وتكەن اپتانىڭ سوڭىندا الماتى قالاسى تسيفرلاندىرۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى بايان قوڭىرباەۆ قالا تۇرعىندارىنا تاعى قانداي تەحنولوگيالىق جاڭالىقتار كومەككە كەلەتىنىن حابارلادى. «ەلەكتروندىق ۇكىمەتتىڭ» سەرۆيستىك ينتەگراتورى «زەردە» حولدينگىمەن بىرلەسىپ الماتى اكىمدىگى Iت-ارحيتەكتۋراسىن ازىرلەپ جاتقانى تۋرالى ايتتى. باسقارما باسشىسى جەتكىزگەندەي, وزگە دامىعان ەلدەر سياقتى, ءبىزدىڭ ەلدەگى «اقىلدى قالالار» تۇجىرىمداماسى تەحنولوگيالار مەن ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا باعىتتالعان. كوپتەگەن زەرتتەۋلەر مەن ينۆەستيتسيالار بىرقاتار جاڭا شەشىمدەرگە, ءارتۇرلى اقىلدى داتچيكتەرگە, اقپاراتتاردى وڭدەۋدىڭ ءىرى ورتالىقتارىنا جانە وسى تەحنولوگيالاردى ومىردە قولدانۋدىڭ ەڭ وزىق تاسىلدەرىنىڭ حالىقتىڭ كۇندەلىكتى ومىرىنە اسەر ەتەتىندىگىن تۇسىنۋگە مۇمكىندىك بەردى.
الماتى تسيفرلاندىرۋ بويىنشا قازاقستانداعى جەتەكشى قالالاردىڭ ءبىرى ەكەنىنە ەشكىم كۇمان كەلتىرە المايدى. حالىقتىڭ تسيفرلىق ساۋاتى ايتارلىقتاي جوعارى دەڭگەيدە. كەز كەلگەن شەشىم ادامدار تەز قابىلدايتىنداي ەتىپ ۇسىنىلۋى كەرەك. باسقارما باسشىسى ايتىپ وتكەندەي, قالانىڭ ينفراقۇرىلىمىندا «اقىلدى قالانىڭ» بەلگىلەرى كوپ بولسا, بيزنەسىن وسى قالادا دامىتقىسى كەلەتىندەردىڭ دە قاتارى كوپ بولادى. بۇل – بۇل جاڭا جۇمىس ورىندارى مەن جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ بيۋدجەتىنە تۇسەتىن سالىق كوبەيەدى دەگەن ءسوز.
– 2020 جىلدىڭ ءى جارتىجىلدىعىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا الماتى قالاسى ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرى اراسىندا «اقىلدى قالالار» رەيتينگىندە ءبىرىنشى ورىنعا يە بولدى. 2019 جىلى ءبىز ەكىنشى ورىندى يەلەنگەن ەدىك. بۇل رەيتينگتى اقپاراتتاندىرۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگان «اقىلدى» قالالاردىڭ ەتالوندىق ستاندارتى نەگىزىندە جۇرگىزەدى. اتالعان ستاندارت قالا تىرشىلىگىنىڭ 11 باعىتى بويىنشا 100-دەن استام جوبانى قامتيدى, دەيدى بايان قوڭىرباەۆ. بۇگىندە الماتى قالاسى اكىمدىگى مەملەكەتتىك قىزمەتتەر تۇرلەرىنىڭ 90%-ىن ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرىپ ۇلگىرىپتى.
«Smart Almaty» تۇجىرىمداماسىنا سايكەس, قالانى دامىتۋعا ارنالعان بىرقاتار جۇمىستار جاسالعان جانە بۇل پروتسەسس جالعاسىپ جاتىر. الماتى پاركينگ, جول قوزعالىسىنىڭ قاۋىپسىزدىگى باعدارلامالارى جۇزەگە اسىرىلعان. ودان بولەك, قالانىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن كۇندەلىكتى باقىلاپ, اناليز جاسايتىن «سيتۋاتسيالىق ورتالىق», «تۇرعىندارعا ارنالعان قولجەتىمدى قىزمەت» اتتى ەلەكتروندى پاتەر يەلەرى كووپەراتيۆى, «جايلى قالا», «اشىق دەرەكتەر» سىندى جوبالار ىسكە قوسىلدى. «دامۋمەد», «InfoLab», «ەمدەۋگە جاتقىزۋ بيۋروسى» پورتالى سىندى اقپاراتتىق جۇيەلەرى, IT قوعامداستىقپەن ۋاقتىلى اقپاراتتاندىرۋ جانە ءوزارا بەلسەندى ءىس-قيمىل جاساۋ ءۇشىن digital-almaty.kz. پورتالى ازىرلەندى. تسيفرلاندىرۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ حابارلاۋىنشا, digital-almaty.kz پلاتفورماسىندا ازىرلەۋشىلەر قالانى تسيفرلاندىرۋعا قاتىستى يدەيالارىن ۇسىنا الادى.
– ەگەر سىزدە قىزىقتى قوسىمشا نەمەسە جاڭا اقپاراتتىق جۇيەنى قۇرۋ يدەيالارى بولسا, ونى پورتالعا ورنالاستىرا الاسىز. ۇسىنىستارىڭىز قىزىقتى بولسا, ءبىز جۇزەگە اسىرۋعا كومەكتەسەمىز. IT مامانداردى, كرەاتيۆتى تسيفرلىق ۇيىمداستىرۋشىلاردى ءوز يدەيالارىن ورنالاستىرۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ پورتالدى پايدالانۋعا شاقىرامىز, – دەپ اتاپ ءوتتى ب.قوڭىرباەۆ.
سونداي-اق ول جيىن بارىسىندا الماتىنىڭ اۆتوماتتاندىرۋ دەڭگەيى انىقتالعانىن, بۇل باعىتتا كورسەتكىش ءار ءتۇرلى ەكەنىن ايتىپ ءوتتى. الماتى قالاسى اكىمدىگى بويىنشا تسيفرلاندىرۋدىڭ ورتاشا دەڭگەيى 33,67%-دى قۇرايدى. تسيفرلاندىرۋدىڭ ەڭ جوعارى دەڭگەيى قارجىلىق باسقارۋ (71,5%), ينۆەستيتسيالار (50,6%), ەكولوگيا (48,8%) سياقتى سالالاردا بايقالادى. ال تسيفرلاندىرۋدىڭ ەڭ تومەن دەڭگەيى تابيعي رەسۋرستاردى باسقارۋ (9,9%) جانە ەنەرگەتيكا (1,4%) سياقتى باعىتتاردا.
سونداي-اق تەندەر, ساتىپ الۋ, ساتۋ جۇيەسىندە بلوكچەين تەحنولوگياسىن قولدانۋ تاجىريبەگە ەنگىزىلگەن. باسقارما باسشىسى ايتىپ وتكەندەي, بلوكچەين تەحنولوگياسى قازىر قارجى سەكتورىندا, فارماتسەۆتيكادا, تاۋارلاردى تاسىمالداۋدا كوبىرەك قولدانىلادى ەكەن.
رەسمي ستاتيستيكا الەم حالقىنىڭ 7,6 ملرد-قا جەتكەنىن, سونىڭ 55 پايىزى قالالاردا تۇراتىنىن ايتادى. ال بۇۇ-نىڭ بولجامى 2050 جىلى جەر بەتىندەگى قالا حالقىنىڭ ۇلەسى 68 پايىزعا دەيىن كوتەرىلەتىنىن ايتىپ وتىر. ەكونوميستەر بولسا, قالالاردا الەمدىك ەكونوميكانىڭ 70 پايىزى شوعىرلانعانىن, كورسەتكىش نەعۇرلىم ارتاتىن بولسا, ءىرى سالالاردى باسقارۋ سوعۇرلىم قيىنداي تۇسەتىنى تۋرالى ماسەلە كوتەرۋدە. ال «اقىلدى قالالار» پايدالى رەسۋرستاردىڭ جاڭا كوزدەرىن اشۋدى وڭايلانىپ, IT سەكتورىنىڭ دامۋىنا باعا جەتپەس تابىس اكەلەدى.
ب.قوڭىرباەۆتىڭ كەشەگى جيىندا ايتقان ءسوزىن ارى قاراي تاراتساق, «اقىلدى» قالا دامىعان تەحنولوگيالىق ينفراقۇرىلىمى بار مۋنيتسيپالدى فورماتسيا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ادام ءومىرى اقىلدى شەشىمدەردىڭ ارقاسىندا جاڭا ساپاعا يە بولادى.
بيىلدان باستاپ الماتى مەديتسينا ورتالىقتارىندا جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسىن قولدانۋ تاجىريبەگە ەنە باستاعانى وسى جيىن باراسىندا بەلگىلى بولدى. جاز ماۋسىمىندا iMedHub كومپانياسىمەن بىرلەسىپ شاھارداعى سەرۆەرلەردە جاساندى ينتەللەكت الگوريتمدەرى نەگىزىندە كوۆيد-19 ۆيرۋسىن انىقتاۋ ەلەمەنتتەرى بار PACS جۇيەسى ىسكە قوسىلدى.
– تسيفرلى تەحنولوگيا قۇرىلىس, يننوۆاتسيالىق جوبالارمەن دە ينتەگراتسيالانا باستادى, مەديتسينالىق ۇيىمدار اقپاراتتىق جۇيەلەرمەن 100% قامتىلىپ, ينتەرنەت جەلىسىنە 100% قوسىلدى. 1 749 577 تۇرعىننىڭ ەلەكتروندىق دەنساۋلىق تولقۇجاتى تولتىرىلدى. مەكتەپتەر ينتەرنەتپەن 100% قامتىلىپ, اقپاراتتىق جۇيەلەرمەن جانە گادجەتتەرمەن تولىقتاي جابدىقتالدى. كوشەلەرگە قويىلعان 115 مىڭنان استام كامەرا قوعامدىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋگە كومكەكتەسەدى, – دەدى باسقارما باسشىسى.
جالپى, تسيفرلى قىزمەتتەردى پايدالانۋ ادەتى قالىپتاسقان قالالاردا ازاماتتار ءوز ۋاقىتىن ءتيىمدى پايدالانۋدى ۇيرەنەدى, جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتىپ, «اقىلدى قالانىڭ» اقىلدى تۇرعىنىنا اينالادى. مەگاپوليستەر دەڭگەيىندە تسيفرلىق شەشىمدەردى ەنگىزۋ ءۇشىن ستراتەگيالىق كوزقاراس پەن جۇيەلىلىك قاجەت. الايدا پروتسەستىڭ ءساتتى وتۋىنە اكىمدەردەن, ساراپشىلاردان جانە ءىت-ازىرلەۋشىلەردەن باستاپ قالا تۇرعىندارىنا دەيىن قىزىعۋشىلىق تانىتقاندا عانا ءىس العا جۇرەدى.
الماتى
