تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلدىق مەرەيتويىنا جانە قازاق كسر حالىق ءارتىسى, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى سەرالى قوجامقۇلوۆتىڭ 125 جىلدىعىنا ارنالعان فەستيۆال كارانتين شەكتەۋلەرىنە بايلانىستى ءوزىنىڭ فورماتىن وزگەرتىپ, فورۋم تۇرىندە ءوتتى. سوعان سايكەس قاتىسۋعا نيەت بىلدىرگەن ونەر ۇجىمدارىنىڭ سانى دا شەكتەۋلى بولدى.
جەزقازعان تەاترى تاريحىنداعى 50-ءشى ماۋسىمنىڭ باستالۋىنا ءدوپ كەلگەن فورۋم-فەستيۆالدىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا قاراعاندى وبلىستىق مادەنيەت, مۇراعاتتار جانە قۇجاتتاما باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەركەبۇلان جۇماكەنوۆ وبلىس باسشىسىنىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردى.
ال جەزقازعان قالاسىنىڭ اكىمى قايرات ءابساتتاروۆ فەستيۆالدىڭ ەلىمىزدەگى ۇلتتىق تەاترلاردىڭ ونەرىن ناسيحاتتاۋ, قازاقستان حالقىنىڭ مادەنيەتارالىق ديالوگىن ارتتىرۋ, دارىندى ارتىستەر مەن رەجيسسەرلەرگە قولداۋ كورسەتۋ, قازىرگى زامانعى ساحنا ونەرىندەگى جاڭا باعىتتاردى انىقتاۋ, وسكەلەڭ ۇرپاقتى پاتريوتيزم رۋحىندا تاربيەلەۋگە اتسالىسۋ ماقساتىن كوزدەگەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
فورۋم-فەستيۆالداعى ايتۋلى وقيعانىڭ ءبىرى رەسەيلىك رەجيسسەر, ماسكەۋدىڭ ستانيسلاۆسكي اتىنداعى «ەلەكترا» تەاترىنىڭ اكتەرى ازامات نىعمانوۆ قويعان «جۇت» سپەكتاكلىنىڭ پرەمەراسى بولدى. ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىنىڭ رۋحىنا ارنالعان قويىلىم كورەرمەن تاراپىنان زور ىقىلاسقا بولەندى.
رەجيسسەردىڭ ءوزى بۇل تاقىرىپتى نە سەبەپتى تاڭداعانىن بىلايشا ءتۇسىندىردى. «مەنىڭشە, – دەدى ا.نىعمانوۆ. – بۇل تاقىرىپ ءالى دە تولىققاندى اشىلماعان, زەرتتەلمەگەن. سونىمەن قاتار بۇل دەرت قازاق حالقىنىڭ جۇرەگىنەن وشە قويعان جوق. قوعامعا العا قاراي جىلجۋ ءۇشىن وتكەننىڭ قاتەسىن مويىنداپ, ولاردى تۇزەتپەيىنشە, بولاشاق جوق دەپ سانايمىن».
بۇدان بولەك, ول ءتىرى ەكەنىڭدى ءبىلدىرىپ, بۇگىنگى ۋاقىت الدىعا توسقان ساۋالدارعا جاۋاپ بەرۋدىڭ جانە كورەرمەندەرمەن قازىرگى ءومىرىمىز تۋرالى تۋىندىلار پريزماسى ارقىلى سويلەسۋدىڭ تەاتر ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى كريتەري ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «تەاترعا مىقتى شىعارماشىلىق تابىس تىلەيمىن, – دەدى رەجيسسەر. – جانە ەڭ باستىسى كورەرمەنمەن تىعىز بايلانىس ەكەنىن ايتقىم كەلەدى. وعان كوكەيكەستى ماسەلەلەر مەن تەرەڭىرەك تاقىرىپتاردى كوتەرۋ ارقىلى قول جەتكىزۋگە بولادى».
سونداي-اق ونەر بايقاۋىندا دراماتۋرگ يران-عايىپتىڭ اباي الەمىن ۇعىندىرۋعا ۇمتىلدىراتىن, سول زاماننىڭ زارىن جۇرەككە جەتكىزەتىن «مەن ىشپەگەن ۋ بار ما؟» اتتى قويىلىمى دا كورەرمەن قاۋىم كوڭىلىنەن شىقتى.
فورۋم-فەستيۆال اياسىندا سەركە قوجامقۇلوۆتىڭ 125 جىلدىعىنا ارنالعان «قازاق ساحناسىنىڭ ءىرى تۇلعاسى» اتتى كورمە ۇيىمداستىرىلدى. ءىس-شارا بارىسىندا ەسىمى اڭىزعا اينالعان, ساحنا مايتالمانى بولعان ونەر قايراتكەرىنىڭ جەكە قولدانىستا بولعان ەكسكليۋزيۆتى زاتتارى, تالاي جىلدىق تاريحى بار ساحنا كيىمدەرى, بۇگىنگە ەستەلىك بولعان قۇندى سۋرەتتەرى كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلدى.
سونىمەن بىرگە بايقاۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە تاجىريبە الماسىپ, جاڭا دۇنيە ۇيرەنۋگە دەگەن قۇلشىنىسپەن كەلگەن اكتەرلەرگە «ساحنا قوزعالىسى» جانە «ساحنا سايىسى» بويىنشا ساحنادا ەركىن ەموتسياعا, سەزىنۋگە باۋليتىن شەبەرلىك ساباقتارى وتكىزىلدى. مۇندا بەلگىلى تەاتر جانە كينو ارتىستەرى, رەجيسسەرلەر, ونەرتانۋشىلار مەن تەاتر ماماندارى ساراپشىلار مەن بايانداماشىلار ءرولىن اتقاردى. پاۆلودار وبلىستىق جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ اتىنداعى قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ اكتەرى ءابىلاسان نۇرجان
شەبەرلىك ساعاتتارىنىڭ ءبىلىمدى ارتتىرۋعا, بىلگەندى ودان ءارى جەتىلدىرۋگە كوپ كومەگىن تيگىزگەنىن ايتتى.
«بىزگە جالىنبەك احان جانە فارحاد مولداعالي ەكى ساباق وتكىزدى. جالىنبەك ساحنادا دەم الۋدى, دۇرىس تىنىستاۋدى, كۇش-قۋاتتى ىرىققا باعىندىرۋدى ۇيرەتسە, فارحاد اعا كوزبەن جۇمىس ىستەۋ جايىندا, ساحناداعى سەرىكتەسىڭە سەنۋ ارقىلى ىسكە اساتىن دۇنيەلەر تۋرالى ءدارىس بەردى. وسى فەستيۆالعا شاقىرتۋ العاندا قاتتى قۋانعانىمىز راس ەدى. سەبەبى ءبىلىمدى ارتتىرىپ وتىرۋ – ءار اكتەردىڭ, ءار ماماننىڭ قاسيەتتى مىندەتى. جالعىز جەزقازعان قالاسىندا عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ وزگە دە قالالارىندا وسىنداي فەستيۆالدار وتسە ەكەن دەگەن تىلەگىمىز بار», دەيدى ول.
ال سەركە قوجامقۇلوۆ اتىنداعى قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ اكتەرى ارداق جارقىنبەكوۆ اتالعان فورۋم-فەستيۆالدىڭ ارقاسىندا پاندەمياعا بايلانىستى وزگە قالالارداعى ارىپتەستەرىمەن اراداعى ءۇزىلىپ قالعان بايلانىستىڭ قايتا جاندانعانىنا قۋانىشتى ەكەنىن جەتكىزدى.
«ارىپتەستەرىمىزبەن ساعىنىسىپ كورىسىپ, تاجىريبە الماسىپ, بار بىلگەنىمىزدى ورتاعا سالدىق. ەڭ الدىمەن, بىزگە وسىنداي كەرەمەت اسەرلەردى سەزىنۋگە مۇمكىندىك سىيلاعان تەاترىمىزدىڭ باسشىلارىنا, شاقىرتۋىمىزدى اياقاستى ەتپەي, ات تەرلەتىپ جەتكەن قوناقتارىمىزعا, نەشە كۇن بويى ءدارىس بەرىپ, اكتەرلىك ونەردىڭ قىر-سىرىن ۇعىندىرىپ جاتقان سپيكەرلەرگە ۇلكەن العىس بىلدىرەمىز», دەپ اعىنان جارىلدى ول.
ال فورۋم-فەستيۆالدى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى, سەرالى قوجامقۇلوۆ اتىنداعى قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ ديرەكتورى دوسحان ساكەن ونەر بايقاۋىندا قاتىسۋشىلارعا مۇمكىندىكتەرىنىڭ قانداي دەڭگەيگە دەيىن جەتەتىنىن كورسەتكىسى كەلگەندىكتەرىن اتاپ ءوتتى. «ولاردىڭ قازاقستان مەن رەسەيدە عانا ەمەس, الەمنىڭ بارلىق تەاترىندا سۇرانىسقا يە ەكەندىكتەرىنە كوزدەرىن جەتكىزۋدى ماقسات ەتتىك. بۇگىندە بۇل فەستيۆالدىڭ دارەجەسى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيگە جەتتى دەپ سەنىممەن ايتۋعا بولادى», دەپ وي قورىتتى ول.
اتالعان ونەر بايقاۋىنا قوستاناي, شىمكەنت, كوكشەتاۋ, قىزىلوردا, وسكەمەن, قاراعاندى جانە جەزقازعان تەاترلارىنان كەلىپ قاتىسقان جاس ارتىستەر, باسقا دا قۇرمەتتى قوناقتار فورۋم-فەستيۆالدىڭ جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلعانىن ءبىراۋىزدان اتاپ ءوتتى.
جەزقازعان
