زامان ءبىر ورنىندا تۇرمايدى, سىناپتاي سىرعىپ بۋىن ارتىنان بۋىن الماسادى. كەزىندە كۇللى دۇنيەنىڭ جارتىسىن اشسا الاقانىندا, جۇمسا جۇدىرىعىندا ۇستاعان كەڭەس زامانى كەلمەسكە كەتكەننەن كەيىن ونىڭ ورنىندا جاڭادان پايدا بولعان مەملەكەتتەردىڭ باسىنا تالاي ساياساتكەر كەلدى, تالايى كەتتى. كوپشىلىگىنىڭ ەسىمىن جۇرت جادىنان شىعارىپ تا ۇلگەردى. دەگەنمەن, ەلىن تاۋەلسىزدىگىنىڭ العاشقى كۇندەرىنەن بەرى باسقارىپ كەلە جاتقان, اتاعى الىسقا جايىلىپ, بەدەلى بۇكىل جەر شارىن شارلاعان, جەكە-دارا شىڭ ءتارىزدى تۇلعالار دا بار. ول – تاۋەلسىز قازاق ەلىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ.
زامان ءبىر ورنىندا تۇرمايدى, سىناپتاي سىرعىپ بۋىن ارتىنان بۋىن الماسادى. كەزىندە كۇللى دۇنيەنىڭ جارتىسىن اشسا الاقانىندا, جۇمسا جۇدىرىعىندا ۇستاعان كەڭەس زامانى كەلمەسكە كەتكەننەن كەيىن ونىڭ ورنىندا جاڭادان پايدا بولعان مەملەكەتتەردىڭ باسىنا تالاي ساياساتكەر كەلدى, تالايى كەتتى. كوپشىلىگىنىڭ ەسىمىن جۇرت جادىنان شىعارىپ تا ۇلگەردى. دەگەنمەن, ەلىن تاۋەلسىزدىگىنىڭ العاشقى كۇندەرىنەن بەرى باسقارىپ كەلە جاتقان, اتاعى الىسقا جايىلىپ, بەدەلى بۇكىل جەر شارىن شارلاعان, جەكە-دارا شىڭ ءتارىزدى تۇلعالار دا بار. ول – تاۋەلسىز قازاق ەلىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ.
ەلباسىمىزدىڭ باسشىلىعىمەن ەلىمىز تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا الەم تانىعان ابىرويلى مەملەكەتكە اينالدى. الدىمەن اۋزىنان اجال شاشقان الىپ سىناق الاڭى – سەمەي پوليگونىن جاپتى, الەمدىك يادرولىق دەرجاۆالاردىڭ قاۋىپسىزدىك كەپىلدىگىن الا وتىرىپ قازاقستاندى اجداھا قارۋدان ءبىرجولا ازات ەتتى, وسى ارقىلى الەمنىڭ ەڭ باقۋاتتى, باي دا قۋاتتى ەلدەرىمەن قاتىناستاردى دوستىق جانە ءوزارا سەنىم ارناسىنا سالدى. ەلدىڭ ىشكى تۇراقتىلىعى تۇرعىسىنان ونىڭ قازاقستانداعى اسىرەۇلتشىلدىققا جول بەرمەۋىن, الەمنىڭ بارلىق قيىرىنا تارىداي شاشىلىپ كەتكەن قازاقتاردى تاريحي وتاندارىنا قايتارا وتىرىپ, ولارعا بارلىق كومەكتى جاساي وتىرىپ, قازاقستان جەرىنە تاعدىردىڭ جازۋىمەن قونىستانىپ, تۇراقتاپ قالعان باسقا ۇلت وكىلدەرىنىڭ دە ەلدەن ءتۇڭىلىپ, سىرتقا اۋا كوشۋىنە جول بەرگەن جوق. سەبەبى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ – الدەقاشان تاريح-تارازىنىڭ ەلەگىنەن وتكەن, تەك قازاقستاندىقتاردىڭ عانا ەمەس, بارشا ادامزات بالاسىنىڭ بولاشاق تاعدىرىن ايقىنداۋعا ءوزىنىڭ ۇلەسىن قوسقان ازامات. تاريح بەتتەرىندە كينو ونەرى ارقىلى ماڭگى جادىدا قالۋعا لايىق ۇلى تۇلعا. وسى رەتتە «قازاقفيلم» كينوستۋدياسى قولعا العان «ەلباسى جولى» فيلمدەر تسيكلى – قازاق كينوسىنداعى عانا ەمەس, قازاقستان تاريحىنداعى, ۇلت ومىرىندەگى رۋحاني زور قۇبىلىس!
تۋىندى ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ءومىرى مەن ەڭبەك جولى, سونداي-اق, جاستىق شاعىنان سىر شەرتكەنىمەن, فيلمنىڭ باستى ماقساتى – جاستارىمىزدىڭ ەل ازاماتى بولىپ قالىپتاسۋىنا, ولاردى ءوتانسۇيگىشتىككە, ەڭبەكقورلىققا باۋلۋ. ەلباسىمىزدىڭ كەڭ تاراپتى ءومىر اتتى جولىنداعى العاشقى جەڭىستەرى مەن كوڭىلى قالعان ساتتەرىن, ءجۇرەكتەگى ءۇمىت وتى مەن ارمانعا تولى جان دۇنيەسىن اسەرلى بەينەلەي وتىرىپ, ونىڭ تۇلعا رەتىندە قالىپتاسۋىن باياندايتىن كوركەم فيلم ءوزىنىڭ اسەمدىگىمەن كوز تارتادى.
ءفيلمنىڭ ستسەناريىن بەلگىلى كينودراماتۋرگ شاحيماردەن قۇسايىنوۆ جانە رۇستەم ءابدىراشەۆ جازدى. ستسەناري بويىنشا ەكىنشى جانە ءۇشىنشى فيلمدەردە 1950-جىلدار اياعى مەن 1960-جىلدار كەزەڭىندەگى وقيعالار قامتىلادى. بۇل كەزدە ەلباسى كومسومولدىق جولدامامەن تەمىرتاۋ قالاسىنداعى مەتاللۋرگيالىق زاۋىتقا جىبەرىلىپ, سوندا جۇمىس ىستەيدى, سول جاقتان ۋكرايناعا وقۋعا جىبەرىلەدى. دنەپرودزەرجينسكىدەگى ەكىجىلدىق وقۋدى تامامداعان سوڭ, تەمىرتاۋ قالاسىنا قايتىپ كەلىپ جۇمىسىن جالعاستىرادى.
فيلم مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەڭبەك جولىن باستاعان تەمىرتاۋ قالاسىنداعى مەتاللۋرگيا كومبيناتى اۋماعىندا تۇسىرىلگەن. ءدال وسىندا تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ ەڭبەك جولى باستالعان. ەڭ ءبىرىنشى شويىندى الۋ, سالتاناتتى شەرۋ سەكىلدى كۋلميناتسيالىق كورىنىستەرىن بەرۋ تالپىنىستارى دا ءدال وسى تەمىرتاۋ قالاسىندا جۇزەگە استى. ءتۇسىرىلىم جۇمىستارى, سونىمەن قاتار, قاراعاندى, قاراجال, اباي قالالارى مەن رەسەي, ۋكراينا جانە ەستونيا مەملەكەتتەرىندە دە ءجۇردى. جوبا پروديۋسەرىنىڭ ايتۋىنشا, ءفيلمنىڭ قىزىقتى ساتتەرى كوپ, اسىرەسە, ن.نازارباەۆتىڭ گاگارينمەن كەزدەسۋى جانە وزىنە كۇمانمەن قاراعان امەريكالىق جۋرناليسكە كۇستەنگەن الاقانىن كورسەتۋى, بولاشاق جارىمەن تانىسۋ ءۇشىن حور جانە بي ۇيىرمەلەرىنە قاتىسۋعا ءماجبۇر بولۋى, تاعى سول سياقتى ەپيزودتار باس كەيىپكەر سۇلتان وبرازىن قاراپايىم حالىقتىڭ ادامى, ەڭبەك ادامى رەتىندە حالىققا جاقىنداتا تۇسەدى. باستى كەيىپكەر سۇلتان ءرولىن نۇرلان ءالىمجانوۆ, اكەسى ءابىشتى – نۇرجۇمان ىقتىمباەۆ, اناسى ءالجاندى – ناتاليا ورىنباساروۆا, سارانى – ءمادينا ەسمانوۆا سومدايدى. رەسەيدەن ارنايى شاقىرتىلعان ۆالەنتين گافت, ۆيكتور سۋحورۋكوۆ, سەرگەي شاكۋروۆ, ماريا گولۋبكينا سىندى كينو جانە تەاتر مايتالماندارى وتاندىق اكتەرلەرمەن ۇيلەسىمدى اكتەرلىك انسامبل قۇرا بىلگەن. البەتتە, وبرازداردىڭ نانىمدى ءارى شىنايى شىعۋى, بىرىنشىدەن, رەجيسسەرگە بايلانىستى.
ايتا كەتەتىن ءبىر جايت, ستسەناري اۆتورلارى جازعان ءاربىر سۋرەت, ءاربىر كورىنىس, ءاربىر وبراز ءفيلمنىڭ العاشقى كادرىن تۇسىرۋدەن الدەقاشان بۇرىن رەجيسسەردىڭ كوڭىل ەكرانىندا ءپىسۋى جەتكەنشە قايتالانىپ, ءيۋى قانعانشا يلەنگەنى كورىنىپ تۇر. اتالعان اكتەرلەردىڭ دە ءفيلمنىڭ جالپى كوركەمدىك ساپاسىن كوتەرۋدە شەشۋشى ءرول اتقارعانىنا كۋا بولدىق.
فيلمدە سان الۋان وبراز, حاراكتەر بار. ەڭ باستىسى, گەروي بار. ول – سۇلتان. سول كەزەڭدى قامتىعان بارلىق وقيعاعا سۇلتاننىڭ كوزىمەن, تانىمىمەن قارايمىز. سەبەبى, وبراز نانىمدى جانە شىنايى.
«ەلباسى جولى» تسيكلىن قازاق كينوسىنداعى سونى لەپ دەۋگە ابدەن بولادى.
بىرىنشىدەن, «ەلباسى جولى» تسيكلىنىڭ «وتتى وزەن» جانە «تەمىر تاۋ» اتتى فيلمدەرى – قازاق كينوسىندا دەرەكتى-كوركەم فيلم ستيليستيكاسىندا جاسالعان تۇڭعىش فيلم.
ءار ۋاقىتتىڭ ءوز تالابى بار. فيلم, وسى تۇرعىدان, جاڭاشىلدىق قوعامعا تىڭ سەرپىلىس بەرگەندەي كورىنەدى. قوعامنىڭ, مەملەكەتتىڭ دامۋىنا ايتۋلى ىقپال جاساعان تۇلعالاردى كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ – قازاق كينوسىنداعى جاقسى بەتالىس. وسىلايشا, ءوز كورەرمەندەرىمىز عانا ەمەس, الەم حالىقتارى مويىندايتىنداي دەڭگەيدە كوركەم بەينەلەردى قالىپتاستىرا ءبىلۋىمىز قاجەت.
ءالى تالاي بۋىن, تالاي ۇرپاق ناعىز مەملەكەتشىل ادام, ۇلتىن سۇيگەن ۇلان, كورەگەن ساياساتكەر قانداي بولادى دەگەن ساۋالعا جاۋاپ ىزدەر بولسا, ءاردايىم نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تۇلعالىق بولمىسىنا, ازاماتتىق بەينەسىنە جۇگىنەرى داۋسىز!
قورىتا كەلە ايتارىم, «ەلباسى جولى» تسيكلى – سوڭعى جىلداردىڭ قازاق كينەماتوگراف سالاسىنداعى ەڭ ءىرى ءارى بىرەگەي جوباسى. كينوسىنشىلار مەن قالىڭ جۇرتشىلىق ءىلتيپاتىنا بولەنىپ, وڭ باعاسىن الارىنا كامىل سەنەمىن. شارىقتاي بەر, قازاق كينوسى!..
دۋلات يسابەكوۆ,
جازۋشى, مەملەكەتتىك
سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى.
