قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ: «ەرەكشە نازاردى شەكارامەن شەكتەس اۋماقتارعا اۋدارعان ءجون. ولاردىڭ الەۋەتى ءالى تولىق اشىلعان جوق. ولاردى ءومىر سۇرۋگە قولايلى ەتە ءتۇسۋ قاجەت. ۇكىمەت وبلىستاردىڭ اكىمدەرىمەن بىرلەسىپ 2013 جىلى شەكارامەن شەكتەس اۋدانداردى دامىتۋ جونىندە قوسىمشا شارالار كەشەنىن ازىرلەۋى قاجەت», دەپ «قازاقستان-2050» Cتراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا اتاپ ايتتى. جولداۋدىڭ جالپى تاپسىرمالارى الماتى وبلىسىندا جۇزەگە اسىرىلعانىمەن, ءبىر پروبلەما – قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن شەكارالاس نارىنقول اۋىلى بىرتىندەپ بولاشاعى جوق ەلدى مەكەندەر ساناتىنا قوسىلىپ, جاستار جۇمىسسىز قالىپ, ورتا بۋىن وڭتۇستىك استانانى بەتكە الا كوشىپ, تەك كارى-قۇرتاڭ قارت ادامدار مەكەنىنە اينالىپ وتىر. كىندىك قانى تامىپ, ءوز قولدارىمەن قالالىق ۇلگىدە سالعان اۋىلدا زەينەتاقىلارىمەن كۇن كورىپ وتىرعان اعا بۋىن وكىلدەرىنىڭ ۇستانىمى: «ەل شەكاراسىن حالىق كۇزەتەدى, ءبىز سول ەلدىگىمىزدەن تايمايمىز, اگاراكي باقيلىق بولساق تۋعان جەردەن توپىراق بۇيىرسا ريزامىز» دەگەنگە سايادى. مىنە, سول وڭىرگە ارنايى بارىپ جاعدايدى كوردىك, قاراپايىم حالىقپەن تىلدەستىك. اڭگىمە توركىنى تومەندەگىدەي.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ: «ەرەكشە نازاردى شەكارامەن شەكتەس اۋماقتارعا اۋدارعان ءجون. ولاردىڭ الەۋەتى ءالى تولىق اشىلعان جوق. ولاردى ءومىر سۇرۋگە قولايلى ەتە ءتۇسۋ قاجەت. ۇكىمەت وبلىستاردىڭ اكىمدەرىمەن بىرلەسىپ 2013 جىلى شەكارامەن شەكتەس اۋدانداردى دامىتۋ جونىندە قوسىمشا شارالار كەشەنىن ازىرلەۋى قاجەت», دەپ «قازاقستان-2050» Cتراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا اتاپ ايتتى. جولداۋدىڭ جالپى تاپسىرمالارى الماتى وبلىسىندا جۇزەگە اسىرىلعانىمەن, ءبىر پروبلەما – قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن شەكارالاس نارىنقول اۋىلى بىرتىندەپ بولاشاعى جوق ەلدى مەكەندەر ساناتىنا قوسىلىپ, جاستار جۇمىسسىز قالىپ, ورتا بۋىن وڭتۇستىك استانانى بەتكە الا كوشىپ, تەك كارى-قۇرتاڭ قارت ادامدار مەكەنىنە اينالىپ وتىر. كىندىك قانى تامىپ, ءوز قولدارىمەن قالالىق ۇلگىدە سالعان اۋىلدا زەينەتاقىلارىمەن كۇن كورىپ وتىرعان اعا بۋىن وكىلدەرىنىڭ ۇستانىمى: «ەل شەكاراسىن حالىق كۇزەتەدى, ءبىز سول ەلدىگىمىزدەن تايمايمىز, اگاراكي باقيلىق بولساق تۋعان جەردەن توپىراق بۇيىرسا ريزامىز» دەگەنگە سايادى. مىنە, سول وڭىرگە ارنايى بارىپ جاعدايدى كوردىك, قاراپايىم حالىقپەن تىلدەستىك. اڭگىمە توركىنى تومەندەگىدەي.
مەدەتحان ابيىروۆ, نارىنقول اۋىلىنىڭ تۇرعىنى, زەينەتكەر: نارىنقولدىڭ كەز كەلگەن كوشەسىمەن جۇرسەڭىز قاقپادان «ءۇي ساتىلادى» دەگەن جازۋدى كورەسىز. ەسىك-تەرەزەسى بەكىتىلگەن. اۋىلدا قالعان شال-كەمپىردىڭ ەڭ جاسى مەن 71-گە تولدىم. قيىن بولسا دا بەس-ون تۇياق مالدى باعىپ, ۇلتاراقتاي جەر تەلىمىن كۇتىپ, قالاداعى بالالارىمنىڭ ازىعىن قامداپ وتىرعان جايىم بار. ءتورت جىل بۇرىن «اق بۇلاق» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا نارىنقول اۋىلىنىڭ تۇرعىندارىن اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جەر استىنان سۋ شىعارۋ جۇمىسى باستالعان ەدى. ونىڭ ۇزىندىعى 54 شاقىرىم بولاتىن. ءار ۇيگە جەكە سۋ تارتىلىپ, بارلىق جاعداي جاسالادى دەگەن-ءتىن. سول جۇمىس باستالىپ, 19 شاقىرىم جەرگە جەتتى دە اياقسىز قالدى. سۋ شىعارۋ ءۇشىن كوشەلەردى قازىپ, استان-كەستەڭىن شىعارىپ تاستادى. ول جەرلەرمەن اۆتوكولىك تۇگىل, جاياۋ ادامداردىڭ ءجۇرۋى مۇمكىن ەمەس. اۋىل كوشەلەرىنىڭ ورتاسىندا شودىرايىپ, قۇدىق قاقپاسى جاتىر. سول قۇدىقتان ءار ءۇي تۇرعىنى وزىنە ارىق قازىپ سۋ جەلىسىن تارتىپ الۋى كەرەك ەكەن. اۋىل تاستى جەردە ورنالاسقان. زىڭگىتتەي جىگىتتەر كوتەرە المايتىن سول تاستاردى كەمپىر-شال قالاي كوتەرىپ, قازىپ ۇيىنە سۋ قۇبىرىن تارتىپ الماق. بۇعان ءتيىستى ورىندار نە ايتار ەكەن؟ نارىنقولعا «اق بۇلاق» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا اۋىزسۋ تارتۋعا جاريالانعان تەندەردى جەڭىپ الىپ, الگىندەي ارەكەتىمەن ەلدىڭ ەسىندە قالعان «قاراساي قۇرىلىس» جشس وكىلى مە, باسشىسى ما نارىنقولعا العاش كەلگەندە قولىندا كۇرەگى دە جوق بولاتىن. جۇمىس ىستەۋ ءتاسىلى سولاي بولۋ كەرەك, ارادا از ۋاقىت وتكەندە ول ەكىنشى فيرمانى جالدادى, سوسىن الگى فيرما ءۇشىنشى فيرمانى جالدادى. نە كەرەك سودان الگى باستالعان جۇمىس اياقسىز قالدى.
مەنىڭ جەكە ءۇيىم بار, زەينەتكەرمىن. اۋىلدىڭ جاعدايىن كوتەرىپ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارىن دا قۇلاعدار ەتتىم. شىنى كەرەك شەكارانى حالىق كۇزەتەدى. مىنا زاستاۆاداعى 30 سولدات ونى كۇزەتە المايدى. كەزىندە نارىنقولدا 14 مىڭ حالىق تۇرعان ەدى. قازىر نەبارى 6,5 مىڭ عانا ادام قالدى. ءدال وسى جاعداي وزگەرمەسە, ەندى از ۋاقىتتا نارىنقولدا ەل قالماي, كوشىپ كەتەدى. بۇل شەكارالىق اۋىل عوي. كورشى ەل ولاي ىستەپ وتىرعان جوق. قايتا اۋىلدارىن ۇلكەيتىپ, ولارداعى ادام سانىن كوبەيتە تۇسۋدە.
بەكبولات بىرباەۆ, الماتى وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى: كىندىك قانىم نارىنقولدا تامىپ, وسىندا ءوسىپ ەڭبەك ەتۋدەمىن. ەلدىڭ ارمانى شەكارالىق اۋداندى قايتا اشىپ, ونىڭ ورتالىعى ەتىپ نارىنقولدى بەكىتسە دەگەن تىلەك. سوندا بايىرعى تۇرعىندار قايتا كوشىپ كەلىپ, كۇنكورىس قامىن كۇيتتەپ جۇمىس ىزدەپ كەتكەن بالالار مەن قىزدار دا ورالارى انىق. شىنى كەرەك, ورالماندار كەلگەلى اۋىلدا تىرشىلىك نىشانى بايقالۋدا. بىراق ولاردىڭ ەڭبەك ەتىپ, تابىس تابۋىنا جاعداي جاسالماق تۇگىلى, تىنىشتىق بەرىلمەۋدە. جۇمىسسىز بولعان سوڭ جاستار جەل سوزگە ەرگىش كەلەدى. ءبىردە اۋىل جاستارى مەن ورالمان اعايىندار اراسىندا قاقتىعىس بولدى. ول شەكىسۋدى باساتىن قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرى جوق. ءبۇكىل اۋىلدىق وكرۋگتەگى جالعىز پوليتسەيدى ەشكىم تىڭدامايدى. سوندىقتان ءبىز ەل ازاماتتارى جينالىپ بارىپ الگى قاقتىعىستى ارەڭ باستىق.
نارىنقول ءوڭىرىنىڭ تاعى ءبىر پروبلەماسى تراكتور مەن كومبايننىڭ جەتىمسىزدىگى. ەل ارپا-بيداي ەگىپ وسىرەدى. سول ءونىم پىسكەن كەزىندە جيناي المايدى. قاردىڭ استىندا قالادى. ەڭبەك زايا كەتەدى. بىلتىر ءوزىم ۆەلوسيپەدكە ءمىنىپ, اۋىلدى ارالاعانىمدا 200-دەن استام ءۇي ساتىلادى دەگەن جازۋدى وقىدىم. ءسويتىپ ەل كەتسە, مىنا شەكارانى كىم كۇزەتەدى؟!
مەملەكەتتىك شەكارامىز قاراۋسىز قالدى. بۇرىن ءبىرىنشى لينيا رەتىندە سىزىلىپ, تارتىلعان تىكەن تەمىر ۇزىلگەن. ودان ارعى نەگىزگى شەكارادا تىكەن تەمىر اتىمەن جوق. ونى ءوز كوزىممەن كوردىم. بىردە-ءبىر سيگناليزاتسيا ورناتىلماعان. ون جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى كورشى ەل جاقتان كەلەتىن مال ۇرلىعى پايدا بولدى. الدىڭعى جىلى سونداي جىمىسقىلار تاۋتاي دەگەن اقساقالدىڭ 25 جىلقىسىن قىتايعا قاراي ايداپ كەتتى. ءىز-ءتۇزسىز جوعالىپ جاتقان مال ءوز الدىنا. ەكى مەملەكەتتىڭ ورتاسىندا ءتۇيىسۋ دەگەن بار. سول بەلگىگە ءبىز «گاز 66» ماركالى اۆتوكولىگىمەن جەتە المايمىز. ال ارعى بەتتەگى قىتايدىڭ جولى تاقتايداي تەگىس. جەڭىل كولىكتەر جۇيتكىپ جۇرەدى. شەكارانىڭ ارعى بەتىندەگى سالىپ جاتقان قالاسى اناۋ. سول قالادان شىققان مۋزىكا ءۇنى بىزگە جەتىپ, جارقىلداعان ەلەكتر جارىعىن كورەمىز. ال ءبىز جاق جىم-جىرت. سوندا ءبىز ەشكىمگە كەرەك ەمەسپىز بە؟!
جاقسىلىق بايسەركەەۆ, ەڭبەك ارداگەرى, زەينەتكەر: اۋدان ورتالىعىنىڭ نارىنقولدان كوشىرىلۋى حالىق ءۇشىن دۇرىس بولعان جوق. تەكەس اۋىلىندا بۇرىن 6,5 مىڭ حالىق تۇرسا قازىر نەبارى 4 مىڭ ادام قالدى. قانداي دا ءبىر قۇجات ءۇشىن 90 شاقىرىم جەردەگى اۋدان ورتالىعى كەگەنگە بارىپ كەلۋگە قاراجات تا, ۋاقىت تا كەتەدى. ونى كوتەرەتىن جاعدايىمىز شامالى. حالىق تۇرعىن ۇيلەرىن بۇزىپ, جارامدى قۇرىلىس ماتەريالدارىن الىپ قالاعا قاراي كوشۋدە. اۋىل توزىپ كەتتى. ازىن-اۋلاق مالىمەن, شاعىن جەر تەلىمىمەن ەل كورەر كۇنىن ءىلدالدالاپ كورىپ وتىر. بايىرعى ادەتىمىزگە باسىپ ەسكىرگەن تەحنيكامەن بولسا دا جەر جىرتىپ, تۇقىم سەپكەنىمىزبەن بىردە-ءبىر رەت سۋارا المايمىز. كەزىندە وسىرگەن ءونىمدى قوزىكوش جەردەگى بايىنقول وزەنىنەن سۋاراتىنبىز. قارلى تاۋدان باستالىپ كوكتەمدە تاسيتىن اعىنى قاتتى وزەن بويىندا شىنجىر تاباندى الىپ تراكتور تۇراقتى تۇرىپ, تاسىعان وزەن سۋىن قىتايعا جىبەرمەي ءبىزدىڭ ارنالارعا اۋدارىپ تۇراتىن. ال قازىر ول تەحنيكا جوق. تاسىعان سۋ شەكارادان ارعى جاققا كەتىپ جاتىر.
اباي يساباەۆ, نارىنقول اۋىلىنىڭ تۇرعىنى, زەينەتكەر: اۋىل شەكارادان 3 شاقىرىم, ءتىپتى, كەي تۇستارى 1 شاقىرىم عانا جەردە ورنالاسقان. سالىستىرمالى تۇردە الساق شەكارانىڭ ارعى بەتىندەگى قىتايلار ءدال ىرگەمىزگە ءسان-سالتاناتى ارتقان ون قاباتتى ۇيلەردى سالىپ, كوشەلەرىن جارقىراتىپ قويدى. ال شەكارانىڭ تۇبىندەگى نارىنقول اۋىلىنىڭ حالقى الماتى قالاسىنا قاراي ۇدەرە كوشىپ جاتىر. ونىڭ سەبەبى, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ دۇرىس شەشىم تاپپاۋى بولىپ وتىر. «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى بويىنشا جاستار اۋىلعا كەلگەنىمەن, ولار تۇراتىن باسپانا جوق. جيىنداردا, مىنبەرلەردە ايتىلعانىمەن بىلتىر دا, بيىل دا ەشقانداي تۇرعىن ءۇي سالىنبادى. اۋىلداعى مادەنيەت ءۇيى مەن كىتاپحانانى سان رەت اعىمداعى جوندەۋدەن وتكىزدى. بىراق ءالى كۇنگە شارۋاسى كوپ. مۇنى ەلدىڭ الدىندا ۇلكەن جيىنداردا ايتساق جەكسۇرىن كورىنەمىز, بىراق ءبارىبىر ايتىپ تا ءجۇرمىز. قىسقاسى اۋىلدا جاعداي ناشار.
باقبەرگەن جەلدىكباەۆ, نارىنقول اۋىلدىق وكرۋگى اكىمىنىڭ ورىنباسارى: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ, الماتى وبلىسىنداعى رايىمبەك اۋدانىنىڭ نارىنقول اۋىلى تۇسىنداعى مەملەكەتتىك شەكارا مەن قىتاي ەلىنىڭ تەكەس ايماعى قاتار ورنالاسقان. كورشىمىز كۇننەن-كۇنگە مال باسىن كوبەيتىپ كەلەدى. وندا, اسىرەسە, تاۋ بوكتەرىنە ورنالاسقان حالىقتىڭ سانى كوبەيىپ, جايىلىمدىق جەرلەرگە تۇرعىن ءۇي سالعىزىپ, ءارتۇرلى دەمالىس ورىندارىن كوبەيتۋدە. سونىڭ ءبارىن كورىپ قىتاي ەلى نەگە شەكارالىق ايماعىن دامىتىپ كەلەدى دەگەن وي تۇيەمىز. نارىنقولدان نەبارى 15 شاقىرىم جەردەگى قالاشىقتا 5,6,10 قاباتتى تۇرعىن ۇيلەر اسقاقتاپ, شەكارالىق ايماق كۇشەيۋدە. ال, ءبىزدىڭ ەلدە قوزعالىس جوق. شەكارالىق ايماققا كوڭىل ءبولىنبەسە بولاشاعىمىز ب ۇلىڭعىر عوي. ءتۇپتىڭ تۇبىندە جاقسىلىققا اپارا قويماس.
شارۋا قوجالىقتارى زاڭداستىرىپ العان جەرلەرىن تاستاپ كەتۋلەرىنىڭ ءبىرىنشى سەبەبى, اۋىلدا جۇمىس ورنى جوق. ەكىنشىدەن, شەكارالىق ايماققا كوڭىل بولىنبەي, اۋدان ورتالىعى كەگەن ءوزىمىز ءسوز ەتىپ وتىرعان نارىنقول اۋىلىنان 100 شاقىرىم جەردە بولعاندىقتان, ءتۇرلى قاجەتتىلىكتەرگە بارىپ كەلۋ قيىندىعى تۋىپ, حالىق كوشۋدە. جەرىن تاستاپ, ءۇيىن ساتىپ كەتۋىنىڭ تاعى ءبىر سەبەبى, الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ ناشارلىعى. شەكارانىڭ ىشىندە 2500 گەكتارعا جۋىق جايىلىمدىق جەر بار. سول ەگىستىك جەرلەردە بىلتىر جۇمىس جاقسى ءجۇردى. ايتكەنمەن, بەيتاراپ ايماققا كىرىپ-شىعۋ كەستەسى ءبىزدىڭ كوڭىلىمىزگە قونبايدى. نەگىزى كۇن سايىن تاڭعى ساعات 8-دەن كەشكى ساعات 20-عا دەيىن اشىق تۇراتىن شەكارامەن اراداعى بەيتاراپ زونانى اسكەريلەر تۇسكى مەزگىلدى سىلتاۋراتىپ 3-4 ساعات جاۋىپ تاستايدى. بۇل زاڭناماعا ساي ما, ساي ەمەس پە ونى ەشكىم اشىپ ايتپايدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى قورعانىس مينيسترلىگىنەن كەلگەن ادامدار «بۇل شەكارا بەكەتى تۇراقتى اشىق تۇرۋ كەرەك» دەيدى. ال, ءىس جۇزىندە الگىندەي جاعداي ورىن الىپ تۇر. رايىمبەك اۋدانىندا ورىن العان كەلەڭسىز جايدىڭ تاعى ءبىرى شەكاراداعى نارىنقول – بايىنقول – قاراتوعان – تەكەس – قىزىلشەكارا – جامبىل – سۇمبە جانە تاعى باسقا اۋىلدار اراسىنداعى كولىك جولدارى وتە ناشار. مالىن باعا الماعان زەينەتكەرلەر توعايعا ايداپ جىبەرسە سول مالى ۇرى-قارىنىڭ قولىندا كەتەتىنى تاعى بار.
ءتىلشى تۇسىنىكتەمەسى.
قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پانفيلوۆ اۋدانى شەكاراسىنداعى جاعداي مۇلدەم بولەك. راس رايىمبەك اۋدانى مەن پانفيلوۆ اۋدانى الەۋەتىن سالىستىرۋعا ەش كەلمەيدى. ويتكەنى, پانفيلوۆ اۋدانى اۋماعىندا ەل كەدەنىنىڭ كۇرەتامىرى قورعاس بەكەتى ورىن العان. تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى ءدال شەكارادان 15 شاقىرىم جەردە نۇركەنت قالاشىعىنىڭ بوي كوتەرۋى بولىپ وتىر. قازاقستان تەمىرجولى اكتسيونەرلىك قوعامى قاراجاتىمەن سالىنعان بۇل قالاشىق اتالعان ۇجىم يەلىگىنە جاتادى. كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇيلەر تۇرعىندارى پايدالانعان كوممۋنالدىق قىزمەت اقىلارىن قازاقستان تەمىرجولى اكتسيونەرلىك قوعامى تولەپ, سول ۇيگە كەرەكتى جيھاز, ءتىپتى, ىدىس-اياققا دەيىن الىپ بەرگەن. حالىقتىڭ جاعدايى وتە جاقسى بولعاندىقتان, اتالعان ۇجىم ارقىلى جۇمىسقا ورنالاسىپ, قاراعاندى, قىزىلوردا وبلىستارى مەن الماتى وبلىسى, الاكول اۋدانىنداعى دوستىق كەدەنىنەن نۇركەنتكە كەلۋشىلەر بارشىلىق. ەلباسىنىڭ شەكارالىق وڭىرلەردى وركەندەتۋ, كوركەيتۋ سىندى سارابدال ساياساتىنا سايكەس, بۇل وڭىردە جۇيەلى جۇمىس جۇرۋدە. نەبارى ءبىر جىلدىڭ ىشىندە تەمىرجول توسەلىپ, التىنكول ستانساسى سالىندى. نۇركەنت قالاشىعىندا 2500 حالىق تۇرادى. بۇرىن جۇمىسسىز جۇرگەن ادامداردىڭ بارلىعى تەمىرجولدا ءتۇرلى ماماندىقتاردى مەڭگەرگەن. جۇمىسسىز ادام جوق. «اق بۇلاق» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا 100 ملن. تەڭگە ءبولىنىپ, قورعاس اۋىلىنداعى اۋىزسۋ ماسەلەسى شەشىمىن تاپتى. شەكارا بولعان سوڭ ساۋدا-ساتتىق تا جاقسى دامىعان. اۋىل ازاماتتارى شەتەلدىك پاسپورتتارىمەن ارناۋلى اۆتوبۋستارعا وتىرىپ ەشقانداي ۆيزاسىز ءبىر كۇندە كىرىپ-شىعا الادى. نۇركەنتتە جاڭادان مونشا, تۇرمىس قاجەتىن وتەۋ كومبيناتى, 500 ورىندىق ورتا مەكتەپ, 150 ورىندىق بالاباقشا, 100 ورىندىق امبۋلاتوريا سالىنىپ, جۇمىس ىستەپ تۇر. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى كۇننەن-كۇنگە جاقسارىپ كەلەدى. تاعى ءبىر ايتا كەتەر جايت, ءجۇرگىزۋشىلىك كۋالىگى بار ازاماتتار كۇن سايىن شەكارادان وتەتىن ءجۇزدەگەن كولىكتەردى فيرما باسشىلارىمەن كەلىسىپ, الماتى, اقتاۋ قالالارىنا ءتىپتى, رەسەيگە دەيىن ايداپ اپارىپ بەرىپ, قاراجات تابۋدا.
قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىمەن شەكارالاس جاتقان الاكول اۋدانىندا دا حالىقتىڭ جاعدايى جاقسى. ءبىر قۋانارلىعى بۇل اۋداننان شىققان قالتالى ازاماتتار حالىققا جاقسى كومەكتەسۋدە. اتالعان اۋداننىڭ ورتالىعى ءۇشارال قالاسىنىڭ كۇننەن-كۇنگە دامىپ كەلە جاتقانى سونىڭ جارقىن دالەلى. لەپسى وڭىرىندەگى كولىك جولدارىن قايتا جوندەۋدەن وتكىزۋدە تانىمال كاسىپكەر باۋىرجان وسپانوۆ زور ەڭبەك ءسىڭىرۋدە. تۇتاستاي العاندا, الاكول اۋدانىنداعى شەكارامىز بەرىك.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ «مونوقالالاردى دامىتۋدىڭ 2012-2020 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسىن بەكىتۋ تۋرالى» 2012 جىلعى 25 مامىرداعى № 683 قاۋلىسىندا « ءىرى قالالاردان جانە نەگىزگى كولىكتىك دالىزدەردەن شالعايلىعى (75 شاقىرىم جانە ودان ارتىق نەمەسە 1 ساعاتتىق قولجەتىمدىلىك)», «سوڭعى 10 جىلداعى كوشى-قون سالدوسىنىڭ تەرىس سەرپىنى (حالىق سانىنىڭ ازايۋى نەگىزىنەن جوعارى بىلىكتى ەڭبەككە قابىلەتتى حالىق ەسەبىنەن ىسكە اسادى)», «سۋ, ەلەكتر, جىلۋ ينفراقۇرىلىمىنىڭ توزۋى 80 %-دان, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت وبەكتىلەرىنىڭ توزۋى 70 %-عا تۇسەدى», «جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى» سىندى كريتەريلەرگە سايكەس كەلەتىن مونوقالالار ەكونوميكالىق الەۋەتى تومەن قالالارعا جاتادى. وسى كريتەريلەرگە سايكەس الەۋەتى جوعارى جانە تومەن قالالار قاتارىنا كىرمەگەن مونوقالالاردى وبلىس اكىمدىگى الەۋەتى ورتاشا ەلدى مەكەندەر تىزىمىنە ەنگىزەدى دەپ كورسەتىلگەن. راس, نارىنقول اۋىلى بۇل كريتەريلەرگە كىرمەك تۇگىلى جوعارىدا اتالعان باعدارلاماسى جاسالعان 47 مونوقالا تىزىمىنە دە, ءتىپتى, الەۋەتى ورتاشا ەلدى مەكەندەر قاتارىنا دا ەنگىزىلمەگەن. جوعارى جاقتىڭ نۇسقاۋىنسىز, تىلدەي قاعازىنسىز اتقارۋشى بيلىك مىزعىمايتىنىن, ەلدىڭ مۇڭ-زارىنا نازار اۋدارمايتىنىن جازىپ, ماسەلەنىڭ ءمانىسىن باسقا ارناعا اۋدارمايمىز. ەلباسىنىڭ ايتقانى قالاي دا زاڭناما شەڭبەرىندە جۇزەگە اسۋى كەرەك. بۇل – تالاپ. سوندىقتان, ەل شەكاراسىن ناقتىلاي تۇسسەك, نارىنقول ءوڭىرىنىڭ وزەكتى ماسەلەسىن ءتيىستى ورىندار نازارىنا ۇسىنامىز. ەلباسىنىڭ ساياساتىنا ساي ارەكەت ەتە بىلسەك, 1997 جىلى مەملەكەتتىك ماسەلەگە قاتىستى كوپ جايت ەسكەرىلمەي (بۇرىنعى نارىنقول اۋدانىن) رايىمبەك اۋدانى قۇرامىنا قوسا سالعان شەكارالىق ءوڭىردىڭ باعى جانار. ەڭ باستىسى, ەل شەكاراسى بەكىگەن ۇستىنە بەكىپ, كۇللى قازاقستاندىقتار بەيبىت ءومىر سۇرەتىنى انىق.
نۇربول الدىباەۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى وبلىسى,
رايىمبەك اۋدانى,
نارىنقول اۋىلى.
