ساڭلاقتار ەركىن سامعادى

اڭگىمەمىزدى بوكسشىلاردان باستايىق. 1992 جىلى بارسەلونادا الاۋى تۇتانعان وليمپيا ويىندارىنا قازاقستاننىڭ ءتورت بوكسشىسى اتتاندى. ولار – بولات ءجۇمادىلوۆ (48 كيلو), بولات تەمىروۆ (51 كيلو), اركادي توپاەۆ (71 كيلو) جانە نيكولاي كۋلپين (+91 كيلو). الايدا كسرو قۇراماسى پيرەنەي تۇبەگىنە تابان تىرەگەن بەتتە قوس بولاتتىڭ شارشى الاڭعا شىقپايتىنى بەلگىلى بولدى. ءجۇمادىلوۆتى ۆلاديمير گانچەنكو, تەمىروۆتى اناتولي فيليپپوۆ الماستىردى. الايدا ەكەۋى دە العاشقى اينالىمنان اسا العان جوق. العاشقىسى ماجارستاندىق پال لاكوتوشتان, ەكىنشىسى الجيرلىق ياسين شەيحتەن ۇتىلدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, فيليپپوۆ تەمىروۆتەن الدەقايدا وسال ەدى. ال ءجۇمادىلوۆ گانچەنكونى دا, لاكوتوشتى دا سان مارتە ساباعان. وسىنى باپكەرلەر قاپەرگە المادى.

بارسەلونا وليمپياداسىنا نەمەسە سول كەزدەرى وتكەن الەمدىك دوداعا قاتىسۋعا جوعارىدا ەسىمدەرى اتالعان ساڭلاقتاردان بولەك, باسقا دا گۇرزى جۇدىرىقتى جىگىتتەرىمىز لايىق ەدى. ماسەلەن, 1991 جىلى مينسكىدە الاۋى تۇتانعان كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسىندا بولات تەمىروۆ (51 كيلو), قاناتبەك شاعاتاەۆ (71 كيلو) جانە نيكولاي كۋلپين (+91 كيلو) باس جۇلدەنى ولجالاسا, مەرەكە ءجۇسىپوۆ (54 كيلو) پەن نۇرجان سمانوۆ (67 كيلو) كۇمىس الدى. 1991 جىلى قازاندا ۇيىمداستىرىلعان كەڭەس وداعى چەمپيوناتىندا بولات تەمىروۆ تەڭدەسسىز دەپ تانىلسا, بەكتاس ابۋباكىروۆ (48 كيلو), مەرەكە ءجۇسىپوۆ (54 كيلو), كامىل حابيبراحمانوۆ (75 كيلو) جانە يگور شيشكين (91 كيلو) فينالعا شىقتى. 1992 جىلى تامبوۆتا وتكەن تمد بىرىنشىلىگىندە قازاقستاننىڭ ءتورت بوكسشىسى التىن تۇعىرعا كوتەرىلدى. ولار – بولات ءجۇمادىلوۆ, بولات تەمىروۆ, كامىل حابيبراحمانوۆ جانە ميحايل يۋرچەنكو (+91 كيلو). تاعى بەسەۋى اقتىق سىنعا دەيىن القىنباي جەتكەنىمەن, شەشۋشى تۇستا ۇتىلدى. ولار – سۇلتان ابدىرازاقوۆ (48 كيلو), بەكتاس ابۋباكىروۆ (51 كيلو), مەرەكە ءجۇسىپوۆ, اركادي توپاەۆ جانە نيكولاي كۋلپين. ولاردان بولەك, قولا مەدالدى مويىندارىنا ىلگەن جەرلەستەرىمىز جەتەرلىك.

وسىنداي وراسان زور تابىستارعا قاراماستان 1991 جىلى سيدنەيدەگى الەم چەمپيوناتىنا قازاقستاننىڭ بىردە-ءبىر بىلعارى قولعاپ شەبەرى قاتىسقان جوق. ال بارسەلونا وليمپياداسىندا نەبارى ەكى جەرلەسىمىز عانا باق سىنادى. ەسەسىنە تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن قازاق بوكسىنىڭ جۇلدىزى جارقىراي جاندى. جوعارىدا ەسىمدەرى اتالعان بولات ءجۇمادىلوۆ قوس بىردەي وليمپيادادا كۇمىس الىپ, الەم چەمپيونى اتاندى. اركادي توپاەۆ الەم كۋبوگىن ولجالادى. نۇرجان سمانوۆ پەن قاناتبەك شاعاتاەۆ ازيا ويىندارى مەن ازيا چەمپيوناتىندا توپ جاردى. وداق تۇسىندا كولەڭكەدە قالىپ جۇرگەن ەرماحان يبرايىموۆ, بولات نيازىمبەتوۆ جانە تاعى باسقا قانداستارىمىزدىڭ اسىعى الشىسىنان ءتۇستى.

گرەك-ريم كۇرەسىنەن دە تابىسىمىز قوماقتى بولدى. دارا تۋعان داۋلەت تۇرلى­حانوۆتى (74 كيلو, 82 كيلو) «تۇساۋلايتىن» ەشكىم تابىلمادى. سول سەبەپتى دە ول بايراقتى باسەكەلەردىڭ بارلىعىنا ۇزبەي قاتىستى. الاشتىڭ ماقتان تۇتار ازاماتىنىڭ قول جەتكىزگەن تابىستارى دا وراسان زور. ال وزگەلەر شە؟ 1991 جىلى زاپوروجەدە وتكەن كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسىندا تۇرلىحانوۆتان بولەك, ەسەنكەلدى باتىرعارين (48 كيلو) مەن بيسولت دەتسيەۆ (74 كيلو) تەڭدەسسىز دەپ تانىلسا, باقتيار بايسەيىتوۆ (74 كيلو) پەن سەرگەي ماتۆيەنكو (90 كيلو) كۇمىس مەدالدى يەلەندى. بۇل بالۋاندار كسرو چەمپيوناتتارىندا دا جۇلدە الىپ ءجۇردى. بىراق داۋلەتتەن باسقالارى كەڭەس وداعى داۋىرىندە تاسادا قالىپ قويدى.

تاۋەلسىزدىكتىڭ تاڭى اتقاننان كەيىن باقتيار بايسەيىتوۆتىڭ باعى جاندى. قازاقتىڭ نار تۇلعالى ۇلى الەم چەمپيونى, الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى, ازيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى, ازيانىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى اتاندى. سەرگەي ماتۆيەنكو ازيادانى ۇتتى, قۇرلىق بىرىنشىلىگىندە ءتورت رەت دارا شىقتى. 20 جاسىندا وداق كولەمىندەگى جارىستاردا وزا شاپقان ەسەنكەلدى باتىرعاريننىڭ دە كەلەشەگى جارقىن بولۋعا ءتيىس ەدى. تىپتەن, وعان ەشكىمنىڭ دە كۇمانى جوق ەدى. الايدا اسقان تالانت يەسى ناعىز كەمەلدەگەن شاعىندا جارىق دۇنيەمەن قوش ايتىستى. 

ەركىن كۇرەس شەبەرلەرى اراسىنان ماۋ­لەن مامىروۆتى (52 كيلو) بولە-جارا اتاۋعا بولادى. توقسانىنشى جىل­دار­دىڭ باسىندا كسرو حالىقتارى سپار­تا­كيا­داسىندا كۇمىس جانە كسرو مەن تمد بىرىن­شىلىكتەرىندە قولا مەدالدى يەلەنىپ, وداق كۋبوگىنىڭ يەگەرى اتان­عان التىن اسىقتاي ۇلىمىز بارسەلونا وليم­پياداسى قارساڭىندا ناعىز بابىندا ەدى. بىراق وعان دا تورتجىلدىقتىڭ باس­تى دوداسىندا بوز كىلەمگە شىعۋ باقىتى بۇيىرمادى. ەسەسىنە قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسىنىڭ تۋى استىندا اتلانتا وليم­پياداسى مەن الەم چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, ازيا ويىندارىنىڭ جەڭىم­پازى, ازيا چەمپيونى, شىعىس ازيا جانە ورتالىق ازيا ويىندارىنىڭ ەكى دۇركىن جەڭىمپازى, ازيا كۋبوگىنىڭ ءتورت دۇركىن يەگەرى اتاندى. باق وكىلدەرىنە سۇحبات بەرگەن ماۋلەن «سوندا بارسەلونا وليمپياداسىنا بارۋعا ەش مۇمكىندىگىڭىز بولمادى ما؟» دەگەن ساۋالعا «ەلەۋلى تابىستارعا قول جەتكىزگەننەن كەيىن كسرو-نىڭ باس كومانداسىنا قابىلداندىم. ول كەزدە 52 كيلو سالماق دارەجەسىنىڭ تىزگىنىن سەۋل وليمپياداسى مەن الەم چەمپيوناتتارىنىڭ ەكى دۇركىن جۇلدەگەرى, ەۋروپا چەمپيونى ۆلاديمير توگۋزوۆ ۇستاپ تۇرعان. 1991 جىلى زاپوروجەدەگى كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسى مەن 1992 جىلى ماسكەۋدەگى تمد چەمپيوناتىندا ول باس جۇلدەنى ولجالادى. سوندىقتان دا تاڭداۋ توگۋزوۆقا ءتۇستى», دەپ جاۋاپ قايىردى.

1983-1990 جىلدار ارالىعىندا انا­تو­لي حراپاتىي ەۋروپا جانە الەم چەم­پيو­ناتتارىن بەس رەتتەن ۇتىپ, كسرو چەم­پيوناتىندا ءتورت جانە كسرو حالىق­تارى سپارتاكياداسىندا ەكى مارتە جەڭىم­پاز اتاندى. سەۋل وليمپياداسىندا قار­سى­لاس شاق كەلتىرمەدى. تالاي رەت دۇنيە­جۇزىلىك رەكوردتى جاڭارتتى. سوعان قارا­ماستان قازاقستاندىق زىلتەمىرشى بارسە­لونا وليمپياداسىنان شەت قالدى. قۇرا­ما باپكەرلەرىنىڭ تاڭداۋى كاحي كاحياش­ۆيليگە ءتۇستى. ءسوز جوق, قاپ تاۋىنىڭ قى­رانى ارتىلعان سەنىمدى اقتاپ, باس جۇلدە­نى ولجالادى. «ال ەگەر سول جارىستا حراپا­تىي كۇش سىناسقاندا قالاي بولار ەدى؟» دەگەن ساۋال تۋىنداسا, وعان ايتار جاۋابىمىز دايىن: ءاناتوليدىڭ التىن تۇعىردان قول بۇلعايتىنى انىق! وعان ەشكىمنىڭ كۇمانى بولماۋعا ءتيىس.

سۋ دوبىنان كسرو قۇراماسى بار­سەلونا وليمپياداسىندا قولا مەدالدى يەلەندى. سول كوماندا ساپىندا وزگەلەردى ايتپاعاندا, اسقار ورازالينوۆ پەن نۇرلان مەڭدىعاليەۆ سىندى ساڭلاقتار بولۋعا ءتيىس ەدى. بىراق ماسكەۋلىك ماماندار تاعى ىشتارلىق تانىتتى. كەيىننەن اسقار ازيا ويىندارىنىڭ ءۇش دۇركىن جەڭىمپازى اتانىپ, ۇزاق جىلدار بويى وتاندىق ۆاتەرپولدى ورگە سۇيرەدى. وليمپيادا مەن الەم چەمپيوناتتارىنا قاتىستى. نۇرلاننىڭ دا قورجىنىندا سەۋل وليمپياداسىنىڭ قولاسى, الەم چەمپيوناتىنىڭ, ەۋروپا بىرىنشىلىكتەرىنىڭ, ازيادانىڭ التىندارى بار. مىنە, بۇل دا تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسى. ەل ەگەمەندىك العاننان كەيىن ساڭلاقتارىمىزدىڭ ەركىن سامعاۋىنا جول اشىلدى!