قازاق مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى مەن رەسپۋبليكالىق عىلىمي-ادىستەمەلىك «قازاق تاريحى» جۋرنالىنىڭ رەداكتسيالىق القاسى بىرلەسىپ «تاريح عىلىمى مەن ادىستەمەسىنىڭ جوقشىسى, ناسيحاتشىسى ءارى قوزعاۋشى كۇشى – «قازاق تاريحى» جۋرنالى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزدى. بۇل دوڭگەلەك ۇستەلگە جۋرنالدىڭ تۇراقتى وقىرماندارى مەن جاناشىرلارى, تاريحشى عالىمدار مەن ۇستازدار, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ۇستازدارى, كوللەدج وقىتۋشىلارى, ماگيسترانتتار مەن ستۋدەنتتەر قاتىستى.
قازاق مەملەكەتتىك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى مەن رەسپۋبليكالىق عىلىمي-ادىستەمەلىك «قازاق تاريحى» جۋرنالىنىڭ رەداكتسيالىق القاسى بىرلەسىپ «تاريح عىلىمى مەن ادىستەمەسىنىڭ جوقشىسى, ناسيحاتشىسى ءارى قوزعاۋشى كۇشى – «قازاق تاريحى» جۋرنالى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزدى. بۇل دوڭگەلەك ۇستەلگە جۋرنالدىڭ تۇراقتى وقىرماندارى مەن جاناشىرلارى, تاريحشى عالىمدار مەن ۇستازدار, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ۇستازدارى, كوللەدج وقىتۋشىلارى, ماگيسترانتتار مەن ستۋدەنتتەر قاتىستى.
«قازاق تاريحى» جۋرنالى ءاۋ باستا «قازاقستان مەكتەبى» جۋرنالىنىڭ قوسىمشاسى رەتىندە شىعا باستادى. سوناۋ 1993 جىلعى شىلدەدە العاشقى ءنومىرى جاريالانعان جۋرنال 2003 جىلى دەربەس باسىلىمعا اينالدى. العاشقى سانىنان باستاپ قازاقتىڭ ارعى-بەرگى تاريحىن, ونىڭ اتاۋىن, شىعۋ تەگىن جازۋ-سىزۋ پايدا بولعان ۋاقىتىنا قاتىستى مالىمەتتەردى جۇيەلى تۇردە جاريالاپ كەلەدى. وندا قازاق تايپالارى, قازاق-جوڭعار شايقاستارى, شىڭعىس حان قاعاناتىنىڭ قىر-سىرى, اراب, قالماق, ورىس وتارشىلدىعىنا قارسى كۇرەس كەزەڭدەرى مەن كورىنىستەرى, جەتەكشىلەرى جونىندە تىڭ ماعلۇماتتار جاريالانىپ تۇردى. ۇلتىمىزدىڭ كەڭەس يمپەرياسى تۇسىنداعى ساياسي ءومىر تىنىسى, ەكونوميكاسى, مادەنيەتى, قازاق حالقىنىڭ تاۋەلسىزدىگى, ساياسي-ەكونوميكالىق جاڭاشا ءبىتىم-ءپىشىمى كورسەتىلىپ, كەزەڭدىك وزگەرىستەر, قوعامدىق دامۋ زاڭدىلىقتارى ءسوز ەتىلدى. «اتا قازاقتىڭ ارعى تاريحىنان», «تاريحي تۇلعالار», «تاريحقا جاڭاشا كوزقاراس» سياقتى ءتول تاريحتىڭ سان-سالاسىن قامتيتىن ايدارلار بار.
جۋرنال ەكى ۇلكەن بولىمنەن تۇرادى: ءبىرىنشىسى – «عىلىمي زەرتتەۋلەر مەن دەرەكتەمەلەر». بۇل بولىمدە قازاق تاريحىنىڭ كونە زاماننان بۇگىنگى كۇنگە دەيىنگى تاريحى ءسوز بولادى. ال ەكىنشى ءبولىم – «وقىتۋ, ادىستەمە. تاجىريبە» دەپ اتالادى. بۇل بولىمدە ورتا, ورتا ارناۋلى جانە جوعارى وقۋ ورىندارىندا قازاق تاريحىن وقىتۋ تۇجىرىمدامالارى, ءادىس-ءتاسىلى, وقۋلىقتارى تالقىلانادى. سونىمەن قاتار, قۇقىقتانۋ, ءدىنتانۋ نەگىزدەرى, دۇنيە ءجۇزى تاريحىن وقىتۋدىڭ ءادىس-تاسىلدەرى باياندالىپ, ۇستازدارعا ادىستەمەلىك كەڭەس بەرىلەدى.
«قازاق تاريحى» جۋرنالى وتاندىق تاريح عىلىمىنىڭ قالىپتاسۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوستى. اسىرەسە, وعان دەيىن باسىم كوپشىلىگى ورىسشا ءارى كوممۋنيستىك سارىنمەن, «اعا ۇلتتىڭ» ىقپالىنداعى قۇلدىق سانامەن جازۋعا ماشىقتانعان وتاندىق تاريحشىلاردىڭ قازاقشا ءارى تاۋەلسىز كوزقاراسپەن جازۋىنا ىقپال جاسادى. قازاقتىڭ جەكە ەتنوس رەتىندە ۇستانىمىن, مەملەكەتتىك ءپاتريوتيزمىن قالىپتاستىرۋعا جان اياماي قىزمەت ەتتى. وتاندىق تاريح تەرميندەرىنىڭ, ۇعىمدارىنىڭ ورنىعۋىنا اتسالىستى. ءتول تاريحتىڭ اقتاڭداقتارىنىڭ اشىلۋىنا جۋرنال بەتىندەگى دەرەكتى ماقالالار, سۇحباتتار, پىكىرتەرىمدەر, ساۋالنامالار جيىرما جىلداي ويتۇرتكى جاساسا, قازاقستان تاريحى ءپانىنىڭ بىردە ۇبت-داعى مىندەتتى پاندەر قاتارىنان, بىردە وسى ءپاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى مەملەكەتتىك ەمتيحانىنان الىنىپ قالۋىنا نارازىلىق رەتىندە اشىق حات جازىپ, وعان ايگىلى تاريحشىلاردىڭ قولىن قويعىزىپ, مينيسترلىككە قايتا-قايتا حات جولداپ, حابارلاسىپ ءجۇرىپ, ادىلەتتىلىكتىڭ ورناۋىنا قول جەتكىزىلدى.
جۋرنالدىڭ باس رەداكتورى, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى, ى.التىنسارين اتىنداعى مەدالدىڭ يەگەرى ابدىلدابەك سالىقبايدىڭ ايتۋىنشا, رەداكتسيا تاراپىنان جازىلاتىن اڭداتپالاردا, ءتۇيىن سوزدەردە ءتول تاريحتىڭ بۇرمالانباۋىن, تاريحتى زەرتتەۋدە شەجىرە, تاريحي جىر-داستاندار, جەر-سۋ اتاۋلارى, قازاقى ۇعىمداردىڭ ەتيمولوگياسى سىندى ءتول دەرەكتەردىڭ ەسكەرىلۋىن ۇنەمى زەرتتەۋشىلەر قاپەرىنە سالا وتىرىپ, «قازاق تاريحى» جۋرنالى وتاندىق تاريحشىلار ورتاسىندا تاريحتى رەفورمالاۋ سياقتى تىڭ ويلاردىڭ, پىكىرلەردىڭ تۋىنداۋىنا سەبەپكەر بولدى.
شارافاددين ءامىروۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى.
