قوعام • 20 قازان، 2021

بۇل «بايتەرەكتىڭ» ارتىندا كىمدەر تۇر؟

317 رەت كورسەتىلدى

«بايتەرەك» جاڭا الەۋمەتتىك جوبانى ۇسىنادى. ەندى ءاربىر قازاقستاندىق قارجىلىق جاعدايىن جاقسارتا الادى. تولىعىراق – سىلتەمەدە...». «بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگى» اق-نىڭ لوگوتيپى مەن باسقا دا نىشاندارىن پايدالانعان وسىنداي اقپارات سوڭعى 1-2 ايدىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك جەلىلەردە قاپتاپ كەتتى.

 

قازاقستاندىقتارعا جاڭا مەملەكەت­تىك تسيفرلى جوبا ارقىلى تابىس تابۋدى ۇسىناتىن بۇل جارناما-جازبالاردىڭ جالعان ەكەنىن حولدينگ رەسمي تۇردە مالىمدەدى. الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى حول­دينگتىڭ اتىنان جاريالانعان مۇنداي اقپاراتتاردى تەرىسكە شىعارعان «باي­تەرەك» اق ءباسپاسوز قىزمەتى مۇنىڭ بارلىعى الاياقتاردىڭ ارانداتۋى ەكەنىن ايتىپ، «سوڭعى ۋاقىتتا لوگوتيپ جانە باسقا دا سيمۆوليكانى پايدالانا وتىرىپ، حولدينگتىڭ اتىنان جالعان اقپارات تاراتۋ جيىلەپ كەتتى. مۇنىڭ بارلىعى جالعان اقپارات جانە حولدينگ ولاردىڭ اۆتورى ەمەس. بارلىق سەنىمدى اقپارات حولدينگتىڭ Instagram، Facebook، YouTube، Twitter جانە Telegram-داعى رەس­مي پاراقشالارىندا ورنالاستىرىلا­دى. ساق بولىڭىز، الاياقتاردىڭ اقپارات­تا­رىنا الدانىپ قالماڭىزدار!» دەپ ما­لىم­دەمە جاسادى.

الايدا «بايتەرەك» سيمۆوليكاسى ءالى كۇنگە دەيىن الەۋمەتتىك جەلىلەردە «جىلتىڭداپ ءجۇر». ءتىپتى سوڭ­عى «جارنامالارىنا» مەملەكەت باس­­شى­سى­نىڭ سۋرەتىن سالىپ، ديزاينىن جاڭا­لاپ تا قويعان.

وسىدان كەيىن ءبىز «بايتەرەك» ۇلتتىق حولدينگتىڭ ءباس­پا­سوز قىزمەتىنە حابارلاسىپ، اسىرە­سە Facebook-تە جاڭبىردان كەيىنگى ساڭى­راۋ­قۇلاقتاي كۇن ساناپ كوبەيىپ بارا جات­قان «فەيك» جارناماعا قاتىستى قانداي شارا قولدانعاندارى جونىندە سۇراعان ەدىك. حولدينگ بۇل سۇراعىمىزعا: «شىنىندا دا، سوڭعى ۋاقىتتا الەۋمەتتىك جەلىلەردە حولدينگتىڭ اتىنان جالعان اقپارات بەرۋ، ونىڭ ىشىندە «بايتەرەك» تۇرعىنداردىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان جاڭا الەۋمەتتىك جوبانى ۇسىنادى» دەگەن سياقتى تاقىرىپتاردا جاريالانىمدار كوبەيىپ كەتتى. تاعى دا قايتالاپ ايتامىز، بۇل رەسۋرستار – الاياقتىق ارەكەتتەر. «مەملەكەتتىك تسي­فر­­لىق پلاتفورما» جانە «بايتەرەك ين­ۆەست پلاتفورماسى» پورتالدارىنا جانە الەۋمەتتىك جەلىلەردە وسى پلاتفورمالاردى جارنامالايتىن پوستتارعا حولدينگتىڭ ەشقانداي قاتىسى جوق» دەپ جاۋاپ بەردى.

«بايتەرەك» ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حا­بارلاۋىنشا، بۇل جاريالانىمداردى تەرىسكە شىعاراتىن ءتيىستى تۇسىن­دىر­مە­لەردى ولار الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى رەسمي پاراقشالارىنا ورنالاستىرىپ، كورپوراتيۆتىك سايتقا كەلىپ تۇسە­تىن سۇراقتارعا دا تولىق جاۋاپ بەرگەن. «سونىمەن قاتار اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى اقپارات كوميتەتىنىڭ كومەگىمەن Telegram-داعى تانىمال StopFake.kz فاكتچەك ارناسىندا جانە بىرقاتار رەسپۋبليكالىق باق-تا اتالعان اقپاراتتىڭ جالعان ەكەنىن جازدىق. وسىنداي «فيشينگ» سىل­تە­مەلەر انىقتالعان كەزدە، حول­دينگ­­تىڭ اق­پاراتتىق قاۋىپسىزدىككە جاۋاپ بەرەتىن كومپلاەنس قىزمەتى «مەم­لە­كەتتىك تەح­ني­كالىق قىزمەت» اق-عا جۇمىس تارتى­بى­مەن وسى جالعان رەسۋرس­تاردى بۇعاتتاۋ تۋرالى سۇرانىس جىبە­رەدى. ال ولاردىڭ ەل اۋماعىندا جىبەرىلگەن رەسۋرستاردى بۇعاتتايتىن مۇمكىندىگى بار» دەلىنگەن رەسمي جاۋاپتا. حولدينگ قاسكۇنەمدەردىڭ مۇنداي «فيشينگ» رەسۋرستاردى شەتەلدىك «حوستينگتەردە» وتە كوپ جاسايتىنىن دا ايتىپ وتىر. «ىشكى ىستەر مينيسترلىگى دە، متق دا، قازاقستاننىڭ وزگە دە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى الەمدىك جەلىدە بۇل رەسۋرستاردى جاساۋعا تىيىم سالا المايدى. وسىلايشا Facebook جانە تاعى باسقالاردىڭ جارناما بەرۋشىلەردى الدىن الا تەكسەرۋلەرىنە سۇيەنۋگە تۋرا كەلەدى. ال ولار پايدالانۋشىلاردىڭ شاعىمدارىنا قاراي وسى رەسۋرستاردى جاريالانعاننان كەيىن بۇعاتتاپ، جارنامالاۋدى توقتاتا الادى»، دەيدى «باي­تە­رەك­تىڭ» ءباسپاسوز قىزمەتى.

سوندا بۇل «بايتەرەكتىڭ» ارتىن­دا كىمدەر تۇر؟ مۇنداي «فەيك» اقپارات­تاردىڭ قاقپانىنا كىمدەر كوپ ىلىگەدى؟ «تولى­عىراققا» وتكەندە قان­داي مالى­مەتتەرگە تاپ بولاسىز؟ تسيفرلى جوبا­مەن اقشا تابۋ – الاياقتىقتىڭ جاڭا تۇرىنە اينالعان با؟ كونستيتۋتسياعا ساي­كەس قازاقستان پرەزيدەنتى – مەملە­كەت­تىڭ جوعارى لاۋازىمدى تۇلعاسى. مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى زاڭعا سايكەس لاۋا­زىم­دى تۇلعا بيلىكتى بىلدىرەدى. ال الگى «باي­تە­رەكتىڭ» ارتىندا تۇرعان الاياق­تارد­ىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەي­نەسىن قول­دان­ۋى «جۇرەكجۇتقاندىق» ەمەي نەمەنە؟ بۇل بيلىكتى ويىنشىققا اينالدىرۋ ەمەس پە؟

ء«سىز قيالداعان بارلىق نارسە – شى­نايى»، «قاراپايىم حالىق ءۇشىن»، «با­تىل­دىق تانىتساڭىز، بارلىق ارمان ورىندالادى»، «ارمانىڭ اسقاق بولسىن»... الگى «بايتەرەكتىڭ» جوعارىدا ايتقان جازباسىنىڭ سىلتەمەسىنە ءبىر رەت «كىرىپ» كورسەڭىز بولدى، الەۋمەتتىك جەلىدەگى جەكە پاراقشاڭىزعا ءتۇرلى جارناما بەتتەرىنەن وسىنداي «ۇراندارى» مەنمۇندالاپ تۇر­عان «جازبا» جىل­تىڭ­داپ شىعا بەرەدى. ال سىلتەمە ارقى­لى وتسەڭىز ءبىر كەزدەرى تيىن ساناپ، كەدەيلىكتىڭ قامىتىن كيىپ وتىرعان جال­عىز­باستى انانىڭ ءتورت ايدىڭ ىشىندە ء«وز وزىنە سەنىمدى» ءارى اۋقاتتى ايەلدەردىڭ قاتارىنا قالاي قوسىلعانى تۋرالى «قيىندىققا تولى تاعدىرىمەن» تانىسىپ شىعاسىز. سەنىمدىلىك ءۇشىن الگى ايەل قاراشا ۇيدە بالاسىن كوتەرىپ تۇرعان كەدەي كەزى مەن قىمبات كولىكتە وتىرعان باقىتتى ءساتىنىڭ فوتوسىن دا سالىپ قويعان. ۇلى ەكەۋىنىڭ ءومىرى سوڭعى ۋا­قىت­تا تۇبەگەيلى وزگەرگەنىن ايتىپ، ءبىراز «سەزىمگە وينايتىن» «باقىتتى دا باي كەلىنشەك» ءسوزىنىڭ سوڭىندا بۇل ولجاعا قالاي تەز ءارى وڭاي قولجەتكىزۋگە بو­لا­­تىنى جايلى تولىق نۇسقاۋلىقتى دا جاريالايدى. ياعني Dar Capital پلات­فور­ماسىنىڭ جۇمىس ءپرينتسيپىن ەگجەي-تەگجەي ءتۇسىندىرىپ بەرەدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى، ءبىر ءتۇننىڭ ىشىندە 500 دوللار تابىسىنىڭ 1300 دوللارعا دەيىن كوبەيگەنىن ايتىپ، «تامساناتىن» وزگە اۆتوردىڭ 2-3 مينۋتتىق بەينەجازباسىندا بۇل تسيفرلى پلاتفورمانىڭ «مەملەكەتتىك» ەكەنىن، ونىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتى، ۇلتتىق بانكتىڭ قولداۋىمەن» جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىن كورۋگە بولادى. ال نۇسقاۋلىق بويىنشا پلاتفورماعا تىركەلۋشى ەڭ ال­دى­مەن جەكە مالىمەتتەرى مەن شوتىن تىركەۋدەن وتكىزۋى قاجەت. وسى تۇستان-اق بۇل «جارنامانىڭ» جالعاندىعى مەن جار­عا جىعا­تىنىن بىردەن تۇسىنۋگە بولادى. وزدە­رىن «الەۋمەتتىك جوبا» دەپ اتايتىن Dar Capital پلاتفورماسىنىڭ سايتى «بۇل ۇسىنىستىڭ قاراپايىم حالىق ءۇشىن پايداسى قانداي؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپتارىن دا جاريالاپ قويعان. ول – بىرىنشىدەن، «از عانا تاۋەكەلمەن ۇلكەن پايدا تابۋ»، ەكىن­شىدەن – «ەڭ ءتيىمدى اكتيۆتەردىڭ ءبىرى»، ۇشىن­­شىدەن – «قاراجاتتى قازاقستان بان­كى­نىڭ كەز كەلگەن كارتاسىنان جىلدام الۋ مۇمكىندىگى».

ينتەرنەت الاياقتىقتىعىنا قاتىستى قىلمىستاردىڭ كۇن سايىن تۇرلەنىپ، وزگەرىپ وتىراتىنىن ءىىم تەرگەۋ دەپار­تا­مەنتىنىڭ باسشىسى سانجار ءادىلوۆ اپتالىق بريفينگ بارىسىندا دا ايتقان بولاتىن. ءىىم-ءنىڭ مالىمدەۋىنشە، جىل باسىنان بەرى ەلىمىزدە 11 مىڭنان استام ينتەرنەت الاياقتىق جاسالعان. دەپارتامەنت وكىلى حالىق اراسىندا الاياقتىقتىڭ ءتۇرلى تاسىلدەرى تۋرالى اۋقىمدى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنىڭ جۇرگىزىلىپ جۇرگەنىنە قاراماستان ارام نيەتتىلەردىڭ ازايماي تۇرعانىن ايتادى.

ماسەلەن، ەلىمىزدە جىل بويى «حاي-تەك» وپەراتسياسى بىرنەشە رەت وتكىزىلەدى. اق­پاراتتاندىرۋ جانە بايلانىس سالا­سىن­داعى، سونداي-اق اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردى، ونىڭ ىشىندە ينتەرنەت الاياق­تىق­تىعىنا قاتىستى قىلمىستاردىڭ الدىن الۋ­عا جانە اشۋعا باعىتتالعان جە­دەل ءىس-شارا كەزىندە ينتەرنەت پايدالانۋشىلار­دى الداۋعا قاتىستى كوپ فاكتى انىق­تا­لىپ جاتادى. سونىڭ ىشىندە وزگە­لەر­دىڭ دەربەس دەرەكتەرىن پايدالانا وتىرىپ، ميكروقارجى ۇيىمدارىندا ونلاين نەسيە راسىمدەۋ، جالعان حابارلاندىرۋلار ورنالاستىرىپ، بەلگىلى ءبىر قىزمەت ءتۇرىن ۇسىنۋ ارقىلى اقشا تابۋ وتە ءجيى تىر­كە­لە­دى ەكەن. «حاي-تەك» جەدەل الدىن الۋ ءىس-شاراسىن وتكىزۋ كەزىندە رەس­پۋبليكا اۋماعىندا بارلىعى بيىل 200-دەن استام قۇ­قىق بۇزۋشىلىق انىقتالسا، ونىڭ با­سىم بولىگى، ياعني 190 فاكتى ينتەرنەت الاياق­تىق­قا قاتىستى.

«قىلمىستىق ىستەردى تەرگەۋ تاجىري­بە­سى ينتەرنەت الاياقتارى مەن قارجى پيرا­­ميدالارىنىڭ قۇرباندارى تەز با­يىپ كەتۋدى اڭسايتىندار ەكەنىن كورسەتىپ وتىر. ادامداردىڭ كوبى سالىمداردىڭ جوعارى كىرىسىنە ءۇيىپ-توگىپ ۋادە بەرەتىن اگرەسسيۆتى جارناماعا قارسى تۇرا الماي قالادى. بۇعان قاراپايىم حالىقتىڭ سوقىر سەنىمىن قارجىلىق ساۋاتسىزدىعىن قوسىڭىز. وزدەرىن جوعارى تابىستى ينۆەس­­­­تيتسيالار سالاسىنداعى تابىستى كومپانيالار رەتىندە كورسەتۋ – ينتەرنەتتەگى الاياقتىق پەن قارجى پيرا­مي­دالارىنىڭ كەڭ تارالعان ءتۇرى مىنە، وسى. بۇل كومپانيالار «پەرسپەكتيۆالى بيزنەس»، «جو­عا­رى تەحنولوگيالىق كومپانيا»، «ين­نو­­ۆاتسيالىق جوبا» سياقتى تانىمال جانە تارتىمدى اتاۋلاردى وتە ۇتقىر پايدالانادى. سونىمەن قاتار ولار وتە ءتيىمدى جوبالارعا، قور بيرجالا­رى­نا نەمەسە ءتيىمدى وندىرىسكە اقشا سالۋ­دى ۇسىنادى. وكىنىشتىسى، قازىرگى تاڭ­­دا ينتەرنەتتى جاۋلاپ العان مۇنداي نۇسقا وتە كوپ. ءبىرىن بۇعاتتاپ، كوزىن جو­يىپ جاتساڭ، ەرتەسى باسقا ءبىر ءتۇرى شىعا كەلەدى»، دەگەن سانجار ءادىلوۆ جالعان اق­پا­رات تاراتقانى ءۇشىن زاڭ بويىنشا جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلعانىن دا ەسكە سالىپ ءوتتى.

راس، قازىر اقپاراتتىڭ كوپتىگىنەن ساراپ­تاۋعا ۋاقىتىمىز جوق. بايىبىنا بار­ماي جاتىپ، وڭاي ءارى تەز بايۋعا ۇمتىلامىز. ال تۇبىنە تەرەڭ بويلاساڭ، ءبارى باسقاشا...تۇ­نىپ تۇرعان الاياقتىق پەن الداپ-ارباۋ. «بالەن جەردە التىن بار، بارساڭ باقىر دا جوق» دەمەكشى، تەگىن اقشانى ەشكىم باسىڭنان تومەن توگە سالمايتىنىن قاشان تۇيسىنەر ەكەنبىز وسى...

سوڭعى جاڭالىقتار

مەركەل قىزمەتىنەن كەتتى

ساياسات • بۇگىن، 17:30

ساراپشى گولوۆكيندى قاتتى سىناپ تاستادى

كاسىپقوي بوكس • بۇگىن، 16:15

دوللار قىمباتتاپ بارادى

قارجى • بۇگىن، 11:20

ۇقساس جاڭالىقتار