«ەڭ كوكەيكەستى الەۋمەتتىك ماسەلەلەر رەيتينگى»

الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر ناتيجەسىنىڭ اقپاراتتىق انىقتاماسى 2013 جىلدىڭ 13 قاراشاسىنان 22 جەلتوقسانىنا دەيىن «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ قوعامدىق ساياسات ينس­تيتۋتى «ەڭ كوكەيكەستى الەۋمەتتىك ماسەلەلەر رەيتينگى» الەۋمەتتىك زەرتتەۋىن جۇرگىزدى. «نۇر وتان» پارتياسىنداعى جاڭارۋ ماقساتتى-جوبالىق جۇمىس ءپرينتسيپىن ەنگىزۋگە مۇمكىندىك تۋعىزدى. جانە قوعامدىق ساياسات ينستيتۋتى ءار جوبانى قاجەتتى اقپارات جانە ساراپشىلاردىڭ كەڭەسىمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن «اقىلداسۋ ورتالىعى» بولۋعا ىقىلاستى. بۇل زەرتتەۋلەر ينستيتۋتتىڭ وسى باعىتتاعى ماڭىزدى قادامى بول­دى. سالىستىرمالى تۇردە العاندا, ەلىمىزدەگى ەڭ كوكەيكەستى ماسە­لە­لەرگە بايلانىستى قوعامدىق پىكىر پارتيانىڭ كۇن ءتارتىبىن بە­ل­گى­لەۋ مەن ونىڭ جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋداعى جۇمىسىنىڭ نەگىزىن قۇرايتىن بولادى. رەسپوندەنتتەردىڭ سانى – قازاق­ستاننىڭ بارلىق ايماق­تارىنداعى جانە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى ماڭىزى بار قالالارداعى 16 مەن 68 جاس ارالىعىنداعى 1600 ادام. ساۋالداماعا قاتىسقان قالا­لىق­تاردىڭ ۇلەس سالماعى – 55%,  اۋىل مەن سەلو تۇرعىندارىنىكى – 45%. ساۋالداماعا قاتىسۋشىلاردان تۇرعىلىقتى جەرىندەگى ماسەلەلەرگە قاتىستى جاۋاپ الىنعاندا, ازامات­تاردىڭ 52 پايىزى ونىڭ ەڭ وزەكتىسى رەتىندە كوممۋنالدىق قىزمەت باعالارىنىڭ جوعارىلىعىن اتادى. ايماقتاردىڭ ىشىندە ءتاريفتىڭ قىمباتتىعى, اسىرەسە, باتىس قازاق­ستان وبلىسىنىڭ تۇر­عىن­دارىن قاتتى الاڭداتادى – 81%, 2-ورىندا الماتى قالاسى – 76%, قوستاناي وبلىسىندا بۇل كورسەتكىش – 74%. بۇل – ەلدەگى قورىتىندى ناتيجە بويىنشا ءۇشىنشى ورىن. ءبىرىنشى كەزەكتە قاجەت تاۋارلار باعاسىنىڭ جوعارىلىعى مەن تابىستىڭ تومەندىگىن (ايلىق, زەينەتاقى, شاكىرتاقى) سۇحبات بەرۋشىلەردىڭ 46 جانە 40%-ى بەلگىلەدى. ءبىرىنشى كەزەكتە قاجەت تاۋارلار باعاسىنىڭ قىمباتتىعى, اسىرەسە, باتىس قازاقستان وبلىسىندا وزەكتى بولىپ تابىلادى, ايماق تۇرعىندارىنىڭ 80%-ى ونى ەڭ وتكىر ماسەلە رەتىندە اتاعان. بۇل كورسەتكىش قورىتىندىسىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا ەكىنشى بولىپ سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى تىركەلدى, ايىرماشىلىعى 9-ورىندى قۇرايدى – 71%. تابىستىڭ تومەن­دىگىن ايتقان سۇحبات بەرۋشى­لەردىڭ ەڭ جوعارى پايىزى ماڭعىس­تاۋ وبلىسىندا – 62%, قاراعاندى جانە جامبىل وبلىسىندا سۇرالعان­داردىڭ 58%-ى ونى ەڭ وتكىر ماسەلە رەتىندە اتادى. جوعارىدا اتالعانداردان بولەك, ازاماتتاردى تولعاندىراتىن ەڭ وزەكتى پروبلەمالاردىڭ بەستىگىنە جۇ­مىسسىزدىق پەن تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى (باسپانانىڭ جوقتىعى, بۇل سالاداعى مەملەكەتتىك باعدارلا­مانىڭ تيىمسىزدىگى) كىرەدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, جۇمىسسىز­دىق ماسەلەسى ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك ايماعىنىڭ تۇرعىندارىن كوبىرەك تولعاندىرادى: جامبىل وبلىسى – 69%, وقو – 51%, الماتى قالاسى – 42%, الماتى وبلىسى – 37%, قىزىلوردا وبلىسى – 31%. ساۋالداماعا قاتىسۋشىلاردىڭ 40 جانە 42%-ى استاناداعى جانە اقمولا وبلىسىنداعى تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىنىڭ وزەكتىلىگىن اتاپ وتكەن. سونداي-اق, رەسپوندەنتتەر­گە جولداردىڭ ساپاسىزدىعى (25%), ەكولوگيالىق ورتانىڭ قو­لاي­­سىزدىعى (20%), 45 جاستان كە­يىن جۇمىسقا تۇرۋدىڭ قيىن­دى­عى (19%), دەنساۋلىق ساقتاۋ سالا­سىنداعى پروبلەمالار (19%), بالا­باقشالاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى (18%), تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىنىڭ پروبلەماسى (15%), انالارعا, مۇگەدەكتەرگە, بالالار ۇيىنە الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتۋدىڭ تومەندىگى (15%) سياقتى جاۋاپتاردىڭ نۇسقاسى ۇسىنىلدى. «ەگەمەن-اقپارات».