ونەر • 04 قاراشا، 2021

«تەاترALL» – تاۋەلسىزدىككە تارتۋ

94 رەت كورسەتىلدى

ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ اياسىندا ەلوردادا «تەاترALL» حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالى ءوتتى. 28 قازان مەن 3 قاراشا ارالىعىندا استانا حالقى مەن شاھار قوناقتارىنا تاڭعاجايىپ تەاتر دۋمانىن سىيلاعان ونەر مەرەكەسىن نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگى مەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى ۇيىمداستىردى.

«تاماشا جوبا جالعاسىن تابادى»

 «الەم ءبىزدى قارا التىنمەن نەمەسە سىرتقى ساياساتتاعى ءىرى باستامالارىمىزبەن عانا ەمەس، مادەني جەتىستىكتەرىمىزبەن دە تانۋى كەرەك» دەگەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاماشا باستاماسىنىڭ وزەكتىلىگى مەن ماڭىزى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 30 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا ءتىپتى ارتا تۇسكەندەي. ويتكەنى ەگەمەندى قازاق­ستاننىڭ ۋاقىت اعزام الاقانىنداعى سىندارلى 30 جىلدىق تاريحى تىكەلەي مادەنيەت ءھام ۇلتتىق ونەرىمىزبەن دە تىكەلەي بايلانىستى ەكەندىگىنە ەشكىمنىڭ تالاسى بولماسا كەرەك. قايتالانباس ونەرىمەن تورتكۇل دۇنيە نازارىن وزىنە بۇرعىزىپ، شارتاراپتى تاڭداي قاققىزىپ جۇرگەن نەبىر ءدۇلدۇل دارىنداردىڭ تالانتى بۇگىندە تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ مەرەيىن اسىرىپ، ابىرويىن بيىكتەتىپ، سىندارلى ەلدىڭ سىرتتاعى بەدەلىن اسقاقتاتىپ كەلە جاتقانىنا تاريح كۋا. تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىعىنىڭ قۇرمەتىنە ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعان ايتۋلى تەاتر فەستيۆالى دە وسى جەمىستى جوبانىڭ ءساتتى جالعاسى بولسا كەرەك.

ءيا، بۇگىندە استانامىزدى شارتاراپ مادەنيەتتىڭ ورداسى دەپ تانىپ جاتسا، ول – مارتەبەلى ونەردىڭ ارقاسى. پاندەمياعا بايلانىستى ءبىراز ۋاقىت توقىراپ، توقتاپ تۇرعان تەاتر تىنىسى قايتا اشىلعانداي. ونىڭ ايقىن ايعاعى – ءبىر اپتا بويى ار­قا ءتورىن دۋمانعا بولەگەن «تەاترAll» حا­لىق­­ارالىق تەاتر فەستيۆالى. ە.برۋسي­لوۆ­سكيدىڭ ايگىلى «قىز جىبەك» وپەراسىمەن شى­مىلدىق تۇرگەن تەاتر تويى شىن ما­نىندە ونەردەگى ۇلكەن جاڭالىق بولعانى انىق.

– فەستيۆالدىڭ نەگىزگى مىندەتى – ارتىس­تەرىمىزدىڭ، تەاترلارىمىزدىڭ شىعارما­شىلىق الەۋەتىن بىرىكتىرۋ. ءاۋ باستا رەس­پۋب­ليكانىڭ بۇكىل 56 تەاترىنىڭ باسىن ەلوردا تورىندە قوسۋ، ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭى­رىنەن ۇجىمداردى شاقىرۋ يدەياسى بولدى. الايدا شەكتەۋلەرگە بايلانىستى بۇل ويىمىزدى ورىنداي المادىق. بىراق ءبىر قۋانتارلىعى – بۇل فەستيۆالدى جىل سا­يىن وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. كەلەسى جىلى الەم بويىنشا ەپيدەميالىق احۋال تۇراقتانىپ، جاعداي جاقسارعان كەزدە ەلىمىزدىڭ بارلىق ءوڭىرىنىڭ باسىن قوسىپ، حالىقارالىق دەڭگەيدە تەاتر فەستيۆا­لىن وتكىزە الامىز دەپ ۇمىتتەنەمىن. ءبىراز شەتەلدىك تەاتر اكىمدىك پەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە حات جازىپ، فەستيۆالعا قاتىسقىسى كەلەتىن نيەت­تە­-
ءرىن ءبىلدىرىپ جاتىر. سوندىقتان ۇسىنىستار­دى ەسكەرىپ الدا ايتۋلى شارانىڭ اۋقى­مىن كەڭەيتىپ، ارقا تورىندە تورتكۇل دۇ­نيە تەاترلارىنىڭ باسىن قوسامىز دەگەن ماقساتىمىز بار. تاماشا جوبا جالعاسىن تابادى. بۇل – ۇلتتىق ونەرىمىزدىڭ ور­كەندەۋى، دامۋى ءۇشىن ماڭىزدى قادام، – دەپ اتاپ ءوتتى نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى اسحات ورالوۆ.

 

«نۇر-سۇلتان – ورتالىق ازيا تەاتر مادەنيەتىنىڭ ورتالىعى»

تەاتر دەسە ىشكەن اسىن جەرگە قوياتىن تالعامپاز كورەرمەن ءبىر اپتا بويى استا­نانىڭ 12 تەاترى مەن ماسكەۋدەن ارنايى شىقىرىلعان تەاترلاردىڭ ۇزدىك قويى­لىمدارىن تاماشالادى. اتاپ ايتساق، «استانا وپەرا» مەن «استانا بالەت»، ق.قۋا­نىشباەۆ اتىنداعى اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترى، م.گوركي اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق ورىس دراما تەاترى، «جاستار»، Astana Musical، ءا.مامبەتوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك دراما جانە كومەديا تەاترلارى، مۋزىكالىق جاس كورەرمەندەر تەاترى، «ناز» مەملەكەت­تىك بي تەاترى، «قاناتتىلار» ينكليۋزيۆتى ­تەاترى، سونىمەن قاتار «ا.ي» تەاترى مەن «سوۆرەمەننيك» حالىقتىق جاستار تەاتر­لارى ۇجىمى رەپەرتۋارىنداعى ۇزدىك قو­يىلىمدارىن كوزىقاراقتى كورەرمەن مەن تالاپشىل تەاتر سىنشىلارىنىڭ تال­قى­سىنا ۇسىنىپ، كاسىبي مامانداردىڭ باعا­سىن الدى. بيىلعى فەستيۆال باعدار­لا­ماسىن ساراپتاۋعا جينالعان ماماندار اراسىندا گرۋزيادان ارنايى شاقىرىلعان بىلىكتى تەاتر سىنشىسى، ونەرتانۋ دوكتورى، پروفەسسور، حالىقارالىق تەاتر سىنشىلارى قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى لاشا چحارتيشۆيلي دە بار. قازاق ونەرى جايلى شەتەلدىك مامان بىلاي دەيدى:

– قازاقستاننىڭ تەاتر ونەرىمەن جاق­سى تانىسپىن. بۇعان دەيىن دە بىرنەشە ونەر دوداسىنا ساراپشىلىق ەتكەنمىن. نۇر-سۇلتان تەك قازاقستاننىڭ عانا ەمەس، بۇكىل ورتالىق ازيا تەاتر مادەنيەتى­نىڭ ورتا­لىعى بولىپ سانالادى. قازاقستان­دا كوپتەگەن فەستيۆال ءوتتى. مۇنداي ونەر دۋمانى اكتەرلەر مەن رەجيسسەرلەرگە، جال­پى ساحنانىڭ قاي سالا مامانىنا بول­­­ماسىن شىعارماشىلىعىن دامىتۋعا، جاڭا­رۋعا كومەكتەسەدى. قازىر پاندەميا كەزەڭىندە تەاتر پروتسەسى جاڭارىپ، تىڭ ىز­دەنىستەر بايقالۋدا. استانالارىڭىزدا بولۋ جانە قازاق ونەرىمەن تانىسۋ مەن ءۇشىن قا­شاندا وتە قىزىق. فەستيۆال اياسىن­دا تاماشا جۇمىستاردىڭ كۋاسى بول­دىق. سول ءۇشىن اكتەرلەر مەن رەجيسسەرلەر­گە، ۇيىم­داستىرۋشىلار القاسىنا وسىنداي ماعى­نالى دا مازمۇندى شاراعا باستاماشىلىق ەتكەنى ءۇشىن العىس ايتامىن.

 

«فەستيۆال – جاستار ءۇشىن شەبەرلىك مەكتەبى»

حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالىنە قۇر­مەتتى قوناق رەتىندە قاتىسقان قازاقستان­نىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى، قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى، قازاق­تىڭ قىز جىبەگى اتانعان اكتريسا مەرۋەرت وتەكەشوۆا دا فەستيۆال ۇيىمداس­تىرۋ­شىلارىنان العىسىن ايامادى:

– ەلوردامىزدا ۇلكەن مەرەكە – كەرەمەت تەاتر فەستيۆالى ءوتتى. ونى «قىز جىبەك» وپەراسى اشقانى قۋانتادى. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالعان فەستيۆالدىڭ بۇل تاعىلىمدى قادامى. مۇنداي فەستيۆالداردىڭ حالىق ءۇشىن، شىعارماشىلىق ادامدار ءۇشىن ماڭىزى ايرىقشا. اسىرەسە ستۋدەنتتەر مەن جاستار ءۇشىن بۇل ۇلكەن شەبەرلىك ساباعى بولماق. ويتكەنى ولار ونەردى ءوز كوزىمەن كورىپ، ەستۋى كەرەك، دەدى اكتريسا.

اۋقىمدى ءىس-شاراعا قۇرمەتتى قوناق رەتىندە قاتىسقان رەسەيدىڭ كىشى بروننايا­داعى ماسكەۋ دراما تەاترى مەن س.وبراز­تسوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق ورتا­لىق قۋىرشاق تەاترلارىنىڭ كورەر­مەنگە تارتۋ ەتكەن «چەلوۆەك لەتۋچايا مىش پروتيۆ لەونيدا يليچا برەجنەۆا» جانە «تۋراندوت» قويىلىمدارى فەستي­ۆال باعدارلاماسىن بايىتىپ، ونەر دۋمانىنىڭ اجارىن اشا تۇسكەندەي.

– ءبىز نۇر-سۇلتان قالاسىنا قوناق بول­عانىمىزعا قۋانىشتىمىز. گاسترول پاندەميانىڭ قيىن كەزەڭىندە وتسە دە، فەستيۆالدى ۇيىمداستىرۋشىلار دا، كو­رەرمەندەر دە مۇمكىندىك تاپتى. ويتكەنى اكتەرلەر مەن كورەرمەندەر اراسىند­ا­عى قارىم-قاتىناس تەاتردىڭ ماڭىزدى بو­لىگى بولىپ سانالادى. ونسىز تەاتردىڭ ەرتەڭى جوق» دەپ كىشى بروننايا تەاترى­نىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى كونستانتين بوگو­مولوۆ ءوز ويىمەن ءبولىستى.

ماسكەۋلىك تەاتر ۇسىنعان سپەكتاكل سيۋجەتى كسرو كەزىندەگى توقىراۋ داۋىرىندە جۇرگەن ادامنىڭ ارەكەتى مەن مىنەز-قۇلقىن كورسەتەدى. كلاسسيكا جانرى بو­يىنشا كوميكستەردىڭ كەيىپكەرى كەڭەس وداعىندا ءومىر سۇرەدى جانە قاراپايىم جازۋشى ازامات – دۋدچكين كەيپىندە جاسىرىنادى. وسىلايشا، باس كەيىپكەر ءتۇر­­لى ارەكەتتەردىڭ ورتاسىنان تابىلىپ، وقي­عا جەلىسىن جانداندىرادى. رەجيسسەر الەكساندر دەنيسوۆتىڭ بۇل قويىلىمى ەگدە ادام­داردىڭ جاستىق شاعىن ەسكە تۇسىرسە، جاستاردى كەڭەس كەزە­­ڭىنىڭ ءومىر سالتىمەن تانىستىرادى. قو­يى­لىمنان سوڭ سپەكتاكل جونىندە «استا­نا بالەت» تەاترىنىڭ ديرەكتورى الەك­­ساندر سەۆوستيانوۆ ماسكەۋلىك رەجيس­سەر­دىڭ اتالعان قويىلىمى – ءححى عاسىر ادا­مىنىڭ كوزىمەن برەجنەۆ داۋىرىنە دەگەن يرو­نيالىق كوزقاراس ەكەنىن، سپەكتاكلدە بىزگە تا­نىس كەڭەستىك ءان، كينو، تۇر­مىستىق سالت وتە كوپ ەكەنىن جانە ول كورەر­مەندەر كوڭى­لىنەن ەرەكشە ورىن تاباتىنىن اتاپ ءوتتى.

 

30 جىلدىققا – 30 جۇلدە

راس، ەكى جىلعا جالعاسقان پاندەميا تەاتر الەمىندەگى ەمەن-جارقىن شىعار­ماشىلىق تالقىلاۋلار مەن ەستەن كەتپەس جۇزدەسۋلەرگە ايتارلىقتاي تەجەۋ قويىپ، ونەر كەڭىستىگىندەگى كەلەلى ماسەلەلەردىڭ مايەگىنە بويلاۋدى ءبىراز باسەڭسىتكەنى انىق. بىراق سوعان قاراماستان ىزدەنىستەرىن توقتاتپاعان تەاتر تارلاندارى ايتۋلى فەستيۆال اياسىندا جاڭا جۇمىستارىن كوپشىلىك تالقىسىنا ۇسىنىپ، وزدەرىنىڭ ءالى دە شىعارماشىلىق بابىندا ەكەندىكتەرىن تاعى ءبىر مارتە پاش ەتتى.

ال فەستيۆال شەڭبەرىندە تەاتر سىن-
شى­لارى، رەجيسسەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن «قازاقستانداعى زاماناۋي تەاتر ءۇر­دىسى: ماسەلەلەرى مەن شەشۋ جولدارى» تاقى­رىبىنداعى عىلىمي-تاجىري­بە­­لىك كون­فەرەنتسيادا وتاندىق تەاتر ونە­­­رىنىڭ كەلەلى ماسەلەلەرى ءسوز بولدى. ەلى­­­مىزدەگى تەاترلاردىڭ حال-احۋالى، تەاتر­ سىن­­­شىلارىنىڭ قىزمەتى، جاس درا­ما­تۋرگ­­تەر شىعارماشىلىعىن ناسيحاتتاۋ جاي­لى پىكىرلەر ايتىلدى، «تەاترAll» حالىق­ارالىق تەاتر فەستيۆالىنىڭ جۇمىسى قورى­تىندىلاندى. قۇرامى تەاترتانۋ ماماندارى مەن تەاتر سىنشىلارىنان جاساقتالعان ساراپشىلار القاسىنىڭ شەشىمىمەن ۇزدىك تەاتر ۇجىمدارى مەن تالانتتى اكتەرلەر جۇمىسى ارنايى ديپ­لوم جانە باعالى سىي­لىقتارمەن ماراپاتتالدى.

ايتا كەتەرلىگى، ق.قۋانىشباەۆ اتىن­داعى اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق درا­ما تەاترىندا وتكەن فەستيۆالدىڭ جابى­لۋ سالتاناتىندا «تەاترALL» ءبىرىنشى تەاتر سىيلىعى تابىستالدى. ساراپتامالىق كەڭەستىڭ شەشىمىمەن نۇر-سۇلتان قالاسى تەاترلارى اراسىندا تاعايىندالعان كاسى­بي سىيلىق تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىق مەرەيتويىنىڭ قۇرمەتىنە 30 اتالىم بو­يىنشا بەرىلدى. سونىمەن، فەستيۆال قورىتىندىسى بويىنشا «ەڭ ۇزدىك سپەك­تاكل» اتالىمىنداعى باس جۇل­دە نۇر-سۇلتان قالاسى اكىمدىگىنىڭ «جاس­تار ­تەاترى» ترۋپپاسى ۇسىنعان ۋ.شەكس­پيردىڭ «اساۋعا تۇساۋ» كومەدياسىنا (رە­جيس­سەرى – قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى نۇرقانات جاقىپباي) تابىس­تالسا، ن.موشينانىڭ «دۇنيە-عاپىل» مە­تا­فيزيكالىق دراماسىن قويعان رەجيس­­سەر، مۋزىكالىق جاس كورەرمەندەر تەاترى­­­نىڭ ديرەكتورى اسحات ماەميروۆ «ۇز­دىك ­رەجيسسەر» اتاندى. ال ۇزدىك اكتەرلەر قاتا­رىن اينۇر بەرمۇحامبەتوۆا، جان­داۋلەت باتاي، سامال ەسلياموۆا باستاعان تالانتتى اكتەرلەر تولىقتىردى.

ەلوردادا وتكەن ايتۋلى ونەر دۋما­نى­نىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – قاتىسۋ­شى­لار تەك فەستيۆال باعدارلاماسى­نا ەنگەن قىزىق­تى قويىلىمداردى عانا كورىپ قويعان جوق، سونىمەن قاتار تەاتر اپتالىعى الاڭىن­دا مەملەكەتتىك اكادەميالىق نەمىس دراما تەاترىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى ناتاليا دۋبستىڭ ءبىر اپتا بويى وتكەن شەبەرلىك ساباعى­نا قاتىسۋ مەن Byterekte زاماناۋي ونەر كورمەلەرى، سونداي-اق سۋرەتشى ءلايلا ماحاتتىڭ بەينەلەۋ ونەرى گالەرەياسىن تا­ماشالاۋعا دا كەرەمەت مۇمكىندىك الدى.

باس قالا ءتورىن دۋمانعا بولەگەن ونەر مەرەكەسى وسىلايشا ءوز مارەسىنە جەتتى. ساف ونەرگە سۋساپ قالعان كورەرمەننىڭ كوڭىلىن كوتەرگەن تەاتر تويى – شىن ما­نىندە ونەر وقيعاسى. ءبىزدى قۋانتقانى – تاعى­لىمدى جوبانىڭ وسىمەن اياقتالىپ قالماي، جىل سايىن جالعاسىن تاباتىنى. ال بيىلعى «تەاترALL» تەاتر اپتالىعى – «قىزدىڭ ءمولدىر كوز جاسىنداي» ساف ونەر وكىلدەرىنىڭ ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىعىنا تاماشا تارتۋى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

15169 ادام كوروناۆيرۋس جۇقتىردى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:17

ۇقساس جاڭالىقتار