VII قىسقى ازيا ويىندارىن قازاقستاننىڭ قابىلدايتىنى 2006 جىلدىڭ 5 قاڭتارىندا بەلگىلى بولدى. سول كەزدە كۋۆەيتتە قۇرلىقتىق وليمپيادا كەڭەسىنىڭ كەزەكتى سەسسياسى ءوتىپ, ايتۋلى ۇيىم مۇشەلەرىنىڭ دەنى ءبىزدىڭ ەلدىڭ كانديداتۋراسىن قولدادى. ەكىجاقتى كەلىسىمگە قول قويىلىپ, قاجەتتى قۇجاتتار قولعا تيگەن ساتتەن ۇيىمداستىرۋ كوميتەتى دايىندىق جۇمىستارىنا قىزۋ كىرىستى. العاشىندا ازيادانىڭ استاناسى رەتىندە الماتى قالاسى بەكىتىلسە, 2007 جىلدىڭ 29 قازانىندا كەيبىر سپورت تۇرلەرى بويىنشا سايىستار ەلوردادا وتەتىن بولىپ بەلگىلەندى. ناتيجەسىندە, قىسقا عانا مەرزىم ارالىعىندا استانادا «الاۋ» مەن «سارىارقا» دەپ اتالاتىن زامان تالابىنا ساي كەرەمەت كەشەندەر سالىنىپ, «قازاقستان» سپورت سارايى كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. 2009 جىلدىڭ جازىندا 30 200 كورەرمەنگە ەسەپتەلگەن «استانا ارەنا» ستاديونى پايدالانۋعا بەرىلدى. الماتى قالاسى مەن وبلىسى اۋماعىندا «سۇڭقار» حالىقارالىق شاڭعى ترامپليندەرى كەشەنى مەن «الاتاۋ» شاڭعى-بياتلون ستاديونى بوي كوتەردى. بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت سارايى مەن «مەدەۋ» مۇز ايدىنى, «شىمبۇلاق» تاۋ شاڭعىسى كۋرورتى مەن «تاباعان» سپورتتىق-ساۋىقتىرۋ كەشەنى قايتا جوندەلىپ, تولىقتاي جابدىقتالدى. «الماتى» حالىقارالىق اۋەجايى جاڭعىرتۋدان ءوتتى.
القىزىل الاۋ ازيانىڭ وليمپيالىق كەڭەسىنىڭ شتاب-پاتەرى ورنالاسقان ءال-كۋۆەيت قالاسىندا تۇتاندى. VI قىسقى ويىندارىن قابىلداعان قىتايدىڭ چانچۋن قالاسى ارقىلى ول 2011 جىلدىڭ 3 قاڭتارىندا الماتىعا جەتكىزىلدى. الاتاۋ باۋرايىنان باستاۋ العان ەستافەتا قالا كوشەلەرىمەن ءجۇرىپ وتكەننەن سوڭ ءتورت اپتاعا جۋىق ۋاقىت ارالىعىندا رەسپۋبليكامىزدىڭ بارلىق ءوڭىرىن قامتىدى. قازاقستاننىڭ كوپتەگەن ازماتتارى وسى تاريحي ءساتتىڭ كۋاسى بولدى. ءتۇرلى سالادا قىزمەت ەتىپ, ەلىمىزدىڭ دامۋى مەن وركەندەۋىنە ەلەۋلى ەڭبەك سىڭىرگەن مىڭنان اسا ادام القىزىل الاۋدى ۇستاپ جۇگىرۋ قۇرمەتىنە بولەندى. وسى شاراعا وراي اقىن ءشومىشباي ساريەۆتىڭ سوزىنە بەلگىلى سازگەر ەرۇلان قاناپيانوۆ اسەم ءان جازدى. ونى قازاقستاننىڭ حالىق ارتىستەرى الىبەك دىنىشەۆ پەن روزا رىمباەۆا ناقىشىنا كەلتىرىپ ورىندادى.
جارىستىڭ وزىنە كەلەر بولساق, بايراقتى باسەكەدە 26 مەملەكەتتىڭ وكىلدەرى باق سىنادى. ولار – اۋعانستان, باحرەين, ءباا, گونكونگ, يوردانيا, يران, جاپونيا, قاتار, كۋۆەيت, قازاقستان, قىرعىزستان, قىتاي, ليۆان, مالايزيا, موڭعوليا, نەپال, وڭتۇستىك كورەيا, وزبەكستان, پالەستينا, سينگاپۋر, تاجىكستان, تايلاند, تايپەي, سولتۇستىك كورەيا, ءۇندىستان جانە فيليپپين. 1134 اتلەت سپورتتىڭ 11 ءتۇرى بويىنشا 69 جۇلدە جيىنتىعىن ساراپقا سالدى. باسەكەلەر ادەتتەگىدەي بياتلون, كونكي, مانەرلەپ سىرعاناۋ, فريستايل, تاۋ شاڭعىسى, شايبالى حوككەي (ەرلەر مەن ايەلدەر), شاڭعى, شاڭعىمەن ترامپليننەن سەكىرۋ جانە شورت-ترەكتەن ءوتتى. سونىمەن قاتار ازيادا تاريحىندا العاش رەت شاڭعىمەن باعدارلاۋ جانە دوپتى حوككەيدەن باسەكەلەر ۇيىمداستىرىلدى.
ازيا ويىندارىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى «استانا ارەنادا» ءوتتى. بايراقتى باسەكەنىڭ تۇساۋىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كەستى. قار بارىسى ءدۇبىرلى دودانىڭ بويتۇمارى بولىپ بەكىتىلدى. ازيادانىڭ ۇرانى – «ماقساتى ءبىردىڭ – رۋحى ءبىر!». ەلوردا تورىندە مانەرلەپ سىرعاناۋ, ەرلەر اراسىندا شايبالى حوككەي, كونكي سپورتى جانە شورت-ترەكتەن, الماتىدا بياتلون, شاڭعى, تاۋ شاڭعىسى, شاڭعىمەن باعدارلاۋ, شاڭعىمەن ترامپليننەن سەكىرۋ, دوپتى حوككەي جانە ايەلدەر اراسىندا شايبالى حوككەيدەن سايىستار ۇيىمداستىرىلدى. ال جابىلۋ سالتاناتى الماتىداعى بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت سارايىندا ءوتتى.
جارىستىڭ جالپى كوماندالىق ەسەبىندە قازاقستان قۇراماسى قارسىلاس شاق كەلتىرمەي, ءوز تاريحىندا تۇڭعىش رەت ءبىرىنشى ورىندى يەلەندى. جەرلەستەرىمىز 70 جۇلدەگە قول جەتكىزدى. تارقاتىپ ايتساق, 32 التىن, 21 كۇمىس جانە 17 قولا مەدالدى ولجالادىق. جالپى, وسى جارىستا قازاقستاننىڭ نامىسىن 169 سپورتشى قورعاعانىن دا ايتا كەتۋگە ءتيىسپىز. ولار بارلىق سپورت ءتۇرى بويىنشا سايىسقا ءتۇستى. ەكىنشى ورىندا – جاپونيا. كۇنشىعىس ەلىنىڭ ورەندەرى 13 التىن, 24 كۇمىس جانە 17 قولانى ەنشىلەدى. ءۇشىنشى ساتىعا وڭتۇستىك كورەيا جايعاستى. ولار 13 التىن, 12 كۇمىس جانە 13 قولانى قورجىنعا سالدى. ءتورتىنشى ورىنعا قىتاي تابان تىرەدى. اسپاناستى ەلىنىڭ وكىلدەرى 11 التىن, 10 كۇمىس جانە 14 قولانى يەمدەندى. سونداي-اق تاعى ءتورت مەملەكەتتىڭ سايىپقىراندارىنا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلۋ باقىتى بۇيىردى. ولار – موڭعوليا (1 كۇمىس+4 قولا), يران (1 كۇمىس+2 قولا), قىرعىستان (1 قولا) جانە سولتۇستىك كورەيا (1 قولا).
قازاقستاننىڭ ۇلتتىق قۇراما كومانداسى ساپىندا ونەر كورسەتكەن سپورتشىلار اراسىنداعى ناعىز مىقتىلار (كەستەدە – ع.س.) ازيا ويىندارىندا جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلىپ, جەرگىلىكتى جانكۇيەرلەردى قۋانىش پەن شاتتىققا بولەدى.
قازاقستاندىق سپورتشىلاردىڭ قورجىنى كۇمىس پەن قولاعا دا تولى بولدى. ولجاعا كەنەلگەن وعىلاندارىمىزدىڭ اراسىندا شاڭعىمەن ترامپليننەن سەكىرۋشى راديك جاپاروۆ, فريستايلشى جىبەك اراپباەۆا جانە شورت-ترەكتىڭ حاس شەبەرلەرى ابزال اجعاليەۆ, ايدار بەكجانوۆ, ارتۋر سۇلتانعاليەۆ, نۇربەرگەن جۇماعازيەۆ سىندى قازاقتىڭ ۇل-قىزدارى دا ايشىقتى ونەرلەرىمەن كوزگە ءتۇسىپ, سان مىڭ جانكۇيەردىڭ كوزايىمىنا اينالدى.
شايبالى حوككەيدەن ەلىمىزدىڭ ەرلەر كومانداسى ساپىندا قانداستارىمىزدىڭ اراسىنان جالعىز تالعات جايلاۋوۆ ويناسا, ايەلدەر سايىسىندا ايجان راۋشانوۆا مەن عاليا نۇرعاليەۆانىڭ ونەرىنە ءتانتى بولدىق. ال بەنديشىلەر باسەكەسىندە قازاقستان قۇراماسىنىڭ جەيدەسىن كيىپ, مۇز ايدىنىنا شىققان 18 ويىنشىنىڭ تەڭ جارتىسىنىڭ ءوزىمىزدىڭ قاراكوزدەر ەدى. سوعان قاتتى قۋاندىق. اسىرەسە, راۋان يساليەۆ پەن ەسكەندىر نۇعىمانوۆتىڭ اسقان شەبەرلىگىنە سۇيسىندىك. ولار قارسىلاستار قاقپاسىنا تولاسسىز گول سوعىپ, «مەدەۋگە» جينالعان كورەرمەندەردىڭ قوشەمەتىنە بولەندى.
الاش توپىراعىندا وتكەن ازيادا بىرقاتار ورەنىمىز ءۇشىن ءىرى جەڭىستەر مەن قوماقتى تابىستاردىڭ التىن باستاۋى بولعانى انىق. ماسەلەن, ەلورداداعى «سارىارقا» سپورت كەشەنىندە مانەرلەپ سىرعاناۋدان وتكەن جارىستا 18 جاستاعى دەنيس تەن تەڭدەسسىز دەپ تانىلدى. بۇل باسەكەدە ول جاپونيانىڭ قوس مىقتىسى – تاكاحيتو مۋرا مەن تاتسۋكي ماتيدا, قىتايدىڭ سايىپقىراندارى – سۋن نان مەن ۋ تسزياليان جانە وزبەكستاندىق ورەن ميشا گەنى ارتقا تاستاپ, باس جۇلدەنى قانجىعاسىنا بايلادى. ۋاقىت وزا دارا تالانتىمەن دارالانعان دەنيس سوچي وليمپياداسىنىڭ قولا مەدالىن موينىنا ءىلىپ, الەم چەمپيوناتىندا ەكى رەت جۇلدەلى ورىندى يەلەندى. دۇنيەجۇزىلىك ۋنيۆەرسيادا مەن ء«تورت قۇرلىقتىڭ بىرىنشىلىگىندە» تەن التىن تۇعىردان قول بۇلعادى.
ازيا ويىندارىندا ەكى مارتە التىن القا تاعىنعان 19 جاستاعى يۋليا گالىشەۆانىڭ دا ۋاقىت وزعان سايىن شەبەرلىگى شىڭدالا ءتۇستى. فريستايل سپورتىن سەرىك ەتكەن سۇلۋ 2018 جىلى پحەنچحان وليمپياداسىندا قولاعا قول سوزسا, 2019 جىلى اقش-تىڭ پارك-سيتي قالاسىندا الەم چەمپيونى اتاندى. ودان بولەك, يۋليا تاعى ەكى بىردەي دۇنيەجۇزىلىك دودادا جۇلدەگەرلەر ساناتىنا قوسىلدى.
ءتۇرلى ءدۇبىرلى دودالارعا ۇزدىكسىز قاتىسىپ جۇرگەندەرىنە قاراماستان 23 جاستاعى كونكيشى دەنيس كۋزين مەن 24 جاستاعى شاڭعىشى الەكسەي پولتورانين سول كەزگە دەيىن تەك قۇرلىقتىق دەڭگەيدەگى جارىستار مەن الەم كۋبوگىنىڭ كەزەڭدىك سايىستارىندا عانا جۇلدە الىپ جۇرگەن. ازيادادان كەيىن قوس جەرلەسىمىزدىڭ جۇلدىزى جارقىراي جاندى. دەنيس 2013 جىلى سوچيدە الەم چەمپيونى اتانسا, ءدال سول جىلى الەكسەي ۆال-دي-فەممەدەگى دودادا قوس قولانى ەنشىلەدى.
شورت-ترەكتەن وتكەن جارىستا ازيادانىڭ قولا مەدالىن مويىندارىنا ىلگەن 17 جاستاعى ايدار بەكجانوۆ, 18 جاستاعى ابزال اجعاليەۆ جانە 20 جاستاعى نۇربەرگەن جۇماعازيەۆ 2014 جىلى سوچيدە الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىندا بەسىنشى ورىن الىپ, بارشا قازاقستاندىق جانكۇيەرلەردى قۋانتتى. سونداي-اق ولاردىڭ ارقايسىسى الەم كۋبوگىنىڭ كەزەڭدىك سايىستارىندا ءتۇرلى-ءتۇستى مەدالداردىڭ ءبىرازىن يەلەندى. جوعارىدا ەسىمدەرى اتالعان قانداستارىمىز شورت-ترەكتىڭ دە قازاقتىڭ وڭ جامباسىنا كەلەتىن سپورت ءتۇرى ەكەنىن تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ دالەدەدى.
19 جاسىندا ازيا ويىندارىنا قاتىسىپ, شاڭعىشىلاردىڭ 4ح5 شاقىرىمدىق ەستافەتاسىندا قولانى قورجىنعا سالعان اناستاسيا سلونوۆا ارادا ءتورت جىل وتكەننەن سوڭ دۇنيەجۇزىلىك ۋنيۆەرسيادادا 2 التىن مەن 2 كۇمىس مەدالدى ولجالادى. دوپتى حوككەيدەن قازاقستان قۇراماسى 2012-2015 جىلدار ارالىعىندا وتكەن ءتورت بىردەي الەم چەمپيوناتىندا قولا جۇلدەگەر اتاندى. سول جارىستاردا كوماندا كاپيتانى راۋان يساليەۆ جاسىنداي جارقىرادى. ەسكەندىر نۇعىمانوۆ پەن ءىلياس قارەكەشوۆ سىندى قانداستارىمىز دا دۇنيەجۇزىلىك دودادا ءۇشىنشى ورىنعا تابان تىرەدى. 2018 جىلى حاباروۆسكىدە وتكەن جارىستا جەرلەستەرىمىز ءتورتىنشى ساتىدا قالىپ قويعانىمەن, 6 كەزدەسۋدە قارسىلاستار قاقپاسىن 21 مارتە ءدال كوزدەگەن راۋان چەمپيوناتتىڭ ەڭ مەرگەن شابۋىلشىسىنا تيەسىلى ارنايى سىيلىقتى يەلەندى. مىنە, وسىلاي تىزبەكتەي بەرسەك, قازاقستاندا وتكەن ازيادا كوپتەگەن دارىندى جاستارىمىزدىڭ ۇلكەن ارەناعا شىعۋىنا داڭعىل جول اشقانىن اڭعارامىز.
مىنە, سودان بەرى 10 جىل زۋىلداپ وتە شىقتى. شىنى كەرەك, اسا جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلعان سول ءدۇبىرلى دودانىڭ اسەرىنەن ءالى دە ارىلا الماي جۇرگەن جايىمىز بار. ەڭ باستىسى, سول كەزدەرى زامان تالابىنا ساي سالىنىپ, ەڭ سوڭعى ۇلگىدەگى قۇرالدارمەن جابدىقتالعان سپورتتىق نىساندار ازيادادان كەيىن دە ەسىگىن ايقارا اشىپ, ەل يگىلىگى ءۇشىن دامىلسىز جۇمىس ىستەپ تۇر. سول كەشەندەردە ءتۇرلى سپورتتىق جارىستار مەن وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىن وتكىزۋگە قولايلى جاعدايدىڭ بارلىعى جاسالعان. ال ولاي بولسا, وسى نىسانداردا شىڭدالىپ شىققان ورەندەرىمىز ەل سپورتىنىڭ ەرتەڭىن دە جارقىن ەتەتىنىنە كامىل سەنەمىز.
