بوكس • 13 ءساۋىر، 2021

ەكى الپاۋىتتىڭ ايقاسى

469 رەت كورسەتىلدى

حح عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا كسرو مەن اقش بوكسشىلارى اراسىندا ماتچتىق كەزدەسۋلەر ۇزدىكسىز ءوتىپ تۇرعانىن كوزى قاراقتى كورەرمەندەر ۇمىتا قويعان جوق. ناقتى دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، 1969-1990 جىلدار ارالىعىندا وسىنداي جارىستىڭ جالاۋى 57 مارتە جەلبىرەگەن ەكەن. ونىڭ اراسىندا رەسمي دە، بەيرەسمي دە باسەكەلەر بار. جارىس بىردە امەريكادا وتسە، ەندى بىردە كەڭەس وداعى اۋماعىنداعى بىرقاتار قالادا ۇيىمداستىرىلدى. ايتۋلى ماتچتىق كەزدەسۋگە دەگەن جانكۇيەرلەردىڭ قىزىعۋشىلىعى وتە جوعارى بولدى.

ارينە، وعان ەش تاڭدانۋعا بولمايدى. ويتكەنى بۇل ەكى الپاۋىتتىڭ اراسىنداعى «قىرعي-قاباق سوعىستىڭ» قاتتى ۋشىعىپ تۇرعان كەزى ەدى. ءبىرى – كاپيتاليستىك، ەكىنشىسى – سوتسياليستىك باعىتتاعى مەملەكەت. ارقايسىسى ءار سالادا ءوزىنىڭ مىقتىلىعىن دالەلدەۋگە تىرىستى. بۇل ەكونوميكا مەن تەحنيكا، عىلىم مەن ءبىلىمدى ايتپاعاندا، ءتىپتى ونەر مەن سپورتتا دا ايقىن كورىنىس بەردى. عارىشقا ۇشىپ، قارۋ-جاراق جاساپ تا جارىستى. ءبىر سوزبەن ايتساق، بارلىق سالادا ىمىراسىز باسەكەلەستىك ورىن الدى. سول سەبەپتى دە بوكستان اقش پەن كسرو قۇراما كوماندالارى اراسىنداعى ماتچتىق كەزدەسۋگە دە ايرىقشا ساياسي ءمان بەرىلدى.

ەكى الپاۋىتتىڭ اراسىنداعى تۇڭعىش ماتچتىق كەزدەسۋ 1969 جىلدىڭ 27 قازانىندا اقش-تىڭ لاس-ۆەگاس قالاسىندا ۇيىمداستىرىلدى. بۇل جارىستىڭ شىمىلدىعىن 48 كيلو سالماقتاعى قازاق جىگىتى جاندوس كوكىموۆ پەن ۆيليام حوتتورن اشتى. باسەكە قانداسىمىزدىڭ باسىم­­دىعىمەن وتكەنىمەن، جەڭىس امەريكالىق بوكسشىعا بەرىلدى. وسى ورايدا، جەكپە-جەكتەرگە قازىلىق قاپتالداعى ءۇش تورەشىنىڭ ەكەۋى اقش، تەك بىرەۋى كسرو-نىڭ وكىلى بولعانىن ايتا كەتكەن ابزال. ياعني جەكپە-جەك بارىسىندا قارسىلاسىڭدى ۇرىپ جىقپاساڭ، وندا سىرتتان كەلگەن ورەننىڭ جەڭىمپاز دەپ تانىلۋى نەعايبىل. جاندوس ءدال سونداي جاعدايعا دۋشار بولدى.

لاس-ۆەگاستاعى جارىستا قازاقستاننىڭ تاعى ءبىر بوكسشىسى ونەر كورسەتتى. ول – ءابدىراشيت ءابدىراحمانوۆ. 67 كيلو سالماق دارەجەسىندە كۇش سىناسقان جەرلەسىمىز ارماندو مۋنيتسكە ەسە جىبەردى. العاشقى راۋندتى وتە جاقسى وتكىزگەن ءابدىراشيت باسەكە بەل ورتادان اۋعاندا قارسىلاسىنا تىزگىندى بەرىپ قويىپ، قولدا تۇرعان جەڭىستەن ايىرىلدى.

قازىلار قانشا جەردەن قىسپاققا السا دا كسرو مەن اقش قۇرامالارى اراسىنداعى تۇڭعىش ماتچتىق كەزدەسۋ العاشقىلارىنىڭ پايداسىنا شەشىلدى. ەسەپ – 6:5. كەڭەس وداعى قۇراماسى ساپىندا ۆيكتور زاپوروجەتس (51 كيلو)، الەكساندر مەلنيكوۆ (54 كيلو)، ۆالەريان سوكولوۆ (57 كيلو)، ۆالەري فرولوۆ (63،5 كيلو)، ۆالەري ترەگۋبوۆ (71 كيلو) جانە ۆلاديمير بابارىكا (81 كيلو) جەڭىسكە جەتتى.

ارادا ءۇش كۇن وتكەن سوڭ كەلەسى باسەكە مون­رەالدا جالعاستى. جارنامالاردا قارسى­لاسىمىز كانادا قۇراماسى دەپ جازىلعانىمەن، سول كوماندانىڭ تەڭ جارتىسى اقش بوكسشىلارىنان جاساقتالدى. بۇل جولى دا كەڭەس وداعىنىڭ ورەندەرى دەس بەرمەدى. جاندوس كوكىموۆ كلاۋديو ريۆەرانى قۋىپ ءجۇرىپ ساباسا، ءابدىراشيت ءابدىراحمانوۆ پاريد بالداسساردى ەكى رەت نوكداۋنعا جىبەرگەننەن سوڭ باسەكە توقتاتىلدى. قالعان جىگىتتەرىمىز دە نامىستى قولدان بەرمەدى. ەسەپ – 10:1.

1970 جىلدىڭ اقپان ايىندا امەريكالىقتار كسرو-عا كەلىپ، وڭباي تاياق جەپ قايتتى. ماس­كەۋدە وتكەن كەزدەسۋدە 9:2 ەسەبى تىركەلسە، مينسكىدە دە قوناقتار جارىتىپ قارسىلىق كور­سەتە المادى – 8:3. بۇل جارىستا ەكى قان­داسىمىز كۇش سىناستى. اتاپ ايتساق، جاندوس كوكىموۆ ۆيليام حوتتورندى باس كوتەرتپەي تومپەشتەپ، لاس-ۆەگاستا جىبەرگەن ەسەسىن تولىعىمەن قايتارسا، مارات جاقسىباەۆ (51 كيلو) ەدۆارد سانتياگونى سان سوقتىردى.

اتالعان مەملەكەتتىڭ بوكسشىلارى اراسىن­داعى ماتچتىق كەزدەسۋلەر ودان كەيىنگى جىلدارى دا ءوز جالعاسىن تاپتى. سان ميلليون كورەرمەن قىزىعا تاماشالاعان باسەكەلەردىڭ ەكەۋى الماتىدا ۇيىمداستىرىلدى. 1974 جىلدىڭ 21 مامىرىندا قازاقستاننىڭ بوكسشىلارى اقش-تىڭ ۇلتتىق قۇراماسىن 5:3 ەسەبىمەن ۇتتى. جەرلەستەرىمىزدىڭ اراسىندا ۆاسيلي پلاكۋششي (48 كيلو)، ەدۋارد دۋبوۆسكي (54 كيلو)، ۆيكتور كۋرىشكو (71 كيلو)، ۆالەري سوكولوۆ (81 كيلو) جانە ۆيكتور گرەبەنيۋك (+81 كيلو) جەڭىس تويىن تويلادى. سول جارىستا ايگىلى ۆالەري راچكوۆتىڭ دا ونەر كورسەتكەنىن ايتا كەتۋگە ءتيىسپىز. الماتىلىق ورەن ارروۋ پرايورعا ەسە جىبەردى. الايدا ول كەزدە ۆالەرا نەبارى 18 جاستاعى بوزبالا ەدى. ۋاقىت وزا ول الەم چەمپيو­نى، كسرو بىرىنشىلىگىنىڭ ءۇش دۇركىن جەڭىمپازى اتانىپ، باسقا دا كوپتەگەن اسا ءىرى حالىقارالىق جارىستا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەنىن جانكۇيەرلەر جاقسى بىلەدى.

1990 جىلدىڭ 2 مامىرىندا كسرو مەن اقش-تىڭ گۇرزى جۇدىرىقتى جىگىتتەرى قايتا الاتاۋ باۋرايىندا باس قوستى. بۇل ەكى الپاۋىت­تىڭ اراسىنداعى سوڭعى كەزدەسۋ ەدى. الماتىنىڭ قاق ورتاسىندا ورنالاسقان قازىرگى بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت سارايىندا وتكەن جارىستا 6:4 ەسەبىمەن رينگ قوجايىندارى باسىمدىق تانىتتى. تارقاتىپ ايتساق، سەيىلبەك بالتاباەۆ (48 كيلو) برەدلي مارتينەستى، ەسبولات نۇرمانوۆ (51 كيلو) رونالد دانلەپتى، يگور يارمەنكو (67 كيلو) پاتريك بەردتى، دميتري كورسۋن (71 كيلو) كريس بەردتى، اندرەي كۋرنياۆكا (81 كيلو) تەرري ماكگرۋمدى جانە يگور شيشكين (91 كيلو) حاۆەر الۆارەستى ۇتتى. ال البەرت پاكەەۆ (54 كيلو)، ۆالەنتين يۋنۋسوۆ (57 كيلو)، باقتىجان امانباەۆ (60 كيلو) جانە الەكساندر بانين (63،5 كيلو) ءوز قارسىلاستارىنا جول بەردى.

جالپى، كسرو مەن اقش قۇراما كوماندالارى اراسىندا ۇيىمداستىرىلعان 57 ماتچتىق كەزدەسۋدە امەريكالىقتاردىڭ نەبارى جەتى رەت قانا اسىعى الشىسىنان تۇسكەن ەكەن. ال كەڭەس وداعى بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرىنىڭ 45 مارتە مەرەيلەرى ۇستەم بولدى. تاعى بەس باسەكەدە تەڭ ەسەپ تىركەلدى. ياعني كسرو قۇراماسى سپورتتىڭ بۇل تۇرىندە ءوزىنىڭ مىقتىلىعىن مويىنداتتى.

ءسوز ورايى كەلگەندە، ءار جىلدارى وسى جارىستاردا جوعارىدا اتالعان قازاقستاندىق بوكس­شىلاردان بولەك، اناتولي توروپوۆ، باقتاي ساپەەۆ، ۆاسيلي پلاكۋششي، ۆالەري راچكوۆ، بەرىكباي نۇرماحانبەتوۆ، سەرىك قوناقباەۆ جانە تاعى باسقا جەرلەستەرىمىزدىڭ جاسىنداي جارقىلداعانىن ايتا كەتكەن ابزال. ولاردىڭ ارقايسىسى ءوز قارسىلاستارىن قاپى قالدىرىپ، كسرو قۇراماسىنىڭ جەڭىسكە جەتۋىنە سۇبەلى ۇلەس قوستى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ارداگەرلەر ازايىپ بارا جاتىر...

قازاقستان • بۇگىن، 19:00

مەرەكە كۇندەر جاڭبىرلى بولادى

اۋا رايى • بۇگىن، 16:00

فۋتبول: «چەلسي» فينالعا شىقتى

فۋتبول • بۇگىن، 15:01

اممانعا اتتاندى

سپورت • بۇگىن، 14:10

قازاندا كۇش سىناسۋدا

سپورت • بۇگىن، 13:40

شەت ەلدەگى قازاق گەنەرالدارى

قازاقستان • بۇگىن، 11:54

قادىر ءتۇنىنىڭ قاسيەتى

رۋحانيات • بۇگىن، 08:10

ەرلىك پەن پاتريوتيزم مەكتەبى

قازاقستان • بۇگىن، 08:06

قارۋلى كۇشتەرىمىز وسىلاي قۇرىلعان

قازاقستان • بۇگىن، 08:05

ۇقساس جاڭالىقتار