قوعام • 06 قاراشا, 2020

بالانىڭ اماندىعى – باستى نازاردا

573 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

انا مەن بالا دەنساۋلىعى مەملەكەتتىڭ تەرەڭ ءمان بەرىپ, ەرەكشە نازار اۋداراتىن سالماقتى سالاسى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق بولماس. سەبەبى ۇرپاقتىڭ ساپاسى مەن ۇلتتىڭ سانىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن جانداردىڭ امان-ساۋلىعى – قوعام ءۇشىن قاشان دا ماڭىزىن جويمايتىن قۇندىلىق.

بالانىڭ اماندىعى – باستى نازاردا

جەر جاھاندى جايلاعان پاندەميا كەزىندە انا مەن بالا دەنساۋلىعىن قورعاۋ تىپتەن دە كەزەك كۇتتىرمەيتىن ما­سەلە ەكەنىنە ءمان بەرگەن ابزال. اركىم اۋلەتى تۇگىلى جەكە باسىنىڭ قا­مىن كۇيتتەگەن كۇردەلى شاقتا سى­ناق­قا تولى سىن ساعاتتا انا مەن بالا­نىڭ ساۋلىعىن الدىڭعى قاتارعا شىعارىپ, ولاردىڭ اماندىعى مەن الاڭسىزدىعى ءۇشىن ارەكەت ەتكەن الدەقايدا پايدالى بولماق. وسى رەتتە دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى اجار عينيات ەپيدەميالىق جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ, رەسپۋبليكاداعى كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ الدىن الۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى حاباردار ەتتى.

ونىڭ ايتۋىنشا, الەمدە اۋرۋدىڭ ءوسۋى جالعاسۋدا. قازىرگى كەزدە الەم­نىڭ 216 ەلىندە كۆي-دىڭ 48 ملن-نان استام جاعدايى تىركەلگەن, سىر­قات­تا­نۋ­شىلىقتىڭ ءوسۋى – 1 پايىز. 1 ملن 200-دەي ادام قايتىس بولدى, ءولىم كورسەتكىشى – 2,6 پايىز. ەۋروپا مەن ازيانىڭ كەيبىر ەلدەرىندە بۇرىن­عى­شا اۋرۋدىڭ ءوسۋى جالعاسۋدا. سوڭعى ايدا گەرمانيادا اۋرۋدىڭ تارالۋى كوبەيگەنى بايقالدى.

«سوڭعى 2 اپتادا ەلىمىزدىڭ وڭىرلە­رىن­دە كۆي-مەن سىرقاتتانۋدىڭ ءوسۋى بايقالادى. سىرقاتتانۋدىڭ ءوسۋى بار­لىق وڭىردە بايقالىپ وتىر. وتكەن اپتا­مەن سالىستىرعاندا اۋرۋ 2,6 ەسەگە ءوستى. بۇگىنگى تاڭدا 14 ءوڭىردىڭ – سول­تۇس­تىك قازاقستان وبلىسىنىڭ, باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ, اقمولا, ماڭ­عىس­تاۋ, الماتى, اتىراۋ, پاۆلو­دار, قوستاناي, باتىس قازاقستان, شىعىس قازاقستان, قاراعاندى وبلىستارىنىڭ اكىمدەرى, نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت قالالارىنىڭ اكىمدەرى كۇ­شەي­تىلگەن شارالار قابىلدادى. كۇ­شەيتىلگەن شارالار قوعامدىق تا­ماقتانۋ وبەكتىلەرىنىڭ تولتىرىلۋىن ازايتۋعا, كاسىپكەرلىك نەمەسە وزگە دە قىزمەت وبەكتىلەرىنىڭ جانە حالىقتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە قىز­مەت ەتەتىن نىسانداردىڭ جۇمىس كەس­تە­سىن قىسقارتۋعا, شەكتەۋ شارالارىن ساق­تاۋعا, دەمالىس كۇندەرى قوعامدىق كو­لىك قوزعالىسىن توقتاتا تۇرۋعا با­عىت­تالعان», دەدى ۆيتسە-مينيستر.

سونىمەن قاتار اجار عينيات ەلىمىز­د­ەگى اۋرۋحانالار قاي دەڭگەيدە تو­لىق­تىرىلعانىن ايتتى. بيىل 4 قاراشاداعى جاعداي بويىنشا ەلى­­مىز­دەگى اۋرۋحانالاردا 14 903 ورىن جاساقتالدى, ونىڭ ىشىندە 12 767-ءسى – ينفەكتسيالىق, 7 136-سى – كا­ران­تين­دىك. ال رەانيماتسيالىق ورىندار سانى – 1 245. ەلىمىز بويىنشا اتالعان ورىنداردىڭ تولىقتىرۋ دەڭگەيى 15 پايىزى شاماسىندا نەمەسە 2 944 ورىن ناۋقاستاردى ەمدەۋمەن قامتىلعان. ينفەكتسيالىق ستاتسيونارلاردا تولىقتىرۋ دەڭگەيى – 20 پايىز. وڭىرلەر بولىنىسىندە بۇل كورسەتكىش سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا جو­عا­رى, ياعني تولىقتىرۋ دەڭگەيى 37 پا­يىزدى قۇرادى. ال باتىس قازاقستان وبلىسىندا كورسەتكىش 30 پايىز, نۇر-سۇلتان قالاسىندا دا 30 پايىز شاماسىندا.

رەانيماتسيالىق توسەكتەر 17 پا­يىز­عا (213 توسەك) تولتىرىلعان, سقو-دا 38%, شقو-دا 29%, نۇر-سۇلتان قالاسىندا 28 پايىزىندا ناۋقاستار جاتىر.

كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ پاندە­ميا كەزەڭىندە بالالاردىڭ دەن­ساۋ­لىعىن ساقتاۋ – ەلىمىزدىڭ دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ باسىم با­عىت­تا­رىنىڭ ءبىرى. كۇن سايىن جاڭا تۋعان نارەستەلەر مەن كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى بار بالالار جاعدايىنا مونيتورينگ پەن باقىلاۋ جۇرگىزىلىپ وتىر.

«وسى جىلى رەسپۋبليكادا سovid-19 دياگ­نوزى راستالعان بار­لى­عى 3 164 بالا تىركەلگەن, ونىڭ
114-ءى – جاڭا تۋعان نا­رەستە. بارلىق جاع­داي­دا پتر ناتي­جەلەرمەن راس­تالعان. Covid-19 دياگنوزى زەرتحانالىق راستال­ماعان 1 810 بالا تىركەلدى. بۇل بار­لىق تىركەلگەن جاعدايدىڭ 4,8 پايىزىن قۇرايدى. بالالاردا سovid-19 ينفەكتسياسىنان ءولىم-ءجىتىم بولعان جوق. كورونوۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ اعىمى 85 پايىزى بالالاردا سيمپتومسىز جەڭىل ءوتتى. 14,2 پايىزى بالانىڭ ورتاشا دارەجەسىندە جانە 19 بالادا اۋىر بولدى. بۇل بارلىق جاعدايدىڭ 0,6 پايىزىن قۇرادى. قازىرگى كەزدە ىندەت بار 340 بالا باقىلاۋدا تۇر, ونىڭ ىشىندە جاڭا تۋعان – 3 نارەستە, 18 جاسقا دەيىنگى بالالار – 337, ەمدەۋگە جاتقىزىلعاندار – 55, امبۋلاتوريالىق ەمدەۋدە – 285. سونداي-اق 7 بالا اراسىندا ۆيرۋستىق پنەۆمونيا دياگنوزى قويىلعان, 3 پاتسيەنتتە پنەۆمونيا نەگىزىنەن باكتەريالىق سيپاتتا بولدى», دەدى ۆيتسە-مينيستر.

سونداي-اق ول سovid-19 ىندەتى بار 200 وقۋشى, بالاباقشانىڭ كەزەكشى توبىنا بارعان 18 بالا جانە ينتەرناتتان 21 بالا باقىلاۋدا تۇرعانىن جەتكىزدى.

«تامىزدان باستاپ رەسپۋبليكادا COVID–19 ىندەتىمەن استاسقان مۋل­تي­جۇيەلىك قابىنۋ سيندرومى (كاۆاساكيگە ۇقساس سيندروم) جاع­داي­لا­رى تىركەلە باستادى. اۋرۋ ۋشىققان جاز ايلارىنان كەيىن بالالار اراسىندا اتالعان ىندەت انىقتالدى. ءۇش اپتادان بەرى بالالار اراسىندا بۇل اۋرۋ تىركەلمەدى», دەدى ۆيتسي-مينيستر.

ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, بيىل مۋلتيجۇيەلىك قابىنۋ سيندرومى بار 42 بالا تىركەلگەن, قازىرگى ۋاقىتتا مۇنداي دياگنوزى بار پاتسيەنتتەر جوق. بالالار ستاتسيونارلاردان ەمدەلىپ شىققان.

حالىقارالىق دەرەكتەردى تالداۋ كەزىندە (يۋنيسەف) قازىرگى ۋاقىتتا سovid-19 تارالۋىن جالپى قۇرىلىمداعى بالالار پوپۋلياتسيانىڭ ءرولى جەتكىلىكسىز زەرتتەلگەن دەيدى. سو­نى­مەن قاتار اۋرۋدىڭ زەرتحانالىق راس­تالعان جاعدايلارى بويىنشا دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيى­مى مالىمەتتەرىنە سايكەس جاعداي­لار­دىڭ 1-7 پايىزى بالالارعا تيەسىلى. ال وسى جاس توبىنداعى ءولىم باسقا توپتارمەن سالىستارعاندا تومەن دەگەن مالىمەت بەرگەن.

دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ا.عينيات بيىل بالالار اراسىندا اۋرۋعا شالدىعۋ دەڭگەيى تومەندەگەنىن ايتتى.

«جالپى, نەگىزگى ستاتيستيكالىق دە­رەك­تەردە ەلىمىز بويىنشا بالا تۋ ارتتى, بالالاردىڭ اۋرۋشاڭدىعى مەن ءولىم-ءجىتىمىنىڭ دەڭگەيى تومەندەدى, وڭ وزگەرىستەر بايقالادى. اتاپ ايتقاندا, 2020 جىلدىڭ 9 ايىندا 320 302 بالا دۇنيەگە كەلدى, 2019 جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭىنە قاراعاندا بۇل كورسەتكىش 5 پايىزعا جوعارى», دەدى ول.

وسى جىلدىڭ 9 ايىنىڭ قورى­تىن­دىسى بويىنشا 18 جاسقا دە­يى­نگى بالالاردىڭ جالپى سىر­قات­­تانۋ­شىلىق كورسەتكىشى 15 پا­يىز­­عا تومەندەدى. بىلتىرمەن سالىس­تىر­عان­دا بالالاردىڭ اراسىندا تۇماۋ جاعدايلارى 28 پايىزعا از تىركەلدى. 2020 جىلدىڭ 9 ايىندا پنەۆمونيامەن جالپى سىرقاتتانۋشىلىق كورسەتكىشى 2019 جىلدىڭ سايكەس كە­زەڭى­مەن سالىستىرعاندا 3,5 پايىزعا تومەندەدى. سونداي-اق نارەستە ءولى­مى­نىڭ كورسەتكىشى 2,5 پايىزعا, بالالار ءولىمىنىڭ كورسەتكىشى 8 پايىزعا ازايدى.

قازىرگى پاندەميا كەزىندە بالا­لار­دىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ ماقساتىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىندە كوپتەگەن شارا قابىلدانىپ جاتىر.

«بىرىنشىدەن, سovid-19 پاندەمياسى كەزىندە بالالارعا كورسەتەتىن مەدي­تسي­نالىق كومەكتىڭ ءتارتىبى بەكىتىلدى. بالالاردى سovid-19-عا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسى دياگنوستيكاسىمەن ەمدەۋ كلينيكالىق حاتتاماسى ازىرلەنىپ, حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس بەكىتىلدى. قازىر وسى كلينيكالىق حاتتامامەن بارلىق بالانى وڭىرلەردە مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەر ەمدەپ جاتىر. سونىمەن قاتار وڭىرلەردەگى اۋرۋدىڭ قاتاڭ جاعدايىنداعى بالالاردى وسى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە قالىپتاسقان ەكسپەرتتىك جۇمىس توبى بار. ونىڭ قۇرامىنا بەلگىلى عالىم­دار, دارىگەرلەر كىرەدى. ءاربىر بالاعا تاۋلىك بويى كونسۋلتاتيۆتىك كومەك كورسەتۋدە. پاندەميا كەزىندە بالالارعا امبۋلاتوريالىق-ەمحا­نا­لىق دەڭگەيدە مەديتسينالىق كومەكتى ۇيىم­داستىرۋ شەڭبەرىندە ءاربىر بالا­عا, جۇكتى ايەلدەرگە بولەك فيلتر بولمە­لەر قاراستىرىلدى», دەدى ۆيتسە-مينيستر.

سوڭعى جاڭالىقتار