وبلىستاعى ۋسپەن اۋدانى رەسەيدىڭ التاي ولكەسى جانە ءنوۆوسىبىر وبلىسىمەن شەكارالاس جاتىر. سوندىقتان دا اۋدان اكىمى ايبەك سولتانعازينوۆتىڭ ايتۋىنشا, ايماقارالىق وڭىرلىك بايلانىستاردىڭ شەكارالىق اۋدانداردى وركەندەتۋگە قوسار ۇلەسى دە مول. ياعني بىرلەسىپ جۇمىس جاساۋعا مۇمكىندىك جەتكىلىكتى. مىسالى, ۋسپەن اۋدانىنىڭ ءار شارۋاشىلىعى كۇنباعىس ءوسىرىپ, مايىن وندىرەدى. ەت پەن ءسۇت تە مول, ءتىپتى, كۇنباعىسقا, ىرىمشىككە, سارىمايعا, شۇجىققا, ۇيرەك پەن قازعا باي اۋدان سانالادى. ونىمدەردىڭ بارلىعى دا ساپالى, ەشقانداي قوسپاسىز جاسالعاندىقتان, تازا, ءدامدى.
بۇل كۇندەرى اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ باعدارلاماسى بويىنشا اۋدانعا قاراستى 22 اۋىلدىڭ 13-ءى جوعارى الەۋەتتى, 9-ى ورتا الەۋەتتىلەر قاتارىنا الىنىپتى. ەندى الەۋەتتى اۋىلدار قاتارىن 18-گە جەتكىزۋ ءۇشىن اۋداندىق اكىمدىك تاراپىنان جۇمىستار جاسالۋدا. سونىمەن قاتار, الداعى جىلدارعا ارنالعان اۋداننىڭ اۋماقتارىن دامىتۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالار جوسپارى ازىرلەنۋدە. جاس تا بولسا وتكەن جىلدان باستاپ اكىمدىك قىزمەتىن باستاعان ايبەك سولتانعازينوۆكە سەنىم مول. سەنىپ تاپسىرىلعان قىزمەتىنە دەگەن پىسىقتىق, شيراقتىق بايقالادى.
نەگىزگى جۇمىس كوزى رەتىندە اۋىلداردا كۇنباعىس مايىن وڭدەيتىن, نان-توقاش ونىمدەرىن پىسىرەتىن تسەحتار, ديىرمەن كەشەندەرىن اشۋ جوبالانۋدا. بۇگىنگى كۇندەرى اۋداندا 22 945 ءىرى قارا مال, 4 410 جىلقى, 21 001 قوي, 7 394 شوشقا جانە 53 319 قۇس وسىرىلۋدە. اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەيتىن 19 دايىنداۋ ورنى, ءسۇت جينايتىن – 15, ەت دايىنداۋمەن اينالىساتىن 8 ورىن جۇمىس جاسايدى. مال وسىرۋشىلەردى قولداۋ ءۇشىن «سىباعا» باعدارلاماسىنا اۋداننىڭ 14 شارۋاشىلىعى قاتىسۋعا ءازىر. بۇعان «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق ارقىلى 13 ميلليون تەڭگە كولەمىندە نەسيە قاراجاتى ءبولىندى.
سونداي-اق, اۋداندا ءىرى قارا مال ەتىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن دامىتۋ ءۇشىن «گاليتسكوە» جشس-ىندە بورداقىلاۋ الاڭىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. وبلىس اكىمى قانات بوزىمباەۆ اۋداننىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىسىپ قايتتى. نەگىزىنەن, اۋدان ورتالىعى – ۋسپەن اۋىلىندا ورتالىقتاندىرىلعان سۋ قۇبىرى تولىق تارتىلىپ اياقتالماسا دا, ولگينكا, گاليتسكوە, تيميريازەۆ اۋىلدارى ورتالىقتاندىرىلعان سۋ قۇبىرىنىڭ يگىلىگىن كورۋدە.
اۋدان اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, سەمەي مەملەكەتتىك مەديتسينا ينستيتۋتىمەن كەلىسىمشارت ارقىلى الداعى جىلى جاس ماماندار كەلمەكشى.سونىمەن قاتار, اۋىلداردا ارنايى دارىگەرلىك ءبولىمشەلەر سالۋ قولعا الىنباقشى. اۋداندا 400-دەن استام شاعىن جانە ورتا بيزنەس كاسىپورىندارى تىركەلگەن. بارلىعى بولماسا دا, بەلسەندى جۇمىس جاساپ كەلە جاتقان كاسىپورىندار بىرلەسىپ اۋدان الەۋەتىن جاقسارتۋعا ۇلەس قوسۋدا. بيزنەستەرىن دوڭگەلەتىپ جولعا تۇسكەن اۋىل كاسىپكەرلەرى بۇگىندە رەسەيلىك كاسىپكەرلەرمەن بىرلەسكەن بيزنەس جۇرگىزۋگە دە دايىن كورىنەدى.
مىسالى, كونستانتينوۆ اۋىلىندا ورنالاسقان ەۆالدت رۋفف باسقاراتىن «رەگتايم» شارۋا قوجالىعى ءسۇت جانە ەت ونىمدەرىن دايىندايدى. ءبىر اۋىسىمدا 10 توننا ءسۇت وڭدەلىپ, ودان 1 توننا ىرىمشىك جانە سارى ماي وندىرىلەدى. بىلتىر شارۋاشىلىققا ءسۇت ءوندىرىسىن قولداۋ ماقساتىندا مەملەكەتتەن 2,4 ميلليون تەڭگە كولەمىندە قارجى ءبولىنىپتى. شارۋاشىلىق كۇندەلىكتى اۋىلداردى ارالاپ ءسۇت جينايدى. سونىمەن بىرگە, اتى وبلىسقا تانىمال, قۇرامىندا مال ازىعىن وندىرەتىن شاعىن زاۋىت, تاۋارلى-ءسۇت فەرماسى بار الەكساندر كاسيتسىن باسقاراتىن اتاقتى «گاليتسكوە» سەرىكتەستىگى جۇمىس جاسايدى.
– ال ءبىزدىڭ وسى گاليتسكوە اۋىلىندا I ايماقارالىق كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جيىنىن وتكىزگەنىمىزدىڭ ءمانىسى, بىرىنشىدەن, شەكارالاس اۋداندار ءبىر-ءبىرىنىڭ كاسىپكەرلىك قىزمەتتەرىنە مۇددەلەس بولعانى ەكى جاققا دا ءتيىمدى. ەكىنشىدەن, بۇل كورشىلەس اۋداندار كاسىپكەرلەرى ەڭبەكتەرىنىڭ جەمىسى. ۇشىنشىدەن, كەدەن وداعىنىڭ مۇمكىنشىلىكتەرىن ءىس جۇزىندە كورەمىز. تورتىنشىدەن, ەكى اۋدان كاسىپكەرلەرىنىڭ بيزنەستەرىن دامىتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ,– دەيدى ا.سولتانعازينوۆ بىزبەن اڭگىمەسىندە. ۋسپەن اۋدانىندا وتكەن بۇل جيىنعا التاي ولكەسى ءبورىلى اۋدانىنىڭ باسشىسى سەرگەي داۆىدەنكو باسقارعان دەلەگاتسيا مەن التاي ولكەسىنىڭ سلاۆگورود قالاسىنىڭ وكىلدەرى كەلدى.
ءبىزدىڭ وبلىستان «قازاگروقارجى» جانە «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اكتسيونەرلىك قوعامدارىنىڭ وبلىستىق ءبولىمشەلەرىنىڭ وكىلدەرى, اۋىل كاسىپكەرلەرى شاقىرىلدى. اۋداندىق مادەنيەت ۇيىندە اۋداننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى. كورمەدە التايداعى بورىلىلىك قوناقتارعا «دۆين» شارۋا قوجالىعىنىڭ جۇمساق نان-توقاشتارى, «گاليتسكوە» جشس-ءنىڭ ەت پەن ءسۇت, «توبىلجان تۇز ءوندىرىسىنىڭ» تۇز ونىمدەرى كورسەتىلدى.
ءسويتىپ, بۇل جيىندا اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىنىڭ ەكسپورتى مەن يمپورتىنا جول اشاتىن ءوزارا ارىپتەستىك تۋرالى كەلىسىمشارتتارعا قول قويىلدى. ۋسپەندىك كاسىپكەرلەر ءبورىلىنىڭ ءونىم وندىرۋشىلەرىنە ءوز جۇمىستارىن تانىستىردى. ماسەلەن, «دۆين» شارۋا قوجالىعى 10 مىڭ بولكە نان شىعارادى. ال «گاليتسكوە» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى الەكساندر كاسيتسىن سەرىكتەستىك وسىرەتىن ءداندى داقىلداردى كورشىلەر شەكارادان ەش قيىندىقسىز وتكىزەتىنىن, كاسىپكەرلەردىڭ التاي ولكەسىنەن دە كەلىپ, ساتىپ الاتىندارىن جەتكىزدى. جەرگىلىكتى كاسىپكەرلىك ءبولىمى شارۋا قوجالىقتارى, جەكە كاسىپكەرلەر بويىنشا دەرەكتەر نەگىزىن ازىرلەپ, ونى اي سايىن تولىقتىرىپ وتىرادى. بۇل نەگىزگە كورشىلەس ەكى اۋداننىڭ ساتىلاتىن نەمەسە ساتىلىپ الىناتىن ونىمدەرىنىڭ اتاۋلارى ەنگىزىلەدى.
مىسالى, جەكە كاسىپكەر گۇلنار تۇرالينوۆا ەگەر بورىلىلىكتەر دە بىزدەر سياقتى ەت ساتپاقشى بولسا, وندا مالدى وزدەرى بارىپ-كورىپ, سويىپ, ءبىر بارعاندا 1,5-2 تونناعا دەيىن ەت ساتىپ الۋ مۇمكىندىگى بار ەكەنىن, التايداعى ق ۇلىندى دالاسىندا جايىلعان مال ەتىنىڭ دامدىلىگىن ۋسپەندىكتەر جاقسى بىلەتىنىن ايتتى. ال ءبورىلى اۋدانى اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى س.داۆىدەنكونىڭ ايتۋىنشا, جالپى, مادەني-الەۋمەتتىك سالالارداعى ىنتىماقتاستىقتان ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىققا كوشۋ ەكى اۋداننىڭ قارىم-قاتىناسىن نىعايتادى.
س.داۆىدەنكونىڭ مادەني-الەۋمەتتىك بايلانىستان دەپ وتىرعانىنىڭ ءبىر سەبەبى, ۋسپەندىكتەر ءوتكەن جىلى قىركۇيەك ايىندا التاي ولكەسىنىڭ ءبورىلى اۋدانىنان شاقىرتۋ الىپ, سول جاققا بارىپ قايتتى. ءبورىلىنىڭ نوۆوسەلسكوە اتالاتىن اۋىلىنداعى مادەنيەت ءۇيىندە «قازاق حالقىنىڭ ءداستۇرلى مادەنيەتى ورتالىعىنىڭ» اشىلۋىنا قاتىستى.
– ورتالىقتا حالقىمىزدىڭ ءوتكەن ومىرىنەن سىر شەرتەتىن كوپتەگەن سيرەك جادىگەرلەردى كورىپ تاڭعالدىق. ونى جيناعان سول جەردە تۇرىپ جاتقان بايىرعى قانداستارىمىزبەن اڭگىمەلەستىك, –دەيدى توپ قۇرامىندا بولعان قوزىكەتكەن اۋىلىنىڭ تۇرعىنى تولەگەن بايانوۆ. ۋسپەندىكتەر جاڭادان اشىلعان ورتالىققا دومبىرا, قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋ بويىنشا سوزدىكتەر مەن قۇرالدار, كەرەكۋ-ەرتىس ءوڭىرى جايلى ەنتسيكلوپەديالار سىيعا تارتىپتى.
ياعني, بۇل ەكى ەلدىڭ شەكارا بويىندا ورنالاسقان اۋداندارىنىڭ رۋحاني-مادەني بايلانىستارىن, ينۆەستيتسيالىق, ەكونوميكالىق الەۋەتتەرىن ارتتىرۋعا اۋىل شارۋاشىلىعى جانە كاسىپكەرلىك, ساۋدا سالاسىنداعى قارىم-قاتىناستارىن ءارى قاراي دامىتۋعا مۇمكىندىكتەرى مول ەكەندىگىن كورسەتەدى.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان».
پاۆلودار وبلىسى,
ۋسپەن اۋدانى.
بۇل كۇندەرى اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ باعدارلاماسى بويىنشا اۋدانعا قاراستى 22 اۋىلدىڭ 13-ءى جوعارى الەۋەتتى, 9-ى ورتا الەۋەتتىلەر قاتارىنا الىنىپتى. ەندى الەۋەتتى اۋىلدار قاتارىن 18-گە جەتكىزۋ ءۇشىن اۋداندىق اكىمدىك تاراپىنان جۇمىستار جاسالۋدا. سونىمەن قاتار, الداعى جىلدارعا ارنالعان اۋداننىڭ اۋماقتارىن دامىتۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالار جوسپارى ازىرلەنۋدە. جاس تا بولسا وتكەن جىلدان باستاپ اكىمدىك قىزمەتىن باستاعان ايبەك سولتانعازينوۆكە سەنىم مول. سەنىپ تاپسىرىلعان قىزمەتىنە دەگەن پىسىقتىق, شيراقتىق بايقالادى.
نەگىزگى جۇمىس كوزى رەتىندە اۋىلداردا كۇنباعىس مايىن وڭدەيتىن, نان-توقاش ونىمدەرىن پىسىرەتىن تسەحتار, ديىرمەن كەشەندەرىن اشۋ جوبالانۋدا. بۇگىنگى كۇندەرى اۋداندا 22 945 ءىرى قارا مال, 4 410 جىلقى, 21 001 قوي, 7 394 شوشقا جانە 53 319 قۇس وسىرىلۋدە. اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەيتىن 19 دايىنداۋ ورنى, ءسۇت جينايتىن – 15, ەت دايىنداۋمەن اينالىساتىن 8 ورىن جۇمىس جاسايدى. مال وسىرۋشىلەردى قولداۋ ءۇشىن «سىباعا» باعدارلاماسىنا اۋداننىڭ 14 شارۋاشىلىعى قاتىسۋعا ءازىر. بۇعان «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق ارقىلى 13 ميلليون تەڭگە كولەمىندە نەسيە قاراجاتى ءبولىندى.
سونداي-اق, اۋداندا ءىرى قارا مال ەتىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن دامىتۋ ءۇشىن «گاليتسكوە» جشس-ىندە بورداقىلاۋ الاڭىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. وبلىس اكىمى قانات بوزىمباەۆ اۋداننىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىسىپ قايتتى. نەگىزىنەن, اۋدان ورتالىعى – ۋسپەن اۋىلىندا ورتالىقتاندىرىلعان سۋ قۇبىرى تولىق تارتىلىپ اياقتالماسا دا, ولگينكا, گاليتسكوە, تيميريازەۆ اۋىلدارى ورتالىقتاندىرىلعان سۋ قۇبىرىنىڭ يگىلىگىن كورۋدە.
اۋدان اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, سەمەي مەملەكەتتىك مەديتسينا ينستيتۋتىمەن كەلىسىمشارت ارقىلى الداعى جىلى جاس ماماندار كەلمەكشى.سونىمەن قاتار, اۋىلداردا ارنايى دارىگەرلىك ءبولىمشەلەر سالۋ قولعا الىنباقشى. اۋداندا 400-دەن استام شاعىن جانە ورتا بيزنەس كاسىپورىندارى تىركەلگەن. بارلىعى بولماسا دا, بەلسەندى جۇمىس جاساپ كەلە جاتقان كاسىپورىندار بىرلەسىپ اۋدان الەۋەتىن جاقسارتۋعا ۇلەس قوسۋدا. بيزنەستەرىن دوڭگەلەتىپ جولعا تۇسكەن اۋىل كاسىپكەرلەرى بۇگىندە رەسەيلىك كاسىپكەرلەرمەن بىرلەسكەن بيزنەس جۇرگىزۋگە دە دايىن كورىنەدى.
مىسالى, كونستانتينوۆ اۋىلىندا ورنالاسقان ەۆالدت رۋفف باسقاراتىن «رەگتايم» شارۋا قوجالىعى ءسۇت جانە ەت ونىمدەرىن دايىندايدى. ءبىر اۋىسىمدا 10 توننا ءسۇت وڭدەلىپ, ودان 1 توننا ىرىمشىك جانە سارى ماي وندىرىلەدى. بىلتىر شارۋاشىلىققا ءسۇت ءوندىرىسىن قولداۋ ماقساتىندا مەملەكەتتەن 2,4 ميلليون تەڭگە كولەمىندە قارجى ءبولىنىپتى. شارۋاشىلىق كۇندەلىكتى اۋىلداردى ارالاپ ءسۇت جينايدى. سونىمەن بىرگە, اتى وبلىسقا تانىمال, قۇرامىندا مال ازىعىن وندىرەتىن شاعىن زاۋىت, تاۋارلى-ءسۇت فەرماسى بار الەكساندر كاسيتسىن باسقاراتىن اتاقتى «گاليتسكوە» سەرىكتەستىگى جۇمىس جاسايدى.
– ال ءبىزدىڭ وسى گاليتسكوە اۋىلىندا I ايماقارالىق كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جيىنىن وتكىزگەنىمىزدىڭ ءمانىسى, بىرىنشىدەن, شەكارالاس اۋداندار ءبىر-ءبىرىنىڭ كاسىپكەرلىك قىزمەتتەرىنە مۇددەلەس بولعانى ەكى جاققا دا ءتيىمدى. ەكىنشىدەن, بۇل كورشىلەس اۋداندار كاسىپكەرلەرى ەڭبەكتەرىنىڭ جەمىسى. ۇشىنشىدەن, كەدەن وداعىنىڭ مۇمكىنشىلىكتەرىن ءىس جۇزىندە كورەمىز. تورتىنشىدەن, ەكى اۋدان كاسىپكەرلەرىنىڭ بيزنەستەرىن دامىتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ,– دەيدى ا.سولتانعازينوۆ بىزبەن اڭگىمەسىندە. ۋسپەن اۋدانىندا وتكەن بۇل جيىنعا التاي ولكەسى ءبورىلى اۋدانىنىڭ باسشىسى سەرگەي داۆىدەنكو باسقارعان دەلەگاتسيا مەن التاي ولكەسىنىڭ سلاۆگورود قالاسىنىڭ وكىلدەرى كەلدى.
ءبىزدىڭ وبلىستان «قازاگروقارجى» جانە «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اكتسيونەرلىك قوعامدارىنىڭ وبلىستىق ءبولىمشەلەرىنىڭ وكىلدەرى, اۋىل كاسىپكەرلەرى شاقىرىلدى. اۋداندىق مادەنيەت ۇيىندە اۋداننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى. كورمەدە التايداعى بورىلىلىك قوناقتارعا «دۆين» شارۋا قوجالىعىنىڭ جۇمساق نان-توقاشتارى, «گاليتسكوە» جشس-ءنىڭ ەت پەن ءسۇت, «توبىلجان تۇز ءوندىرىسىنىڭ» تۇز ونىمدەرى كورسەتىلدى.
ءسويتىپ, بۇل جيىندا اۋىلشارۋاشىلىق تاۋارلارىنىڭ ەكسپورتى مەن يمپورتىنا جول اشاتىن ءوزارا ارىپتەستىك تۋرالى كەلىسىمشارتتارعا قول قويىلدى. ۋسپەندىك كاسىپكەرلەر ءبورىلىنىڭ ءونىم وندىرۋشىلەرىنە ءوز جۇمىستارىن تانىستىردى. ماسەلەن, «دۆين» شارۋا قوجالىعى 10 مىڭ بولكە نان شىعارادى. ال «گاليتسكوە» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى الەكساندر كاسيتسىن سەرىكتەستىك وسىرەتىن ءداندى داقىلداردى كورشىلەر شەكارادان ەش قيىندىقسىز وتكىزەتىنىن, كاسىپكەرلەردىڭ التاي ولكەسىنەن دە كەلىپ, ساتىپ الاتىندارىن جەتكىزدى. جەرگىلىكتى كاسىپكەرلىك ءبولىمى شارۋا قوجالىقتارى, جەكە كاسىپكەرلەر بويىنشا دەرەكتەر نەگىزىن ازىرلەپ, ونى اي سايىن تولىقتىرىپ وتىرادى. بۇل نەگىزگە كورشىلەس ەكى اۋداننىڭ ساتىلاتىن نەمەسە ساتىلىپ الىناتىن ونىمدەرىنىڭ اتاۋلارى ەنگىزىلەدى.
مىسالى, جەكە كاسىپكەر گۇلنار تۇرالينوۆا ەگەر بورىلىلىكتەر دە بىزدەر سياقتى ەت ساتپاقشى بولسا, وندا مالدى وزدەرى بارىپ-كورىپ, سويىپ, ءبىر بارعاندا 1,5-2 تونناعا دەيىن ەت ساتىپ الۋ مۇمكىندىگى بار ەكەنىن, التايداعى ق ۇلىندى دالاسىندا جايىلعان مال ەتىنىڭ دامدىلىگىن ۋسپەندىكتەر جاقسى بىلەتىنىن ايتتى. ال ءبورىلى اۋدانى اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى س.داۆىدەنكونىڭ ايتۋىنشا, جالپى, مادەني-الەۋمەتتىك سالالارداعى ىنتىماقتاستىقتان ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىققا كوشۋ ەكى اۋداننىڭ قارىم-قاتىناسىن نىعايتادى.
س.داۆىدەنكونىڭ مادەني-الەۋمەتتىك بايلانىستان دەپ وتىرعانىنىڭ ءبىر سەبەبى, ۋسپەندىكتەر ءوتكەن جىلى قىركۇيەك ايىندا التاي ولكەسىنىڭ ءبورىلى اۋدانىنان شاقىرتۋ الىپ, سول جاققا بارىپ قايتتى. ءبورىلىنىڭ نوۆوسەلسكوە اتالاتىن اۋىلىنداعى مادەنيەت ءۇيىندە «قازاق حالقىنىڭ ءداستۇرلى مادەنيەتى ورتالىعىنىڭ» اشىلۋىنا قاتىستى.
– ورتالىقتا حالقىمىزدىڭ ءوتكەن ومىرىنەن سىر شەرتەتىن كوپتەگەن سيرەك جادىگەرلەردى كورىپ تاڭعالدىق. ونى جيناعان سول جەردە تۇرىپ جاتقان بايىرعى قانداستارىمىزبەن اڭگىمەلەستىك, –دەيدى توپ قۇرامىندا بولعان قوزىكەتكەن اۋىلىنىڭ تۇرعىنى تولەگەن بايانوۆ. ۋسپەندىكتەر جاڭادان اشىلعان ورتالىققا دومبىرا, قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋ بويىنشا سوزدىكتەر مەن قۇرالدار, كەرەكۋ-ەرتىس ءوڭىرى جايلى ەنتسيكلوپەديالار سىيعا تارتىپتى.
ياعني, بۇل ەكى ەلدىڭ شەكارا بويىندا ورنالاسقان اۋداندارىنىڭ رۋحاني-مادەني بايلانىستارىن, ينۆەستيتسيالىق, ەكونوميكالىق الەۋەتتەرىن ارتتىرۋعا اۋىل شارۋاشىلىعى جانە كاسىپكەرلىك, ساۋدا سالاسىنداعى قارىم-قاتىناستارىن ءارى قاراي دامىتۋعا مۇمكىندىكتەرى مول ەكەندىگىن كورسەتەدى.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان».
پاۆلودار وبلىسى,
ۋسپەن اۋدانى.
