قازاقستان • 17 شىلدە، 2021

الىپ التاي – جۇدىرىقتاي جۇرەكتە

603 رەت كورسەتىلدى

جاز شىقسا، تاۋ كەزىپ كەتۋدى كوكسەيتىنىمىز نە وسى؟! بۇل جولى بۇركىت شىڭنىڭ جەلكە جاعىنداعى ۇڭعى دەي-تۇعىن كەن ورنىن كورىپ قايتپاق بولىپ، ات ەرتتەدىك. جولدىڭ ءبىز بىلمەيتىن سوقپاعى كوپ بولعان سوڭ، ۇلتتىق پاركتىڭ ينسپەكتورى ايدىن شاكەنوۆتىڭ سوڭىنان ەردىك.

اتتى بەس جىگىت قومشابايدى باسىپ ءوتىپ، ۇڭعىنىڭ بەرگى باسىنا جەتىپ توقتادىق. كۇن ساسكەگە تاياعان.

02

ءسال تىنىعىپ، جۇرەك جالعاعان سوڭ قوس تاۋدىڭ اراسىنداعى جازىققا شىعىپ، شىعىسقا قاراي بەتتەدىك. قۇبا بەل. قۇبا بەلدە مىڭ ءتۇرلى گۇل، مىڭ ءتۇرلى ءشوپ. جۇپار ءيىس تاناۋدى قىتىقتايدى. بىراق، ءشوبى ات باۋىرلايتىنداي ەمەس، اپ-الاسا. قايتكەنمەن، بيىك جەر عوي. جازى كەلتە، ءتۇنى سۋىق.

04

– در-ر-ر، – دەدى ايدىن اتتىڭ باسىن تارتىپ. – انە-ە-ە، قاراڭدار. شاحتانىڭ اۋىزى كورىندى. جاقىنداساڭ ءتۇپسىز تۇڭعيىق. قورقىنىشتى. ارعى جاعىنان بىرەۋ ج ۇلىپ الاتىن سياقتى، – دەدى توبىلعى ساپتى قامشىسىمەن شىڭنىڭ ءبۇيىر تۇسىن نۇسقاپ.

05

الدەنەنىڭ قارايعانىن كورىپ، شۋ-شۋلەپ جاقىنداي بەردىك. جان-جاعىمىزعا قاراپ، اڭ-تاڭبىز. انەۋ ءبىر كينودان كورىپ قىزىعاتىن كانادا، نورۆەگيانىڭ اسەم تابيعاتى بىزدە دە بار ەكەن. تەك، تانىتا الماي كەلەمىز. تانىتقاندى قويىپ، ءوزىمىز ەندى-ەندى تانىسىپ جاتقان جوقپىز با؟! ءدال وسى تاۋدىڭ باۋرايىندا تۋىپ-وسكەن داۋلەت ءاشىمحان دا، الماس سارباسوۆ تا، نۇراسىل تىلەۋحان دا بۇل پۇشپاققا العاش اياق باستىق. ينسپەكتور عانا، ىڭىلداپ ءان سالىپ بارادى.

06

جەتىم سوقپاقپەن قازداي ءتىزىلىپ بارىپ يىققا شىققاندا، شاشىلىپ تەمىر-تەرسەكتەر جاتتى. اۋىر تەحنيكانىڭ تەتىكتەرىنە ۇقساس. تاستان قالانعان ەكى-ءۇش ءۇيدىڭ ورنىن دا بايقادىق. كەنىشتىڭ اۋىزىنا قاراي جانارماي قۇيعان ۇلكەن بوشكە تۇر. سونىڭ بارىنە قاراساق، 1970 جىلدارعا دەيىن دۇركىرەپ تۇرعان شاحتا بولعان سەكىلدى.

07

08

ەندىگى مەجە – قارسىمىزدا قامالداي بولىپ تۇرعان قۇزدى اسىپ ءوتىپ، ارعى جاعىن بايقاپ قايتۋ. جو-جوق، ەشكىم ارعى جاعىن كورىپ قايت دەپ تاپسىرماعان. ءوزىمىزدىڭ تاۋعا، تابيعاتقا دەگەن ماحابباتىمىز بولسا كەرەك.

10

يرەك سوقپاقپەن قامالداي بولعان قۇز باسىنا شىققاندا راس، كوك مۇز ەكەن. بۇل جەرگە جەتكەندە اتتار دا بولدىرا باستاعان. تاۋتەكەنىڭ قۇزىنا، ءتور التايدىڭ مۇزىنا تۇياعى تيىگەن قاراپايىم ءمىنىس اتتار جازىقتا شاپسا، دەس بەرە قويماس.

11

– اكەممەن قانشا جايلاۋدى ارالادىم، ءدال مۇنداي قاۋىپتى اسۋمەن ءجۇرىپ كورمەپپىن، – دەيدى داۋلەت ءاشىمحان اتتان تۇسە بەرە.

12

مۇنارتىپ مۇزتاۋ، جارقىراپ بۇركىت كورىندى. التايدىڭ بۇل سۇلۋلىعىن سوزبەن دە، فوتواپپاراتپەن دە جەتكىزە الماسپىز. كوزبەن كورىپ، سەزىنۋ كەرەك. سونى بىلەمىن.

12

...امان-ەسەن وتتىك مۇزدىقتان. كەرى وسى جولمەن قايتۋدى ويلاساق، زارەمىز ءزار تۇبىنە كەتەدى. ول قورقىنىشتى الدىمىزداعى جازيرالى جايلاۋ ۇمىتتىردى. جاپ-جاسىل بەت، جان-جاعى ءتىستى شىڭدار.

13

دارىلىك شوپتەر اياقتىڭ استىندا جاتىر. ششەتكا ءشوپ، قىزىل تامىر، التىن تامىر دەگەندەي تابيعي دارىلەردىڭ ءتۇر-ءتۇرى وسەدى. تەرىپ الايىن دەسەڭ، قازاقستاننىڭ قىزىل كىتابىنا ەنگەن.

14

شاتىر تىگىلدى، شاي قاينادى. جەرگە جايىلعان داستارحانعا دوڭگەلەي وتىرىپ، جان شاقىردىق. بۇل كەزدە كۇن ۇياسىنا باتىپ بارا جاتقان.

14

ەرتەسى قار باسقان شىڭداردى ماڭدايعا العامىز. جاياۋ-جالپى جۇرمەسەك، قورىم تاستا، كوك مۇزدا ات جۇرە المايدى. ابدەن شالدىققاندا، «مىناۋ دالاعا قاي قۇداي ايداپ كەلدى» دەگەندەي ويلار سانانى تۇرتپەكتەپ قويادى.

17

شارشاساق تا الىپ التايدى جۇدىرىقتاي جۇرەگىڭە سىيعىزىپ، سۇلۋلىعىن كوزبەن كورۋ – جارتى باقىت ەمەس پە؟! 

20

شىعىس قازاقستان وبلىسى

كاتونقاراعاي اۋدانى

سوڭعى جاڭالىقتار

9 سۋ قويماسى سالىنادى

ەكولوگيا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار