قازاقستان • 09 اقپان، 2021

قىزمەتتەردى الۋ ۋاقىتى 30 كۇننەن 5 كۇنگە دەيىن قىسقاردى — قارجى مينيسترلىگى

40 رەت كورسەتىلدى

پاندەمياعا قاراماستان، مەملەكەتتىك بيۋدجەت كىرىسى 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا بۇرىنعى دەڭگەيدە ساقتالدى. بۇل تۋرالى اسقار ءماميننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا قر پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ءا. سمايىلوۆ پەن قارجى ءمينيسترى ەرۇلان جاماۋباەۆ باياندادى. 

قارجى مينيسترلىگى باسشىسىنىڭ اقپاراتى بويىنشا، مەملەكەتتىك بيۋدجەت كىرىستەرى بويىنشا جوسپار 102،7%-عا، رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت بويىنشا جوسپار 100،3%-عا جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەت بويىنشا جوسپار 108%-دان استام ورىندالدى.

بۇل رەتتە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە تۇسەتىن تۇسىمدەر 562 ملرد تەڭگەگە تومەندەدى، ال جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە تۇسەتىن تۇسىمدەر 627 ملرد تەڭگەگە ءوستى.

«جالپى، رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە تۇسىمدەردىڭ تومەندەۋى ەكونوميكانىڭ قۇلدىراۋىمەن، سونداي-اق پاندەمياعا بايلانىستى شەكتەۋلەرمەن بايلانىستى»، — دەپ ءتۇسىندىردى ول.

سالىقتار بويىنشا سەرپىندە ىشكى ءوندىرىس تاۋارلارىنا ققس 11%-عا تومەندەدى.

سالىقتاردىڭ قۇرىلىمىندا كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعى – 3،5%-عا، ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ تاۋارلارى بويىنشا قوسىلعان قۇن سالىعى – 1،8%-عا، سونداي-اق ەڭبەكاقى تولەۋ قورىنان سالىقتار – 5،3%-عا ۇلعايدى.

نەگىزگى كەدەندىك تولەمدەر بويىنشا تۇسىمدەردىڭ تومەندەۋى ورىن الدى. ەكونوميكا سالالارى بويىنشا:

مۇناي مەن مەتالل باعاسىنىڭ تومەندەۋى ەسەبىنەن تاۋ-كەن ونەركاسىبىندەگى تۇسىمدەر 43%-عا تومەندەدى;

- كولىك سەكتورىندا تۇسىمدەر 10%-عا،

- وڭدەۋ ونەركاسىبىندە 9%-عا،

- قۇرىلىس سالاسىندا 2،2%-عا جانە ساۋدا سالاسىندا 1،4%-عا ءوستى.

ەرۇلان جاماۋباەۆ سالىقتىق-كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋدەگى وڭ ديناميكانى اتاپ ءوتتى.

2020 جىلى مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارى 11،4 مىڭ سالىقتىق تەكسەرۋ جۇرگىزدى، بۇل 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 58% از، ال ناتيجە كورسەتكىشى 29%-عا ارتىق.

بۇل سالادا قاشىقتان باقىلاۋدىڭ جاڭا ادىستەرى ەنگىزىلدى. مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ءتيىستى قاعيدالارعا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى، وندا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا قاتىسۋشىلاردىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعى راستالادى.

وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 2،5 مىڭ ءوتىنىش قارالىپ، 7،4 ملرد تەڭگە سوماسىنا تۇسىمدەر قامتاماسىز ەتىلدى.

قحر ەكسپورتى – قر يمپورتى باعىتى بويىنشا ستاتيستيكالىق دەرەكتەردەگى ايىرماشىلىقتار وتكەن جىلى 45%-عا دەيىن تومەندەدى.

كەدەندىك تەكسەرۋلەردىڭ تيىمدىلىگى 51%-عا دەيىن ارتتى، بۇل قوسىمشا 25 ملرد تەڭگەنى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەردى.

قارجى ءمينيسترى ە. جاماۋباەۆ ايتقانداي، اكىمشىلەندىرۋ پروتسەستەرىن اۆتوماتتاندىرۋ جانە ادامي فاكتوردى بولدىرماۋ ماقساتىندا «ەكسپورتتىق باقىلاۋ» ءمودۋلى ىسكە قوسىلدى جانە ناۆيگاتسيالىق پلومبالاردى پايدالانۋ باستالدى. قازىردىڭ وزىندە ايتارلىقتاي ناتيجەسى بايقالادى. 

مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ بايلانىس ورتالىعى 2020 جىلى 670 مىڭنان استام سالىق تولەۋشىلەردىڭ ءوتىنىشىن وڭدەدى. ولاردىڭ 91% وپەراتورلاردىڭ جۇمىسىن «وتە جاقسى» دەپ باعالادى.

«وتكەن جىلى 22،3 ملن مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتىلدى، ونىڭ 97% – ەلەكتروندىق تۇردە. كوبىنەسە ادامدار جەرگىلىكتى سالىقتاردى تولەۋ، سالىق بەرەشەگىنىڭ سومالارى، ەسەپتىلىكتەردى تولتىرۋ جانە تاعى باسقا ماسەلەلەر بويىنشا جۇگىنەدى»، — دەدى ە. جاماۋباەۆ.

ەنگىزىلگەن تسيفرلىق تەحنولوگيالارعا كەلەتىن بولساق، 2019 جىلى «استانا-1»، «ەلەكتروندىق شوت-فاكتۋرالار»، «تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسى» اقپاراتتىق جۇيەلەرى ەنگىزىلدى. بۇگىنگى كۇنى سالىق دەكلاراتسيالارىنىڭ 99%-ى جانە كەدەندىك دەكلاراتسيالاردىڭ 100%-ى قاشىقتان تاپسىرىلادى.

قارجى ءمينيسترىنىڭ ايتۋىنشا، «ەلەكتروندىق شوت-فاكتۋرالار» جۇيەسىن ەنگىزۋ كونتراگەنتتەر اراسىنداعى مامىلەلەردى ونلاين رەجيمدە قاداعالاۋعا مۇمكىندىك بەردى. «تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسىنىڭ» قولدانىلۋ اياسى كەڭەيتىلدى.  جالپى، ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، تاۋەكەلدەردىڭ 86 ءتۇرلى مودەلدەرى قۇرىلدى، 12 ملرد استام تسيفرلىق قۇجاتتار وڭدەلدى.

سونىڭ ناتيجەسىندە، تسيفرلاندىرۋ مەن اكىمشىلەندىرۋ ەسەبىنەن 2019 جىلى قوسىمشا 916 ملرد تەڭگە قامتاماسىز ەتىلدى. 2020 جىلدان باستاپ ونلاين-بكم قولدانۋعا جاپپاي كوشۋ جۇرگىزىلدى.

«وتكەن جىلى ەنگىزىلگەن “ە-تەرەزە” اقپاراتتىق جۇيەسى رۇقسات قۇجاتتارىن بەرەتىن 13 اقپاراتتىق جۇيەنى بىرىكتىردى. قىزمەتتەردى الۋ ۋاقىتى 30 كۇننەن 5 كۇنگە دەيىن قىسقاردى»، — دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.

2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اكىمشىلەندىرۋ جانە تسيفرلاندىرۋ ەسەبىنەن قوسىمشا 710 ملرد تەڭگە سالىق تۇسىمدەرى قامتاماسىز ەتىلدى. قر قارجى مينيسترلىگى اكىمشىلەندىرۋدى ودان ءارى جەتىلدىرۋ جانە بيۋدجەتتى تولىقتىرۋ ءۇشىن تسيفرلاندىرۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ، بىرقاتار ناقتى شارالار ازىرلەدى. ولار:

- ترانسشەكارالىق ساۋدانى باقىلاۋدى كۇشەيتۋ;

- كەدەندىك ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ;

- اقپاراتتىق جۇيەلەردى جەتىلدىرۋ جانە جاڭا پلاتفورماعا كوشۋ;

- ءىرى سالىق تولەۋشىلەردىڭ كولدەنەڭ مونيتورينگىن قولدانۋ;

- حالىق پەن بيزنەسكە ارنالعان ءموبيلدى قوسىمشالاردى دامىتۋ; 

- زاڭنامانى جەتىلدىرۋ.

ە. جاماۋباەۆتىڭ ايتۋىنشا، مەملەكەت باسشىسىنىڭ ترانسشەكارالىق ساۋدانى باقىلاۋدى كۇشەيتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىنا سايكەس شەكاراداعى زاڭسىز ساۋدا اينالىمىنا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى كەشەندى جوسپار ازىرلەنەتىن بولادى.

جالعان الۋشىلاردىڭ اتىنا تاۋارلاردىڭ جالعان ءترانزيتىن جانە جەتكىزىلۋىن بولدىرماۋ ماقساتىندا اۆتوكولىك قۇرالدارىنا ناۆيگاتسيالىق پلومبالاردى قولدانۋ كەڭەيتىلەدى.

سالىقتاردى تولەۋدىڭ تولىقتىعى ءۇشىن تاۋارلارعا ارنالعان ەلەكتروندىق ىلەسپە جۇكقۇجاتتارىن راسىمدەۋ جولىمەن يمپورتتان باستاپ بولشەك ساۋداعا وتكىزۋگە دەيىنگى بارلىق تىزبەك بويىنشا باقىلاۋ ەنگىزىلەدى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ەلدەرىنىڭ ۋاكىلەتتى ورگاندارىمەن تاۋارلاردىڭ سانى مەن قۇنى تۋرالى اقپارات الماسۋ قامتاماسىز ەتىلەدى.

2019 جىلدىڭ 1 ماۋسىمىنان باستاپ الكوگول ءونىمىن تسيفرلىق تاڭبالاۋ بويىنشا پيلوتتىق جوبانى جۇرگىزۋ جالعاسۋدا.

«جاساندى زەردە جانە كولىك اعىندارىن اۆتوماتتى باسقارۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزە وتىرىپ، وتكىزۋ پۋنكتتەرىن مودەرنيزاتسيالاۋ كوزدەلەدى. قىتايدىڭ ەكسيمبانكىنىڭ قارىزى شەڭبەرىندە سيتۋاتسيالىق ورتالىق قۇرىلىسىن سالۋ جانە 9 اۆتو جانە 1 تەمىر جول وتكىزۋ پۋنكتتەرىن مودەرنيزاتسيالاۋ جوسپارلانۋدا»، — دەدى ۇكىمەت وتىرىسىندا ەرۇلان جاماۋباەۆ. 

«نۇر جولى» وتكىزۋ پۋنكتىنىڭ ۇلگىسى بويىنشا، باسقا دا ۋچاسكەلەردە «ەلەكتروندىق كەزەك» جۇيەسى ەنگىزىلەدى. بۇل ءموبيلدى قوسىمشا ارقىلى كەزەككە الدىن الا تاپسىرىس بەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. «2021-2022 جىلدارى “ينتەگراتسيالانعان دەرەكتەر بازاسى” جانە “سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋدىڭ ينتەگراتسيالانعان جۇيەسى” اج جاڭعىرتىلاتىن بولادى. جالپى، اقپاراتتىق جۇيەلەر سانى 21-دەن 6-عا دەيىن قىسقارادى»، — دەدى قارجى ءمينيسترى.

سونىمەن قاتار ەرۇلان جاماۋباەۆ رەينجينيرينگ جانە جۇيەلەردى ميكروسەرۆيستىك ارحيتەكتۋراعا اۋىستىرۋ ونىمدىلىكتى 10 ەسەگە ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى.

سونداي-اق، قوسىمشا قۇن سالىعىن اكىمشىلەندىرۋدە Blockchain-تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا. بۇل سالىقتاردى تولەۋدەن جالتارۋ تاۋەكەلىن ازايتادى جانە قولما-قول اقشاعا اينالدىرۋ مامىلەلەرىن ازايتادى. سونداي-اق، ونىڭ ايتۋىنشا، مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس ءىرى سالىق تولەۋشىلەرى ءۇشىن كولدەنەڭ مونيتورينگ ەنگىزىلەدى. ونى كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردان باستايدى.

«كولدەنەڭ مونيتورينگ سالىق تولەۋشىلەرگە شىعىنداردى قىسقارتۋعا جانە سالىقتىق باقىلاۋ شەڭبەرىندە تاۋەكەلدەردى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ءتيىمدى مودەل بولىپ تابىلادى. سونداي-اق، بۇل سالىقتىق باقىلاۋعا جۇمسالاتىن قاراجاتتى ايتارلىقتاي قىسقارتۋعا، ءوسىمپۇلدار مەن ايىپپۇلداردى بولدىرماۋعا مۇمكىندىك بەرەدى»، — دەپ ءتۇسىندىردى مينيستر.

ۇكىمەتتىڭ وتكەن كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا قر پرەزيدەنتى ق. توقاەۆ العا قويعان سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋدى تۇبەگەيلى جەڭىلدەتۋ جانە جەڭىلدەتۋ جونىندەگى مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ پروتسەسىندە قابىلدانعان شارالار تۋرالى ايتا كەلە، ەرۇلان جاماۋباەۆ بيىلدان باستاپ جەكە تۇلعالاردىڭ مۇلكى مەن جەرىنە سالىناتىن سالىقتار بىرىكتىرىلگەنىن، ەكى سالىق تا بىرىڭعاي تولەممەن تولەنەتىنىن حابارلادى. بۇل رەتتە كوپ پاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردىڭ مەنشىك يەلەرى ءۇشىن جەر سالىعى الىنىپ تاستالدى. «حالىققا ارنالعان سالىق تولەۋدىڭ ىڭعايلى “ە-Salyq Azamat” ءموبيلدى قوسىمشاسى ازىرلەندى. قوسىمشا رەكۆيزيتتەردى تولتىرماي-اق سالىق تولەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جەكە كاسىپكەرلەر ءۇشىن “E-Salyq Business” قوسىمشاسى ازىرلەنۋدە»، — دەپ قوستى ول.

جەكە كاسىپكەرلەردى تىركەۋ مەن جابۋدى، سالىق ەسەپتىلىگىن ۇسىنۋدى وڭايلاتۋ، سونداي-اق كوميسسيانى جانە فيسكالدىق دەرەكتەر وپەراتورلارىنىڭ قىزمەتتەرىنە اقى تولەۋدى الىپ تاستاۋ قاراستىرىلۋدا. وسى قوسىمشالار سالىق تولەۋشى راستاي الاتىن نەمەسە تۇزەتە الاتىن ەسەپتىلىكتى اۆتوماتتى تۇردە قالىپتاستىرادى.

زاڭنامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋگە قاتىستى ايتار بولساق، بۇل باعىتتا مينيسترلىك اكىمشىلەندىرۋدى جاقسارتۋعا باعىتتالعان بىرقاتار ۇسىنىستار ازىرلەدى.

ءبىرىنشى، ەلەكتروندىق شوت-فاكتۋرالاردى پايدالانۋ مىندەتتى بولاتىن سۋبەكتىلەردىڭ تىزبەسىن كەڭەيتۋ كوزدەلگەن. قازىرگى كەزدە ەلەكتروندىق شوت-فاكتۋرالاردى تەك قوسىلعان قۇن سالىعىن تولەۋشىلەر، سونداي-اق، پيلوتتىق رەجيمدە دارىلىك زاتتار مەن التىن كەنىن وتكىزۋشىلەر عانا جازىپ بەرەدى.

ەكىنشى، كاپيتالدى شەتەلگە شىعارۋعا جانە ەكونوميكانى دەوفشوريزاتسيالاۋعا قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا كەشەندى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. ەىدۇ جانە ۇلتتىق بانكپەن ەلەكتروندىق مالىمەتتەر الماسۋ شەڭبەرىندە كوپجاقتى كونۆەنتسياعا قول قويىلدى. وسى جىلدان باستاپ 100-دەن استام يۋريسديكتسيادا ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزدىڭ قارجىلىق شوتتارى بويىنشا ەىدۇ-مەن اقپارات الماسۋدى باستاۋ جوسپارلانۋدا.

بۇدان ءارى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ترانسشەكارالىق ساۋدانى باقىلاۋدى كۇشەيتۋ جونىندەگى تاپسىرمالارى اياسىندا تاۋارلاردى دۇرىس دەكلاراتسيالاماعانى ءۇشىن كەدەن سالاسىنداعى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋ ۇسىنىلادى. بۇل كەدەن سالاسىنداعى قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ سانىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇدان باسقا، ورتا كومپانيالاردىڭ ءىرى كومپانيالار قاتارىنا كوشۋىنە بايلانىستى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە تولەمدەردىڭ اعىنى شامامەن 100 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. وسىعان بايلانىستى بيۋدجەت كودەكسىنە تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ ۇسىنىلادى.

بۇعان قوسا قارجى ءمينيسترى ە. جاماۋباەۆ 2020 جىلدان باستاپ ەنگىزىلگەن تەكسەرۋلەرگە 3 جىلدىق موراتوري كاسسالىق ءتارتىپتى تومەندەتكەنىن اتاپ ءوتتى. جوسىقسىز كاسىپكەرلەر بۇل باستامانى سالىقتان جازاسىز جالتارۋ مۇمكىندىگى رەتىندە قابىلدادى. تەك وتكەن جىلدىڭ وزىندە «ازاماتتىق باقىلاۋ – چەكتى تالاپ ەت» جوباسى شەڭبەرىندە مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنە بۇزۋشىلىقتار تۋرالى بەينە-تىركەۋمەن 16،5 مىڭ حابارلاما كەلىپ ءتۇستى.

تاعى ءبىر ماڭىزدى ۇسىنىس كەيبىر كادرلىق وزگەرىستەرگە قاتىستى. اتاپ ايتقاندا، سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى مەن «ادالدىق الاڭى» جوبالىق كەڭسەسى مەملەكەتتىك كىرىستەر قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىنىڭ تومەن بولۋىنا، الەۋمەتتىك قورعالماۋىنا جانە جاۋاپكەرشىلىكتىڭ جوعارى بولۋىنا بايلانىستى سىبايلاس جەمقورلىققا ۇشىراۋ قاۋپى تۋرالى حابارلايدى.

«مۇنداي جاعداي جەكە سەكتوردا العان بىلىمدەرى مەن داعدىلارىن ءجيى قولداناتىن، تاجىريبەلى قىزمەتكەرلەردىڭ كەتۋىنە اكەپ سوعادى. وسىعان بايلانىستى، بازالىق جالاقىعا ۇستەماقىمەن سىنىپتىق شەندەردى ەنگىزۋ جانە بىرىڭعاي نىساندى كيىم-كەشەكتى ەنگىزۋ ۇسىنىلادى»، — دەپ اتاپ ءوتتى مينيستر ە. جاماۋباەۆ.

اتالعان شارالار جوعارى بىلىكتى كادرلار مەن ساباقتاستىقتى ساقتاۋعا، سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيىن تومەندەتۋگە، سونداي-اق مەملەكەتتىك كىرىس ورگاندارىنىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ بولجانۋدا.

اتالعان اقپاراتتىق جۇيەلەر مەن تسيفرلىق شەشىمدەردى ودان ءارى ەنگىزۋ دەرەكتەر بازاسىن وزەكتەندىرۋگە جانە ولاردى وڭدەۋدى جەدەلدەتۋگە، سالىقتىق-كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋدى وڭايلاتۋعا جانە «كولەڭكەلى» ەكونوميكا دەڭگەيىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

وسى شارالاردى ىسكە اسىرۋ 1 ترلن تەڭگەدەن استام قوسىمشا تۇسىمدەرگە جول اشادى.

سالىق جانە كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا بايانداما جاساعان قر پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ءاليحان سمايىلوۆ بيۋدجەتتىڭ كىرىس بولىگىن ارتتىرۋ باسىم مىندەتتەردىڭ ءبىرى بولعانىن جانە بولىپ قالا بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇل باعىتتا تسيفرلاندىرۋدىڭ بارلىق الەۋەتىن پايدالانۋ ماڭىزدى.

سونداي-اق، ول قر قارجى مينيسترلىگىنە كاسىپكەرلەردىڭ بانكتەر ارقىلى اقشا اۋدارىمدارىن فيسكاليزاتسيالاۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى.

«سوڭعى 3 جىلدا جوعارىدا اتالعان شارالار بيۋدجەتكە 2 ترلن تەڭگەدەن استام قوسىمشا تۇسىمدەردى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەردى. وسىعان بايلانىستى وسى باعىتتاعى جۇمىستى كۇشەيتۋ قاجەت»، — دەپ اتاپ ءوتتى قر پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى.

بۇدان وزگە، بارلىق مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار اتالعان باعىتتاعى ۇيلەستىرىلگەن جۇمىستى جالعاستىرۋى قاجەت.

سوڭعى جاڭالىقتار

جاڭا باعىت

ساياسات • كەشە

ءورت: قاۋىپ پەن ساقتىق

توتەنشە جاعداي • كەشە

تۇلعا تۋرالى تۋىندى

ادەبيەت • كەشە

جولبارىس جىمى

ادەبيەت • كەشە

ەل سەنىمىن جالعاعان جوبا

ەكولوگيا • كەشە

جەلاياقتار استانادا جينالادى

جەڭىل اتلەتيكا • كەشە

جانىبەكتى جەكپە-جەككە شاقىردى

كاسىپقوي بوكس • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار