21 جەلتوقسان, 2013

داۋرەنبەكوۆتىڭ ەرلىگى دارىپتەلسە يگى

340 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ماجىلىستە پالاتا سپيكەرى نۇرلان نىعماتۋلين­نىڭ توراعالىعىمەن وتكەن جالپى وتىرىستا دەپۋتات ومارحان وكسىكباەۆ پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆكە دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. وندا وسىدان 41 جىل بۇرىن جاسالعان ەرلىككە پارا-پار ءىس-ارەكەت تۋرالى اڭگىمە قوزعالادى.

 

ماجىلىستە پالاتا سپيكەرى نۇرلان نىعماتۋلين­نىڭ توراعالىعىمەن وتكەن جالپى وتىرىستا دەپۋتات ومارحان وكسىكباەۆ پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆكە دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. وندا وسىدان 41 جىل بۇرىن جاسالعان ەرلىككە پارا-پار ءىس-ارەكەت تۋرالى اڭگىمە قوزعالادى.

– بۇل ساۋالعا قوزعاۋ بولعان الماتى وبلىسىنىڭ بالقاش اۋدانىنداعى دەپۋتاتتىق كەزدەسۋدە سول اۋدان تۇرعىندارى تا­راپىنان جاسالعان ەلەنبەي قال­عان ەرلىككە نازار اۋدارۋ تۋرالى ءوتىنىش, – دەيدى دەپۋتات. – وسى ەرەك­شە ەرلىكتى ايعاقتايتىن وقيعا تۋرا وسىدان 41 جىل بۇرىن, 1972 جىل­دىڭ 18 جەلتوقسانى كۇنى بولعان.

ول كەزدە الماتى وبلىسىنىڭ بالقاش اۋدانىنداعى اقجار اۋىلىنىڭ تۇسىندا ىلە وزەنىنىڭ جاعالاۋىنداعى ەكى ەلدى مەكەن اراسىنداعى بارىس-كەلىس تەك قايىق­پەن عانا جۇزەگە اساتىن. سول كۇنگى العاشقى قايىققا ءۇشجارما اۋىلىنداعى مەكتەپ-ينتەرناتتا وقيتىن وقۋشى بالالار وتىرعىزىلىپ, ول جاعادان ۇزاعاندا شايقالىپ بارىپ توڭكەرىلىپ, قايىقتاعىنىڭ بارلىعى سۋعا باتا باستاعان. ونى ەكى جاعادا دا كورىپ تۇرعان جۇرت تەك شۋلاعاننان باسقا ناقتى ارەكەتكە بارا الماعان. ارالارىندا سۋعا كەتىپ بارا جاتقان بالالاردىڭ جاقىن اعايىن-تۋىستارى دا بولعان.

سول كەزدە جاعادا تۇرعان بەيسەتاي داۋرەنبەكوۆ ۇستىندەگى قالىڭ كيىمدەرىن ءاپ-ساتتە سىپىرىپ تاستاپ, سۋعا ءبىر باتىپ, ءبىر شىعىپ اعىپ بارا جاتقان بالالارعا ءجۇزىپ جەتىپ, قايىقتان اۋدارىلىپ تۇسكەن 15 ءبىرىنشى مەن سەگىزىنشى سىنىپ اراسىنداعى بالالاردىڭ ءبىرىن توڭكەرىلگەن قايىقتى اۋدارىپ سوعان سالىپ, ءبىرىن جاعاعا يتەرىپ شىعارىپ جالعىز ءوزى ەرەكشە قايراتتىلىق تانىتقان. ءسويتىپ, 12 بالانى سۋدان امان الىپ شىققان. شاماسىنىڭ جەتكەنى سول ەدى. ال ءۇش بالا كوپتىڭ كوز الدىندا سۋعا باتىپ كەتكەن.

مۇندايدى قازاق اتالارىمىز كوزسىز ەرلىك دەيدى. ول ومىرىنە سونشالىقتى قاۋىپ تونگەنىنە قاراماستان, ەرلىكتىڭ وسىنداي ەرەن ۇلگىسىن كورسەتتى. ونىڭ اڭىزعا بەرگىسىز وسى ارەكەتى كوپ ۇزاماي بۇكىلوداقتىق «پراۆدا» جانە باسقا گازەتتەر ارقىلى بۇكىل كەڭەس وداعىنا تارادى. بۇل ەرەن ەرلىككە بىردەن-ءبىر كۋا سول امان قالعان, سوڭدارىنان قازىر 30-عا جۋىق ۇرپاق ەرگەن ءتورت ۇلتتىڭ 12 ازاماتى. ولار بۇگىن امان-ەسەن ءومىر كەشىپ, ۇرپاقتارىن ءوسىرىپ جاتىر جانە ءار جىلدىڭ 18 جەلتوقسانىندا ەكىنشى اكەلەرىنە سول ۇرپاقتارىمەن كەلىپ سالەم بەرىپ تۇراتىن كورىنەدى.

قاي كەزدە دە ەرلىك ەسكەرىلۋىمەن قۇندى. بۇل ونى جاسا­عان كىسى ءۇشىن ەمەس, وزگەلەر ءۇشىن كەرەك. كەيىنگى جاس ۇر­پاق­تى ەرلىك رۋحىندا تاربيەلەۋ ءۇشىن قاجەت. بۇل ەرلىگى ار­قىلى بەيسەتاي داۋرەنبەكوۆ قازاق حالقىنىڭ بويىنداعى قاي­رات­تىلىقتىڭ زور ەكەندىگىن بۇكىل الەمگە دالەلدەدى دەسە دە بولادى.

«ەرلىك ەشقاشان ەسكىرمەيدى», دەيدى كەمەڭگەر حالقىمىز. سول سەبەپتى كەزىندە ءادىل باعاسىن الا الماعان بەيسەتاي اعامىزدىڭ ەرلىگى كەش تە بولسا ەسكەرىلسە دەگەن تىلەك بار. مۇنداي ەرلىكتى ايگىلى گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابى دا تىركەمەگەن. دەمەك, بەيسەتاي داۋرەنبەكوۆتىڭ ەرلىگىن دارىپتەۋ كەرەك-اق!

ول ءۇشىن, ەڭ اۋەلى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى وسى كوزسىز ەرلىك تۋرالى مەكتەپ وقۋلىقتارىنا اڭگىمەلەر ەنگىزسە. ەكىنشىدەن, مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى تاراپىنان بەيسەتاي داۋرەنبەكوۆتىڭ ەرلىگىن ارقاۋ ەتكەن كوركەم, نە دەرەكتى فيلم ءتۇسىرىلىپ, تەلە-راديو حابارلار جاسالسا ءجون بولار ەدى. ۇشىنشىدەن, توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى وسى ەرلىك ارەكەتتى قۇتقارۋشىلارعا ۇيرەتەتىن ۇلگى رەتىندە كورسەتسە جانە ەشتەن كەش جاقسى دەگەندەي, الماتى وبلىسى اكىمىمەن بىرگە 12 بالانى ناعىز ولىمنەن اراشالاپ قالعانىن جانە سونداعى ايرىقشا ەرلىگىن ەسكەرىپ, بەيسەتاي داۋرەنبەكوۆكە حالىق قاھارمانى اتاعىن بەرۋ جونىندە ۇسىنىس ەنگىزسە.

سولاي ەتسەك, مۇنىمىز جاس ۇلاندار ءۇشىن تاربيەلىك, تاعى­لىم­دىق ءمانى زور ءىس بولار ەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار