بولجام بويىنشا 2050 جىلعا قاراي وڭتۇستىك ايماقتاعىلار 5 ميلليوننان اسىپ, جۇمىسسىزدىق ماسەلەسى قيىن ءتۇيىننىڭ بىرىنە اينالماق. ال تۇرعىندارى ميلليون ادامعا دەيىن ازاياتىن سولتۇستىكتە كەرىسىنشە جۇمىس كۇشى جەتىسپەۋى قازىردىڭ وزىندە بايقالادى. وسىعان وراي قازىر «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا وڭتۇستىكتەن جۇزدەگەن وتباسى سولتۇستىك وڭىرلەردەن مەكەن تاپتى. از جىلدىڭ اياسىندا ءبىر عانا قىزىلوردا وبلىسىنان وزگە وڭىرلەرگە 563 وتباسى قونىس اۋداردى.
ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ 2017 – 2021 جىلدارعا ارنالعان «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ «جۇمىس كۇشىنىڭ ۇتقىرلىعىن ارتتىرۋ, جۇمىس كۇشى كوپ وڭىرلەردەن جۇمىس كۇشى جەتىسپەيتىن وڭىرلەرگە قونىس اۋدارۋ» باعىتى بويىنشا وبلىستا بىرقاتار جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. جەتى جىلدان بەرى سىر بويىنان قوستاناي وبلىسىنا – 173, سولتۇستىك قازاقستانعا – 166, شىعىس قازاقستانعا – 151, پاۆلودار وبلىسىنا 73 وتباسى قونىس اۋدارعان.
– قىزىلوردا مەن شىعىس قازاقستان وبلىستارى اكىمدىكتەرى اراسىنداعى مەموراندۋمعا سايكەس قىزىلوردالىقتار 2014 جىلدان بەرى ەلىمىزدىڭ شىعىسىنا قونىس تەۋىپ, ورنالاسا باستاعان. كەيىن بۇل باستاما مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا جالعاسىن تاپتى. كوشەتىندەر قاتارى بىلتىرعا دەيىن ۇدايى ءوسىپ وتىردى. بۇگىندە دۇنيە ءجۇزىن جايلاعان پاندەميانىڭ كەسىرىنەن كوش كىدىرىستەپ تۇر. بىلتىر جۇمىس كۇشىن قاجەت ەتەتىن ايماقتارعا 114 ءتۇتىن كوشسە, بيىل 6 وتباسى قوستاناي وبلىسىنان تۇراق تاپتى. جالپى, وسى جىلى 60 شاڭىراق قونىس اۋدارماق نيەتتە, – دەيدى وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى جانار داۋلەتباەۆا.
قونىس اۋدارۋشىلار, نەگىزىنەن, سولتۇستىك ايماقتارداعى كاسىپورىندار مەن اۋىل شارۋاشىلىعى, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ جانە قىزمەت كورسەتۋ ۇيىمدارىنداعى جۇمىستارعا ورنالاسقان.
جاقىندا وڭىرگە پاۆلودار وبلىسىنان دەلەگاتسيا كەلىپ, وبلىس اۋداندارىن ارالادى. ولار كەزدەسۋلەردە وڭتۇستىك ايماقتاردان جۇمىس كۇشى تاپشى وڭىرلەرگە قونىس اۋدارۋ مەملەكەت جۇرگىزىپ وتىرعان ەڭ ۇتىمدى باعدارلامالاردىڭ ءبىرى ەكەندىگىن جەتكىزدى.
مىسالى, پاۆلودار وڭىرىندە بىلىكتىلىكتى تالاپ ەتەتىن ماماندىقتار بويىنشا 1100-دەن استام بوس جۇمىس ورنى بار. ەكى قولعا ءبىر كۇرەك ىزدەگەندەر ءۇشىن باسقا دا جۇمىس جەتەرلىك. سىربويىلىقتارمەن كەزدەسۋدە پاۆلودار وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى الميرا ديۋسيپوۆا كەرەكۋ وڭىرىندە اعىلشىن ءتىلى, ماتەماتيكا پاندەرىنىڭ مۇعالىمدەرى, مەحانيزاتورلار, اگرونومدار, مال دارىگەرلەرى, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ماماندارى قات ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. وسى جىلى وبلىس 500 قانداستى جانە ەلىمىزدىڭ ەڭبەك كۇشى ارتىق وڭىرلەرىنەن 2600 قونىس اۋدارۋشىنى قابىلداۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇگىنگە دەيىن سول ايماققا كوشىپ بارعان 262 قانداس پەن 1155 ىشكى قونىس اۋدارۋشى وڭىرلىك كۆوتاعا كىرىپ, مەملەكەتتىك قولداۋعا يە بولعان.
– ۇكىمەت ايقىندايتىن وڭىرلەرگە ەرىكتى تۇردە قونىس اۋداراتىن ادامدارعا مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن كورسەتۋدى كوزدەيتىن «ەڭبەك» باعدارلاماسى اياسىندا وڭتۇستىكتەن سولتۇستىككە قونىس اۋدارۋ 2017 جىلدان باستاۋ العانىن بىلەسىزدەر. سودان بەرى كوپتەگەن وتباسى ءبىزدىڭ ايماققا قونىس اۋدارىپ, جۇمىس ىستەپ جاتىر. ءدال قازىر وبلىس اۋداندارىنان 437 مەكەمە 2291 بوس جۇمىس ورنىن ۇسىنىپ وتىر, – دەدى باسقارما باسشىسى.
«ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا پاۆلودار وبلىسىنا قونىس اۋدارىپ, مەملەكەتتىك جالدامالى ءۇي العىسى كەلەتىن وتباسىلار ءۇشىن 57 بوس باسپانا بار. مەيماندار مەن جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ كەزدەسۋلەرىندە تۇرعىن ءۇيدى جالداۋ بويىنشا شىعىستاردى وتەۋگە 12 اي ىشىندە تولەنەتىن سۋبسيديا جيناقتالىپ, ءبىر رەتتىك تارتىپتە تولەنەتىنى, وتباسىنىڭ ءار مۇشەسىنە 70 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە ءبىر رەت سۋبسيديا بەرىلەتىنى, كوشىپ بارعاندار اراسىنان ەڭبەككە جارامدى جاستاعىلار ماماندىقتارىنا سايكەس جۇمىسپەن قامتىلاتىنى ءتۇسىندىرىلدى. ماماندىعى جوقتاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, شاعىن كاسىپكەرلىكپەن اينالىساتىندارعا گرانت پەن ميكروكرەديت بەرۋ دە قاراستىرىلعان.
وسىنداي جۇزدەسۋلەر ۇستىندە سولتۇستىك وڭىرلەرگە قونىس اۋدارۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتقاندار ءتۇرلى ساۋال قويدى. ءار اۋدانداعى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىندا تۇرعىندارعا قاجەتتى مالىمەتتەر قالدىرىلدى.
جاسىراتىنى جوق, كوشىپ بارعانداردىڭ اراسىنان قايتىپ كەلىپ جاتقاندار دا بار. ولاردىڭ دەنى سولتۇستىكتىڭ اۋا رايىنا ۇيرەنىسە الماعاندارىن ايتادى. وسى رەتتە باعدارلاما بويىنشا سىر بويىنان كوشىپ, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اققايىڭ اۋدانىنىڭ تۇرعىنى اتانعان ارىپتەس قارىنداسىمىزبەن حابارلاستىق. قىزىلورداداعى جەرگىلىكتى ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەن ول اۋەلگىدە اۋداندىق باسىلىمدا جۇمىس ىستەپتى, كوپ ۇزاماي ارنايى ءبىلىم الىپ, مادەنيەت سالاسىنىڭ قىزمەتكەرى اتانعان. ەرىنبەي ەڭبەك ەتسەڭ, قاي ورتاعا دا سىيىپ كەتۋگە بولادى. مىسالى, قىزىلوردادان قاراپايىم مامان رەتىندە اتتانىپ, قازىر مەكەمە باسقارىپ وتىرعان ازاماتتار دا بار.
وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسىنىڭ ماماندارى مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلەتىن كومەكتەن بولەك, كەيبىر شارۋاشىلىقتار كوشىپ بارعانداردىڭ قوراسىنا مال كىرگىزىپ, وتىن-سۋ, جەمشوبىن ءتۇسىرىپ, كومەك كورسەتىپ جاتقانىن ايتادى. وسىنىڭ ارقاسىندا وڭتۇستىكتەن كوشىپ بارعاندار سولتۇستىككە تەز ءسىڭىپ, تۇراقتاپ قالىپ جاتىر. وسى ساپاردا سولتۇستىكتەن ادەيىلەپ كەلگەن شەنەۋنىكتەر ءوندىرىس سالاسىنا رەسەيدەن وقۋ ءبىتىرىپ كەلگەن جەرگىلىكتى جاستاردى دا شاقىرىپتى.
ءبىر سوزبەن ايتقاندا, سىر بويىنان سولتۇستىككە بەت العان كوش جالعاسىپ جاتىر. «ەلگە ەل قوسىلسا – قۇت» دەگەندەي, بۇل ەل بولاشاعىنا دەگەن سەنىمدى نىعايتا تۇسەدى.
قىزىلوردا
