اۆتور

اۋليەكولدىڭ اسىل تۇقىمدى سيىرى – وتاندىق برەند

بۇگىندە ەلىمىزدىڭ ون ەكى وڭىرىندە 113 شارۋاشىلىق جالپى سانى 30 مىڭنان استام اسىل تۇقىمدى اۋليەكول سيىرىن ۇستاپ وتىر. ال ەندى وسى مول ەت بەرەتىن, ارقانىڭ ارقىراعان ايازىنا قىڭق ەتپەي قىستا دا دالادا جۇرە بەرەتىن ىستىق-سۋىققا ءتوزىمدى ءارى تەز كوتەرىلەتىن زەڭگى بابا تۇقىمىن بۋدانداستىرىپ شىعارۋعا تابا­نى كۇرەكتەي 30 جىل ۋاقىت كەتكەنىن ەكى­نىڭ ءبىرى بىلە بەرمەيدى.

ءسال تاريحقا ۇڭىلسەك, وتكەن عاسىر­دىڭ 60-شى جىلدارى كسرو-دا مال شارۋا­­شى­لى­عىن, ونىڭ ىشىندە اسىل تۇ­قىمدى ەتتى ءىرى قارا باسىن كوبەيتۋ مىق­تاپ قول­عا الىنادى. بۇل كەزدە وداق كولە­مىندە گەرەفورد بۇقاسى مەن قازاق-قال­ماق سيىرىنان الىنعان قازاقتىڭ اق باس سيىرى دەپ اتالا­تىن ءىرى قارانىڭ جال­عىز ەتتى تۇقىمى بار ەدى. ال باتىس ەۋرو­پا ەلدەرىندە, ماسەلەن, انگليادا اسىل تۇقىمدى ەتتى سيىردىڭ گەرەفورد, ابەر­دين-انگۋسس, گاللوۆەي جانە شورتگورن دەپ اتالاتىن ءتورت ءتۇرى, فرانتسيادا شارولە, ليمۋزين, وبراك, سالەرس, اق اكۆيتان سياقتى ون شاقتى ءتۇرى, يتاليادا مار­كين­داجي, كيان, رومانولا دەگەن ءۇش ءتۇرى بار ەدى. بۇل اسىل تۇقىمدار سول كەزدە ەت باعىتىنداعى مال شارۋاشىلىعىن دا­مى­تۋعا دەن قويعان كوپتەگەن ەلدەردە, اسى­­رەسە, سولتۇستىك جانە وڭتۇستىك امە­ري­­كا, اۋستراليا قۇرلىقتارىندا كەڭ تاراي باستاعان كەز ەدى. وسى تۇستا وداقتا قازاقتىڭ اق باس سيىرى مەن شەتەلدىڭ اسىل تۇقىمىن بۋدانداستىرۋ ارقىلى سولتۇستىك قازاقستاننىڭ شۇعىل كونتينەنتالدى كليماتىنا ءتوزىمدى ارنايى ەت باعىتىن دامىتۋعا ارنالعان ءىرى قارا ت ۇلىگىنىڭ جاڭا تۇقىمىن شىعارۋ مىندەتى العا قويىلدى. بۇكىلوداقتىق ماڭىزعا يە اسا جاۋاپتى مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بۇعان اسىل تۇقىم الۋدا مول تاجىريبە جيناقتاعان ءارى مال باسى كوپ, ازىق قورى جەتكىلىكتى قوستاناي وبلىسىنىڭ اۋليەكول اۋدانىنا قا­راستى موسكالەۆ كەڭشارى تاڭدالىپ الىن­دى.

جاڭا تۇقىم الۋ جۇمىسى ماسكەۋ وب­لى­سىنىڭ دۋبروۆيتسى قالاسىنداعى بۇ­كىل­وداقتىق مال شارۋاشىلىعى ين­س­تي­­تۋ­تىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە تاپسىرىلادى. عىلىمي-وندىرىستىك تاجىريبەگە سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى, اكادەميك ن.روس­توۆ­تسەۆ, پروفەسسور ي.چەركاششەنكو, ى.مۋسين سياقتى عالىمدار جەتەكشىلىك ەتتى. وسىلايشا, ماسكەلەۋ كەڭشارىندا بۇكىل­وداقتىق ينستيتۋتتىڭ تىرەك پۋنكتى جاساق­تالىپ, كەڭشار اسىل تۇقىمدى مال زاۋى­تى بولىپ قايتا قۇرىلدى. الايدا ۇزاق ۋاقىتتى قاجەت ەتەتىن عىلىمي-وندى­رىس­تىك تاجىريبەنى مال شارۋاشىلىعىن جەتە مەڭگەرگەن جەرگىلىكتى مامانداردىڭ قا­تىسۋىنسىز تولىققاندى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىن ەمەس ەدى. بۇل ىسكە سول كەزدەگى شار­ۋاشىلىق باسشىسى ميحايل كارپوۆ باستاپ, زەينوللا جاڭبىرشينوۆ قوشتاعان كەڭ­شار ۇجىمى بىلەك سىبانا كىرىستى.

– ميحايل گريگورەۆيچتىڭ ەڭ باستى ەڭبەگى ماسكەۋدىڭ اتاقتى عالىمدارىنىڭ جەتەك­شىلىگىمەن سولتۇستىك قازاقستاننىڭ قا­تاڭ كليماتىنا ءتوزىمدى جاڭا تۇقىم شىعارۋعا ات سالىسۋى. بۇل جۇ­مىس 1962 جىلى باستالىپ ۇزاق ۋاقىت قاجىر­لى ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا 1992 جىلى 26 قازاندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋا­شى­لى­عى مينيسترلىگىنىڭ بۇي­رى­عى­مەن ەتتى ءىرى قارانىڭ جاڭا اۋليە­كول تۇقىمى بولىپ اپروباتسيالاندى. جاڭا تۇقىم سۋىققا ءتوزىمدى. تۇقىمدىق بۇقالاردىڭ تىرىدەي سالماعى 850 كيلودان 1 توننا 110 كەلىگە دەيىن تارتادى. ال سيىرلارىنىڭ سالماعى 560-700 كيلوعا دەيىن بارادى. تاجىريبە باستالعان جىلى مەن كوبىنە زەرتحانا جۇ­مىس­تارىمەن اينالىستىم. انالىق مالدى جەرگىلىكتى اۋا رايىنا ءتوزىمدى قازاقتىڭ اق باس سيىرىنان الدىق. ودان كەيىن سول كەزدە ءمارمار ەتتى ءىرى قارانىڭ ىشىندە كوش باس­تاپ تۇرعان اعىلشىننىڭ ابەردين-انگۋسى مەن فرانتسۋزدىڭ ءىرى سالماقتى شارولە تۇقىمىنىڭ ەكى ايلىق جانە ودان ۇلكەن بۇقالارىن الدىردىق. ابەردين-انگۋس وسىمتالدىعىمەن, ەتتىلىگىمەن, ال شارو­لە دەنە تۇرقىنىڭ ىرىلىگىمەن ەرەك­شە­لە­نەدى. شارۋاشىلىقتا قازاقتىڭ اق باس سيىرىن باعۋدىڭ قىر-سىرىن ابدەن مەڭگەرگەن كانىگى ماماندار جەتكىلىكتى ەدى. اۋليەكول تۇقىمى – قىرىق شاقتى عالىم-سەلەك­تسيونەرلەر مەن مال شارۋاشىلىعى مامان­دا­رىنىڭ ۇزاق جىلدىق تاباندى ەڭبەگىنىڭ جە­مىسى, – دەيدى زەينوللا اباي ۇلى.

ول كەز ەڭبەك مايدانىنا جاڭا عانا ارا­لاسقان زەينوللا اعانىڭ ناعىز جانىپ تۇر­عان شاعى. كوپ كەشىكپەي عىلىمي-ون­دىرىس­تىك تاجىريبە ءوز ناتيجەسىن بەرە باس­تا­دى. وتكەن عاسىردىڭ 80-ءشى جىلدارى وتكەن بۇكىلوداقتىق حالىق شارۋاشىلىعى جە­تىستىكتەرى كورمەسىندە 12 بۇقاشىقتىڭ ونى ءى دارەجەلى ديپلوم الدى. بۇلاردىڭ ىشىندە ماسكەلەۋلىك ماماندار «پيلوت» دەپ اتاپ كەتكەن 15 ايلىق بۇقاشىق 520 كيلو سالماق تارتىپ, وداق جۇرتشىلىعىن قاي­ران قالدىرعان ەدى.

ماسكەلەۋ كەڭشارىندا 1962 جىلى باس­تالعان كۇردەلى عىلىمي سەلەكتسيالىق تا­جىريبە 30 جىل بويى ۇزدىكسىز جۇرگىزىلىپ, 1992 جىلى اۋليەكولدىڭ اسىل تۇقىمدى ەتتى ءىرى قاراسى دەپ اتالاتىن جاڭا وتاندىق تۇ­قىم تۇبەگەيلى قالىپتاستى. كەيىن زەي­نول­لا اعا قازاق مال شارۋاشىلىعى ينس­تيتۋتى عالىمدارىنىڭ جاڭا تۇقىم­نىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ جۇمىستارىن جال­عاس­تى­رۋىنا مۇمكىندىك جاساپ, قولداۋ ءبىلدىردى. وسى­لايشا, بەلگىلى عالىم زووتەحنيك, پروفەسسور ۆ.كريۋچكوۆتىڭ باسقارۋىمەن مال­دىڭ گەنەولوگيالىق قۇرىلىمى جاساق­تا­لىپ, التى بۇقانىڭ ارعى تەگى انىقتالىپ, ولاردان تاراعان ۇرپاقتارى ىرىكتەلىپ الىن­دى. كريۋچكوۆتىڭ جەتەكشىلىك ەتۋىمەن العاش رەت «موسكالەۆتە» قۇرىلعان تىرەك پۋنكتىنىڭ جەتەكشىسى بولعان, اۋىل شارۋا­شى­لىعى عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ى.مۋسين, عالىم ءا.جۇمانباي جانە زەينوللا اعانىڭ تىكەلەي قاتىسۋىمەن باس­قا دا عالىمداردىڭ, شارۋاشىلىق ما­مان­دارىنىڭ قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ ارقا­سىن­دا 2007 جىلى وسى بۇقالاردىڭ ەكى اتالىق ءىز توبى اپروباتسيالاندى. بۇل كەزدە الىنعان «تاباكۋر» اتتى بۇقانىڭ سال­ماعى 1350 كيلو, «زەنيت-شۇبات» اتتى بۇقانىڭ سالماعى 1165 كيلو تارتقان ەدى. ودان كەيىن عالىمدار اسىل تۇقىمنىڭ الەۋەتى جوعارى ءتورت تۋىستىق توبىن انىقتايدى. بۇل جولعى عىلىمي وندىرىستىك تاجىريبە جونىندە اۋىلشارۋاشىلىق عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ءابساتتار جۇمانباي: «اۋليەكول تۇقىمى ءوسىمتال كەلەدى. وعان ناقتى دالەل 2002 جىلى جەنەۆا قالاسىندا وتكەن كورمەدە ساپالى مال ءونىمى ءۇشىن باس جۇلدەنى جەڭىپ الدى. ال  2004 جىلى «موسكالەۆ» شارۋاشىلىعى تاۋەلسىز قازاقستان تاريحىندا تۇڭعىش رەت وسى اۋليەكول تۇقىمىنىڭ اۆتورى رەتىندە №1 پاتەنتتى الدى. قازىر اۋليەكولدىڭ ۇستىنەن وتەتىن كۇرە جولدىڭ بويىندا اۋليە­كول بۇقاسىنا بيىكتىگى 3 مەتر بولا­تىن ەسكەرتكىش ورناتىلدى. بۇل ءمۇسىن زەي­نوللا اعانىڭ ەڭبەگىنە كورسەتىلگەن قۇر­مەت ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى», دەيدى.

بۇگىندە وتاندىق برەندكە اينالعان اۋليەكول اسىل تۇقىمىن شىعارۋعا تى­كە­لەي قاتىسىپ, اۆتورلىق قۇقىققا يە بولعان سەلەكتسيونەر-مامانداردىڭ ىشىندە اۋليە قونىپ, باق دارىعان اۋليەكول ءوڭىرىنىڭ بۇگىنگى ابىز اقساقالى اكىمبەك قاجى قابدەن ۇلى دا بار. ەڭبەك ارداگەرىنىڭ اي­تۋىن­­شا, شيرەك عاسىردان استام ۋاقىت بويى جۇر­گىزىلگەن عىلىمي-وندىرىستىك تا­جى­ريبە نە­گىزىندە الىنعان جاڭا تۇقىم­نىڭ تۇبە­گەي­لى ۇلگىسى توقسانىنشى جىل­دار­دىڭ باس كەزىندەگى وتپەلى كەزەڭمەن تۇسپا-تۇس كەلگەن. بۇرىنعى كەڭشارلار جاپ­پاي ىدىراپ, اۋىل حالقى قالاعا اۋىپ كەتىپ جاتقان شاقتا ىرگەلى شارۋاشىلىقتى سول كۇيىندە ۇستاپ قالىپ, وتىز جىلدىق ەڭبەكتىڭ جەمىسى – وتاندىق اسىل تۇقىمدى ءىرى قارانى ساقتاپ قالعان زەينوللا جاڭ­بىر­­شينوۆ ەرلىكپەن پاراپار ەڭبەك ءسىڭىردى دەپ بىلەدى.

– توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا وبلىس ورتالىعىنا جاقىن بولعانىمەن, كۇرە جولدان شالعاي تۇيىقتا جاتقان ماسكەلەۋ اۋىلى ءۇشىن كۇنكورىس قيىندادى. مال باعاسى قۇنسىزدانىپ كەتتى. قانت, شاي, ۇن قاتقا اينالىپ, تۇرمىستىق تاۋارلار قىمباتتادى. ءبىر كەزدەرى ورىستە مالى شۇر­قى­راپ, وشاقتا قازانى بۇرقىراپ جاتاتىن ءبىراز اۋىلدىڭ قالقيىپ قاڭقاسى عانا قالدى. وسى تۇستا اقىل-پاراساتى مول ساناۋلى عانا سۇڭعىلا ازاماتتار تۋعان جەرگە تۇتقا, ەلگە ەس بولا ءبىلىپ, شارۋاشىلىقتى امان ساقتاپ, ەلدىڭ بوسىپ كەتۋىنە جول بەرمەي قالدى. وسىلايشا, شاتقاياقتاپ تۇرعان شاعىن ەلدى مەكەندەردىڭ ەڭسەسىن قايتا تىك­تەپ, حالىقتىڭ اۋىلعا تۇراقتاپ قالۋىنا ىقپال ەتتى. ماسكەلەۋدىڭ ماقتانىشى دا, بار بايلىعى دا – اۋليەكولدىڭ اسىل تۇ­قىمدى سيىرى عوي. سول تۇستا وسى تۇ­قىم­نىڭ رەسەيدەن اعىلىپ كەلىپ, مالدان مال, تەحنيكادان تەحنيكا قويماي تاۋارعا ايىرباستاپ, تيىنعا ساتىپ الىپ كەتىپ جاتقان كولدەنەڭ كوك اتتىعا جەم بولىپ, جويىلىپ كەتۋىنە جول بەرمەي قالعان بىردەن ءبىر ازامات – وسى زەينوللا. 2012 جىلى زەكەڭنىڭ تىكەلەي ارالاسۋىمەن اۋليە­كول­دىڭ اسىل تۇقىمدى ءىرى قاراسىن رەسپۋبليكا كولەمىندە ناسيحاتتاپ, كوبەيتۋ ماق­سا­تىن­دا ارنايى رەسپۋبليكالىق پالاتا قۇ­رىلدى. پالاتا مالىمەتى بويىنشا, قازىر ەكسپورتقا كەتكەن مال باسىن ەسەپتەمەگەندە, ەلىمىزدە 30087 اۋليەكول ەتتى تۇقىمى وسى­رىلەدى, – دەدى اكىمبەك قابدەن ۇلى.

جاۋاپكەرشىلىگى شەكسىز سەرىكتەستىك

ارينە, توقسانىنشى جىلدارى مال باسىن سول كۇيىندە ساقتاپ قالۋ مۇمكىن بول­مادى. ويتكەنى جۇمىسشى, مالشى, مە­حانيزاتورلاردىڭ جالاقىسىن تولەۋ, مەك­تەپ, بالاباقشا, اۋرۋحانا سياقتى الەۋ­مەتتىك نىسانداردى ۇستاپ قالۋ اسا قيىنعا سوقتى. اۋىلدى قىسقى وتىنمەن قام­تاماسىز ەتۋگە قارجى تابىلمادى. بۇل تىعىرىقتان شىعۋ ءۇشىن سول تۇستا ماس­كە­لەۋ سيىرلارىنىڭ ءبىرازى ەتكە ءوتىپ كەتتى.

– كەڭەس تۇسىندا كەڭشار ماسكەۋگە باعىندى. 12 مىڭ ءىرى قارا بولدى. كەيىن نارىق كەلگەندە حالىق اڭتارىلىپ قالدى. اۋىلدا ەلەكتر جارىعى بولمادى. وتىن جوق. قارجى جوق, امالسىز كومىر الۋ ءۇشىن اقشا ورنىنا ارزان باعامەن مال بەرۋگە ءماجبۇر بولدىق. قازىر سودان قالعانى 3 جارىم مىڭ باس ءىرى قارا. وسىعان دا شۇكىر دەپ وتىرمىز. حالىققا ءشوبىن شاۋىپ, ۇيىنە اكەپ ءۇيىپ بەرەمىز. جەمىن دە وسى شارۋاشىلىقتىڭ ەسەبىنەن الادى. قا­زىر­گى ماقساتىمىز – اسىل تۇقىمدى مال با­سىن كوبەيتۋ بولىپ وتىر. ۇكىمەتكە راحمەت, قازىر مەملەكەت سيىر باسىنا 20 مىڭ تەڭگەدەن دوتاتسيا بەرىپ وتىر. مەم­لە­كەت ءبىزدىڭ اسىل تۇقىمدى ساتىپ العان ادامعا دا ۇلكەن قولداۋ كورسەتىپ جاتىر. مىسالى, ءبىزدىڭ شارۋاشىلىقتان 300 مىڭ تەڭگەگە ءبىر بۇقا ساتىپ الساڭ, ونىڭ 150 مىڭىن مەملەكەت قايتارىپ بەرەدى. وسىعان قاراعاندا, قازىر ءبىزدىڭ مالعا سۇرانىس وتە جوعارى. بيىل 7 مىڭ تونناداي ءشوپ جيناپ الدىق. 2 مىڭ تونناداي قىسقى پىشەن دا­يىنداپ قويدىق. ارپا, س ۇلى, بيدايىمىزدى دا قامداپ قويدىق. قىسقاسى, مال ازىعى بيىلعى قىسقا جەتەدى, – دەيدى زەينوللا اباي ۇلى.

وتپەلى كەزەڭدەگى قىستالاڭ شاقتا اۋىل حالقىن, شارۋاشىلىقتى ۇستاپ قالۋ ءۇشىن كوپ كۇش-قايرات جۇمسالدى. بۇل كەزەڭدەگى ەڭ باستى قيىندىق – قايتكەن كۇندە دە اۋىل حالقىن كوشىرمەي ۇستاپ قالۋ ماسەلەسى بول­دى. بىراق سوعان قاراماستان وزگە ۇلت وكىل­دەرىنىڭ كوبى تاريحي وتاندارىنا قو­نىس اۋداردى. ەندى ولار تاستاپ كەتكەن بوس ۇيلەردى ساقتاپ قالۋ كەرەك. بىلىكتى باس­شى وسى تۇستا وبلىستىڭ شالعاي اۋدان­دا­رىنان قالاعا قاراي تولاسسىز كوشىپ جاتقان قازاقتاردىڭ ءبىرازىن وسى اۋىلعا قونىستاندىرۋدىڭ قامىنا كىرىسەدى. وسى­لاي­شا, تورعاي, ناۋىرزىم وڭىرلەرىنە تەحنيكا جىبەرىپ, 50-دەن استام وتباسىنى كوشىرىپ اكەلىپ, ماسكەلەۋگە ورنىقتىردى. اۋىل مەكتەبىنەن قازاق سىنىپتارىن اشۋ تۋرالى باستاما كوتەرىپ, اۋىلعا كەلگەن قازاق ءتىلدى ءپان مۇعالىمدەرىن تەگىن باسپانامەن قامتاماسىز ەتەدى. 2000 جىلى مەشىت سالىپ, حالىقتى يماندىلىققا شاقىراتىن ءدىني مەكەمەنىڭ جۇمىسىن جانداندىرادى.

– قىستا وتىن-سۋ كەرەك, كەيدە ءبىر قاجەت دۇنيەلەر جەتپەي قالىپ جاتادى, سونداي كەزدە زەينوللا اعاعا بارىپ ايتامىن. سوزگە كەلمەي, بىردەن كومەكتەسەدى. قازىر كارانتينگە بايلانىستى, بۇيرىقتى ورىنداپ نامازدى توقتاتىپ تۇرمىز. جىل سايىن وسى مەشىتتە ءار اۋىلدان ەكى-ۇشتەن الدىرىپ, بالالارعا ساباق ۇيىمداستىرامىز. جازعى لاگەر سياقتى عوي, ەكىنشى قاباتتا جاتىپ وقيدى. كورشى تسەليننىيدان, تيموفەيدەن, سوسنوۆتان, قۇسمۇرىننان, امانقاراعاي, اۋليەكولدەن بالالار كەلەدى. سول كەزدە زەينوللا اعامىز ەكى مەزگىل ىستىق تاماق ۇيىمداستىرىپ بەرەدى. ءوزىم مۇندا امانگەلدى اۋدانىنان كوشىپ كەلدىم. 2018 جىلى زەينوللا اعانىڭ دەمەۋشىلىگىمەن قاجىلىققا بارىپ كەلدىم. وسى اۋىلدىڭ ءوسىپ-وركەندەپ, گۇلدەنۋى ءۇشىن بارىن سالاتىن اعامىزدىڭ ۇيىنە بارساڭىز, وتە قاراپايىم, قازىرگىنىڭ بايلارى سياقتى جىلتىر دۇنيەگە قۇمارتپايدى. وسى اۋىلدىڭ قاراپايىم تۇرعىندارىمەن قاتار تىرشىلىك كەشىپ جاتىر, – دەدى مەشىت يمامى وراز قالماعانبەتوۆ.

وزگە اۋىلداردا الەۋمەتتىك نىساندار جاپ­پاي جابىلىپ جاتقاندا, ماسكەلەۋدە ميل­ليونداعان قارجىعا مادەنيەت وشاق­تا­رى مەن مەكتەپ, ەمحانا, حالىققا تۇر­مىس­تىق قىزمەت كورسەتۋ مەكەمەلەرىنە اۆتو­نومدى جىلۋ جۇيەسى وتكىزىلىپ, اۋىل­دى اباتتاندىرۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتتى. تازا اۋىز سۋ, گاز ماسەلەسى دە ءدال وسى جول­مەن شەشىلدى. زەينوللا اباي ۇلى 1992 جىلى ءوز قارجىسىنا اۋىلدا سپورت زالى, اسحانا, كىتاپحاناسى بار مەكتەپ اشتى. بۇگىندە جەرگىلىكتى شارۋاشىلىق ەسە­بىنەن اۋىل مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى ءبىر مەزگىل ىس­تىق تاماقپەن قامتاماسىز ەتىل­گەن. سە­رىك­تەستىك كوپبالالى انالار مەن زەي­نەت­كەرلەردى, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار مەن اۋىلدىڭ دارىندى جاستارىن ءوز قام­قورلىعىنا الىپ, جۇيەلى تۇردە دەمەۋ­شى­لىك جاساپ وتىرادى.

توقسانىنشى جىلدارى جەرگىلىكتى سە­رىك­تەستىك اۋىلدىڭ مادەنيەت ءۇيىن كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىپ, ساپالى مۋزىكالىق قۇرىلعىلارمەن جابدىقتاپ بەردى. ەڭسەلى عيمارات بۇگىندە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ يگى­لى­گىنە قىزمەت ەتۋدە.

– قازىر مادەنيەت ۇيىندە 11 شىعار­ما­شىلىق ۇيىرمە جۇمىس ىستەيدى: 3 دومبىرا ۇيىرمەسى, بالالار جانە ەرەسەكتەر حورى, اۋىلدىڭ كىشكەنتاي بالعىندارى مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان ەكى بي توبى, وتباسىلىق دۋەت جانە جەكە ۆوكال ۇيىر­مەسى بار. وسىنىڭ ءبارىن «ماسكەلەۋ» سەرىكتەستىگىنىڭ ارقاسىندا ۇستاپ وتىرمىز. سۇراعان نارسەمىزدىڭ ءبارىن ءبىر سوزگە كەل­مەي الىپ بەرىپ وتىرادى. وبلىس دەڭ­گەيىن­دە وتەتىن مادەني شارالارعا بارىپ-كەلۋ شىعىنىن دا وسى سەرىكتەستىك كوتەرەدى. جالپى, زەينوللا اعا بىزدەن كومەگىن ايامايدى. كەرەك كەزىندە ونەرپاز بالالاردى قوس­تانايعا اپارىپ, ەڭ قىمبات شەبەرحا­نا­لار­­دان كونتسەرتتىك كوستيۋمدەر مەن ۇلتتىق كيىم­دەردى ساتىپ الىپ بەرىپ وتىرادى, – دەدى مادەنيەت ءۇيىنىڭ باسشىسى باقىتگۇل جا­ماحينا.

زەينوللا اباي ۇلى ەڭبەك جولىن قا­تار­داعى مالشى, مەحا­ني­زا­تور­لىقتان باس­تالدى. كەيىن زووتەح­نيك, باس زووتەحنيك بولىپ قىزمەت اتقاردى. عىلىم مەن تاجىريبەنى ءتيىمدى ۇشتاستىرىپ, ماس­­­كەۋدىڭ تيميريازەۆ اتىنداعى اۋىل شارۋا­­­شىلىعى اكادەمياسىندا «اۋليە­كول تۇقىمىنىڭ شىعۋ تەگى جانە ونىڭ پارامەترلەرى» تاقىرىبىنا عى­لىمي ديسسەرتاتسيا قورعاپ, اۋىل شارۋاشىلىعى عى­لىم­دارىنىڭ كانديداتى اتاعىن يە­لەن­­دى. اۋليەكول تۇقىمى تۋرالى بىرنە­شە عىلىمي-تانىمدىق ەڭبەكتەر جاز­دى. ۇستازى م.كارپوۆ دۇنيەدەن وتكەن­نەن سوڭ, كوپشىلىكتىڭ قالاۋىمەن كەڭ­شار باس­شىسى بولىپ تاعايىندالدى. تاۋەل­سىز­­دىك تاڭى اتقان جىلدارى ءبۇتىن ءبىر اۋىلدىڭ اۋىرتپالىعىن كوتەرىپ, ءوڭىردىڭ وركەندەۋىنە ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان بىلىكتى مامان كىسىلىك پەن كىشىلىك قاسيەتىنەن ءبىر ءسات اينىعان ەمەس. توقسان اۋىز ءسوزدى زەي­نوللا اعانىڭ ءوز ويىمەن تۇيىندەسەك, «ازا­ماتتىڭ باعاسى ونىڭ ەل الدىنداعى ەڭبەگى مەن جاۋاپكەرشىلىگىنە بايلانىستى. اتاق­تى ساتىپ الۋعا بولادى, بىراق ابىرويدى ساتىپ الا المايسىڭ, ونى حالىق بەرەدى. ال وسى حالىق جۇرەگىندەگى ابىروي-بەدەل تەك ادال ەڭبەكپەن عانا كەلەدى».

قوستاناي وبلىسى,

اۋليەكول اۋدانى,

موسكالەۆ اۋىلى