قازاقستاندىقتارعا جاڭا مەملەكەتتىك تسيفرلى جوبا ارقىلى تابىس تابۋدى ۇسىناتىن بۇل جارناما-جازبالاردىڭ جالعان ەكەنىن حولدينگ رەسمي تۇردە مالىمدەدى. الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى حولدينگتىڭ اتىنان جاريالانعان مۇنداي اقپاراتتاردى تەرىسكە شىعارعان «بايتەرەك» اق ءباسپاسوز قىزمەتى مۇنىڭ بارلىعى الاياقتاردىڭ ارانداتۋى ەكەنىن ايتىپ, «سوڭعى ۋاقىتتا لوگوتيپ جانە باسقا دا سيمۆوليكانى پايدالانا وتىرىپ, حولدينگتىڭ اتىنان جالعان اقپارات تاراتۋ جيىلەپ كەتتى. مۇنىڭ بارلىعى جالعان اقپارات جانە حولدينگ ولاردىڭ اۆتورى ەمەس. بارلىق سەنىمدى اقپارات حولدينگتىڭ Instagram, Facebook, YouTube, Twitter جانە Telegram-داعى رەسمي پاراقشالارىندا ورنالاستىرىلادى. ساق بولىڭىز, الاياقتاردىڭ اقپاراتتارىنا الدانىپ قالماڭىزدار!» دەپ مالىمدەمە جاسادى.
الايدا «بايتەرەك» سيمۆوليكاسى ءالى كۇنگە دەيىن الەۋمەتتىك جەلىلەردە «جىلتىڭداپ ءجۇر». ءتىپتى سوڭعى «جارنامالارىنا» مەملەكەت باسشىسىنىڭ سۋرەتىن سالىپ, ديزاينىن جاڭالاپ تا قويعان.
وسىدان كەيىن ءبىز «بايتەرەك» ۇلتتىق حولدينگتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە حابارلاسىپ, اسىرەسە Facebook-تە جاڭبىردان كەيىنگى ساڭىراۋقۇلاقتاي كۇن ساناپ كوبەيىپ بارا جاتقان «فەيك» جارناماعا قاتىستى قانداي شارا قولدانعاندارى جونىندە سۇراعان ەدىك. حولدينگ بۇل سۇراعىمىزعا: «شىنىندا دا, سوڭعى ۋاقىتتا الەۋمەتتىك جەلىلەردە حولدينگتىڭ اتىنان جالعان اقپارات بەرۋ, ونىڭ ىشىندە «بايتەرەك» تۇرعىنداردىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان جاڭا الەۋمەتتىك جوبانى ۇسىنادى» دەگەن سياقتى تاقىرىپتاردا جاريالانىمدار كوبەيىپ كەتتى. تاعى دا قايتالاپ ايتامىز, بۇل رەسۋرستار – الاياقتىق ارەكەتتەر. «مەملەكەتتىك تسيفرلىق پلاتفورما» جانە «بايتەرەك ينۆەست پلاتفورماسى» پورتالدارىنا جانە الەۋمەتتىك جەلىلەردە وسى پلاتفورمالاردى جارنامالايتىن پوستتارعا حولدينگتىڭ ەشقانداي قاتىسى جوق» دەپ جاۋاپ بەردى.
«بايتەرەك» ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, بۇل جاريالانىمداردى تەرىسكە شىعاراتىن ءتيىستى تۇسىندىرمەلەردى ولار الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى رەسمي پاراقشالارىنا ورنالاستىرىپ, كورپوراتيۆتىك سايتقا كەلىپ تۇسەتىن سۇراقتارعا دا تولىق جاۋاپ بەرگەن. «سونىمەن قاتار اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى اقپارات كوميتەتىنىڭ كومەگىمەن Telegram-داعى تانىمال StopFake.kz فاكتچەك ارناسىندا جانە بىرقاتار رەسپۋبليكالىق باق-تا اتالعان اقپاراتتىڭ جالعان ەكەنىن جازدىق. وسىنداي «فيشينگ» سىلتەمەلەر انىقتالعان كەزدە, حولدينگتىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىككە جاۋاپ بەرەتىن كومپلاەنس قىزمەتى «مەملەكەتتىك تەحنيكالىق قىزمەت» اق-عا جۇمىس تارتىبىمەن وسى جالعان رەسۋرستاردى بۇعاتتاۋ تۋرالى سۇرانىس جىبەرەدى. ال ولاردىڭ ەل اۋماعىندا جىبەرىلگەن رەسۋرستاردى بۇعاتتايتىن مۇمكىندىگى بار» دەلىنگەن رەسمي جاۋاپتا. حولدينگ قاسكۇنەمدەردىڭ مۇنداي «فيشينگ» رەسۋرستاردى شەتەلدىك «حوستينگتەردە» وتە كوپ جاسايتىنىن دا ايتىپ وتىر. «ىشكى ىستەر مينيسترلىگى دە, متق دا, قازاقستاننىڭ وزگە دە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى الەمدىك جەلىدە بۇل رەسۋرستاردى جاساۋعا تىيىم سالا المايدى. وسىلايشا Facebook جانە تاعى باسقالاردىڭ جارناما بەرۋشىلەردى الدىن الا تەكسەرۋلەرىنە سۇيەنۋگە تۋرا كەلەدى. ال ولار پايدالانۋشىلاردىڭ شاعىمدارىنا قاراي وسى رەسۋرستاردى جاريالانعاننان كەيىن بۇعاتتاپ, جارنامالاۋدى توقتاتا الادى», دەيدى «بايتەرەكتىڭ» ءباسپاسوز قىزمەتى.
سوندا بۇل «بايتەرەكتىڭ» ارتىندا كىمدەر تۇر؟ مۇنداي «فەيك» اقپاراتتاردىڭ قاقپانىنا كىمدەر كوپ ىلىگەدى؟ «تولىعىراققا» وتكەندە قانداي مالىمەتتەرگە تاپ بولاسىز؟ تسيفرلى جوبامەن اقشا تابۋ – الاياقتىقتىڭ جاڭا تۇرىنە اينالعان با؟ كونستيتۋتسياعا سايكەس قازاقستان پرەزيدەنتى – مەملەكەتتىڭ جوعارى لاۋازىمدى تۇلعاسى. مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى زاڭعا سايكەس لاۋازىمدى تۇلعا بيلىكتى بىلدىرەدى. ال الگى «بايتەرەكتىڭ» ارتىندا تۇرعان الاياقتاردىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەينەسىن قولدانۋى «جۇرەكجۇتقاندىق» ەمەي نەمەنە؟ بۇل بيلىكتى ويىنشىققا اينالدىرۋ ەمەس پە؟
ء«سىز قيالداعان بارلىق نارسە – شىنايى», «قاراپايىم حالىق ءۇشىن», «باتىلدىق تانىتساڭىز, بارلىق ارمان ورىندالادى», «ارمانىڭ اسقاق بولسىن»... الگى «بايتەرەكتىڭ» جوعارىدا ايتقان جازباسىنىڭ سىلتەمەسىنە ءبىر رەت «كىرىپ» كورسەڭىز بولدى, الەۋمەتتىك جەلىدەگى جەكە پاراقشاڭىزعا ءتۇرلى جارناما بەتتەرىنەن وسىنداي «ۇراندارى» مەنمۇندالاپ تۇرعان «جازبا» جىلتىڭداپ شىعا بەرەدى. ال سىلتەمە ارقىلى وتسەڭىز ءبىر كەزدەرى تيىن ساناپ, كەدەيلىكتىڭ قامىتىن كيىپ وتىرعان جالعىزباستى انانىڭ ءتورت ايدىڭ ىشىندە ء«وز وزىنە سەنىمدى» ءارى اۋقاتتى ايەلدەردىڭ قاتارىنا قالاي قوسىلعانى تۋرالى «قيىندىققا تولى تاعدىرىمەن» تانىسىپ شىعاسىز. سەنىمدىلىك ءۇشىن الگى ايەل قاراشا ۇيدە بالاسىن كوتەرىپ تۇرعان كەدەي كەزى مەن قىمبات كولىكتە وتىرعان باقىتتى ءساتىنىڭ فوتوسىن دا سالىپ قويعان. ۇلى ەكەۋىنىڭ ءومىرى سوڭعى ۋاقىتتا تۇبەگەيلى وزگەرگەنىن ايتىپ, ءبىراز «سەزىمگە وينايتىن» «باقىتتى دا باي كەلىنشەك» ءسوزىنىڭ سوڭىندا بۇل ولجاعا قالاي تەز ءارى وڭاي قولجەتكىزۋگە بولاتىنى جايلى تولىق نۇسقاۋلىقتى دا جاريالايدى. ياعني Dar Capital پلاتفورماسىنىڭ جۇمىس ءپرينتسيپىن ەگجەي-تەگجەي ءتۇسىندىرىپ بەرەدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, ءبىر ءتۇننىڭ ىشىندە 500 دوللار تابىسىنىڭ 1300 دوللارعا دەيىن كوبەيگەنىن ايتىپ, «تامساناتىن» وزگە اۆتوردىڭ 2-3 مينۋتتىق بەينەجازباسىندا بۇل تسيفرلى پلاتفورمانىڭ «مەملەكەتتىك» ەكەنىن, ونىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتى, ۇلتتىق بانكتىڭ قولداۋىمەن» جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىن كورۋگە بولادى. ال نۇسقاۋلىق بويىنشا پلاتفورماعا تىركەلۋشى ەڭ الدىمەن جەكە مالىمەتتەرى مەن شوتىن تىركەۋدەن وتكىزۋى قاجەت. وسى تۇستان-اق بۇل «جارنامانىڭ» جالعاندىعى مەن جارعا جىعاتىنىن بىردەن تۇسىنۋگە بولادى. وزدەرىن «الەۋمەتتىك جوبا» دەپ اتايتىن Dar Capital پلاتفورماسىنىڭ سايتى «بۇل ۇسىنىستىڭ قاراپايىم حالىق ءۇشىن پايداسى قانداي؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپتارىن دا جاريالاپ قويعان. ول – بىرىنشىدەن, «از عانا تاۋەكەلمەن ۇلكەن پايدا تابۋ», ەكىنشىدەن – «ەڭ ءتيىمدى اكتيۆتەردىڭ ءبىرى», ۇشىنشىدەن – «قاراجاتتى قازاقستان بانكىنىڭ كەز كەلگەن كارتاسىنان جىلدام الۋ مۇمكىندىگى».
ينتەرنەت الاياقتىقتىعىنا قاتىستى قىلمىستاردىڭ كۇن سايىن تۇرلەنىپ, وزگەرىپ وتىراتىنىن ءىىم تەرگەۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى سانجار ءادىلوۆ اپتالىق بريفينگ بارىسىندا دا ايتقان بولاتىن. ءىىم-ءنىڭ مالىمدەۋىنشە, جىل باسىنان بەرى ەلىمىزدە 11 مىڭنان استام ينتەرنەت الاياقتىق جاسالعان. دەپارتامەنت وكىلى حالىق اراسىندا الاياقتىقتىڭ ءتۇرلى تاسىلدەرى تۋرالى اۋقىمدى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنىڭ جۇرگىزىلىپ جۇرگەنىنە قاراماستان ارام نيەتتىلەردىڭ ازايماي تۇرعانىن ايتادى.
ماسەلەن, ەلىمىزدە جىل بويى «حاي-تەك» وپەراتسياسى بىرنەشە رەت وتكىزىلەدى. اقپاراتتاندىرۋ جانە بايلانىس سالاسىنداعى, سونداي-اق اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى, ونىڭ ىشىندە ينتەرنەت الاياقتىقتىعىنا قاتىستى قىلمىستاردىڭ الدىن الۋعا جانە اشۋعا باعىتتالعان جەدەل ءىس-شارا كەزىندە ينتەرنەت پايدالانۋشىلاردى الداۋعا قاتىستى كوپ فاكتى انىقتالىپ جاتادى. سونىڭ ىشىندە وزگەلەردىڭ دەربەس دەرەكتەرىن پايدالانا وتىرىپ, ميكروقارجى ۇيىمدارىندا ونلاين نەسيە راسىمدەۋ, جالعان حابارلاندىرۋلار ورنالاستىرىپ, بەلگىلى ءبىر قىزمەت ءتۇرىن ۇسىنۋ ارقىلى اقشا تابۋ وتە ءجيى تىركەلەدى ەكەن. «حاي-تەك» جەدەل الدىن الۋ ءىس-شاراسىن وتكىزۋ كەزىندە رەسپۋبليكا اۋماعىندا بارلىعى بيىل 200-دەن استام قۇقىق بۇزۋشىلىق انىقتالسا, ونىڭ باسىم بولىگى, ياعني 190 فاكتى ينتەرنەت الاياقتىققا قاتىستى.
«قىلمىستىق ىستەردى تەرگەۋ تاجىريبەسى ينتەرنەت الاياقتارى مەن قارجى پيراميدالارىنىڭ قۇرباندارى تەز بايىپ كەتۋدى اڭسايتىندار ەكەنىن كورسەتىپ وتىر. ادامداردىڭ كوبى سالىمداردىڭ جوعارى كىرىسىنە ءۇيىپ-توگىپ ۋادە بەرەتىن اگرەسسيۆتى جارناماعا قارسى تۇرا الماي قالادى. بۇعان قاراپايىم حالىقتىڭ سوقىر سەنىمىن قارجىلىق ساۋاتسىزدىعىن قوسىڭىز. وزدەرىن جوعارى تابىستى ينۆەستيتسيالار سالاسىنداعى تابىستى كومپانيالار رەتىندە كورسەتۋ – ينتەرنەتتەگى الاياقتىق پەن قارجى پيراميدالارىنىڭ كەڭ تارالعان ءتۇرى مىنە, وسى. بۇل كومپانيالار «پەرسپەكتيۆالى بيزنەس», «جوعارى تەحنولوگيالىق كومپانيا», «يننوۆاتسيالىق جوبا» سياقتى تانىمال جانە تارتىمدى اتاۋلاردى وتە ۇتقىر پايدالانادى. سونىمەن قاتار ولار وتە ءتيىمدى جوبالارعا, قور بيرجالارىنا نەمەسە ءتيىمدى وندىرىسكە اقشا سالۋدى ۇسىنادى. وكىنىشتىسى, قازىرگى تاڭدا ينتەرنەتتى جاۋلاپ العان مۇنداي نۇسقا وتە كوپ. ءبىرىن بۇعاتتاپ, كوزىن جويىپ جاتساڭ, ەرتەسى باسقا ءبىر ءتۇرى شىعا كەلەدى», دەگەن سانجار ءادىلوۆ جالعان اقپارات تاراتقانى ءۇشىن زاڭ بويىنشا جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلعانىن دا ەسكە سالىپ ءوتتى.
راس, قازىر اقپاراتتىڭ كوپتىگىنەن ساراپتاۋعا ۋاقىتىمىز جوق. بايىبىنا بارماي جاتىپ, وڭاي ءارى تەز بايۋعا ۇمتىلامىز. ال تۇبىنە تەرەڭ بويلاساڭ, ءبارى باسقاشا...تۇنىپ تۇرعان الاياقتىق پەن الداپ-ارباۋ. «بالەن جەردە التىن بار, بارساڭ باقىر دا جوق» دەمەكشى, تەگىن اقشانى ەشكىم باسىڭنان تومەن توگە سالمايتىنىن قاشان تۇيسىنەر ەكەنبىز وسى...
