ەۋروپانىڭ «پرەزيدەنت نازارباەۆ» قىزعالداعى مەن جاپون ەلىنىڭ حريزانتەما سىندى قوس ساباق گۇلدەرى قازاق پەرزەنتى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا دەگەن تۇتاس دۇنيەنىڭ قۇرمەتى مەن سىيى بولعاندىعىن قازاق ەلىنىڭ بۇگىنگى دە, كەلەر ۇرپاعىنىڭ دا بىلگەنى ابزال.
ايتا كەتەتىن ءبىر جايت, كەيىن «پرەزيدەنت نازارباەۆ» حريزانتەماسى «مارتەبەلى» اتاعىنا يە بولدى. «پرەزيدەنت نازارباەۆ» حريزانتەماسى سارى تۇينەكتى گۇل ەكەن. ال سارى حريزانتەما جاپونيانىڭ سيمۆولى بولىپ سانالادى جانە يمپەراتور تاعى مەن وسى ەل ازاماتتارىنىڭ ۇلتتىق پاسپورتتارىن اشەكەيلەيتىن مەملەكەتتىك گەربىن بىلدىرەدى جانە دە حريزانتەما گ ۇلىنە بۇعان دەيىن بىردە-ءبىر مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەسىمى بەرىلمەگەندىگىن ەسكەرگەن ابزال.
بۇل قوس ساباق گۇل –تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ الەمدىك ابىرويى بولىپ جەر بەتىندە ماڭگى قۇلپىرىپ, جايناپ تۇرارى دا ءسوزسىز. ءبىز وسى ءبىر ويىمىزدى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سايلانعان پرەزيدەنتى قىزمەتىنە رەسمي كىرىسۋ راسىمىندە (12 ماۋسىم 2019 جىل) سويلەگەن سوزىندەگى «نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ بۇكىل الەم مويىنداعان دامۋ مودەلىن جاسادى. قازاقستاننىڭ كوك تۋىن دۇنيە ءجۇزىنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە جەلبىرەتتى. ەلباسى – قازاق مەملەكەتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ۇلى تۇلعا. ول جاھاندىق دەڭگەيدەگى مەملەكەت قايراتكەرى. الەم تاريحىنا ءدال وسىلاي جازىلدى. ەلباسىنىڭ حالقىمىز ءۇشىن جانە الەم قاۋىمداستىعى ءۇشىن سىڭىرگەن وراسان زور ەڭبەگىن ارقاشان قۇرمەتتەۋ – بارىمىزگە ورتاق پارىز», دەگەن پىكىرىمەن ساباقتاستىرۋدى ءجون سانادىق.
جانە دە بيىلعى 2020 جىلدىڭ 29 تامىزىندا وتكەن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ 75 جىلدىعىنا ارنالعان سەسسياسىندا يادرولىق سىناقتارعا جاپپاي تىيىم سالۋ شارتى ۇيىمىنىڭ اتقارۋشى حاتشىسى لاسسينا زەربو قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋسىز الەم قۇرۋداعى جاھاندىق كۇش-جىگەرگە جەتەكشىلىك كەزىندەگى ەرەكشە تاريحي ۇلەسىن ەسكەرە وتىرىپ, نۇرسۇلتان نازارباەۆقا جاڭا مارتەبە بەرۋ تۋرالى باستاما كوتەرگەندىگىن العا تارتا سويلەۋدى ءجون سانادىق.
الەمدىك مارتەبەلى ۇيىمنىڭ وكىلى قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 1991 جىلى 29 تامىزدا الەمنىڭ ەڭ ءىرى يادرولىق پوليگوندارىنىڭ ءبىرى – سەمەي يادرولىق پوليگونىن جابۋ تۋرالى شەشىمى ادامزات تاريحىنداعى بۇرىن-سوڭدى بولماعان يادرولىق سىناقتارعا العاشقى زاڭدى تىيىم رەتىندە عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە حالىقارالىق كۇندى بەلگىلەۋ ءۇشىن ماڭىزدى نەگىز بولعاندىعىن دا اتاپ كورسەتەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ Telegram كانالىنىڭ حابارى جاريالاعان يادرولىق سىناقتارعا جاپپاي تىيىم سالۋ شارتى ۇيىمىنىڭ اتقارۋشى حاتشىسى لاسسينا زەربونىڭ بۇل مالىمدەسى ابدەن ورىندى.
قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ الەمدى قارۋسىزداندىرۋ مەن يادرولىق قارۋسىز دۇنيە قۇرۋدىڭ جاڭا كەزەڭىن باستاعان نەمەسە قازاقستان 1991 جىلى ءوز تاۋەلسىزدىگىنە يە بولعان تۇستا, ءبىزدىڭ ەلىمىز قۋاتى جونىنەن الەمدەگى ءتورتىنشى يادرولىق ارسەنالدى يەلەنىپ وتىرعان ەدى. ەلباسىنىڭ وسى جويقىن قارۋدان ءوز ەركىمەن باس تارتۋى تۋرالى شەشىم قابىلداپ, تۇمسىعىندا الاپات اتوم زاريادى بار سول قارۋلاردى اسا قاتاڭ قاۋىپسىزدىك جاعدايىندا رەسەيگە وتكىزۋى ەڭ اۋەلى قازاق ەلىنىڭ باياندى بولاشاعىن ويلاعاندىعى ەدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇزاق جىلعى قىرعي-قاباق سوعىس دۇنيەسىنە جاڭا دەم بەرگەندىگى, سول دۇنيەنىڭ ءۇمىتى مەن سەنىمىن وياتقاندىعى كەشەگى كەڭەس وداعىن ۋىسىندا ۇستاپ تۇرعان ءستاليننىڭ 1947 جىلدىڭ تامىزىندا قول قويعان قاۋلىسىمەن قازاق جەرىندە قۇرىلعان قاسىرەتتى سەمەي يادرولىق پوليگونىن 1991 جىلدىڭ 29 تامىزىندا كەڭەس وداعىنىڭ تۇسىندا ءوزىنىڭ جارلىعىمەن جاپقان كەزىنەن باستاۋ الار ەدى. وسى ورايدا ايتا كەتەتىن ءبىر جايت سول, 1949 جىلدىڭ 29 تامىزىندا كەڭەس وداعى سەمەي يادرولىق پوليگونىندا ءبىرىنشى اتوم بومباسىنىڭ سىناعىن وتكىزگەندىگى ادامزات تاريحىندا قىرعي-قاباق سوعىستىڭ باستالۋىمەن ەستە قالعان بولاتىن.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «تاريحي تۇلعا تاعىلىمى» («Egemen Qazaqstan» گازەتى, 2 شىلدە, 2020 جىل) اتتى ماقالاسىندا: «ەلباسىنىڭ ساياسي ەرىك-جىگەرى ارقىلى قازاق ۇلتى الەمدە يادرولىق سىناقتان قاتتى زارداپ شەككەن حالىق رەتىندە جويقىن قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى باستاما كوتەردى.تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ توقتامىن حالىقارالىق قاۋىمداستىق تا وڭ قابىلدادى», دەي كەلىپ, قازاقستاننىڭ جانە ونىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ باس-تاماسىن قۋاتتاعان بىرقاتار مەملەكەت تە يادرولىق پوليگوندارىن جاۋىپ, قولداۋ كورسەتىپ كەلە جاتقاندىقتارىن ايتادى, ناقتىلى مىسالدار كەلتىرەدى. ماسەلەن, سەمەي پوليگونى جابىلعاننان كەيىن رەسەيدىڭ جاڭا جەردەگى, اقش اۋماعىنداعى نەۆادا, فرانتسۋزداردىڭ تىنىق مۇحيتتاعى جانە قىتايدىڭ لوبنور يادرولىق سىناق الاڭدارى جۇمىسىن توقتاتتى.
قىرىق جىل بويى قىرعىن سالعان يادرولىق سىناقتىڭ اۋىر زاردابىن, ءسوز جوق, ەڭ اۋەلى قازاق دالاسى مەن قازاق بالاسى تارتقان ەدى. ەلباسى سول ءوز دالاسى مەن ءوز حالقىن اۋىر قاسىرەتتەن ءبىرجولاتا قۇتقارۋ ءۇشىن 1991 جىلدىڭ 26 جەلتوقسانىندا قازاقستان مەن اقش كەڭ اۋقىمدى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس ورناتىپ, قازاقستانداعى يادرولىق ارسەنالدىڭ تاعدىرىنا قاتىستى ماسەلە ەكى ەل باسشىلارى ءۇشىن الدىڭعى قاتارلى ماڭىزعا يە بولدى.
1991 جىلدىڭ 30 جەلتوقسانىنان باستاپ كەڭەس وداعى ءوزىنىڭ ءومىر ءسۇرۋىن توقتاتقان تۇستا, قازاقستان 370 يادرولىق وقتۇمسىقتى «ح-55» قاناتتى زىمىراندارمەن جاراقتاندىرىلعان 40-قا تارتا «تۋ-95» اۋىر بومبالاۋشى ەسكادرونى بار, سونداي-اق 104 «مبر رس-20» (ناتو جۇيەلەۋىندە SS-18 «ساتانا») كونتينەنتارالىق بالليستيكالىق زىمىراندارى ءۇشىن ارقايسىسىنىڭ تروتيلدىك بالاماسىنىڭ قۋاتى 1040 يادرولىق وقتۇمسىقتى قۇرايتىن يادرولىق ارسەنالعا يە بولىپ قالعان الەمدەگى ءتورتىنشى مەملەكەتتىڭ ءبىرى بولاتىن-دى.
قازاق ەلىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ باستاعان ءبىزدىڭ تاريحي جولىمىزدىڭ ەڭ ءبىر ەستە قالار تۇسى تاعى دا مىنا ءبىر جاي بولسا كەرەك-ءتى. 1992 جىلدىڭ 23 مامىرىندا قازاقستان كەڭەستىك سوتسياليستىك رەسپۋبليكالار وداعى مەن امەريكا قۇراما شتاتتارى اراسىنداعى ستراتەگيالىق شابۋىلداۋشى قارۋلارعا شەكتەۋ قويۋ جانە قىسقارتۋ جونىندەگى ليسسابون حاتتاماسىنا قول قويىپ, يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ مىندەتتەمەسىن بەكىتتى جانە يادرولىق قارۋعا يە بولۋدان ءوز ەركىمەن باس تارتقاندىعى دا الەمدىك تاريح بەتتەرىندە قاتتاۋلى تۇر. ءسويتىپ, نۇرسۇلتان نازارباەۆ الەمدىك تاريحتاعى ادامزات بالاسىنىڭ يادرولىق قارۋسىز دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭىن باستاپ بەرگەن ساياسي دارا تۇلعا بولا ءبىلدى.
تاۋەلسىزدىك تاريحىنىڭ ابىرويلى ءبىر بەتى مىنانى ايتادى: قازاقستان پارلامەنتى الەمدىك تاريحقا «سنۆ-1» دەپ ەنگەن كەلىسىمدى 1992 جىلدىڭ 2 شىلدەسىندە ءبىر راتيفيكاتسيالاپ الدى دا, 1993 جىلدىڭ 14 قاڭتارىندا ەلىمىز حيميالىق قارۋدى قولدانۋ, جيناۋ, ءوندىرۋ, جاساپ شىعارۋعا تىيىم سالۋ جانە ونى جويۋ تۋرالى كونۆەنتسياعا دا قول قويعان بولاتىن. يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جونىندەگى شارتتى قازاقستان پارلامەنتى 1993 جىلدىڭ 13 جەلتوقسانىندا راتيفيكاتسيالاسا, ءدال سول كۇنى الماتىدا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن اقش-تىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى البەرت گور قازاقستاندا يادرولىق قاۋىپتەردى بىرلەسە قىسقارتۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا جول اشاتىن نەگىزدەمەلىك كەلىسىمگە قول قويعان ەدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ 1994 جىلدىڭ 14 اقپانىندا يادرولىق قارۋى جوق مەملەكەت رەتىندە, يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جونىندەگى شارتقا قازاقستاننىڭ دا قوسىلاتىندىعى جايىنداعى راتيفيكاتسيالىق قۇجاتتاردى ۆاشينگتوندا اقش-تىڭ سول كەزدەگى پرەزيدەنتى ب.كلينتونعا تابىس ەتتى دە, سول 1994 جىلدان بەرى ءبىزدىڭ تاۋەلسىز ەلىمىز يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ تۋرالى جانە يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ سالاسىندا الەمدەگى كوشباسشى مەملەكەت بولىپ كەلەدى.
سول تۇستا, ياعني 1994 جىلى قازاقستانداعى يادرولىق وقتۇمسىقتار سانى 1400-گە جەتىپ قالعان. وسى ارادا قازاق ەلىندەگى تاجال قارۋىنىڭ فرانتسيا, ۇلىبريتانيا جانە قىتاي سىندى الەمنىڭ ءۇش بىردەي قۋاتتى مەملەكەتىن قوسا العانداعىدان دا كوپ بولعاندىعىن ايتا كەتۋ كەرەك.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى 1994 جىلدىڭ اقپانىندا اتوم ەنەرگياسى جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىكتىڭ مۇشەسى بولىپ كىردى. 1996 جىلدىڭ 21 ساۋىرىندە رەسپۋبليكا اۋماعىنان 1216 دانا يادرولىق قارۋ-جاراقتى الىپ كەتۋ ۇدەرىسى اياقتالدى دا, سول 1996 جىلدىڭ 30 مامىرىندا سەمەي پوليگونىنا ورناتىلعان سوڭعى يادرولىق سىناق زاريادى جويىلدى. ءسويتىپ, يادرولىق سىناقتاردان جاپا شەككەن قازاق جەرى تاجالدى قارۋدان ءبىرجولاتا بوساتىلىپ, حالقىمىزدىڭ كوز جاسىن قۇرعاتۋ باستالدى.
1999 جىلدىڭ 5 تامىزىندا قازاقستان جەنەۆادا قارۋسىزدانۋ جونىندەگى كونفەرەنتسيانىڭ تولىققاندى مۇشەسى بولىپ قابىلداندى. بۇل الەم بويىنشا قازاقستاننىڭ ايماقتىق جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا قوسقان زور ۇلەسىن, ىزگى قادامىن, ساۋاپتى ءىسىن مويىنداۋ ەدى.
اعارىپ اتار ءاربىر ارايلى تاڭمەن, قىزارىپ باتار ءاربىر شىرايلى كۇنمەن جاڭارىپ تۇرار سول كەڭ دۇنيەنىڭ تىرشىلىك تاعدىرىن كۇن سايىن قاۋىپ پەن قاتەرگە ۇرىندىرا بەرەر ادامزاتتىڭ تارتىپ كەلە جاتقان قاسىرەتى از با ەدى؟! مىنە, قازىر دە سول...
ءتىپتى ادامزات بالاسى ءوز دامۋىنىڭ ەڭ ءبىر جاۋاپتى دا قاۋىپتى كەزەڭىن باستان كەشىرىپ وتىرعان سىڭايلى. كۇنى كەشە عانا زور ءۇمىت ارتىپ, قايىرىن سۇراپ قارسى العان ءححى عاسىرىمىز دا ادامزاتتىڭ تاعدىرى مەن تىرشىلىگىن سىناققا سالۋىن, ءتىپتى, قاجەت دەسەڭىز, سول سىناقتىڭ ەڭ اۋىر تەزىنە سالىپ باعۋىن دا قويار ەمەس. كۇنى كەشە باستالعانداي بولىپ وتىرعان سول ءححى عاسىردىڭ تولىق ەمەس جيىرما جىلى مىنا مازاسىز دۇنيەنىڭ مىسىن باسار, ءتىپتى ويعا كەلمەگەن, ءتىپتى ويلاپ تا, بولجاي دا الماعان سان الۋان وقيعالارىمەن وقشاۋلانىپ بارا جاتىر. سول سان الۋان وقيعالاردىڭ ەڭ قاۋىپتىسى دە, ەڭ اۋىرى دا قارۋلى قاقتىعىستاردىڭ ءۇي ىرگەسىنە جاقىنداي ءتۇسۋى دە ادامزات بالاسىنىڭ ءالى دە بولسا تالاي ءبىر قانسىراپ قالعان نەبىر سوعىستار مەن الاپات قىرعىنداردان ساباق الا الماي كەلە جاتقاندىعىن اڭداتقانداي بولاتىن.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ پرەزيدەنتتىك قىزمەتى كەزىندە وسىنى ويلادى. بۇگىنگى كۇنى الەمدى بىرتىندەپ جايلاپ بارا جاتقان قارۋلى قاقتىعىستار مەن ءتۇرلى داعدارىستاردان الىپ شىعۋعا شىنايى ادال كوڭىلىمەن الاڭداپ, ادامزاتتىڭ جالپى مۇددەسى ءۇشىن قۇر عانا الاڭداپ قويماي, سول ادامزاتتىڭ دا, مەملەكەتتەردىڭ دە ءبىر-بىرىمەن سەنىمدى تۇردە ءوز دامۋىنىڭ ىلگەرى جىلجۋىنا ناقتىلى ۇلەس قوسا بىلگەن دە قازاق پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بولعاندىعىن الەم تاريحى ەشقاشان جوققا شىعارا الماسى انىق.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ الەمدى قارۋسىزداندىرۋ مەن يادرولىق قارۋسىز دۇنيە قۇرۋدىڭ جاڭا كەزەڭىن باستاعان الەمدەگى تۇڭعىش ساياساتكەر بولۋمەن قاتار قىرعي-قاباق سوعىستىڭ اۋىر زاردابىنان تۇنشىعا باستاعان دۇنيەگە جاڭا دەم بەردى. ەرتەڭىنە ەلەڭدەپ, بولار كۇنىنە الاڭداپ وتىرعان دۇنيەنىڭ ءۇمىتىن وياتتى. ءبىر-بىرىمەن جاۋلاسىپ جاتقان دۇنيەنى جاراستىرۋعا بولار سەنىمىن وياتتى.
ادامزات مۇددەسى ءۇشىن قارۋسىزداندىرۋ مەن يادرولىق قارۋسىز الەم قۇرۋدىڭ وسى ءبىر اسا قاجەتتى تاريحي شارانىڭ باستاماشىسى جانە ونى باتىلدىقپەن جۇزەگە اسىرۋشىسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بولاتىن. مىنە, قازىر دە ەندىگى الەم يادرولىق قارۋ-جاراقتى تاراتپاۋدىڭ جانە قاۋىپسىزدىكتى سەيىلتۋدىڭ جاڭا ءبىر كەزەڭىندە تۇر. بۇل جايىندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ ءوز كەزىندە, ياعني 2014 جىلى گااگادا وتكەن جاھاندىق قاۋىپسىزدىك ءىىى ءسامميتى قارساڭىندا جاريالانىپ, Euractiv جانە Washington Times سىندى الەمنىڭ جەتەكشى ينتەراكتيۆتى ساياسي الاڭدارىندا ورنالاستىرىلعان ماقالاسىندا: ء«بىز, يادرولىق سىناقتاردان كوپ زارداپ شەككەن ەل رەتىندە, دۇنيە ءجۇزى يادرولىق اپات قاتەرىنەن بارىنشا قورعالۋى ءۇشىن ءوزىمىزدىڭ ايتارلىقتاي ۇلەسىمىزدى قوستىق. قىرعي-قاباق سوعىس تەكەتىرەس كەزەڭى كەلمەسكە كەتكەنىمەن, بۇگىندە الاڭداۋشىلىقتىڭ وزگە دە سەبەپتەرى پايدا بولىپ وتىر. يادرولىق قارۋدىڭ ەكسترەميستەردىڭ قولىنا ءتۇسۋ ىقتيمالدىعى دا جوق ەمەس. بۇكىل الەم ءۇشىن تەررورلىق توپتاردان شىعاتىن قاتەر ارتا ءتۇستى. ولاردىڭ سانى عانا ەمەس, قاتىگەزدىكتەرى مەن ادام ومىرىنە ءجۇردىم-باردىم قاراۋ دەڭگەيى دە ءوسىپ وتىر», دەپ تىنشىماي وتىرعان مىنا دۇنيەنىڭ الاڭ جايىن تاعى دا الەم نازارىنا جەتكىزە بىلگەن-ءدى.
ەندىگى الەمدە يادرولىق لاڭكەستىك باستالىپ كەتپەس پە ەكەن؟ ەلباسى وسىنى ويلاعان بولاتىن. ەلباسى وسىنى ويلادى دا, حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك ءۇشىن ءوز جاۋاپكەرشىلىگىن تەرەڭىنەن سەزىنە ءتۇسىپ, دۇنيە جۇزىنەن الپىس شاقتى مەملەكەت باسشىلارى قاتىسقان گااگاداعى جاھاندىق قاۋىپسىزدىك ءىىى سامميتىندە ەڭ اۋەلى اينالىمدا جۇرگەن يادرولىق ماتەريالداردىڭ سانىن ودان ءارى قىسقارتۋعا جانە ولاردى شاشاۋ شىعارماۋ, ياعني تارالىپ كەتۋىنە جول بەرمەۋ شارالارىن كۇشەيتۋگە, زامانىمىزدىڭ تاعى ءبىر سىن-قاتەرى «يادرولىق كلۋب» ەلدەرى اياسى ازىرگە كەڭەيىپ ەمەس, بۇعان كەرىسىنشە تەجەلىپ وتىرعاندىعىنا دا الەم نازارىن اۋدارا ءبىلدى.
الەمدە اتوم ءداۋىرى باستالعان كەزەڭدەردەن بەرى يادرولىق تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىنا كەدەرگى جاساماي, يادرولىق قارۋ-جاراقتىڭ تارالۋىن قالاي بولدىرماۋ كەرەك دەگەن ماسەلەنىڭ جاۋابىن ادامزات ءالى دە تابا الماي وتىرعاندىعى جانە دە بار.
– قازاقستان اتالعان سالادا تاماشا تاجىريبەگە يە, – دەدى ەلباسى. – سەمەي پوليگونىنان «مۇراعا قالعان» ەلەمەنتتەردىڭ ءبىرى پلۋتوني مەن جوعارى بايىتىلعان ۋران بولسا, ولاردى اتوم بومباسىن جاساۋ ءۇشىن پايدالانۋ قاتەرى دە جوق ەمەس ەدى. قازاقستاننىڭ, رەسەي مەن اقش-تىڭ ساراپشىلارى اتالعان ماتەريالداردى تاۋىپ, زالالسىزداندىرۋ بويىنشا بۇرىن-سوڭدى بولماعان باعدارلامانى جۇزەگە اسىردى. ول ون جىلعا سوزىلدى. ءبىز وسىنداي سەزىمتال سالادا جاھاندىق اۋقىمداعى بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىك سەكىلدى جوعارى ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن, ءتىپتى ۇلتتىق مۇددەمىزدى دە قۇرباندىققا شالدىق!
گااگاداعى سامميتتە ءسوز سويلەگەن نۇرسۇلتان نازارباەۆ يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتۋ ءۇشىن بىرقاتار ناقتى شارا قابىلداۋ ويىن العا تارتتى. ارينە, نازارباەۆتىڭ سول يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتۋ باعىتىنداعى وسى شەشىمدەرىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن مەملەكەتتەر مەن باسشىلاردىڭ ساياسي ەرىك-جىگەرى دە كەرەك بولاتىن. ادامزات مۇددەسى جولىنداعى سول ساياسي دا ادامي ەرىك پەن جىگەردى تاعى دا العاش بولىپ نازارباەۆ تانىتتى.
«تاۋەلسىزدىك العان ساتتەن باستاپ قازاقستان ءوزىنىڭ بىردە-ءبىر قادامىمەن, ءىس-ارەكەتىمەن نەمەسە ءتىپتى بىردە-ءبىر سوزىمەن وڭىرلىك جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىككە نۇقسان كەلتىرمەگەن مەملەكەتتىڭ ونەگەسى بولىپ تابىلادى».
مۇنى كەزىندە ەلباسى ايتتى. مۇنى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوز ەلىمدى «ماڭگىلىك ەل» ەتسەم ەكەن, تۋعان حالقىمدى ەشكىمگە تاۋەلدى ەتپەسەم ەكەن, سول تۋعان حالقىم ەشكىمنىڭ الدىندا جانارىن تومەن سالىپ, ساعى سىنباي تۇرسا ەكەن دەگەن ءوزىنىڭ قاشانعى ادال وي-نيەتىمەن, كەمەل دە كەمەڭگەر ساياساتىمەن, بولاشاقتى بولجاي بىلەر دانالىعىمەن, ەڭ باستىسى, بارشا ادامزاتتىڭ ۇلى مۇراتتارى ءۇشىن جاساپ كەلەدى.
ادامزات سول ءۇشىن دە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا الەم گ ۇلىن سىيلادى. الەمنەن العىس العان ەلباسى دەپ ماقتان ەتەمىز ءاردايىم!
جابال ەرعاليەۆ,
جازۋشى-دراماتۋرگ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى
كوكشەتاۋ
