ويتكەنى اسارعا شاقىرىلعاندار قاۋىم, ۇجىم بولىپ, ادەتتە, قورا-قوپسى, ءۇي سالعاندا قىسقا مەرزىمدە بەلگىلى مولشەردەگى جۇمىستى اتقارۋ ءۇشىن كورشىسىنە نەمەسە سول ەلدى مەكەننىڭ ءبىر وتباسىنا كومەككە كەلەدى. سول سياقتى ارىق قازۋ, ارىقتاردى تازالاۋ, ۇلكەن قۇلاقتاردى بايلاۋ, سۋلاندىرۋ سىندى ۇلكەن, كولەمدى, كوپ كۇشتى تالاپ ەتەتىن جۇمىستار, كوبىنەسە, قاۋىم مۇشەلەرىمەن اسار تۇرىندە, قاۋىم بولىپ اتقارىلاتىن. سونىمەن بىرگە ەگىنشىلىككە قاتىستى جۇمىستار دا اسار سالۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلعان.
اسار سالۋ كەزىندە ونىڭ اۋقىمىنا قاراي سول جۇمىستى ورىنداۋ ءۇشىن بەرىسى اعايىن-تۋىس, ءارىسى اۋىلداستاردى, ءتىپتى بۇكىل رۋلاستارىن كومەككە تارتۋ ءداستۇرى بولعان. ەندەشە اسار شارۋاشىلىق جانە عۇرىپتىق ءىس-ارەكەت سالاسىندا ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە رەتتەۋشىلىك ءرول دە اتقاراتىنى انىق. وسىنداي قوعامدىق جۇمىستاردى ۇيىمداستىرىپ, جۇرگىزۋدىڭ ءوزىنىڭ قالىپتاسقان ءتارتىبى مەن ءتاسىلى دە بار. بۇل جۇمىستاردا جاۋاپكەرشىلىك پەن ساپا بولدى. اسارشىلار جالدامالى جۇمىسشىلاردان گورى جۇمىستى تىڭعىلىقتى اتقارادى. ويتكەنى ولار كورشىلەرى مەن اۋىلداستارىنىڭ الدىندا ۇياتقا قالماس ءۇشىن ءوز جاۋاپكەرشىلىكتەرىن ەرەكشە سەزىنەدى. ونىڭ ۇستىنە ەرتەڭ سونداي كومەككە وزدەرى مۇقتاج بولۋ مۇمكىندىگىن دە ەسكەرەدى.
مىنە, وسى اعايىن-تۋىس, اۋىلداستاردىڭ اراسىنداعى ءداستۇرلى قازاق قوعامىنان باستاۋ الاتىن اسار سالۋ ءىس-شاراسىنان بۇگىنگى كۇنگە جارامدى, بولاشاققا قاجەتتى رۋحاني-مادەني تۇستارىن الۋ ماقساتىندا جانە قازىرگى ۆولونتەرلىك قوزعالىسقا ۇلتتىق مازمۇن مەن ناقىش بەرۋ تۇرعىسىندا, وعان كوڭىل بولگەن ارتىق ەتپەس. تەك ۆولونتەرلىكتى اسارمەن, ال اساردى ۆولونتەرلىكپەن شاتاستىرماعان ابزال. وسى جەردە ءبىر ەسكەرەتىن جايت, ول بۇكىل قازاقستان بويىنشا ونىڭ ورتاق اتاۋىنىڭ جوقتىعى. ماسەلەن, وسىنداي اسار سالۋ ۇجىمدىق ءىس-شارانى قازاقستاننىڭ باتىس وڭىرلەرىندە ۇمە دەپ تە اتايدى. ياعني اساردىڭ باسقا دا اتاۋىنىڭ بولۋى ونى كادىمگى ءبىز بىلەتىن ۆولونتەرلىك سياقتى, سىرتتاي بولسا دا ءبىرتۇتاس ەتىپ كورسەتۋدى قيىنداتادى. ولاي بولسا, ۆولونتەرلىكتى نەمەن سالىستىرامىز: اسار سالۋمەن بە, الدە ۇمەمەن بە؟ الدە بۇرىنعى «اسار» پارتياسىن سول كەزدەرى «ۇمە» پارتياسى دەۋگە بولار ما ەدى؟ ارينە, بولمايدى. سەبەبى سولاي بولعان جاعدايدا حالىقتىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگى بۇل اتاۋلاردىڭ ءمانىن تۇسىنبەي دال بولىپ قينالار ەدى.
سەبەبى تۇپتەپ كەلگەندە, ۆولونتەرلىك جۇمىستىڭ باستى شارتى وتباسى جانە جەكە ءۇي شارۋاشىلىعىمەن بايلانىستى ماسەلەلەرگە جول بەرمەۋ بولسا, ال اساردا ولار, كەرىسىنشە, باسىمدىققا يە. سوندىقتان بولار, وسى الەمدىك ۇردىسكە نەگىزدەلگەن ۇستانىمدارى بار ۆولونتەرلىك بۇگىندەرى قوعام دامۋىنىڭ باستى رەسۋرسىنا اينالىپ, باسقاعا كومەك كورسەتۋ قاجەتتىلىگى قوعامدا جاڭا ازاماتتىق سانا-سەزىمىنىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتىپ وتىر.
ونىڭ ۇستىنە, ۇيىمداسقان ۆولونتەرلىك تۇراقتى تۇردەگى جۇمىستى قاجەت ەتەدى. ۇيىمعا مۇشە بولعان ۆولونتەر سول ۇيىمنىڭ جارعىسى مەن شەشىمدەرىنە باعىنۋى شارت. الايدا شىنايى ۆولونتەرگە ۇيىمعا مۇشە بولعاننان گورى, ۆولونتەر بولعان ماڭىزدىراق. سول سەبەپتى وزدەرىنىڭ قاتارىنا ۆولونتەرلەردى تارتاتىن, وزدەرىن ۆولونتەرلىك مەكەمە دەپ ەسەپتەيتىن ۇيىمدار ۆولونتەرلەرمەن قارىم-قاتىناستارىن سولاردىڭ ۇستانىمدارىمەن ۇيلەستىرىپ وتىرادى. سەبەبى ۆولونتەردىڭ ەرىكتىلىك قىزمەتى ونىڭ جان-دۇنيەسىنىڭ كورىنىسى رەتىندە ىشكى سەنىمى مەن ماقسات-مۇددەسىنە نەگىزدەلەدى. سوندىقتان ۆولونتەرلەر ءوز ويلارىن اشىق ايتىپ, ونى قورعاۋعا, تىپتەن ەگەر ول مۇلدەم مۇمكىن بولماسا, ول ۇيىمنان شىعاتىندىعىن جاريالاپ, ودان كەتۋگە تولىق قۇقىلى. ال اسار سياقتى قازاق ورتاسىنداعى عۇرىپتىق شارالاردا بۇل ءۇردىس جوق.
ەندەشە, ۆولونتەرلىك قوزعالىس الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىكتىڭ باستى كورسەتكىشى رەتىندە دامىعان ازاماتتىق قوعامنىڭ جوعارى دەڭگەيىن ايعاقتايتىن قۇبىلىس. قازىر ول قوعامنىڭ الەۋمەتتىك دامۋىنا ۇلكەن ىقپال ەتۋدە.
تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن ماسەلە, كەزىندە اساردى, «اسار سالۋ» ۇعىمىن «اسار» پارتياسى ءوز ماقساتىندا كوپ پايدالانعانى بەلگىلى. ەندەشە, اتالمىش تۇسىنىك بەلگىلى ءبىر ماعىنادا ساياساتتانۋ ۇدەرىسىن باسىنان كەشىردى دەگەن ءسوز. ال بۇل جاعداي ۆولونتەرلىكپەن ۇيلەسپەيدى. ويتكەنى ساراپشىلار اراسىندا ۆولونتەرلەردىڭ قىزمەتىن ساياساتتاندىرۋ ماسەلەسى ۇلكەن پروبلەمالىق سۇراققا اينالىپ كەتۋى مۇمكىن دەگەن الاڭداۋشىلىق تا جوق ەمەس. ونىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە دە ۋشىعىپ تۇرعانىنىڭ دالەلى رەتىندە تاياۋ شىعىس ەلدەرىندەگى بولعان جاعدايدى ەسكە تۇسىرگەن جەتكىلىكتى شىعار...
جاپسارباي قۋانىشەۆ,
ساياسي عىلىمدار دوكتورى
