تاسىمالداۋ كولەمى ارتادى

كەدەن ورگاندارىنىڭ ەل ەكو­نو­ميكاسىن وركەندەتۋگە قوسار ۇلەسى قوماقتى ەكەندىگى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. اسىرەسە, كەدەن ور­گان­دارىنداعى وتكىزۋ پۋنكتتەرىنىڭ كەدەندىك رەسىمدەۋ قىزمەتتەرىنىڭ ساپالىلىعى مەن جەدەلدىگى ايرىقشا ماڭىز اتقارادى. مەم­لەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نا­زار­باەۆ بيىلعى جىلعى حالىققا ارناعان جولداۋىندا: «ەڭ الدىمەن ءبىزدىڭ جۇكتەرىمىزدى تاسىمالداۋ ءۇشىن كەدەن وداعى اۋماعىن بارىنشا پايدالانۋ تۋرالى ءسوز بولىپ وتىر», – دەپ اتاپ ءوتتى. وسىعان وراي, ەلىمىزدە كەدەندىك قىز­مەتتى پايدالانۋ بويىنشا كەلە­لى ىستەردى ىسكە اسىرۋ باستالىپ تا كەتتى. ماسەلەن, قازاقستان-قىتاي شە­كا­را­سىنداعى «باقتى» (قازاق­ستان رەسپۋبليكاسى, شى­عىس قازاقستان وبلىسى) جانە «پو­كيتۋ» (قىتاي حالىق رەسپۋب­لي­كاسى)  وتكىزۋ پۋنكتتەرى ىسكە قو­سىلعان ساتتەن باستاپ  (2013 جىلى 23 جەلتوقساننان) 7 ملن. 238 مىڭ اقش دوللارى سوماسىنداعى جالپى سالماعى 6,9 مىڭ توننا كوكونىس جانە جەمىس-جيدەك ءوتتى. جوبانىڭ ماقساتى – قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنان قازاقستانعا كەلەتىن جەمىس-جيدەك ونىمدەرىنىڭ جىلدام ءوتۋىن جانە كەدەندىك رەسىمدەۋدى قامتاماسىز ەتۋ. كەدەن ورگاندارى وتكىزۋ پۋنكت­تەرىندە كەدەندىك رەسىمدەۋ ۋا­قى­تىن قىسقارتۋ بويىنشا بار­لىق قاجەتتى شارالاردى قا­بىل­داۋدا, بۇل شەكارادا كەزەك­تىڭ بولماۋىنا جانە سىرت­قى ەكونوميكالىق قىزمەتكە قاتى­سۋ­شىلارعا قولايلى جاعداي جاساۋعا ىقپال ەتەدى. قازىرگى ۋاقىتتا «باقتى» ءوت­كى­زۋ پۋنكتىندە  كەدەندىك وپەرا­تسيا­نى جۇرگىزۋدىڭ ورتاشا ۋاقى­تى 51,6 مينۋتتى قۇرايدى. بۇل – قارجى مينيسترلىگىنىڭ 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان سترا­تە­گيالىق جوسپارىنا سايكەس وتكى­زۋ پۋنكتتەرىندە 2014 جىلدا كەدەندىك وپەراتسيالاردى جۇرگىزۋ كەستەگە ساي بولادى دەگەن ءسوز. قحر-دان «باقتى» وتكىزۋ پۋنك­تى ارقىلى وتكىزىلەتىن ونىمدەردىڭ نەگىزگى كولەمىن ماندارين (27%), تومات (18%), الما (13,7%), قيار (12,5%) جانە بۇرىش (4,6%) قۇ­رايدى. اتالعان جوبا 2012 جىل­عى قىركۇيەكتە ەكى ەل – پرەمەر-مينيسترلەرىنىڭ ۋاعدالاستىعىمەن ىسكە قوسىلدى. جوبانى ەگجەي-تەگجەيلى ىسكە اسىرۋ جايىن 2013 جىلعى جەلتوقساننىڭ باسىندا پەكين قالاسىنا قازاقستان دەلە­گاتسياسى رەسمي ساپارىنىڭ شەڭ­بەرىندە  ەكى ەل كەدەن قىزمەتىنىڭ باس­شىلارى تالقىلاپ, ورتاق كەلى­سىمگە كەلدى. جەمىس-جيدەك ونىمدەرىن جىل­دام وتكىزۋدى ەنگىزۋ وتكىزۋ پۋنك­ت­تەرىندە ولاردىڭ ۇلكەن كولەم­دە وتكىزىلۋىن ەسكەرە وتى­رىپ جۇرگىزىلدى, الايدا, كە­دەن قىزمەتىندە جەمىس-جي­دەك ونىمدەرىن باقىلاۋسىز وتكى­زۋ­گە جول بەرىلمەيدى. بۇعان قولدا­نىس­تاعى زاڭنامادا قاراستىرىلعان كە­دەندىك رەسىمدەۋ جانە باقىلاۋ راسىمدەرى قولدانىلادى. الەكساندر تاسبولاتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».