىندە بانكروتقا ۇشىرامايدى. ءبىز 2009 جىلى بتا جانە وزگە بانكتەرگە قاتىستى دا مۇندايعا جول بەرگەن جوقپىز, سەبەبى, ولاردا ازاماتتارىمىزدىڭ سالىمدارى بولدى. ءبىز قازىر دە بۇعان جول بەرمەيمىز. ءبىز حالىقتىڭ باسىم كوپشىلىگىنىڭ قاراجاتى ساقتالاتىنىنا كەپىلدىك بەرەمىز. ال بانكتەر اينالاسىندا دۇربەلەڭ تۋدىرعاندار قازىر تابىلدى جانە جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلاتىن بولادى. ءبارىمىز ەلىمىزدە تىنىشتىق پەن تۇراقتىلىقتىڭ بولعانىن قالايمىز, بۇل – بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ مىندەتى. جوسپارلاعانىمىزدىڭ بارلىعىن ءبىز ءاردايىم ورىنداپ كەلدىك, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سۋرەتتى تۇسىرگەندەر
س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسى كەڭەس بارىسىندا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋ ءۇشىن 1 تريلليون تەڭگە ءبولۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعانىن اتاپ ءوتتى.
– سىرتقى قارجىلاندىرۋ كوزدەرىنىڭ ءبىز ءۇشىن قولجەتىمدىلىگى از جانە بولىنەتىن نەسيەلەر وتە قىمبات. بانك جۇيەسىندەگى ىشكى رەزەرۆتەر شەكتەۋلى, ويتكەنى, وتاندىق بانكتەر داعدارىستان ەندى-ەندى شىعا باستادى. وسىعان بايلانىستى, وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, ەكونوميكانى, اسىرەسە, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ, سونداي-اق, ەلىمىزدە يندۋستريالاندىرۋدى جالعاستىرۋ مەن ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ۇلتتىق قوردان 1 تريلليون تەڭگە مولشەرىندە قوماقتى قاراجات ءبولۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. ول ازاماتتارىمىز ءۇشىن جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋدى, ەڭبەكاقىلارىن تولەۋدى قامتاماسىز ەتەدى جانە جالپى تۇرمىس دەڭگەيىن جاقسارتۋعا ءمۇمكىندىك تۋدىرادى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
قازاقستان پرەزيدەنتى ۇلتتىق قوردىڭ بۇعان دەيىن 2008-2009 جىلدارى بۇكىلالەمدىك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىس كەزەڭىندە ماڭىزدى ءرول اتقارعانىن, سول كەزدە بۇل قوردان ايتارلىقتاي قاراجات بولىنگەنىن ايتتى.
– ءسويتىپ, قازاقستان ەكونوميكاسى قىسپاقتان قۇتىلدى, سول كەزدە بۇكىل الەمدە ورىن العانداي زەينەتاقىنىڭ, ەڭبەكاقىنىڭ تومەندەۋىنە جول بەرىلگەن جوق. وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, ەۋروپانىڭ كوپتەگەن ەلدەرى ءالى كۇنگە دەيىن ەڭبەكاقى, زەينەتاقى جانە بارلىق باسقا دا تولەمدەردى ازايتىپ, ونىڭ زاردابىن تارتۋدا. بۇگىنگى شەشىم ۇلتتىق قور قۇرۋ جونىندەگى ءبىزدىڭ قادامىمىز دۇرىس بولعاندىعىن تاعى دا دالەلدەپ وتىر. الەمدىك داعدارىس ءالى دە جالعاسىپ جاتقانىن ەسكەرسەك, مەملەكەتتىڭ اياق استىنان تۋىندايتىن قيىن جاعدايلارعا ارنالعان رەزەرۆتەرى بولۋعا ءتيىس, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇلتتىق قور ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلاتىن نەگىزدى, ناقتى جوبالار بار ەكەنىنە نازار اۋداردى.
– بولىنگەن قاراجات نەگىزىنەن وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋعا باعىتتالاتىن بولادى. ەكسپورتقا ساپالى ونىمدەر شىعارۋ جونىندەگى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ دا ماڭىزدى. وسىعان وراي قارىز قاراجاتىن ءبولۋ ماسەلەسىمەن اينالىساتىن ءتيىستى كوميسسيا قۇرىلاتىن بولادى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
مەملەكەت باسشىسى ەل ازاماتتارىن ءارتۇرلى ارانداتۋلارعا ەرىپ كەتپەي, سابىر ساقتاۋعا شاقىردى.
– ءبىزدىڭ ەكونوميكامىز ويداعىداي جانە ەشقانداي دا كۇيرەۋ بولعان جوق. ەلدەگى بىردە-ءبىر بانك بۇگىندە بانكروتقا ۇشىرامايدى. ءبىز 2009 جىلى بتا جانە وزگە بانكتەرگە قاتىستى دا مۇندايعا جول بەرگەن جوقپىز, سەبەبى, ولاردا ازاماتتارىمىزدىڭ سالىمدارى بولدى. ءبىز قازىر دە بۇعان جول بەرمەيمىز. ءبىز حالىقتىڭ باسىم كوپشىلىگىنىڭ قاراجاتى ساقتالاتىنىنا كەپىلدىك بەرەمىز. ال بانكتەر اينالاسىندا دۇربەلەڭ تۋدىرعاندار قازىر تابىلدى جانە جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلاتىن بولادى. ءبارىمىز ەلىمىزدە تىنىشتىق پەن تۇراقتىلىقتىڭ بولعانىن قالايمىز, بۇل – بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ مىندەتى. جوسپارلاعانىمىزدىڭ بارلىعىن ءبىز ءاردايىم ورىنداپ كەلدىك, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سۋرەتتى تۇسىرگەندەر
س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.
