سايرام اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى وسىنداي قوردالانعان ماسەلەلەردى اۋدان اكىمدىگىنىڭ تابالدىرىعىن توزدىرماي-اق, اكىمنىڭ قابىلداۋىنا جازىلىپ, ايلاپ نەمەسە اپتالاپ كۇتپەي-اق جەتكىزە الدى. اۋدان اكىمى ۇلاسبەك سادىبەكوۆ: «ەگەر وسى اۋداننىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە بەيجاي قاراي الماساڭىز, ەگەر ءسىز سايرام اۋدانىنىڭ جاناشىرى بولساڭىز, شىندىقتى شىجعىرىپ بەتكە ايتاتىن بولساڭىز, شىعىڭىز دا ويىڭىزدى اشىپ ايتىڭىز», دەدى.
«پاراسات» پىكىرتالاس كلۋبىنىڭ العاشقى وتىرىسىندا. اكىمنىڭ ءوزى «ايتىڭىزدار» دەپ وتىرعان سوڭ, تۇرعىندار تارتىنبادى. وزەكتى دەگەن ماسەلەلەردى ورتاعا سالدى. جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ جۇمىسىنا وڭ باعا بەرىپ, وزگەرىستەردى ەسكە سالعاندارى دا جوق ەمەس. ءيا, مەملەكەت باسشىسى ۇسىنعان «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسى ۇلى ابايدىڭ ۇلتتى ۇيىستىرىپ, ادىلەتتى قوعام قۇرۋعا ۇندەيتىن ۇستانىمىمەن ساباقتاس. «تۇيتكىلدى ماسەلەنى مەملەكەت پەن قوعام وكىلدەرىنىڭ بىرلەسە تالقىلاۋى – وركەنيەتتى قوعامنىڭ بەلگىسى. مۇنداي پىكىر الماسۋ حالىقتىڭ بيلىككە دەگەن سەنىمىن ارتتىرادى, تۇراقتىلىقتى نىعايتادى. بيلىك پەن بۇقارانى جاقىنداستىراتىن وسى يدەيانىڭ باستاۋىندا ۇلى اباي تۇر دەپ سەنىممەن ايتا الامىز», دەدى جۋىردا قاسىم-جومارت توقاەۆ سەمەيگە جاساعان جۇمىس ساپارى بارىسىندا.
بۇگىندە پرەزيدەنتتىڭ «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ, قوردالانعان وزەكتى ماسەلەلەردى حالىقپەن بىرگە تالقىلاپ, شەشۋ جولدارىن قاراستىرۋدا ازاماتتىق قوعامدى بەلسەندى قاتىستىرۋ, پىكىرتالاس مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا سايرام اۋدانىندا اۋقىمدى ءىس-شارالار ىسكە اسىرىلۋدا.
«پاراسات» پىكىرتالاس كلۋبىنىڭ قۇرىلۋى – سول يگى ىستەردىڭ ءبىرى. اۋدان اكىمىنىڭ باستاماسىمەن جانە Nur Otan پارتياسى اۋداندىق فيليالىمەن بىرلەسە قۇرىلعان كلۋب مۇشەلىگىنە اۋىل وكرۋگتەرىندەگى ەل اعالارى, تۇرعىندار, قوعام بەلسەندىلەرى, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم وكىلدەرى مەن ساياسي پارتيالار, دەپۋتاتتار, جاستار, ۇلت جاناشىرلارى جانە باق وكىلدەرى كىرە الادى. ءار توقسان سايىن باسقوسۋدى جوسپارلاعان كلۋبتىڭ العاشقى وتىرىسى بيىل 9 ايدا اۋداندا اتقارىلعان جۇمىستارعا ارنالدى. «بارشاڭىز – اۋداننىڭ بەلسەندى, ايتار ويى بار, تۇرعىنداردىڭ جايىن, تىنىس-تىرشىلىگىن جاقسى بىلەتىن ازاماتتارسىزدار. تەك ءوز ورتاڭىزدا عانا ەمەس, اۋداننىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىنە دە جاقىن ارالاسسا, ۇتىمدى ۇسىنىستارىمەن اۋداننىڭ جان-جاقتى دامۋىنا ۇلەس قوسسا دەگەن ماقساتىمىز بار. سەبەبى 216 مىڭنان استام حالقى بار سايرام اۋدانىندا شەشىمىن تابۋدى قاجەت ەتەتىن وزەكتى ماسەلەلەر وتە كوپ. ءبىز اۋداننىڭ الەۋمەتتىك احۋال كارتاسىن ازىرلەدىك. وندا 11 اۋىلدىق وكرۋگ بويىنشا 42 اۋىلداعى 122 ماسەلە قامتىلعان», دەدى ۇ.سادىبەكوۆ پىكىرتالاس كلۋبىنىڭ وتىرىسىندا.
اۋدانداعى وزەكتى ماسەلەلەر جەرگىلىكتى بيلىككە جاقسى تانىس. سول ماسەلەلەردى كۇن تارتىبىنە قويىپ, ورىندالۋ بارىسىن اپتا سايىن سارالاپ, جۇمىس جۇرگىزۋدە. ماسەلەن, مانكەنت اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى ءجيى قوزعايتىن اۋىز سۋ ماسەلەسى بيىل وڭ شەشىمىن تاپقان. سونداي-اق اۋدان اكىمى 9 ايدا اتقارىلعان جۇمىستارعا قىسقاشا توقتالىپ ءوتتى. كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا بايلانىستى قولدانىلعان شارالاردى باياندادى. اۋداندا COVID-19 سيمپتومسىز بەلگىلەرى بار ناۋقاستارعا 41 دارىگەرلىك موبيلدىك توپ ۇيىمداستىرىلىپ, 10 مىڭنان اسا ازاماتتىڭ ۇيىنە بارىپ, ءتيىستى مەديتسينالىق قىزمەتتەر كورسەتىلگەن. ورتالىق اۋرۋحانالاردا قىزمەت ەتەتىن مەديتسينا سالاسىنىڭ 54 قىزمەتكەرى پنەۆمونيامەن اۋىرىپ, ونىڭ 16-سىندا پتر تالداۋى وڭ ناتيجە بەرگەن. بۇگىندە ەكىنشى تولقىنعا دايىندىق جۇمىستارى تالاپقا ساي جۇرگىزىلۋدە. دەگەنمەن توتەنشە جانە كارانتيندىك جاعدايعا قاراماستان, اۋداننىڭ نەگىزگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشتەرى تۇراقتى سيپاتقا يە بولىپ وتىر. مىسالى, ەكونوميكالىق دامۋدى سيپاتتايتىن باستى كورسەتكىش – جالپى وڭىرلىك ءونىم كولەمى بيىل 9 ايدا 107,6 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, وتكەن جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا ءوسىم 5% بولعان. جالپى, ءونىمنىڭ ىشىندە باسىم ۇلەس (56%) اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنا تيەسىلى. جىل قورىتىندىسىمەن ءوسىم قارقىنى وسى دەڭگەيدە ساقتالادى دەپ جوسپارلانۋدا. ال ونەركاسىپ سالاسىندا وندىرىلگەن ءونىم 21,4 ملرد تەڭگە بولىپ, ءوسىم 15,3%-عا جەتىپ وتىر. بيىل يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا 1,4 ملرد تەڭگەگە 94 جۇمىس ورنىمەن 5 جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. بۇل جوبالاردى ىسكە قوسۋ جەلتوقسان ايىنا جوسپارلانعان. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا 61 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلىپ, بيىلعى ءوسىم 106%-دى قۇرادى. اۋدان ۇلەسى وبلىس كولەمىندە 14,1%, ەكىنشى ورىندا. جاڭادان 154 گەكتار تامشىلاتىپ سۋارۋ جۇيەسى ەنگىزىلىپ, جالپى كولەمى 500 گەكتارعا جەتتى. سونداي-اق تامشىلاتىپ سۋارۋ ءادىسىن ەنگىزۋ بويىنشا 100 ازاماتقا 55,6 ملن تەڭگە مەملەكەتتىك گرانت بەرىلدى. جىلىجايلار 3,4 گەكتار جەرگە سالىنىپ, جالپى كولەمى 42 گەكتار بولدى. بۇگىندە جىلىجايلاردىڭ ءبىرىنشى اينالىمىنان جالپى 3,9 مىڭ توننا ءونىم وندىرىلگەن. جىلىنا 2 ءونىم الۋ جوباسى اياسىندا ءبىرىنشى اينالىمدا 101 شارۋاشىلىقتا جالپى كولەمى 146 گەكتارعا ەگىستىك ەگىلسە, ەكىنشى اينالىمدا 93 گەكتار جەرگە ەگىستىك ەگىلدى. بارلىق شارۋاشىلىقتاردا مال باسى كوبەيۋدە. ناتيجەسىندە, ەت ءوندىرىسى 3,2%-عا, ءسۇت – 15,7%-عا, جۇمىرتقا 6,6%-عا ارتقان. سونداي-اق 2,6 مىڭ توننا ءىرى قارا مال ەتى ەكسپورتتالعان. ءىرى قارا مال ەتىن ەكسپورتتاۋ بويىنشا اۋدان وبلىستا 1-ورىنعا يە. بيىل 2 جاڭا مەكتەپتىڭ جانە 5 مەكتەپكە قوسىمشا جاڭا وقۋ عيماراتىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلدى. ونىڭ 5-ءۋى جاڭا وقۋ جىلىنا پايدالانۋعا تاپسىرىلسا, 2 نىساننىڭ قۇرىلىس جۇمىستارى كەلەسى جىلعا قالدىرىلدى. اۋداندا مەملەكەتتىك جانە سالالىق باعدارلاما شەڭبەرىندە جىل باسىنان 1978 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعان, ونىڭ 1308-ءى تۇراقتى. ناتيجەسىندە, جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 5,1%, جاستار جۇمىسسىزدىعى 4,0% بولىپ وتىر. «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا 1,3 ملرد تەڭگە قارالىپ, 5 058 ادام قاتىستى. ونىڭ ىشىندە 103 ادام شاعىن نەسيە, 1 023 ادام مەملەكەتتىك گرانت الدى, 2 214 ادام بوس جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىنا جولداندى. اۋدان بويىنشا 37 ينفراقۇرىلىمدىق جوبانى ىسكە اسىرۋعا 734 ملن تەڭگە بولىنگەن. بۇگىنگى تاڭدا 37 جوبا بويىنشا جۇمىس باستالىپ, 285 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعان. ونىڭ ىشىندە 173 ادام حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى ارقىلى جولداندى. سونداي-اق اۋدان اكىمى تۇرعىنداردى اۋىز سۋمەن, گازبەن قامتۋ ماقساتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا كەڭىنەن توقتالدى. «اۋىل – ەل بەسىگى» جوباسى اياسىندا اقسۋكەنت جانە مانكەنت اۋىلدارىن دامىتۋ ماقساتىندا 14 جوبانى ىسكە اسىرۋعا 805 ملن تەڭگە بولىنگەنىن اتاپ ءوتتى. «اكىمدىكتىڭ باستى ماقساتى – حالىق وكىلدەرىمەن ديالوگ قۇرۋ, ورتاق ماسەلەلەر بويىنشا پىكىر تالاستىرۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ, قوردالانعان ماسەلەلەردى ءتۇرلى پريزمالار مەن كوزقاراستاردىڭ كوپتۇرلىلىگى پرينتسيپتەرى سۇزگىسىنەن وتكىزۋ ارقىلى ءتيىستى ساياسي شەشىمدەر قابىلداۋ. وسىعان وراي, سىزدەرمەن ارىپتەستىك, سىيلاستىق, قۇرمەتتەۋشىلىك قاعيداتتارىن قالىپتاستىرىپ, پىكىرلەردىڭ ارالۋاندىعىن ەسكەرىپ, وزەكتى ماسەلەلەردى بىرلەسىپ شەشۋدى داعدىعا اينالدىرساق. ول ءۇشىن ايىنا ءبىر رەت جيىن وتكىزىپ, ماسەلەلەردى بىرگە تالقىلاپ, ونىڭ اتقارىلۋىنا دا اتسالىسساق دەگەن ۇسىنىم بار», دەدى ۇ.سادىبەكوۆ.
ءوز كەزەگىندە كلۋب وتىرىسىنا قاتىسۋشىلار ءبىز جوعارىدا ايتىپ وتكەن ماسەلەلەرمەن بىرگە بىرقاتار تالاپ-تىلەگىن جەتكىزدى. مىسالى, روزاقۇل حالمۋرادوۆ قىس كەلىپ كۇن سۋىتقان كەزدە اۋىلداردا ەلەكتر جارىعى كوپ سونەتىنىن ايتا كەلە, ەلدى مەكەندەردەگى بارلىق ەلەكتر جەلىلەرىن, ترانسفورماتورلاردى, ەلەكتر باعانالارىن تەكسەرۋ ءۇشىن رەۆيزيا جۇرگىزۋدى ۇسىندى. «پىكىرتالاس كلۋبىنا, وسىنداي جيىندارعا جاستاردى كوپتەپ تارتايىق, ويىن بىلەيىك, ماسەلەلەرىن تىڭدايىق. ويتكەنى جۇمىسسىزدىق, ەرتەجۇكتىلىك پەن ءوز-وزىنە قول جۇمساۋ جاستاردىڭ اراسىنان شىعۋدا. كلۋب مۇشەلىگىنىڭ 20%-ى جاستار بولسىن, جۇمىس ىستەيتىن كۇش كەرەك. تاعى ءبىر ايتاتىنىم, اقسۋ وزەنىندەگى 25 كارەردى كورگەندە ءىشىم قان جىلايدى. ءبارىن قازىپ جاتىر, كوپ اۋىلدارعا سۋ جەتپەيدى. قارابۇلاق اۋىلىنا عانا جاز بويى سۋ باردى, قالعان اۋىلداردىڭ جەمىسىنىڭ ءبارى كۇيىپ كەتتى. الداعى ۋاقىتتا وسى ماسەلەنى قولعا الساق», دەدى اۋدان تۇرعىنى قانىبەك تولەمەتوۆ.
«پاراسات» پىكىرتالاس كلۋبىنىڭ ەرەجەسى بويىنشا ءار توقساندا كەزدەسۋ وتكىزۋ جوسپارلانعان. الايدا اۋدان اكىمى اتالعان باستاما وڭ ناتيجەسىن كورسەتىپ جاتسا, ودان دا ءجيى كەزدەسۋگە ارقاشان دايار ەكەنىن ءبىلدىردى.
تۇركىستان وبلىسى
