بۇل كۇندە كينەماتوگرافيا – قوعامدىق سانانىڭ بارلىق سالاسىن قامتىپ, ومىرلىك ۇستانىمدارعا ىقپال ەتىپ, بۇكىل ادامزات قاۋىمىنىڭ دۇنيەتانىمىن قالىپتاستىرۋشى, ابدەن تۇعىرىنا قونعان الەۋمەتتىك ينستيتۋت. ال قوعام بولسا, كينەماتوگرافيادان ۇنەمى تەحنيكالىق جەتىستىكتەردى جالعاستىرۋدى, شىعارماشىلىق تاسىلدەردى جەتىلدىرە ءتۇسۋدى, جاڭا دا تىڭ يدەيالاردى تالاپ ەتەدى. قىسقاسى, كينو الەمى مەن قوعام اراسىندا ءوزارا تۇراقتى ءارى تىعىز بايلانىس بار. وسى بايلانىستىڭ ارقاسىندا كينو كوپشىلىكتى بىرىكتىرەدى, رۋحاني بايىتادى, ەكراننىڭ تىلسىم اسەرى ارقىلى ادامنىڭ ىشكى جان دۇنيەسىن, مىنەز-قۇلقىن, بولمىس-ءبىتىمى مەن ءىس-ارەكەتىن ءدال بەرەتىن نەمەسە وزگەرتەتىن سەزىم-ەموتسيا اتاۋلىنىڭ قايتالانباس مىڭ-سان قاتپارى تۋىندايدى.
ەلدەگى كينەماتوگرافيانىڭ دامۋ دەڭگەيىنە قاراپ, قوعامنىڭ جالپى احۋالىن تانۋعا بولادى. كەز كەلگەن فيلمنەن الەۋمەتتىك پروبلەما كورە الامىز, سول سەبەپتى دە كينو ناسيحاتتىڭ قۋاتتى قۇرالى سانالادى. قاي ەلدىڭ بولسىن كينويندۋسترياسىندا ۇگىت-ناسيحات بار, قانداي قوعام بولسىن ونى قاجەت ەتەدى. ناسيحات قۇرالى رەتىندە كينو ادام ساناسىنا اسا قۋاتتى ەموتسيالىق ىقپال ەتۋگە قابىلەتتى, ونى كورگەن كورەرمەننىڭ كوكەيىندە ەكرانداعى كەيىپكەردىڭ, تاريحتاعى شىنايى ءرولى قانداي بولعانىنا قاراماستان, «ادىلدىگى» جانە مورالدىق ۇستەمدىگى تۋرالى كوزقاراس قالىپتاسادى. وسى ءتاسىلدى, ياعني كەيىپكەردىڭ «ادىلدىگى» ارقىلى ساناعا اسەر ەتۋدى باتىس كينو ناسيحاتىنىڭ باستى قۇرالى – «ارمان-قيال فابريكاسى» اتانعان گولليۆۋد مىقتى پايدالانىپ وتىر. جالپى باتىس بۇقارالىق مادەنيەتىنىڭ, ونىڭ ىشىندە باتىس كينەماتوگرافىنىڭ كوممۋنيستىك جۇيەنى كۇيرەتۋدەگى ماڭىزى اسا زور. مويىنداۋ كەرەك, كەڭەس وداعىنىڭ قىرعي قاباق سوعىستا جەڭىلۋىنىڭ باستى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى – وسى بۇقارالىق مادەنيەت دەڭگەيىندە ەسە جىبەرۋى ەدى. سوندىقتان قازىرگى قوعامىمىزدا ماڭىزى ارتا تۇسكەن بۇقارالىق مادەنيەتتىڭ بۇرىن-سوڭدى بولماعان بۇگىنگى جاھاندىق ەكسپانسياسى كەزىندە ونىڭ ادام ساناسىنا, اسىرەسە ءالى وزىندىك دۇنيەتانىمى قالىپتاسىپ ۇلگەرمەگەن جاستارعا ىقپال ەتۋ مەحانيزمدەرىن ۇعىنۋ وتە قاجەت. كينونىڭ ادامنىڭ ىشكى جان دۇنيەسىنە اسەرىن زەردەلەۋ ماسەلەسى قازىر ءتىپتى ماڭىزدى. ويتكەنى وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ساناسىنا بۇكىل ەكرانداردان بىزگە جات ءومىر سالتى, مىنەز-ق ۇلىقتىڭ وزگەشە پسيحولوگيالىق جانە الەۋمەتتىك ۇلگىلەرى, باسقا مورالدىق قۇندىلىقتار كۇشتەپ ءسىڭىرىلىپ جاتىر. ونىڭ ۇستىنە, قازىر ومىرىمىزگە زاماناۋي تەحنولوگيالار دەندەپ ەندى دە, جاستار كوپ ۋاقىتىن ينتەرنەتكە ۇڭىلۋمەن وتكىزەتىن بولدى. ناقتى تىرشىلىكتىڭ ورنىن ۆيرتۋالدى ءومىر باسا باستادى. جاستاردىڭ ءالى تولىسپاعان اقىلى مەن ساناسىنا جاۋداي ءتيىپ جاتقان وسى ۇدەرىسكە قارسى لايىقتى امال قاراستىرماسا بولمايدى. ونداي امال بار, ول – كينەماتوگرافيانىڭ ىقپال ەتۋ مۇمكىندىكتەرىنىڭ ءتيىمدى جاقتارىنا باسا نازار اۋدارۋ. كينو سالاسى – ۇنەمى جاستاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتىپ, ەلىكتىرىپ وتىراتىن ەڭ تانىمال ونەر ءتۇرى. سول سەبەپتى ساپالى كينو تۋىندىلارىن ءتۇسىرۋ ارقىلى ولاردىڭ تۇلعالىق قالىپتاسۋىن وزىمىزگە قاجەت باعىتقا بۇرۋىمىزعا بولادى. جاستارعا تاربيە بەرۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋدا وسى جايتتى قاپەرگە العان ءجون. بىراق مىنانى دا ۇمىتپاۋ كەرەك: زاماناۋي كينو ونەرىنىڭ تاربيەلىك سيپاتىن بۇرىنعى كەڭەستىك كەزەڭدەگى سەكىلدى تىم قارابايىرلاندىرۋدىڭ قاجەتى جوق.
قازىر قازاق كينەماتوگرافىندا نە بولىپ جاتىر؟ ۇلتتىق كينو تاريحىندا ەكى كەزەڭ بار: كەڭەستىك جانە پوستكەڭەستىك. ءبىرىنشىسى بارىمىزگە بەلگىلى, ءبىزدى قىزىقتىراتىنى – وتاندىق كينونىڭ قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن العاننان كەيىنگى ەۆوليۋتسياسى. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ اشىق مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, 2001-2009 جىلدار ارالىعىنداعى ۇلتتىق فيلمدەر وندىرۋگە بولىنگەن مەملەكەتتىك قاراجات 64 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, 16 ەسەدەن استام ءوسىپتى (2001 جىلى – 255 ملن تەڭگە, 2019 جىلى – 4,1 ملرد). ءبىر جىلدا تۇسىرىلگەن كوركەمى بار, دەرەكتىسى بار, انيماتسيالىق, دەبيۋتتىك, قىسقامەتراجدىسى بار كارتينالاردىڭ جالپى سانى وسى مەرزىم ىشىندە 2,8 ەسە عانا كوبەيگەن (2001 جىلى – 6, 2019 جىلى – 17). ۇلتتىق فيلمدەر وندىرۋگە مەملەكەت تاراپىنان بولىنگەن قارجى كولەمىنىڭ ارتۋ ديناميكاسى تۇسىرىلگەن كينوتۋىندىلار سانىنىڭ ءوسۋ قارقىنىنان الدەقايدا باسىم. ال قازاق كينورەجيسسەرلەرى ازىرگە «ا» كلاستى بەدەلدى كينوفەستيۆالدەردە ءىرى تابىسقا كەنەلە قويعان جوق. تاۋەلسىزدىك جىلدارى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلعان ەكى كارتينا عانا ەلەۋلى جەتىستىككە جەتە الدى: 2010 جىلى ەرمەك تۇرسىنوۆتىڭ «كەلىن» ءفيلمى «وسكار» كينوجۇلدەسىنىڭ شورت-تىزىمىنە ەنسە, 2019 جىلى فارحات ءشارىپوۆتىڭ «تۇلعالىق ءوسۋ ترەنينگى» ءفيلمى ماسكەۋ حالىقارالىق كينوفەستيۆالىنىڭ باس جۇلدەسىن جەڭىپ الدى. سوندا وسى جىلدار بويىنا كينەماتوگرافيا سالاسىنداعى ساياسات نەگىزىنەن تۇسىرىلگەن فيلمدەردىڭ سانى مەن ولاردى بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرۋدىڭ كولەمىن ارتتىرۋدى عانا كوزدەگەن سەكىلدى اسەر قالدىرادى.
«كينەماتوگرافيا تۋرالى» زاڭ (03.01.2019) قابىلدانعانعا دەيىن كينو سالاسىنىڭ دامۋىنا قاتىستى ستراتەگيالىق ماسەلەلەردى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى قاراستىرىپ كەلدى, ال شاكەن ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» اق-ى وسى سالانىڭ كينووندىرىسكە ارنالعان مەملەكەت قارجىسىن ءبولۋ سەكىلدى جۇمىستارىن رەتتەيتىن نەگىزگى ورگان ەدى. قابىلدانعان «كينەماتوگرافيا تۋرالى» زاڭعا سايكەس, سول 2019 جىلى كوممەرتسيالىق ەمەس اكتسيونەرلىك قوعام تۇرىندە «ۇلتتىق كينونى قولداۋدىڭ مەملەكەتتىك ورتالىعى» قۇرىلىپ, كينويندۋستريانىڭ دامۋى ءۇشىن بولىنەر مەملەكەت قارجىسىن رەتتەۋشى نەگىزگى ورگانعا, مەملەكەتتىك قارجىلىق قولداۋدى ۇسىنۋشى بىردەن-ءبىر وپەراتورعا اينالدى. بۇل ۇيىمدى قۇرۋدىڭ يدەولوگياسى ەل ۇكىمەتىنىڭ 15.03.2019 جىلى قابىلدانعان №113 قاۋلىسىندا قامتىلعان-دى. ايتا كەتۋ كەرەك, اتالعان كينوورتالىق جارعىسىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كينەماتوگرافيا سالاسىنداعى ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋ» سەكىلدى قىزمەت ءتۇرى بار, ال نەگىزىندە بۇل – مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ مەملەكەتتىك فۋنكتسياسى, سونداي-اق ەشبىر اكتسيونەرلىك قوعامعا بەرە المايتىن مىندەتىنىڭ ءبىرى. قابىلدانعان زاڭدا ەلدىڭ كينويندۋسترياسىن دامىتۋ باعىتىنداعى نەگىزگى قىزمەتتەر سەنىپ تاپسىرىلاتىن «وكىلەتتى ورگان» تۋرالى ايتىلادى, بىراق ونىڭ اتاۋى ناقتى اتاپ كورسەتىلمەگەن. سونىمەن قاتار جارعىعا سايكەس, كينوورتالىققا تابىس تابۋدى كوزدەيتىن بىرنەشە قىزمەت جۇكتەلگەن, ماسەلەن, «ۇلتتىق فيلمدەردى پروكاتتاۋ جانە كورسەتۋ». كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىم مۇنداي كىرىستەردى قالاي تىركەمەك؟ ۇيىمعا سونداي-اق, شەتەلدىك كينووندىرۋشىلەرگە قازاقستان اۋماعىنداعى تاۋار, جۇمىس, قىزمەتتەر قۇنىنىڭ 30 پايىزى مولشەرىندە سۋبسيديا (ريبەيت) تولەۋدى مىندەتتەگەن, الايدا ولاردىڭ قايدان الىناتىنى, شارتتارى مەن تەتىكتەرى تۇسىنىكسىز. زاڭدا سۋبسيديا تولەۋ مەحانيزمىنىڭ باستى قۇرامداس بولىگى سانالۋعا ءتيىس كينوكوميسسيالار تۋرالى تارماق تا تابا المايسىز. ەسەسىنە, بىرىڭعاي اۆتوماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق جۇيەنى مىندەتتى تۇردە ەنگىزۋ اتاپ كورسەتىلگەن, بىراق ونى ەنگىزۋ ءتارتىبى جازىلماعان. بۇعان قوسا, زاڭدا كينوپروكات سالاسىن رەتتەۋ, قولداۋ جانە ىنتالاندىرۋ جونىندە, سونداي-اق ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» ۇلتتىق كينوستۋدياسى تۋرالى ءبىر اۋىز ءسوز جوق. كينوجوبالاردى مەملەكەت قارجىسىمەن قولداۋ بويىنشا جانە سول قولداۋدىڭ كولەمى تۋرالى شەشىمدى كينوورتالىق جانىنداعى ساراپشىلار كەڭەسى شىعارۋى كەرەك. ال قولدانىستاعى زاڭعا سۇيەنسەك, كينوورتالىق جانىنداعى ساراپشىلار كەڭەسىندە تەك پىكىر ايتۋ, ۇسىنۋ وكىلەتتىگى عانا بار جانە ول ءوز شەشىمدەرى ءۇشىن موينىنا ەشقانداي جاۋاپكەرشىلىك المايدى. ۇلتتىق فيلمدەردى مەملەكەت قارجىسىمەن قولداۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانىڭ شەشىمدەرى دە تەك ۇسىنۋ سيپاتىندا عانا. قىسقاسى, «كينەماتوگرافيا تۋرالى» زاڭ قالايدا قايتا قاراۋدى قاجەت ەتەدى, ول شىنىمەن جۇمىس ىستەي باستاۋى ءۇشىن بىرقاتار وزگەرتۋ مەن تولىقتىرۋ ەنگىزىلۋى ءتيىس. بۇل تۇزەتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ, شىعارماشىلىق وداقتاردىڭ جانە بارلىق دەڭگەيدەگى كينو جۇرتشىلىعىنىڭ تۇگەل قاتىسۋىمەن, كوپشىلىكتىڭ كوز الدىندا, اشىق تالقىلانۋى كەرەك.
ۇلتتىق كينونى قولداۋدىڭ مەملەكەتتىك ورتالىعى قۇرىلعالى دا ەكى جىل ءوتتى, وسى ۋاقىت ىشىندە ءبىراز شارۋا اتقارىلدى. 2019 جىلى كينوورتالىق كينوجوبالاردىڭ ءبىرىنشى كونكۋرسىن (پيتچينگىن) جاريالادى. وعان 109 ءوتىنىم كەلىپ ءتۇستى, سونىڭ ىشىنەن ىرىكتەلىپ, جالپى قۇنى 7 068 077 746 تەڭگە بولاتىن 17 جوبا وندىرىسكە جىبەرىلدى. 2020 جىلى ەكىنشى پيتچينگتە 236 ءوتىنىم قاراستىرىلدى, مەملەكەت تاراپىنان قارجىلىق قولداۋ جالپى قۇنى 5 358 315 029 تەڭگە بولاتىن 39 جوباعا كورسەتىلدى. 2021 جىلعى پيتچينگكە 503 ءوتىنىم قابىلداندى, دەگەنمەن بيىل ءبىرلى-جارىم مەرەيتويلىق-يدەولوگيالىق كينوجوباعا بيۋدجەتتەن تىس قورلاردان قاراجات تاۋىپ بەرمەسە, باسقا جاڭا كارتينالارعا مۇلدە اقشا بولىنبەۋى دە مۇمكىن. وسىنداي جاعدايدا ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» اق-عا تەحنيكالىق جاڭعىرتۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن بىرنەشە ميلليارد تەڭگە ءبولىنىپتى. قازىر ءححى عاسىر, تەحنولوگيا قارىشتاپ دامىپ جاتىر, ءار جارتى جىل, ءبىر جىل سايىن تەحنيكالىق فورماتتار, ستاندارتتار مەن جابدىقتار تولىعىمەن جاڭارۋدا. ەندى بىرەر جىلدا مورالدىق تا, تەحنولوگيالىق تۇرعىدان دا مۇلدە ەسكىرىپ قالاتىن «قازاقفيلمنىڭ» «تەمىر-تەرسەگىنە» ميللياردتاردى «شاشۋدا» نە ءمان بار؟ ونىڭ ۇستىنە, نارىق ءبارىن ءوز ورنىنا قويدى – جەكە ستۋديالار ءبىر-بىرىمەن باسەكەلەسە وتىرىپ, قالتا كوتەرەتىن باعاعا كەز كەلگەن تالعامعا ساي قۇرال-جابدىقتى جالعا بەرە الاتىن جاعدايعا جەتتى. ەگەر بيىل ەشقانداي جوبا وندىرىسكە كەتپەسە, جاڭارتىلعان جابدىقپەن كىم, نە تۇسىرمەك؟ ايتپاقشى, سوڭعى 10-15 جىلدا «قازاقفيلم» كينوستۋدياسى وزدىگىنەن بىردە-ءبىر فيلم وندىرمەگەن. عاسىر باسىنان بەرى قاراي «قازاقفيلم» ءبىر عانا قاراجات كوزىمەن كەلىسىمشارت جاساسىپ, بيۋدجەتتىڭ ەداۋىر بولىگىن جەكە شىعىندارى ءۇشىن كەرتىپ الىپ, كينووندىرىستى تۇگەل اۋتسورسينگكە بەرىپ تاستاعان. «قازاقفيلم» دەگەن لوگوتيپى بار فيلمدەردىڭ ءبارىن دە جەكەمەنشىك مەردىگەر-كومپانيالار تۇسىرگەن. قابىلدانعان جاڭا زاڭ بويىنشا كينو سالاسىنداعى قارجىنى رەتتەيتىن بىردەن-ءبىر وپەراتور – ۇلتتىق كينونى قولداۋ ورتالىعىنىڭ جۇمىس ىستەپ جاتقانىنا ەكى جىل بولسا دا, كينوستۋديا ءالى دە كينووندىرىس ءۇشىن تىكەلەي مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنەن قىرۋار سوما الىپ كەلەدى. بۇل از دەسەڭىز, مينيسترلىك قازىر «قازاقفيلم» اق-عا كينو ءتۇسىرۋ ءۇشىن قاجەت قاراجاتتى تىكەلەي ءبولۋدى كوزدەيتىن جاڭا مەملەكەتتىك باعدارلاما قابىلداعالى جاتىر دەگەن مالىمەت بار. راس, ۇلتتىق كينوستۋديانى قولداۋ قاجەت, ول – ەلدىڭ برەندى, بۇعان ەشكىمنىڭ داۋى جوق. بىراق بۇل قولداۋ «كينەماتوگرافيا تۋرالى» زاڭدى اينالىپ ءوتۋ ارقىلى جاسالماۋى كەرەك. نەگە زاڭعا ۇلتتىق كينوستۋديانىڭ فيلم وندىرۋىنە بەلگىلى ءبىر كۆوتانىڭ بولۋىن كوزدەيتىن تولىقتىرۋ ەنگىزبەسكە؟ ال قازىر مەملەكەتتىك ەكى مەكەمەنىڭ – ۇلتتىق كينونى قولداۋ ورتالىعى مەن «قازاقفيلمنىڭ» مۇددەلەر قاقتىعىسىن قولدان ۇيىمداستىرۋ بەلگىلەرى ايقىن اڭعارىلادى.
وتاندىق ءۇش وقۋ ورنىندا كينو فاكۋلتەتتەرىنىڭ بار ەكەنىنە قاراماستان, كاسىبي كادرلاردى دايارلاۋ مەن ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەسى دە ءالى شەشىلەر ەمەس. وكىنىشكە قاراي, كينو ماماندىقتارى بويىنشا وقۋ ۇدەرىسىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتالۋى دا كوڭىل كونشىتپەيدى. كينويندۋستريانىڭ بارلىق ماماندىق بويىنشا قاجەتتىلىگىن قاناعاتتاندىرا الاتىنداي ارنايى مامانداندىرىلعان كينو وقۋ ورنىن اشاتىن ۋاقىت جەتتى. بۇكىل وبلىستار مەن اۋدانداردا كينوجەلىلەردىڭ جەتىسپەۋى دە – باس اۋىرتار ماسەلە. ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىن «كينولاندىرۋدىڭ» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى جاسالۋى كەرەك. «كوممەرتسيالىق كورسەتىلىم ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن كورەرمەنى از» دەگەن جەلەۋمەن جەكەمەنشىك پروكاتشىلار شاعىن شاھارلارعا, مونوقالالارعا, اۋدان ورتالىقتارى مەن اۋىلدارعا ونشا ءمان بەرمەيدى, سوندىقتان مەملەكەت قولداۋىنا يە كينوتەاترلار جەلىسىن قۇرۋدى قولعا العان ابزال. سالىستىرار بولساق, قازىر قازاقستاندا شامامەن 400-دەي كينوەكران (كينوتەاترمەن شاتاستىرماۋ كەرەك) بار, ال 1985 جىلى 12 500 كينوەكران (كوشپەلى كينوەكرانداردى ەسەپتەمەگەندە) بولعان ەكەن.
1998 جىلدان باستاپ مەملەكەت «ەۋرازيا» حالىقارالىق كينوفەستيۆالىن (حكف) تۇراقتى قارجىلاندىردى, ونىڭ اتى جاھانعا جاقسى تانىلىپ, الەم كينوكارتاسىندا ەلەۋلى ورىنعا يە بولدى. «ەۋرازيانى» اسا بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىم – كينوپروديۋسەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ حالىقارالىق فەدەراتسياسى (FIAPF) مويىنداپ, تىركەدى. وعان الەمدەگى 6 مىڭنان استام كينوفەستيۆالدىڭ تەك 46-سى عانا مۇشە. 2020 جىلى «ەۋرازيا» حكف پاندەميانىڭ سالدارىنان وتكىزىلگەن جوق. 2021 جىلى ۇلتتىق كينونى قولداۋ ورتالىعى اتالعان ونەر فورۋمىن كۇزدە تۇركىستان قالاسىندا تۇركىتىلدى كينونىڭ فەستيۆالى سيپاتىندا وتكىزۋدى ۇسىندى. مۇنىڭ ءوزى تۇركىستاندى تۇركى دۇنيەسىنىڭ رۋحاني استاناسى رەتىندەگى ورنىن ايشىقتاي تۇسەر ەدى. وكىنىشكە قاراي, يدەيا قولداۋ تاپپادى.
وسى ايتىلعان جاعدايلاردىڭ بارىنەن-اق وتاندىق كينو سالاسىندا شەشىلمەگەن ماسەلەلەردىڭ جەتكىلىكتى ەكەنىن بايقاۋعا بولادى. تىعىرىقتان شىعار جول قايسى, كينويندۋستريانى جۇيەلى دە ۇدەمەلى تۇردە دامىتۋعا مۇمكىندىك بار ما؟ مۇمكىندىك بار.
جۇمىستى ءتيىمدى اتقارۋدىڭ باستى شارتى – ەشكىمگە تاۋەلدى بولماۋ. كينو سالاسىن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قۇزىرىنان شىعارىپ الىپ, تىكەلەي ۇكىمەتكە (باياعى كينەماتوگرافيا جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەت سەكىلدى) باعىناتىنداي ەتۋ كەرەك نەمەسە ونى اتالعان مينيسترلىك اياسىندا تولىق قۇقىقتىق-قارجىلىق اۆتونوميامەن قامتاماسىز ەتكەن ءجون. ۇلتتىق كينونى قولداۋدىڭ مەملەكەتتىك ورتالىعى, «قازاقفيلم», مەملەكەتتىك فيلم قورى, قايتا قالپىنا كەلگەن مەمكينوپروكات, ارنايى مامانداندىرىلعان مەملەكەتتىك كينو وقۋ ورنى – ءبارى ءبىر عانا ورتالىقتان باسقارىلۋى قاجەت. پيتچينگتەن باستاپ دايىن ءونىمدى ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە پروكاتتاۋعا دەيىنگى كينووندىرىستىڭ بۇكىل تسيكلىن باقىلاۋدا ۇستاپ, تۇراقتى مونيتورينگ جاساپ وتىرۋ نارىقتىڭ قانداي ماماندارعا, قانداي كونتەنتكە مۇقتاج ەكەنىن دەر كەزىندە اڭعارۋعا, سونىمەن قاتار كينونىڭ كورەرمەن قاۋىمدى ەلىكتىرىپ اكەتەر ەرەكشە قابىلەتىن پاتريوتتىق رۋحتى قالىپتاستىرۋ جانە ماڭىزدى يدەولوگيالىق قۇندىلىقتاردى ساناعا ءسىڭىرۋ ماقساتىندا پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
مىسالدى الىستان ىزدەۋدىڭ قاجەتى جوق – 2021 جىلدىڭ
7 ساۋىرىندە وزبەكستان پرەزيدەنتى ش.ميرزيەەۆتىڭ جارلىعىمەن سول ەلدىڭ ۇلتتىق كينەماتوگرافياسىن دامىتۋدىڭ مىناداي باسىم باعىتتارى ايقىندالدى:
- كينو ونەرىن قوعامنىڭ رۋحاني-اعارتۋشىلىق ءومىرىنىڭ جانە مادەنيەت سالاسىنىڭ ستراتەگيالىق قاينار كوزى رەتىندە قالىپتاستىرۋ;
- كينويندۋستريانى مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ جۇيەسىن نارىقتىق قاعيداتتار نەگىزىندە جەتىلدىرۋ;
- كينويندۋستريانى ەكونوميكانىڭ ءوز الدىنا بولەك سالاسى رەتىندە دامىتۋ, زامانعا ساي جانە جوعارى تەحنولوگيالى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاعا يە ينفراقۇرىلىم ءتۇزۋ;
- كادر دايارلاۋدىڭ, كينەماتوگرافيا سالاسىنداعى شىعارماشىل قايراتكەرلەر مەن تەحنيكالىق قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن جاساۋ جانە ت.ب. وسى جارلىققا سايكەس, وزبەكستان كينەماتوگرافيا اگەنتتىگى قۇرىلىپ, بيىلدان باستاپ جىل سايىن وتەتىن «جىبەك جولى ءىنجۋى» اتتى تاشكەنت حالىقارالىق كينوفەستيۆالى ۇيىمداستىرىلاتىن بولدى. سونىمەن قاتار «ۇلتتىق كينونى دامىتۋ ورتالىعى» اتتى كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىم دۇنيەگە كەلدى (ول ءبىزدىڭ ۇلتتىق كينونى قولداۋ ورتالىعى سەكىلدى). كورىپ وتىرعانىمىزداي, كورشىلەرىمىز ءبىزدىڭ تاجىريبەمىزدەن ۇلگى الىپ قانا قويماي, ءوز كينوسىنا شىنايى قولداۋ كورسەتۋدىڭ كەلەسى ستراتەگيالىق قادامدارىنا كىرىسىپ كەتكەن.
قورىتا كەلگەندە ايتارىمىز: كينويندۋستريا سالاسىندا ابدەن ويلاستىرىلعان جۇيەلى ساياسات ۇستانبايىنشا, وسى ونەر ءتۇرىن دامىتۋعا جانە ۇلتتىق مۇددەگە ساي كەلەتىن ساپالى فيلمدەر وندىرۋگە قاجەتتى جاعداي قالىپتاستىرۋ مۇمكىن ەمەس.
قانات تورەباي,
كينوپروديۋسەر,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك
سىڭىرگەن قايراتكەرى
