«تاريحتى تۇلعالار جاسايدى» دەيتىن ءتامسىل – بۇلجىماس اقيقات. الەم وركەنيەتىنىڭ ارعى-بەرگى تاريحىنداعى ۇلكەندى-كىشىلى مەملەكەتتەردىڭ, قاۋىمداستىقتاردىڭ, ۇلت پەن ۇلىستاردىڭ شەجىرەسىنە, تابيعاتى مەن دامۋ ۇدەرىسىنە زەر سالار بولساق, ولاردىڭ دۇنيەگە كەلۋى مەن ءوسىپ-وركەندەۋىنىڭ, دامۋىنىڭ باستاۋىندا ءاردايىم ساياسي قايراتكەر, رۋحاني كوسەم, دانىشپان تۇلعالار تۇرعانىن كورەمىز.
قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ ەسىمى دە ۇلتىمىزدىڭ وتكەن تاريحىمەن, بۇگىنى جانە بولاشاعىمەن اجىراماستاي, بىتە قايناسىپ جاتىر.
قازاقستان وتىز جىلدىق تاۋەلسىزدىگى تاريحىندا ءجۇز جىلدىقتارعا تاتيتىن الماعايىپ دامۋ جولىنان, وراسان قيىندىقتار مەن تاۋەكەلدەردەن ءوتتى. ال كەڭەستىك جۇيە كۇيرەپ, ەكونوميكا تولىقتاي تۇرالاپ, قوعام مەن ادامداردىڭ وي-ساناسى توقىراپ جاتقان تۇستا, مۇنداي سىناقتاردى ەڭسەرۋ ەلباسى ءۇشىن دە, ەلىمىز ءۇشىن دە وڭايعا سوقپاعانىن ەندى عانا بايىپتاپ, ءتۇسىنىپ جاتىرمىز.
قازاقستان وسى ءبىر الاپات سىناقتان سۇرىنبەي, ابىرويمەن ءوتتى دەۋگە تولىق نەگىز بار. ءبىز وتىز جىلدىڭ ىشىندە ىرگەسى مىعىم, بولاشاعى جارقىن, تولەرانتتى, ومىرشەڭ قاعيداتتاردى ۇستانعان مەملەكەتتىك دامۋ مودەلىن جاساۋعا قول جەتكىزدىك. ەلباسىنىڭ ەلدىڭ دامۋىنا, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ جاقسارۋى مەن بولاشاققا قاتىستى ۇستانىمدارى مەن كوزقاراستارى مەملەكەتتىڭ وزىندىك, ۇزاق مەرزىمدى وركەندەۋىنىڭ العىشارتتارىن جاساپ, ىرگەسىن بەكىتىپ بەردى.
بۇگىنگى تاڭدا تۇڭعىش پرەزيدەنت باستاماشى بولعان ساياسي, ەكونوميكالىق, رۋحاني جاڭعىرۋ ۇدەرىسى جاڭا كوكجيەكتەر مەن كەڭىستىكتەرگە جول اشىپ وتىر. بۇعان مىسال رەتىندە ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن جاسالعان «رۋحاني جاڭعىرۋ» ۇلتتىق باعدارلاماسىن كەلتىرسەك تە جەتكىلىكتى.
ساياسي, ەكونوميكالىق مودەرنيزاتسيالاردىڭ تابيعي, زاڭدى جالعاسىنا اينالعان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى قازاقستاننىڭ مادەني, رۋحاني الەمىندە زور سەرپىلىس تۋعىزدى.
«رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى – ءححى عاسىرداعى سوڭى سىناقتار مەن نار تاۋەكەلدەرگە, توسىن وزگەرىستەرگە جاتسىنباي, شۇعىل بەيىمدەلەتىن, كەرىسىنشە سىناق-تاۋەكەلدەردى ءوز پايداسى مەن جەڭىسىنە اينالدىرا بىلەتىن ۇلتتىڭ تەمىرقازىعى بولۋى شارت.
بۇل باعدارلاما – ۇلتتىڭ بويىنداعى بىرەگەيلىكتى, باسەكەگە قابىلەتتى ساقتاپ, جەتىلدىرە وتىرىپ, ءبىلىم مەن وي-سانانىڭ اشىقتىعى, پراگماتيزم ارقىلى تسيفرلى-تەحنولوگيالىق ءداۋىردىڭ تالاپتارىنا ءىس جۇزىندە بەرىلەتىن جاۋاپ. باعدارلامانىڭ ارقاسىندا قازاق رۋحانياتى – تاريحى مەن ادەبيەتى, مادەنيەتى مەن ونەرى الەمدىك دەڭگەيدە تانىلىپ, ناسيحاتتالۋدىڭ وراسان مۇمكىندىگىنە يە بولدى.
ۇلتىمىز ءۇشىن قاسيەتتى سانالاتىن نىسانداردىڭ, كيەلى جەرلەردىڭ تولىق ءتىزىمى جاسالدى. تاريحي, ارحەولوگيالىق مۇرالارىمىزدى ءوزىمىز عانا ەمەس, بەدەلدى شەتەلدىك عالىمداردىڭ زەرتتەپ-زەردەلەۋىنە تولىق جاعداي جاسالعان. تۋريزم, ولكەتانۋ سالالارىنىڭ جاڭا تىنىسى اشىلدى.
ەلباسى قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ ءححى عاسىرداعى قازاقستاننىڭ, قازاق ۇلتىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ بىردەن ءبىر كەپىلى ەكەندىگىنە باسا نازار اۋداردى. ياعني «جاڭا جاعدايدا جاڭعىرۋعا دەگەن ىشكى ۇمتىلىس – ءبىزدىڭ دامۋىمىزدىڭ ەڭ باستى قاعيداسى. ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن وزگەرە ءبىلۋ كەرەك. وعان كونبەگەندەر تاريحتىڭ شاڭىنا كومىلىپ قالا بەرەدى».
ۋاقىت ءبىر ورنىندا تۇرمايدى. ايتىپ كەلمەيتىن اپاتتار دا ءبىزدىڭ كۇندەلىكتى, ۇيرەنشىكتى ءومىرىمىزدى استاڭ-كەستەڭ ەتكەنىن كورىپ وتىرمىز. COVID-19 پاندەمياسى, ءتىپتى الەمدەگى گەوساياسي, گەوەكونوميكالىق احۋالدىڭ استىن ۇستىنە شىعاردى دەسە دە بولعانداي. ول عانا ەمەس, ادامداردىڭ ومىرگە, قورشاعان ورتاعا, دەنساۋلىعىنا دەگەن كوزقاراسى وقىس وزگەردى, قالىپتى داعدىلار مەن قۇندىلىقتار قايتا سۇزگىدەن وتكىزىلىپ جاتىر. وسى الماعايىپ ۋاقىتتا ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىندا قوزعالعان اۋقىمدى پروبلەمالاردىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەندىگىنە تاعى ءبىر كوز جەتكىزىپ وتىرمىز.
ن.نازارباەۆ ۇسىنعان باسەكەگە قابىلەتتىلىك, پراگماتيزم, ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى ساقتاۋ, ءبىلىمنىڭ سالتانات قۇرۋى مەن سانانىڭ اشىقتىعى يدەيالارى ءبىزدىڭ پاندەميا كەزىندە دە, پاندەميادان كەيىن دە يگەرۋگە, مەڭگەرۋگە ءتيىس قۇندىلىقتار ەكەنىن ءومىردىڭ ءوزى مويىنداتىپ وتىر.
باسەكەگە قابىلەتتىلىك – قازىرگى جاھاندىق دامۋدىڭ باستى شارتى. زاماننىڭ كوشىنەن قالماس ءۇشىن قاي سالادا دا دەڭگەيى بيىك جۇرت, تالعامى بيىك ۇلت بولۋى كەرەك. الدىمەن ۇلتتىڭ ينتەللەكتۋالدىق, بىلىك پەن كاسىبي دەڭگەيىن كوتەرۋدى ماقسات قىلۋ قاجەت. سەبەبى سانا-سەزىمدى وزگەرتپەي ۇلتتىڭ ساپاسى كوتەرىلمەيدى.
پراگماتيزم اينالاعا سالقىن اقىلمەن, تازا جۇرەكپەن قاراۋدان باستاۋ الادى. وسى قاسيەت پاندەميا كەزىندە اينا-قاتەسىز كورىندى. حالقىمىزدىڭ قانىنا سىڭگەن ىزگى قاسيەتتەر – قيىن كەزدەگى ءبىر-بىرىنە دەگەن قامقورلىعىنان كورىنىس تاۋىپ جاتتى.
پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆ ايتقانداي, قولدا باردىڭ قادىرىن ءبىلۋ, ىسىراپشىلدىققا, داڭعازالىققا سالىنباۋ, ۇنەمگە ۇيرەنۋ ماسەلەسىنە باسقاشا قاراي باستادىق. ەڭ باستىسى – دەنساۋلىقتىڭ قادىرىن ۇقتىق. دەنساۋلىقتىڭ كۇتىمىنە دە پراگماتيكالىق ويلاۋ قاجەت ەكەندىگىن تۇسىندىك. ارينە, ءبىز بۇل ىندەتتى دە ەڭسەرەمىز. ەڭ باستىسى, ءبىز دامۋدىڭ ەلباسى قالىپتاعان جولىنان تايماي, ساياسي, ەكونوميكالىق, رۋحاني مودەرنيزاتسيانى تابىستى ىسكە اسىرعان جاعدايدا عانا ەلىمىزدىڭ شىنايى جاڭارۋى مەن جاڭعىرۋىنا قول جەتكىزەمىز.
«تۇڭعىش پرەزيدەنت ەسىمى قازاقستاننىڭ وتكەن تاريحىمەن, بۇگىنى جانە بولاشاعىمەن اجىراماستاي بىتە قايناسىپ جاتىر» دەگەندە ءبىز وسى اقيقاتتى نەگىزگە الدىق.
ايدا بالاەۆا,
اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى
