وسىنداي كەشەندى تالداۋدىڭ ناتيجەسىندە اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ارقىلى عانا باسەكەگە قابىلەتتى ەكونوميكا قۇرۋ مۇمكىن ەكەندىگى تۋرالى قورىتىندى جاسالعان. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى تۇپتەپ كەلگەندە, بۇگىنگى اۋىلدىڭ ەڭسەسىن كوتەرىپ, تىنىسىن كەڭەيتۋ, وسى سالاداعى كاسىپورىنداردىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ ارقىلى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك احۋالىن جاقسارتىپ, ونىڭ تۇرمىس دەڭگەيىن ارتتىرۋ.
اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى قيىنشىلىقتار – بۇگىن عانا پايدا بولعان ماسەلە ەمەس, تاريحىمىزدا تەك قانا ەگىن ەگۋگە جارامدى عانا ەمەس, جايىلىمدى جەرلەردى دە تارتىپ الۋ سياقتى كەزەڭدەر قازاق جۇرتىنىڭ شارۋاشىلىق مۇددەسىنە وراسان زور نۇقسان كەلتىرگەنى بەلگىلى. ال كەڭەس وداعىندا يندۋستريالاندىرۋ سىندى ءىرى جوبالار شارۋالاردىڭ ارقاسىندا, ياعني اۋىلدىڭ ەسەبىنەن ىسكە اسىرىلدى. ودان كەيىنگى كەزەڭدەردە دە اۋىل شارۋاشىلىعى ءارتۇرلى تاجىريبەلەر جۇرگىزەتىن الاڭعا اينالدى. قازاقستان ءۇشىن جاپپاي ۇجىمداستىرۋ, قازاق قوعامىن كۇشتەپ وتىرىقشىلىققا اۋىستىرۋ اۋىل تۇرعىندارىن وزدەرىن اسىراي المايتىنداي جاعدايعا دۋشار ەتتى. وسىنىڭ بارلىعى اكەلىپ بۇكىل حالىقتىڭ قايعى-قاسىرەتىنە ۇلاستى. حالىق جاپپاي اشارشىلىق پەن ساياسي قۇعىن-سۇرگىن توزاعىن باستان كەشىردى.
ارينە, قازىر جاڭا كەزەڭ, جاڭا جاعداي. قازاقستان – تاۋەلسىز مەملەكەت. دەگەنمەن, دامۋ قارقىنىمىزعا بوگەت بولىپ جاتقان الەمدىك ەكونوميكالىق جانە قارجىلىق داعدارىستار مەن كوروناۆيرۋس پاندەمياسى سياقتى ىندەتتەن بولەك, ىشكى دە كەدەرگى جوق ەمەس. مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ بيىلعى جولداۋىندا بۇل ماسەلەلەرگە كەڭىنەن توقتالىپ, ماڭىزدى قورىتىندىلار جاساپ, ءتيىستى شەشىمدەر قابىلدادى. اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى كەلەڭسىزدىكتەردىڭ باستى سەبەبى – جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ باستارى بىرىكپەي, باسەكەلەستىككە جاراي الماي وتىرعانىندا. ولاردىڭ ساپالى ءارى مول ءونىم وندىرۋگە مۇمكىنشىلىكتەرى بولماي, ايتەۋىر اۋپىرىمدەپ, ولمەستىڭ كۇنىن كورۋلەرى دە وسىدان. پرەزيدەنتتىڭ «اۋىل ەڭبەككەرلەرىنىڭ اۋىر جۇمىسى تىم ارزان باعالانادى. بۇل – جاسىرىن ەمەس. تابىستىڭ باسىم بولىگىنە الىپساتارلار كەنەلىپ جاتادى», دەۋى قازاقستاننىڭ مەملەكەت رەتىندەگى ابىرويىنا نۇقسان كەلتىرەرى انىق.
كوللاجدى جاساعان امانگەلدى قياس, «ەQ»
ويتكەنى, وسىنىڭ كەسىرىنەن, ءبىر جاعىنان, ەگىن ەگىپ, مال اسىراۋعا قولايلى كەڭ بايتاق جەرىمىز بولا تۇرا, ءالى كۇنگە دەيىن ءوز تۇرعىندارىمىزدى ەكولوگيالىق تازا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىمەن تولىقتاي قامتاماسىز ەتە الماۋدامىز. سونىمەن بىرگە ەكىنشىدەن, ءوز ونىمدەرىن وتكىزە الماي, ونى قايدا جىبەرەرىن بىلمەي اۋرە-سارساڭعا ءتۇسىپ جاتقان شارۋا قوجالىقتارى مەن جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار تاعى بار. بۇل, قاراپ تۇرساڭىز, ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستار بارىسىندا قوردالانىپ, جىلداپ شەشىمى تابىلماي كەلە جاتقان جاڭاعى ۇدەرىستىڭ قاراما-قايشىلىقتارى مەن ءدۇدامال تۇستارى.
سول ونىمدەردى ساتىپ الاتىن دەلدالدار ولاردىڭ ەڭبەگىن بولار-بولماس تيىن-تەبەنگە باعالاپ, تاقىرعا وتىرعىزۋدا. اۋىل ەڭبەككەرلەرى وسى تاۋارلاردى ءوسىرىپ, باعىپ-قاعاتىن ءوندىرۋشى رەتىندە جۇمساعان قاراجاتىن قايتارا الماي, زارداپ شەگىپ, ەنجارلىققا سالىنۋدا. ويتكەنى, بارلىق قىزىقتى ەكى اراداعى پىسىقاي الىپساتارلار كورىپ وتىر. دۇكەن مەن بازارداعى ساتۋشىلاردان «مىنانىڭ باعاسى نەگە قىمبات؟» دەپ سۇراساڭ, جەتكىزۋشى سولاي اكەلدى, سولاردىڭ باعاسىنىڭ ۇستىنە ءبىز نەبارى 10-15 تەڭگە عانا قوسىپ» كۇن كورۋدەمىز دەگەننەن تانبايدى. ول جەتكىزۋشىنىڭ كىم ەكەنىن ەشكىم دە بىلمەيدى, ولاردىڭ اتى ەشقاشان اتالمايدى, ول جەكە ادام با, الدەبىر كومپانيا ما, قالتالى وليگارحتىڭ ءبىرى مە, الدە مەملەكەتتىك ورگاننىڭ وكىلى مە, جوق «كولەڭكەلى ەكونوميكانىڭ» قوعامدى وراعان شىرماۋىعى ما, ايتەۋىر ونىڭ ناقتى بەتپەردەسىن اشىپ, ءجۇزىن كورۋ مۇمكىن ەمەس. بۇلاردى سول ونىمدەردى ساتىپ الاتىن تۇتىنۋشىلاردىڭ جاعدايى, جوعارىداعى وندىرۋشىلەردىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ قاجەتتىلىگى سياقتى ماسەلەلەر مۇلدەم مازالامايدى, ولار وعان باستارىن اۋىرتقىلارى دا كەلمەيدى. پرەزيدەنت ايتقانداي, ولاردىڭ ۇپايلارى بىلاي دا تۇگەل.
كورىپ وتىرعانىمىزداي, بۇل – قۇددى بىرجاقتى جول. ءوندىرۋشى مەن ساتۋشى بۇل جولمەن جۇرە المايدى. ويتكەنى ول جولدىڭ ءجۇرۋ ەرەجەسىن دەلدالدار وسىلاي ەتىپ جازىپ قويعان. ءوندىرۋشى جولدىڭ ءبىر باسىندا تۇرىپ, ءونىمىن ءشىرىتىپ الماس ءۇشىن جەتكىزۋشىنىڭ قويعان باعاسىمەن, وتكىزۋگە ءماجبۇر, ال جولدىڭ ەكىنشى جاعىنداعى ساتۋشى جاڭاعى جەتكىزۋشىنىڭ بەلگىلەگەن باعاسىمەن ءونىمدى امالسىز الىپ, ساۋدالاۋعا ءماجبۇر. تەك, وعان 10-15 تەڭگەسىن قوسىپ, ريزىعىن تاباتىن سياقتى. «سياقتى» دەۋىمنىڭ سەبەبى – بۇل دۇكەنشىلەر تۇرعىنداردىڭ داستارقانىنا ءبىرتابان جاقىن بولا تۇرا, «قازانشىنىڭ ەركى بار قايدان قۇلاق شىعارسا» دەگەن قاعيداتتى ۇستانباسىنا كىم كەپىلدىك بەرەدى؟
تۇرعىن ۇيلەردىڭ اۋلالارىندا ورنالاسقان كەيبىر دۇكەندەردىڭ سانيتارلىق جاعدايى سىن كوتەرمەيدى. بۇل دۇكەندەردىڭ سورەلەرىندە تاۋارلار ء«ۇيىلىپ-توگىلگەن», بەي-بەرەكەتسىزدىك «كوزدىڭ جاۋىن الادى». ال ولاردىڭ ساپاسى مەن ساقتاۋ مەرزىمى كۇمان تۋدىرۋى ابدەن مۇمكىن. كارانتين كەزىندە مۇنداي دۇكەندەردە جاريالانعان كارانتيننىڭ تالاپتارى مۇلدەم ورىندالمادى. دۇكەنگە كەلگەن ادامدار بەتپەردە كيگەن بە, كيمەگەن بە وندا ساتۋشىنىڭ شارۋاسى بولمادى. ويتكەنى ولار ەرەجەلەردى وزدەرى دە بۇزدى. ءتارتىپتى ساقتاپ, قوعامنىڭ مۇددەسىن قورعاۋ بۇلاردىڭ ويىنا دا كىرمەيدى. ولارعا ءبارىبىر. سونداعى ساتۋشىلاردىڭ ويلاعاندارى نە: پايدا ما, الدە تۇتىنۋشىنىڭ جاعدايى ما؟ ءسىرا, بۇل جەردە اقشاقۇمارلىق باسىمىراق شىعار.
ق.توقاەۆتىڭ مامىر ايىنداعى باستاماسىنداعى «ەگىس دالاسىنان – دۇكەن سورەسىنە» دەيىن دەگەن سىزباسى سول دۇكەن سورەلەرىنىڭ يەسى ساتۋشىلارعا كەلىپ تىرەلەدى. ال ولاردىڭ ءتۇرى مىناۋ. سوندىقتان ول سىزبانى دۇكەن سورەسى ارقىلى ءار وتباسىنىڭ داستارقانىنا دەيىن جەتكىزۋ كەرەك. باستى كورسەتكىش, ناقتى ناتيجە ءاربىر ءۇيدىڭ داستارقانىنان كورىنۋى كەرەك. ويتكەنى, سول ۇيلەردىڭ داستارقانى مول بولعاندا عانا حالىقتىڭ جاعدايى دۇرىستالادى. جوعارىداعى دەلدالداردىڭ الگىندەگى قولدانعان زىميان امالدارى مەن قارماۋىشتارى دۇكەن سورەسى جانە وتباسى داستارقانى اراسىنا دا كەسىرىن تيگىزۋدە. اقىرىندا بارىپ, كەزەك تۇتىنۋشىعا جەتكەنشە, باعانىڭ ۋداي بولىپ قىمباتتايتىندىعى دا وسىدان. وسىدان بارىپ جاعداي ءوزىنىڭ ەڭ جوعارعى شارىقتاۋ شەگى – شەكتەن شىعۋشىلىققا اكەلىپ سوعادى. شەتسىز شەكتەن شىعۋ – جاۋاپكەرشىلىكسىزدىك پەن ادامدى ادام قۇرلى ساناماۋ دەگەن ءسوز. جاۋاپسىزدىق يەسىزدىك پەن سالاقتىققا بوي ۇردىرادى.
قوعامىمىزدا باعانى ەشبىر نەگىزسىز وسىرۋمەن عانا اۋەستەنىپ, ىسكە قولىنىڭ ۇشىن دا تيگىزبەستەن, قالتاسىنان ءبىر تيىن دا شىعارماستان تۇتىنۋشىلاردىڭ ارقاسىندا كۇن كورەتىن بيزنەسمەنسىماق الىپساتارلار حالىقتىڭ سورىنا قاپتاپ كەتكەنگە ۇقسايدى. بىراق, قاراپايىم حالىق امالسىزدان قالتاسىنداعى بارىن جۇمساۋعا ءماجبۇر. بىراق, قانشا تىراشتانسا دا ونداي پاقىردىڭ داستارقانى قايدان مول بولسىن. ەندەشە بۇل ادامداردىڭ الەۋمەتتىك كوڭىل كۇيى دە ۇنەمى جابىراڭقى. ونداي قوعامدا ومىرگە ۇمىتتەنە قاراۋ دا قيىن شىعار. ول قوعامدا ۇلاسپالى, ۇزدىكسىز الەۋمەتتىك ادىلەتسىزدىك پەن تۇراقسىزدىق ورىن الادى دەگەن ءسوز. بۇل وسىلاي جالعاسا بەرسە, ول قازاقستاندى تۇبىندە تىعىرىققا تىرەرى انىق. سوندىقتان دا بولار پرەزيدەنتتىڭ ادىلەتتى مەملەكەت پەن ازاماتتاردىڭ مۇددەسى ماسەلەسىن كوتەرىپ وتىرعانى.
ولاي بولسا, بىزگە كادىمگى ەكىجاقتى, دۇرىس جانە زاڭدى ەرەجەلەرگە نەگىزدەلگەن جول كەرەك. ول ءۇشىن ءوندىرۋشى ساپالى, ەكولوگيالىق تازا ءونىم ءوندىرۋى كەرەك جانە ونىڭ تاۋارى ءوزىن-ءوزى اقتايتىنداي باعاعا ساتىلىپ, ءونىمىن ءوندىرۋدى ءارى قاراي تۇراقتى دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرۋى كەرەك. بيىلعى جولداۋدا ونىڭ جولى دا كورسەتىلگەن. كووپەراتسيا شارۋاشىلىقتارعا شيكىزات ساتىپ الۋ, ءونىم ءوندىرۋ جانە ونى ساتۋدى ۇيىمداستىرۋ بارىسىندا كۇش جۇمىلدىرۋعا مۇمكىندىك بەرمەك.
تيىسىنشە, جەتكىزۋشى دە ءبىر كۇندىك پايداعا قۇنىقپاي-اق, بولاشاقتاعى تۇراقتى دا قالىپتى دامۋ ۇستانىمىن باسشىلىققا العانى دۇرىس بولار ەدى. باستىسى, ساپالى ءونىمدى الىپ, ساۋدا نۇكتەلەرىنە دەر كەزىندە جەتكىزۋ. ال ساتۋشىلار تاۋارلارىنا وسى جول ەرەجەلەرىندە قابىلدانعان ۇستانىمدار نەگىزىندە بارلىق تاراپتارعا ءتيىمدى باعانى قويعان كەزدە كوپ نارسەنىڭ وزگەرەرى انىق. بۇل جەردە باعا تۋرالى ءسوز بولعاندا, ءبىز ويدان شىعارىلعان, پايداعا ابدەن قۇنىققانداردىڭ شەكتەن شىققان باعاسى تۋرالى ايتىپ وتىرمىز.
قازىر كاسىپكەرلىكتىڭ ءمانىن دۇرىس تۇسىنبەيتىن, اقشا شىعارماي, تەر توكپەي ەكى ورتادا ءجۇرىپ پايدا تاپقىشتاردىڭ كۇنى تۋىپ وتىر. ولار اۋىل ديقاندارىنىڭ ەڭبەگىن باعالامايدى, تۇراقتى جەلىلىك كاسىپتىڭ ىرگەتاسىن قالاپ, ونى قالىپتى تۇردەگى تۇراقتى تابىس كوزىنە اينالدىرعىلارى دا كەلمەيدى. بۇلاردىڭ ماقساتى باسقالاردىڭ ەسەبىنەن, ءارتۇرلى «قىزىقتىرۋ», ياعني ماجبۇرلەۋ ارقىلى وزدەرىنىڭ تۇراقتى پايداسىن قالتالارىنا كۇندەلىكتى باسىپ وتىرۋ. مۇنداي ادامداردا ءادىل ساۋدا, تازا نيەت, ەرتەڭدى ويلاۋ قايدان بولسىن.
بۇگىن سەن الدارسىڭ, ەرتەڭ سەنى بىرەۋ تاقىرعا وتىرعىزادى. بۇل الىپساتارلاردىڭ اراسىنداعى ۇيرەنشىكتى قارىم-قاتىناس ءپرينتسيپى. ونىڭ ءبىر ۇشى بارىپ تۇتىنۋشىلارعا تىرەلەدى. ول – دۇكەننىڭ تازالىعى, تاۋاردىڭ ساپاسى مەن مەرزىمى ءوتىپ كەتكەن ونىمدەردى ساۋدالاۋ, باعالاردى ءوز بەتتەرىنشە نەگىزسىز بەلگىلەۋ جانە تۇتىنۋشىلارعا جوعارى دەڭگەيلى قىزمەت كورسەتۋگە ءمان بەرمەۋ ت.ب. سوندا قالاي, وسىلايشا ومىرباقي ءبىر-ءبىرىمىزدى الداۋمەن ءجۇرۋىمىز كەرەك پە؟ ونداي جەردە سەنىم دەگەن اتىمەن بولمايتىنى بەلگىلى. ونداي قوعام «اۋرۋعا» ۇشىراپ, پيعىلى بۇزىلادى. ول – وتە قاۋىپتى ىندەت, رۋحاني قۇلدىراۋ دەگەن ءسوز. ادام, ادامنىڭ ءومىرى مەن ادامي قارىم-قاتىناستاردىڭ قانشالىقتى قۇندىلىق ءمانى بار ەكەندىگىن بۇكىل الەمدى قامتىعان كوروناۆيرۋس بولماسا, وزدىگىمىزدەن تۇسىنە الماس تا ەدىك. ول قوعامداعى بارلىق ولقىلىقتار مەن ۇيلەسىمسىزدىكتەردىڭ بەتىن اشتى. ەگەر ادامدار بارماسا, دۇكەندەردىڭ ىستەمەيتىنىن, ال ەگەر ولار ىستەمەسە ساۋدانىڭ جۇرمەيتىنىن, ساۋدا جۇرمەسە, پايدا تۇسپەيتىنىن ءبىزدىڭ ىندەتتىڭ ەسىمىزگە سالعاندىعى ەرسى كورىنبەي مە؟
ءسويتىپ, بۇل ءومىر وسى باعىتتا دامىپ, وسىنداي ۇياتتان جۇرداي ارسىزداردىڭ جانە سولارعا قولداۋ كورسەتەتىن كۇشتەردىڭ ىعىندا كەتسە, قوعامداعى تىرشىلىكتىڭ باستى تۇلعاسى – تولىق ادام ەكەنىنىڭ ۇمىت بولۋىنا ءسال عانا قالعانى عوي. سوندىقتان مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىڭ جاڭا بولمىسى تۇرعىسىندا تەرەڭ وي قوزعاپ, حالقىنىڭ الەم ۇلگى تۇتارلىق جاقسى قاسيەتتەرىنىڭ كوبىرەك بولعاندىعىن قالايتىنىن ايتقانى بەكەر ەمەس. بۇعان جول بەرمەۋ ءۇشىن بىزگە وسى ەلدىڭ ازاماتتارى رەتىندە ءبىر نارسەنى مىقتاپ ۇعىنىپ العانىمىز قاجەت. ەگەر سول تاۋارلاردى ساتىپ الاتىن ادامدار بولماسا, الگىندەگى اقشاعا ابدەن قۇنىعىپ كەتكەن الىپساتارلار مەن تاۋبەسىز دەلدالدار نەمەسە ۇيىمداسىپ العان قالتالى وليگارحتار ياكي جوعارىداعى «مىقتى» بىرەۋدىڭ قولداۋىنا سەنىم ارتقاندار نە ىستەر ەدى؟ بىراق, وكىنىشكە قاراي, ولار مۇنى تۇسىنبەيتىنگە ۇقسايدى. ەگەر ازعانتاي عانا تۇسىنىگى بار بولسا, وندا ولار بۇقارا حالىققا دەگەن كوزقاراسىن وزگەرتىپ, ولاردىڭ «تەسىك» قالتالارىنا قول سۇعىپ, ادامدى «ەسەڭگىرەتەتىندەي» باعالارىمەن ەلدىڭ وبالىنا قالماس ەدى.
ءبىزدىڭ تۇسىنبەيتىنىمىز – بىرەۋ ءبىر نارسە ساتسا, ءوزى ەشنارسە ساتىپ المايتىنداي سىڭاي بىلدىرەتىنى. ول ولاي ەمەس, تابيعاتتا بوس قۋىس ەشقاشان بولمايدى. ءبارىبىر بىرىمەن تىعىز بايلانىستى بۇل دۇنيەدە. جەمىس ساتقان ادامعا كيىمنىڭ كەرەگى جوق دەپ كىم ايتتى؟ ومىردە دە وسى سياقتى, ساۋدا قاتىناستارى دا ءبىر-بىرىمەن بايلانىساتىن تۇتىكشە سياقتى, ءبىر تاۋارعا باعا قوسىلسا, ەكىنشىسى دە قىمباتتايدى. سوندا ءبىرىنشى ساتۋشى باعانى ءوسىرىپ, پايدا تابام دەسە, ول ءوز كەزەگىندە, باسقا ساتۋشىدان وزىنىكىندەي قىمباتتاتىلعان تاۋار الىپ, جاڭاعى قوسقان باعاسىنىڭ «قۇنىن ءتۇسىرىپ», وزىنە تاۋاردى سول قوسقان قۇنىنداي نەمەسە ودان دا قىمبات پۇل تولەپ الاتىنى ايقىن. وسىنداي ءبىرىن-ءبىرى اڭدىعان مىسىق پەن تىشقاننىڭ كەيپىن كيگەن الدامشى زامان ادامدى مەزى قىلىپ, باعانىڭ ءجونسىز جانە رەتسىز قۇبىلۋى جۇيكەنى توزدىرارى انىق.
ويتكەنى باعانىڭ ءوسۋىنىڭ كوپشىلىك جاعدايدا ەكونوميكالىق نەگىزى دە, الەۋمەتتىك قيسىنى دا جوق. حالىق وسىنىڭ ءبارىن ءوز كوزىمەن كورسە دە, ونى تۇسىنۋدەن قالدى. ال ساۋدا جۇيەسىندەگى پىسىقايلار بىلگەنىن ىستەپ, ادامداردىڭ ۇستىنەن كۇن كورىپ, قوعامنىڭ دەنەسىنە كەنەدەي جابىسىپ, قالىڭ بۇقارانىڭ قانىن سورۋدا. سوندىقتان ءبىر-بىرىمەن باعا وسىرۋدە جارىسقان ولاردىڭ تاپقان پايدالارى كۇندەلىكتى كۇنكورىسىنەن ارتىلماي جاتادى. ءبارىن باعانىڭ ءوسۋى جەپ قويادى, بۇل ناعىز ءوزىن-ءوزى جەۋشىلىك. بۇدان قالتالىلاردىڭ ەشتەڭەلەرى كەتپەيدى. بارلىق سالماق قاراپايىم حالىققا ءتۇسىپ وتىر. باسقاشا بولۋى مۇمكىن دە ەمەس. مۇنىڭ اقىرى – تۇرالاۋ, تىعىرىق, شاراسىزدىق, ۇمىتسىزدىك, جالعاندىق بولماق. مۇندايدا ءونىپ-ءوسۋ, كوركەيۋ تۋرالى ءسوز قوزعاۋدىڭ ءوزى ارتىق. ونىڭ ەشكىمگە ابىروي اپەرمەسى, كەرىسىنشە, وپىق جەگىزەرى انىق. ولار وزدەرىن عانا ەمەس, بۇكىل قوعامدى دا الداۋدا, تىپتەن ۋلاۋدا دەسەك تە بولار. ادامداردىڭ ءومىرى كۇل, ەڭبەگى تۇل بولىپ وتىر. ويتكەنى ودان ەشكىم قارعىستان باسقا ەشتەڭە المايدى, ەشكىمنىڭ قارنى تويمايدى جانە ەشكىم قاناعاتتانۋشىلىق سەزىمىنە يە بولا المايدى.
ەندى نە ىستەمەك كەرەك؟ وپىق جەپ وتىرا بەرگەنمەن ماسەلە شەشىلمەيدى. ول ءوزىڭدى جەگىدەي جەۋمەن تەڭ. ءوزىن-ءوزى كىنالاۋدان گورى ماسەلەگە تەرەڭىرەك قاراپ, تۇرعىنداردىڭ تۇتىنۋشىلىق قۇقىقتارىن اياقاستى ەتۋگە جول بەرمەۋ ماڭىزدى, ونى دۇرىستاپ پايدالانعان دۇرىس. وعان قوعامداعى ازاماتتىق ۇستانىمنىڭ باسىمدىلىققا يە بولۋىنىڭ سەپتىگى تيەر ەدى.
وسى تۇستا جەرگىلىكتى اتقارۋشى جانە وكىلەتتى ورگانداردىڭ ءرولى تۋرالى ايتپاسقا بولماس. ولاردىڭ بارلىق كۇشى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وندىرەتىندەردىڭ بارلىعىنا بىردەي قاراپ, ولارعا ىقىلاس ءبىلدىرىپ, تىلەۋلەرىن تىلەپ, ىستەرىنىڭ وڭعا باسۋىنا جاعداي جاساعاندارى ءجون. اكىمدەر جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ جوسپارلارىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ, قولداۋدى الدىمەن تۋىسقانى مەن پارا بەرگىسى كەلەتىندەرگە ەمەس, تەرەڭ ءبىلىمدى, قولىنان ءىس كەلەتىن, ءىستى كاسىبي داعدى ارقىلى جۇزەگە اسىراتىن, جوعارى جاۋاپكەرشىلىكتى, ەرىنبەي ەڭبەك ەتۋگە بەيىم, تۇراقتى جۇمىس ىستەپ, ساپالى ءونىم وندىرەتىندەرگە كورسەتۋى ءتيىس. مۇنداي بەلسەندى توپقا كەدەرگى جاساۋدىڭ ورنىنا, قانداي جاعداي بولسا دا جاعداي جاساپ, جەڭىل پايداعا قۇمارلاردان ولاردى قورعاۋلارى قاجەت. سوندا عانا جاعداي دۇرىستالادى, تۇراقتىلىق ورنايدى, تۇرعىنداردا ىنتا پايدا بولىپ, ولاردىڭ بيلىككە دەگەن سەنىمدەرى ارتادى.
سوندا عانا پايدانى باعانى ءوسىرۋ ارقىلى ەمەس, كەرىسىنشە, حالىقتىڭ باسىم كوپشىلىگىنە قولجەتىمدى باعامەن, ءبىر-ءبىرىمىزدى ماجبۇرلەپ, قيناماي-اق تۇراقتى جۇمىس ىستەۋ نەگىزىندە تابىس تابۋعا بەت بۇرۋعا جاعداي تۋىندايدى. بالكىم, سوندا عانا «دايىن اسقا تىك قاسىق» دەلدالداردىڭ زامانى قۇردىمعا كەتىپ, قوعامدا پرەزيدەنتتىڭ جولداۋىندا كورسەتىلگەن ادىلدىك پەن ادىلەتتىلىك, الەۋمەتتىك تەڭدىك پەن قاۋىپسىزدىك ورنىعار, ەلىمىز باسەكەگە قابىلەتتى مەملەكەت بولار.
جاپسارباي قۋانىشەۆ,
ساياساتتانۋشى
