ەلباسىنىڭ قازاقستاندىق بىرەگەيلىك پەن بىرلىكتى نىعايتۋ جانە دامىتۋ تۇجىرىمداماسى, مادەني, ەتنوستىق, تىلدىك جانە ءدىني ارالۋاندىلىققا نەگىزدەلگەن جالپىۇلتتىق قۇندىلىقتار – اسسامبلەيانىڭ بارلىق باعىتتاعى جۇمىستارىنىڭ باستاۋىندا تۇردى. الەمدەگى قازىرگى احۋال تاتۋلىقتى تۋ ەتكەن قازاقستاننىڭ ءوز دامۋ جولىن سەنىمدى تاڭداعانىن ايقىن دالەلدەپ بەردى.
قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ء«بىز مىڭجىلدىقتار توعىسىندا بابالار اڭسارىن شىندىققا اينالدىرىپ, تاۋەلسىز مەملەكەت قۇردىق. كەشەگى تولە, قازىبەك, ايتەكە بيلەر كوكسەگەن, ابىلاي حان ارمانداعان, اباي تىلەگەن ابات كۇنگە جەتىپ, بارشا قازاقتىڭ باسىن بىرىكتىردىك.
تاعدىر تابىستىرعان, تاريح توعىستىرعان ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرى ازاتتىقتىڭ ارايلى تاڭىندا ورتاق وتانىمىزدىڭ ىرگەسىن بىرگە قالاستى. ىنتىماقتى ىرىسقا, الۋاندىقتى بايلىققا بالاعان ءبىز بىرلىكتىڭ قازاقستاندىق بىرەگەي ۇلگىسىن قالىپتاستىردىق. ونەگەلى ىزگى باستامالارىمەن جاھاندىق بەيبىتشىلىككە زور ىقپال ەتكەن قازاقستاننىڭ تاعىلىمدى تاجىريبەلەرى الەم جۇرتشىلىعىنا ۇلگى بولدى. ارينە, بۇل جەتىستىكتەر بىزگە وزدىگىنەن, وڭاي كەلگەن جوق. ەلىمىزدىڭ تاتۋلىق پەن تۇراقتىلىقتىڭ بەرەكەلى بەكەتىنە اينالۋىنا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ۇلكەن ۇلەس قوسىپ كەلەدى» دەگەن ءسوزى ءاربىر قازاقستاندىق ۇلت وكىلىنىڭ جۇرەگىندە جاتتالدى.
اسسامبلەيا 25 جىل ىشىندە بارلىق ەتنوستاردى ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددەگە ورتاق بىرىكتىرە الدى. جىل سايىنعى سەسسيالارىندا قازاقستان حالقىن تولعاندىراتىن ماسەلەلەر مەن سۇراقتار قىزۋ, كەيدە وتكىر تالقىلانىپ, مەملەكەتتىك, ەلدىك ماسەلەلەر شەشىمىن تاپتى. تولەرانتتىلىقتى ساقتاپ, ەلىمىزدى ۇلتارالىق كەلىسىم مەن بىرلىكتىڭ مەكەنى رەتىندە الەمگە تانىتتىق. تاريحي وقيعالارعا وبەكتيۆتى كوزقاراس ۇستانىپ, ەل ىرگەسىنىڭ نەگىزىن بەرىك قالادىق.
ءار حالىقتىڭ ءتول مادەنيەتىن, ءتىلىن, ءدىلىن, ادەت-عۇرىپ, سالت-ءداستۇرىن دامىتۋعا قولايلى جاعداي جاسالدى.
الپاۋىت مەملەكەتتەرمەن سالىستىرعاندا, بىزدە از ۇلتتار ۇعىمى قولدانىلمايدى, بارلىق ەتنوستاردىڭ قۇقىعى مەن بوستاندىقتارى بىردەي, ۇلكەن-كىشى دەپ جىكتەۋگە جول بەرىلمەيدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, بىردە-ءبىر ەتنوس جەكە-دارا وقشاۋلانىپ, ەرەكشە ەتنوستىق مارتەبەسى تۋرالى ماسەلە كوتەرگەن ەمەس. كەرىسىنشە, شىعۋ تەگى ءارتۇرلى ەتنوستار قازاقستاندا دۇنيەگە كەلىپ, ءوسىپ-ونگەندەرىن ماقتان تۇتادى. ءوز وتانىنىڭ دامۋىنا ارقايسىسى وزدەرىنىڭ قوماقتى ۇلەسىن قوسىپ, بەلسەنە اتسالىسۋعا تىرىسادى. سوندىقتان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ شيرەك عاسىرلىق جولىن تارازىلاي وتىرىپ, ەلباسىنىڭ بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم ساياساتى ءوزىن-ءوزى تولىق اقتاعانىن اتاپ وتكەن ءجون.
باستى فاكتور – قازاقستاندا ەتنوسارالىق ينتەگراتسيا اۋەل باستان ازاماتتىق قاعيداتتارعا نەگىزدەلگەندىگى بولىپ وتىر. رۋحاني مادەنيەتتىڭ ورتاقتىعى, الەۋمەتتىك تۇتاستىق – ساياسي تۇتاستىقتى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەردى.
تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنداعى شەتەلدىك ساراپشىلاردىڭ سەنىمسىز بولجامدارىنا قاراماستان, اسسامبلەيا ەلباسىنىڭ دارا باسشىلىعىمەن قاسيەتتى قازاق جەرىن ۇلتارالىق قاقتىعىستان امان ساقتاپ, قازاقستان حالقىن ءبىرتۇتاس ەلگە اينالدىرا الدى.
بۇۇ باس حاتشىلارى كوفي اننان مەن پان گي مۋن قازاقستانعا كەلگەن ساپارلارى بارىسىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قىزمەتىمەن تانىسىپ, «اسسامبلەيا ءپرينتسيپى بۇۇ-نىڭ جۇمىس پرينتسيپىمەن تولىق سايكەس كەلەدى» دەپ اتاپ ءوتتى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ وتكەن جىلى قازاقستان حالقىنا ارناعان «سىندارلى قوعامدىق ديالوگ – قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعى مەن وركەندەۋىنىڭ نەگىزى» جولداۋىندا قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتا ءتۇسۋدى تاپسىرا وتىرىپ, «الەۋمەتتىك جانە ەتنيكالىق توپتار اراسىنداعى كەلىسىم – بۇكىل قوعامنىڭ بىرلەسكەن ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسى.
قازاق حالقىنىڭ مەملەكەت قۇراۋشى ۇلت رەتىندەگى ءرولىن بەكەمدەپ, ەتنوسارالىق تاتۋلىق پەن دىنارالىق تۇسىنىستىكتى قالىپتاستىرا بەرۋىمىز قاجەت. ءبىزدىڭ ۇستانىمىمىز: «ەل بىرلىگى – ونىڭ ارالۋاندىعىندا!» دەپ حالىقتار دوستىعىنىڭ تەرەڭدەۋىنە ايرىقشا ماڭىز بەردى.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى «باياندى بىرلىگىمىزدىڭ ارقاسىندا تاۋەلسىزدىگىمىزدى نىعايتىپ, حالقىمىزدىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا جول اشتىق. بۇل جاسامپازدىق پەن ىلگەرىلەۋ, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم كەزەڭى بولدى. ەلىمىزدىڭ دامۋ جولىن بۇكىل الەم مويىنداپ, قازاقستاندىق, ياعني نازارباەۆ مودەلى دەپ اتادى» دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن.
«ارالۋاندىقتاعى بىرلىك» – ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باستى ۇستانىمى جانە باسىمدىعى بولىپ قالا بەرەدى.
قازاقستان پرەزيدەنتى بيىل ەتنوسارالىق قاتىناستار سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ مىندەتىن دە جۇكتەدى. ۋاقىت تالابى, زامان اعىمىنا ساي ەلدەگى ەتنوسارالىق پروتسەستەردى باسقارۋ تاسىلدەرىنە بىرقاتار وزگەرىستەر ەنگىزىلدى.
العاش رەت اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى جانىنان رەسپۋبليكاداعى ەتنوسارالىق قاتىناستاردى رەتتەۋ جانە دامىتۋ ماسەلەلەرىمەن تىكەلەي اينالىساتىن ارنايى وكىلەتتى ورگان – ەتنوسارالىق قاتىناستاردى دامىتۋ كوميتەتى قۇرىلدى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتەتىن «قوعامدىق كەلىسىم» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك مەكەمەسى اتالعان كوميتەتتىڭ قۇرامىنا ەنگىزىلدى.
ەتنوسارالىق قاتىناستاردى الدىن الا زەرتتەپ-زەردەلەۋمەن اينالىساتىن قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى جاساقتالدى.
ينستيتۋتتىڭ مىندەتىنە – ەتنوسارالىق سالادا مونيتورينگ جۇرگىزۋ, كەشەندى زەرتتەۋلەر ۇيىمداستىرۋ, ساراپتامالىق قورىتىندىلار دايىنداۋ, ساياسي جوسپارلاۋ بويىنشا ۇسىنىستاردى تەرەڭ تالداۋ مەن جەدەل جانە ۇزاقمەرزىمدى بولجامدار جاساۋ جونىندەگى ۇسىنىمدار بەرۋ كىرەدى.
نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت قالالارى مەن وبلىس اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى اراسىنداعى مىندەتتەر قايتا قارالىپ, ىشكى ساياسات جانە قوعامدىق دامۋ باسقارمالارىنىڭ قۇرامىندا ەتنوسارالىق قاتىناستاردى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جەكە بولىمدەر قۇرىلدى.
اسسامبلەيانىڭ وڭىرلىك حاتشىلىقتارىنىڭ جانە «قوعامدىق كەلىسىم» كمم-ءنىڭ ماقسات-مۇددەسى ساقتالا وتىرىپ, ىشكى ساياسات باسقارماسىنا بەرىلدى. ەندىگى جەردە اكىمنىڭ ىشكى ساياسات سالاسىنا جەتەكشىلىك ەتەتىن ورىنباسارلارى وڭىرلىك اسسامبلەيا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مىندەتىن قوسا اتقارادى. ولار قوعامداعى ەتنوسارالىق كەلىسىمدى ساقتاۋعا جانە جاڭا قۇرىلىمداردىڭ ءتيىمدى جۇمىسىنا جاۋاپ بەرەدى.
مەملەكەتتىك دەڭگەيدە ەتنوسارالىق پروتسەستەردى باسقارۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسى – ەلباسىنىڭ «ەل بىرلىگى – ءبىزدىڭ ەڭ قۇندى يگىلىگىمىز» دەگەن ۇستانىمىن لايىقتى جالعاستىراتىن بولادى. وسىعان سايكەس 2008 جىلعى 20 قازانداعى «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «قازاق حالقىنىڭ توپتاستىرۋشى ءرولىن ارقاۋ ەتە وتىرىپ, قازاقستاندىق پاتريوتيزم, قازاقستان ەتنوستارىنىڭ ازاماتتىق جانە رۋحاني-مادەني ورتاقتىعى نەگىزىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىكتى قامتاماسىز ەتۋ» تۋرالى زاڭىن اسسامبلەيا ەندىگى جەردە بىرنەشە باعىتتا جۇزەگە اسىرماق. اتاپ ايتقاندا:
– ەل ازاماتتارىن, اسىرەسە وسكەلەڭ ۇرپاقتى مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋگە ىنتالاندىرۋ;
– اعارتۋشىلىق جۇمىس, عىلىمي جوبالار ارقىلى قازاق مادەنيەتىنىڭ قۇندىلىقتارىن, تاريحى مەن داستۇرلەرىن ناسيحاتتاۋ;
– جانجالداردىڭ الدىن الۋ قۇرالى رەتىندە مەدياتسيا ينستيتۋتىن نىعايتۋ;
– ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ قۇرالى رەتىندە قايىرىمدىلىقتى, مەتسەناتتىقتى دامىتۋ;
– قازاقستان ەتنوستارىنىڭ تىلدەرىن, سالت-داستۇرلەرىن ساقتاۋعا قولداۋ كورسەتۋ;
– مادەنيەتارالىق ديالوگ, تاريحي مۇرانى ساقتاۋ ماسەلەلەرىن زەردەلەۋگە باعىتتالعان جوبالاردى قولداۋ;
– ۆولونتەرلەر قوزعالىسىن دامىتۋ;
– قوعامدىق كەلىسىم كەڭەستەرىنىڭ جۇمىس تاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, جەرگىلىكتى باسقارۋ جانە ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ينستيتۋتتارىن دامىتۋعا جاردەمدەسۋ;
– قحا كاسىپكەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ جۇمىس تاجىريبەسىنە سۇيەنىپ, الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا ىقپال ەتۋ;
– قازاقستاندىق ەتنوستاردىڭ تاريحي شىعۋ ەلدەرىمەن بايلانىسىن قولداۋ, حالىقتىق ديپلوماتيا مەن گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ.
ياعني قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قىزمەتى ءتۇرلى ەتنوستىق توپتار وكىلدەرىنىڭ ازاماتتىق بىرەگەيلىگىن ۇيلەسىمدى دامىتۋعا باعىتتالعان. بىرەگەيلىك پروتسەسىنىڭ ۇرپاقتار اراسىنداعى بايلانىسىن ۇعىنۋ اسا ماڭىزدى.
مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ ينتەگراتسيالاۋشى الەۋەتى – تاۋەلسىزدىك يدەياسى, مەملەكەتتىك قۇرىلىمنىڭ تۇتاستىعى, مەملەكەتتىك ءتىل جانە ادام مەن ازامات قۇقىقتارىنىڭ باسىمدىعى توڭىرەگىندە قۇرىلادى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەملەكەت قۇرىلىمىنىڭ جاڭا كەزەڭىندە كونستيتۋتسيالىق مارتەبەسى بار ينستيتۋت رەتىندە مەملەكەتتىك-ۇلتتىق بىرەگەيلىك پەن بىرلىكتى نىعايتۋدا ماڭىزدى ءرول اتقاراتىن بولادى.
اسسامبلەيانىڭ جيناقتاعان تاجىريبەسى, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ دامىعان قوعامدىق جەلىسى ازاماتتاردىڭ بارلىق ەتنوستىق توپتار وكىلدەرىنىڭ الەۋمەتتىك-مادەني, قوعامدىق جانە ءبىلىم بەرۋ پروتسەستەرىنە تارتىلۋىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اسسامبلەيانىڭ اينالاسىندا قوعامدىق كەلىسىم كەڭەستەرى, انالار كەڭەستەرى, مەدياتورلار, قحا كاسىپكەرلەرى قاۋىمداستىعى, عىلىمي-ساراپشىلىق كەڭەس جانە وڭىرلەردەگى عىلىمي-ساراپشىلىق توپتار, جاستار قوزعالىسى, ماسس-مەديا, تەاترلار قۇرىلىپ, تابىستى جۇمىس ىستەۋدە.
اسسامبلەيا مەرەيتويلىق جىل اياسىندا دا ەتنوس وكىلدەرىن بىرىكتىرۋدى, ستراتەگيالىق ساباقتاستىقتى ودان ارى ارتتىرۋدى باستى باعدار رەتىندە ۇستاندى. كارانتين تالاپتارىن ساقتاي وتىرىپ, قوعامدىق كەلىسىم مەن جالپىۇلتتىق بىرلىكتىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسىن تانىتىپ, ەتنوسارالىق قاتىناستاردى نىعايتۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە ونلاين فورماتتا شارالار ۇيىمداستىردى.
جىل بويى 100 مىڭنان استام ءىس-شارا وتكىزىلىپ, وعان 800 مىڭعا جۋىق ادام قاتىستى.
ايتۋلى مەرەيتويدىڭ نەگىزگى جوباسى – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ەلىمىزدى قالىپتاستىرۋ مەن دامىتۋ جولىنداعى قاجىرلى ەڭبەگىن جان-جاقتى كورسەتۋگە ارنالعان «تۇڭعىش پرەزيدەنت جولىمەن» حالىقتىق ەكسپەديتسياسى».
حالىقتىق ەكسپەديتسيانىڭ باستى ارقاۋى – ەلباسى مەن حالىق. ويتكەنى سان عاسىر بوداندىقتان قۇتىلۋدى ارمانداعان ەل تىلەگى – تاۋەلسىزدىك بولسا, ازاتتىقتىڭ ارايلى تاڭىندا ەلباسى – ەل تىرەگى بولدى. سول سەبەپتەن جوبا ۇلت ليدەرىنىڭ تاۋەلسىز قازاقستاندى قۇرۋ جولىنداعى ءرولى مەن «جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامى», «ماڭگىلىك ەل», «تاۋەلسىزدىك تۋرالى ءسوز», « ۇلىتاۋ باۋرايىنداعى وي-تولعاۋ», «تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى», «رۋحاني جاڭعىرۋ» سياقتى باعدارلامالىق تۇجىرىمدارىن ۇرپاق جادىندا, قوعام ساناسىندا ايشىقتاۋدى ماقسات ەتتى.
«تۇڭعىش پرەزيدەنت جولىمەن» حالىقتىق ەكسپەديتسياسى» نەگىزگى ءۇش باعىتقا ءبولىندى. ءبىرىنشى باعىت – بۇل باستى باعىت. ۇشقوڭىر باۋرايىندا ەلباسى ومىرگە كەلدى, ەر جەتتى, ازامات اتاندى. سوندىقتان باستى باعىتتىڭ الماتى وبلىسىنان باستاۋ الۋى تاريحي زاڭدىلىق.
ەكىنشى باعىت – ايماقتىق نەمەسە وڭىرلىك باعىت. بولاشاق پرەزيدەنت ەڭبەك جولىن العاش باستاعان, جالىندى جاستىق شاعى وتكەن, مەملەكەتتىك قايراتكەر رەتىندە قالىپتاسقان قاراعاندى, تەمىرتاۋ, سونداي-اق ەلباسى ءبىلىم مەن بىلىگىن شىڭداعان ۋكراينانىڭ بۇرىنعى دنەپرودەرجينسك, قازىرگى كامەنسكوە قالاسىن قامتىدى.
ءۇشىنشى باعىت – حالىقارالىق باعىت. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ەل تىزگىنىن ۇستاعاننان كەيىن تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ دامۋ جولىندا رەسمي ىسساپارلارمەن بارىپ, ايتۋلى كەلىسسوزدەر جۇرگىزگەن, كەلەلى كەڭەستەرگە قاتىسىپ, الەمدىك ارەنالاردا مالىمدەمەلەر جاساعان شەت مەملەكەتتەردى قۇرايدى.
وسى جوسپارعا سايكەس, ەكسپەديتسيا 2019 جىلدىڭ اياعىندا, «1 – جەلتوقسان – تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنى» قارساڭىندا نۇر-سۇلتان قالاسىندا رەسمي تۇردە باستاۋ الىپ, رەسمي تۋى مەن كۇندەلىگى الماتى وبلىسىنا ارنايى تاپسىرىلدى. اقپان ايىنىڭ العاشقى اپتاسىندا اقباستى الاتاۋدىڭ ەتەگىندەگى شامالعان اۋىلىندا, ناۋرىز ايىنىڭ ەكىنشى ون كۇندىگىندە تەمىرتاۋ, قاراعاندى قالاسىندا سالتاناتتى جيىن ءوتتى.
ەلىمىزدەگى كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا قارسى جاريالانعان توتەنشە جاعداي كەزىندە ەكسپەديتسيا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە ونلاين فورماتتا جالعاسىن تاپتى.
ءىس-شارالاردىڭ بارلىعىندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ءومىر وتكەلدەرى مەن ەڭبەك جولى وسكەلەڭ ۇرپاققا ونەگە ەتىلدى.
ۇلت كوشباسشىسىنىڭ سەمەي پوليگونىن جابۋ, يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ, شەكارانى شەگەندەۋ, ارقا توسىنە استانا سالۋ, دۇنيە ءجۇزى قازاقتارىنىڭ قۇرىلتايىن وتكىزۋ سياقتى العاشقى شەشىمدەرىنە باسىمدىق بەرىلدى.
قازاقستاننىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى, ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, يسلام ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى, تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق, بىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىك, ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارت ۇيىمى, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق پەن دامۋ ۇيىمى جانە باسقا ءىرى حالىقارالىق ۇيىمدارعا مۇشە بولۋىنىڭ ەل تاريحىنداعى ماڭىزى ايتىلدى.
ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى قىزمەتىن قايتا جانداندىرعان استانا ءسامميتى, تمد ەلدەرىنىڭ اراسىندا وتكەن العاشقى ەكسپو حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىنىڭ ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى تالداندى.
بۇعان قوسىمشا قازاقستان تاۋەلسىزدىگىمەن قاتار ورىلگەن ەلباسى جولىنىڭ ەل ازاماتتارىنىڭ ومىرىنەن العان ورنى مەن اسەرى اڭگىمەلەنىپ, ءسوز الۋشىلار تۇڭعىش پرەزيدەنتپەن كەزدەسۋدەن كەيىنگى باسىنان وتكەن وڭ وزگەرىستەرىمەن ءبولىستى.
ەكسپەديتسيانىڭ قورىتىندى جوباسى تەلەۆيزيالىق فورماتتا «حابار» ارناسى ەفيرىندەگى «قوعامدىق تالقىلاۋ» باعدارلاماسى ارقىلى 2020 جىلدىڭ 30 ماۋسىمىندا كوپشىلىككە جول تارتتى. 2020 جىلدىڭ 1 شىلدەسىندە «تۇڭعىش پرەزيدەنت جولىمەن» ونلاين كونفەرەنتسياسى ۇيىمداستىرىلدى.
بۇدان بولەك, اسسامبلەيا الەمدى جايلاعان COVID-19 ىندەتى باستالعان تۇستا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ء«بىز بىرگەمىز!» رەسپۋبليكالىق اكتسياسىن ىسكە اسىرۋعا اتسالىستى.
قحا مۇشەلەرى جالپى سوماسى 1 ملرد 497 ملن تەڭگەگە كومەك كورسەتتى. 2 ملن 200 مىڭنان استام مەديتسينالىق ماسكا تاراتىلدى.
سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن تۇركىستان وبلىسى ماقتاارال اۋدانىنىڭ تۇرعىندارىنا 335 توننا گۋمانيتارلىق كومەك جانە قۇرىلىس ماتەريالدارى جىبەرىلدى.
قۇربان ايت كۇندەرى اسسامبلەيانىڭ «مىڭ العىس» قايىرىمدىلىق باستاماسى اياسىندا 7 مىڭ مەديتسينا قىزمەتكەرىنىڭ وتباسىنا 77,7 ملن تەڭگەگە كومەك كورسەتىلدى.
«مەكتەپكە جول» اكتسياسى اياسىندا 6 مىڭ وقۋشىعا نوۋتبۋك تاراتىلدى.
اسسامبلەيا اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىنا دا بەلسەنە قاتىستى.
«جىر ورتالىعى» ونلاين-جوبالارى, #abai175 چەللەندجى, حالىقارالىق ونلاين-كونفەرەنتسياسى, ء«بىز ابايمەن بىرگەمىز!» ونلاين پوەزيا فەستيۆالى ءوتتى. ەتنوس وكىلدەرى ابايدىڭ ولەڭدەرىن وقىپ, الەۋمەتتىك جەلىلەردە 1 مىڭنان اسا بەينەروليكتەر جاريالادى.
ۆولونتەر جىلى اسسامبلەيا ۆولونتەرلەر قوزعالىسىنىڭ 30 ورتالىعىن قۇردى. 430 مىڭ ادامعا گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتىلدى. 12 مىڭ ۆولونتەردىڭ قاتىسۋىمەن 1200 ءىس-شارا وتكىزىلدى. «اۆتوۆولونتەرلىك» جوباسى جۇزەگە اسىرىلدى. ءاربىر وبلىس ورتالىعىندا 50-دەن 80 اۆتوكولىككە دەيىن پروۆيزورلىق گوسپيتالدارعا قىزمەت كورسەتىپ, كومەك تاراتۋمەن اينالىستى.
مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ جانە ونى ەتنوسارالىق قاتىناس تىلىنە اينالدىرۋ ماقساتىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋ جونىندەگى ءبىرىنشى كونگرەسى جانە داستۇرگە اينالعان جىل سايىنعى « ۇلى دالانىڭ ۇلتارالىق ءتىلى» فورۋمى وتكىزىلدى.
«دانالىق الىپپەسى» جانە «اباي» ينتەراكتيۆتى كەشەندەرى ەنگىزىلۋدە, «قازاقتانۋ» جانە «مىڭ بالا» مادەني-اعارتۋشىلىق جوبالارى ىسكە اسىرىلۋدا, «مامىلە» جانە باسقا دا قازاق ءتىلىن وقىتۋ كلۋبتارى جۇمىس ىستەيدى.
بۇگىنگى تاڭدا مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىلۋ اياسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان. سوندىقتان ءبىزدىڭ ەرىك-جىگەرىمىز, وجەتتىلىگىمىز, ەڭبەگىمىز بەن تاباندىلىعىمىز ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «قازاقستاننىڭ بولاشاعى – قازاق تىلىندە!» دەگەن ءسوزىن ىسكە اسىرۋعا زور مۇمكىندىك بەرەدى.
قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوز جولداۋىندا «قازاق ءتىلىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىل رەتىندەگى ءرولى كۇشەيىپ, ۇلتارالىق قاتىناس تىلىنە اينالاتىن كەزەڭى كەلەدى دەپ ەسەپتەيمىن. بىراق مۇنداي دارەجەگە جەتۋ ءۇشىن ءبارىمىز داڭعازا جاساماي, جۇمىلا جۇمىس جۇرگىزۋىمىز كەرەك. سونداي-اق ءتىل ۇلكەن ساياساتتىڭ قۇرالى ەكەنىن دە ۇمىتپاعان ءجون» دەپ ءتىل مۇراتى جولىندا بىرلەسە جۇمىس ىستەۋگە شاقىردى.
ءسوز سوڭىندا ايتارىمىز, ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «قازاقستانداعى قوعامدىق كەلىسىم – ەڭ الدىمەن قازاقتىڭ كەلىسىمى ەكەنىن مىقتاپ ەستە ۇستاعان ابزال. تاتۋلىق پەن تۇراقتىلىق ەل يەسى رەتىندە ەڭ الدىمەن قازاققا كەرەك. قازاقتىڭ ىنتىماعى مەن بىرلىگى مىقتى بولمايىنشا مەملەكەتتىڭ تۇتاستىق كەلبەتىن ساقتاۋ مۇمكىن ەمەس.
حالقىمىز «تار جەردە تابىسقان, كەڭ جەردە كەلىسەدى» دەمەيتىن بە ەدى؟!
ەڭ تار زامانداردا قازاق قۇشاعىنا العان وزگە ەتنوس وكىلدەرى بۇگىندە ءوز باۋىرلارىمىز اتانىپ, بىزبەن ءبىر حالىققا اينالدى.
باقىت باعالاي بىلگەننىڭ باسىندا تۇراقتايدى. ەڭ اسىل قازىنامىز – بىرلىگىمىزدى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاي بىلسەك, بارلىق اسۋلاردان اسامىز. مەن حالقىمدى اسسامبلەيانىڭ التىن شاڭىراعىن اسقاقتاتا تۇسۋگە ۇندەيمىن. بىرلىك قاعيداسى – ءاربىر ازاماتتىڭ ومىرلىك ۇستانىمىنا اينالسىن!» دەپ ايتقان ءسوزىن قازاقستاننىڭ ءار ازاماتى ەستەن شىعارماۋى ءتيىس.
جامبىل وبلىسىنداعى ساپارى بارىسىندا قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ «قازاق جۇرتى قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە امالسىز قونىس اۋدارعان ميلليونداعان ادامنىڭ قۇتتى مەكەنىنە اينالدى. ولاردىڭ وزدەرى دە, ۇرپاقتارى دا جەرىمىزدەن پانا تاۋىپ, ءوسىپ-ءونىپ, قازاقستاننىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوستى.
تاۋەلسىزدىك كەزەڭىندەگى تابىستارعا بەرەكە-بىرلىكتىڭ ارقاسىندا عانا قول جەتكىزدىك. بۇل – ەگەمەن ەلىمىزدىڭ باعا جەتپەس بايلىعى.
سوندىقتان بۇل قاستەرلى قۇندىلىقتار ءاردايىم اينىماس تەمىرقازىعىمىز بولىپ قالا بەرەدى. ىشكى ساياسي تۇراقتىلىق – ءاربىر قازاقستاندىقتىڭ زور جاۋاپكەرشىلىك پەن بەلسەندىلىك تانىتۋىنىڭ ناتيجەسى. ەلىمىزدىڭ بارلىق ازاماتتارىنا قازاقستاندى دامىتۋعا قوسقان ولشەۋسىز ۇلەسى ءۇشىن شىنايى ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن» دەگەن ەدى.
ۇلتتىق بىرتۇتاستىق پرينتسيپىنە سۇيەنگەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى وسى ۋاقىتقا دەيىن ەلدى بىرتۇتاستىققا شاقىرۋدان جاڭىلعان ەمەس, ءارى قاراي دا وسى باعىتتا ءوز مىندەتىن لايىقتى جالعاستىرا بەرەدى.
جانسەيىت تۇيمەباەۆ,
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – قازاقستان پرەزيدەنتى اكىمشىلىگى قحا حاتشىلىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى
