«نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا وسى جىلى قىزىلوردا قالاسى مەن شيەلى اۋدانىندا جالعا بەرىلەتىن ۇيلەر بوي كوتەرەدى. جاڭا پاتەرگە قونىستاناتىنداردىڭ دەنى الەۋمەتتىك وسال توپتار مەن از قامتىلعان كوپبالالى وتباسىلار. وسى جىلى ازاماتتاردى كرەديتتىك ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ باعىتى بويىنشا وبلىس ورتالىعى مەن اۋدانداردا ءبىراز باسپانا يەسىن تابادى.
قالا مەن اۋداندارداعى قۇرىلىس بولىمدەرىنىڭ مىندەتى – كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەر مەن الەۋمەتتىك نىساندار سالۋدان بولەك, جاڭا اۋماقتارعا ينفراقۇرىلىم تارتۋ. وسى ماقساتتا بىلتىر وبلىس ورتالىعىنداعى جاڭا اۋدان – سول جاعالاۋداعى ءۇشىنشى جانە ءتورتىنشى تۇرعىن ءۇي ورامدارىنا ينجەنەرلىك جەلىلەر تارتۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن قارجى قارالىپ, 15 شاقىرىمنان استام ەلەكتر جەلىسى, 3,4 شاقىرىم گاز, 4,6 شاقىرىم جىلۋ جانە 1,84 شاقىرىم اۋىز سۋ مەن كارىز جەلىلەرى تارتىلدى.
جىل سايىن تۇرعىندارىنىڭ سانى ارتىپ كەلە جاتقان قالانىڭ شەت ايماعىنداعىلار ەرىگەن قار سۋى مەن جاڭبىردان كوشەلەرى مي باتپاققا اينالعانىن ايتىپ, اكىمدىككە ءجيى ارىزدانىپ جاتاتىن. اكىمدەردىڭ ەل الدىنداعى ەسەبىندە كوپ كوتەرىلەتىن ماسەلەنىڭ ءبىرى دە وسى ەدى. بىلتىر بۇل باعىتتا ءبىراز شارۋا شەشىمىن تاپتى.
– شەت ايماقتىڭ وسىنداي ماسەلەلەرىن شەشۋگە مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ تيگىزگەن سەپتىگى كوپ بولدى, – دەيدى قالالىق قۇرىلىس ءبولىمىنىڭ باسشىسى پاكۋادتين شامۇراتوۆ. – وسىنىڭ ناتيجەسىندە بىلتىر قىزىلجارما اۋىلىندا 15, ءال-فارابي اۋدانىندا دا وسىنشا كوشەگە, تاسبوگەتتە 15, تيتوۆ اۋدانىندا 16 كوشەگە مالتاتاس توسەلدى. كبي اۋدانى مەن تالدىارال اۋىلىنىڭ ارقايسىسىندا 15 كوشە وسىنداي جولمەن جوندەلدى.
«وڭىرلەردى دامىتۋ» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە بىلتىر بىتكەن ءىستىڭ ءبىرى – اۋىز سۋ جيناۋ قويماسىن سالۋ بولدى. ناۋرىز, قاراۋىلتوبە, تالسۋات اۋىلدارىندا وسىنداي قۇرىلعىلار سالىنسا, تالدىارال ەلدى مەكەنىنە اۋىز جانە كارىز سۋ جەلىلەرى تارتىلدى. بۇل باستامانىڭ يگىلىگىن قاراوزەك ستانساسى تۇرعىندارى دا كورىپ وتىر. وبلىس ورتالىعىنداعى كاناليزاتسيالىق سورعى ستانسالارىن جاڭعىرتۋ جوباسى بويىنشا 59 سورعىنىڭ 23-ءى جاڭارتىلىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى.
«نۇرلى جەر» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە بىلتىر قالانىڭ سول جاعالاۋىنان 14 قاباتتى ءۇيدىڭ قۇرىلىسىن باستاۋعا 7 ملرد 474,8 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, بيىل تاعى جارتى ميللياردتان استام قارجى قارالدى. ەلباسى باستاماشى بولعان باعدارلاما بويىنشا بيىل بۇل ماڭنان 680 پاتەرلى تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلەدى.
قىزىلوردا قالاسىنىڭ از قامتىلعان كوپبالالى وتباسىلارعا پاتەر ساتىپ الۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ قورىتىندىسى انىقتالىپ, ءونىم بەرۋشىدەن 33 پاتەر ساتىپ الىندى. وسىلارمەن قاتار سپمك-70 اۋدانىنان قۇرىلىسى بىلتىر باستالعان 13 ءۇي دە بيىل قولدانىسقا بەرىلىپ, قالادا قونىس تويىن تويلايتىندار قاتارى ارتادى.
– جالپى, وسى جىلى قالا بويىنشا 28 ءۇي بەرىلىپ, 1500 وتباسى جاڭا پاتەرلى بولادى دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. جۋىردا 1 مامىر مەرەكەسىندە وسى ۋاقىتقا دەيىن اپاتتى ءۇيدى پانالاپ كەلگەندەردىڭ اراسىنان 20 وتباسى جاڭا باسپانا كىلتىن الدى. قازىر قالا بويىنشا 24 مىڭ 810 ازامات ءۇي كەزەگىندە تۇرسا, ونىڭ ىشىندە باسپاناسى اپاتتىق جاعدايدا تۇرعان 234 وتباسى بار. بيىل سولاردىڭ 121-ءى, كەلەر جىلى 113 وتباسى جاڭا پاتەرلى بولادى دەگەن جوسپارىمىز بار. ودان بولەك, «قىزىلوردادا نەگە 5 قاباتتان بيىك ءۇي سالىنبايدى؟» دەگەندى ءبارىمىز دە ەستىپ ءجۇرمىز. باسقا وڭىرلەردەگى قۇرىلىستاردى كورگەندەر دە وسىنى كوپ ايتادى. بىزدە وسى ۋاقىتقا دەيىن بيىك ۇيلەر سالعان كومپانيالار بار. قۇرىلىس تالابىن ساقتاسا, ءبارىن سالۋعا بولادى. سوندىقتان بيىل سول جاعالاۋدان 9 قاباتتى 4, 12 قاباتتى 4 ءۇيدىڭ قۇرىلىسىن باستاماقپىز. قازىر قۇرىلىستىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاماسى دايىندالدى. جالپى, بولاشاقتا وسى جاڭا اۋدانعا ءتۇرلى نىساندار سالىپ, اباتتاندىرۋعا بەل بايلاپ وتىرمىز. بيىل وندا كوگالداعى حوككەي الاڭىنىڭ دا قۇرىلىسىن باستايمىز, – دەيدى ءبولىم باسشىسى.
سونىمەن قاتار وسى جىلى وبلىس ورتالىعىنداعى سپمك-70 شاعىن اۋدانىندا 500 پاتەرلى 10 تۇرعىن ءۇيدىڭ ىرگەتاسى قالانىپ, قالا اۋماعىنداعى 24 كوشەگە مالتاتاس توسەلەدى. تاسبوگەت كەنتىندە دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلەدى.
وتكەن جىلى جۇزەگە اسقان جوبالار قاتارىندا بايتەرەك اۋدانىنداعى كوپ بالالى وتباسىلارعا ارنالعان تۇرعىن ۇيلەردىڭ ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالىق ينفاقۇرىلىمىن تارتۋ, كبي اۋدانىن ەلەكترمەن جابدىقتاۋ جانە سابالاق, اراي اۋداندارىنا اۋىز سۋ جەلىسىن جەتكىزۋ سەكىلدى جۇمىستار بار.