ايماقتار • 01 ناۋرىز، 2021

قوستانايدا 1921-1922 جىلدارداعى ناۋبەتكە قاتىستى دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى ءوتتى

87 رەت كورسەتىلدى

قوستانايداعى ل.تولستوي اتىنداعى وبلىستىق كىتاپحانادا «ق.توقاەۆتىڭ «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» ماقالاسى: 1921-1922 جىلدارداعى ناۋبەتكە 100 جىل» دەگەن تاقىرىپتا رەسپۋبليكالىق دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسى ءوتتى. Zoom باعدارلاماسى ارقىلى ونلاين-رەجىمدە ۇيىمداستىرىلعان جيىنعا ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنەن اشارشىلىق ماسەلەسىن زەرتتەپ جۇرگەن بەلگىلى عالىمدار مەن ماگيسترانتتار، جوو-نىڭ ستۋدەنتتەرى قاتىستى. 

كىرىسپە ءسوز سويلەگەن كىتاپحانا ديرەكتورى داريعا دۇيسەباەۆا عىلىمي-تانىمدىق ءمانى بار اتالمىش جيىندى ۇيىمداستىرعان ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى قوستاناي وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قازاقستان تاريحى كافەدراسىنىڭ ۇجىمىنا العىسىن ايتىپ، وتىرىس جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەدى.  

جيىندا ش. ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ايجامال قۇدايبەرگەنوۆانىڭ «1930-شى جىلدارى بوسقىنداردى قايتارۋ ماسەلەسىنىڭ كوتەرىلۋى»،  تورايعىروۆ ۋنيۆەرسيتەتى كەاق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور ساۋلە مامىتوۆانىڭ «قازاقستاننىڭ سولتۇستىك-شىعىسىنداعى اشتىق قاسىرەتىنىڭ تاريحناماسى مەن دەرەكتەمەسى»،  ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى قوستاناي وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتى قازاقستان تاريحى كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى، تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى وتەگەن يسەنوۆتىڭ «1921-1922 جىلعى اشتىق: تاريحي تانىم»،  ش.ش. ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى، تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسور التىن ۋالتاەۆانىڭ «1937 جىلعى حالىق ساناعى قورىتىندىسى بويىنشا اشتىق ناتيجەسى»، ش.ش. ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ عالىم حاتشىسى، PhD دوكتورى ماحاببات قوزىباەۆا «ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ جونىندەگى كوميسسيانىڭ جۇمىسى تۋرالى» تاقىرىبىنداعى باياندامالارى تىڭدالدى.

دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىسىن قورىتىندىلاعان قوستاناي وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتى قازاقستان تاريحى كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، PhD دوكتورى راۋان بايدالى ءوزىنىڭ اشتىق قۇرباندارى تۋرالى عىلىمي جوبا

«بۇگىنگى تاقىرىپقا قاتىستى كەزىندە ەلىمىزدە ارنايى مەملەكەتتىك كوميسسيا جۇمىس جاسادى. كوپتەگەن قۇجاتتار كوتەرىلدى. بۇل كوميسسيا 1930 جىلدارداعى اشارشىلىققا «قازاق حالقىنا جاسالعان گەنوتسيد» دەپ باعا بەرگەن. ونى دالەلدەيتىن توم-توم قۇجاتتار بار. بىراق بۇل ماسەلەنىڭ ءالى كۇنگە دەيىن سوڭعى نۇكتەسى قويىلعان جوق. بۇل ماسەلەنى شەتەلدىك عالىمدار دا زەرتتەپ جاتىر. 1928 جىلعى بايلاردى كامپەسكەلەۋ، وتىزىنشى جىلدارداعى ۇجىمداستىرۋ، ۇجىمداستىرۋعا قارسى باس كوتەرۋلەر، قازاقتاردىڭ شەتەلگە قونىس اۋدارۋى، مىنە، وسىنىڭ ءبارى اشتىقپەن  بايلانىسىپ جاتىر. تاياۋدا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات» اتتى ماقالاسى جاريالاندى. وسى ماقالاسىندا پرەزيدەنت 1921-22 جىلعى اشتىققا بايلانىستى كەسەك ماسەلە كوتەرىپ، تاريحشىلارىمىزعا كوپتەگەن جاۋاپتى مىندەتتەر جۇكتەدى. بيىل حح عاسىردىڭ باسىندا قازاقتىڭ تەڭ جارتىسىن قىناداي قىرىپ كەتكەن ناۋبەت جىلداردىڭ قاسىرەتى عىلىمي تۇردە جان-جاقتى زەرتتەلىپ، وعان تۇبەگەيلى ساياسي باعا بەرىلەتىن جىل بولادى دەپ ۇمىتتەنەمىز»، دەدى. 

      

قوستاناي وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

ءسوزدىڭ جەتى بوياۋى

تانىم • كەشە

ورازانىڭ ءار ءساتى ساۋاپ

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار