باسقارمانىڭ مالىمەتىنشە, تاسىمالداۋشى كومپانيالار بۇگىنگە دەيىن قىسقا قاجەت كومىردىڭ 91%-ىن, ياعني 248 مىڭ 628 توننا تاس كومىردى وبلىستىڭ ءار وڭىرىندەگى قابىلداۋ ورتالىقتارىنا جەتكىزىپ بەرگەن. بۇل ورتالىقتارداعى وتىن قورىن ءارى قاراي اۋىل-اۋىلعا كومىر جەتكىزۋمەن اينالىساتىن جەكە كاسىپكەرلەر تاسىمالدايدى.
– اۋدانداردان كۇندەلىكتى ەسەپ الىپ وتىرمىز. جىلۋ ماۋسىمى باستالماس بۇرىن وبلىس اۋماعىنداعى بارلىق ەلدى مەكەندەردەگى كومىرمەن جىلىتىلاتىن الەۋمەتتىك نىساندار قىسقا جەتكىلىكتى وتىنمەن تولىقتاي قامتىلدى. قازىر وبلىستا جەكە تۇرعىندار ءۇشىن اكەلىنگەن شۇباركول كومىرى تونناسىنا 14 500-15 مىڭ تەڭگەدەن ساتىلىپ جاتىر. ال بيۋدجەتتىك ۇيىمدارعا ارنالعان «بوگاتىر» كومىرى 11-15 مىڭ تەڭگەنىڭ ارالىعىندا, – دەدى ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ باس مامانى ەركىن اۋباكىروۆ.
جالپى, بيىل وبلىس اۋداندارىنىڭ دەنى الداعى قىسقا ەرتە قامدانىپ العان. بىراق كومىردىڭ باعاسى ءار اۋداندا ءار قالاي. ماسەلەن, بەيىمبەت مايلين اۋدانىنىڭ تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق ءبولىمىنىڭ ماماندارى بەرگەن مالىمەتكە سەنسەك, اۋداندا شۇباركول كومىرى 16 مىڭ تەڭگەدەن, ال «بوگاتىر» كومىرى 11 مىڭ تەڭگەدەن ساۋدالانىپ جاتىر. ال ەڭ ارزان كومىر – اۋليەكول اۋدانىندا.
– شۇباركولدىڭ كومىرى ەشەلون-ەشەلون بولىپ امانقاراعايعا كەلەدى عوي. ول جەر بىزدەن الىس ەمەس. سوندىقتان كومىردى امانقاراعايدان الامىز. ەكى اپتا بۇرىن 15 مىڭ تەڭگەدەن 7 توننا ءتۇسىرىپ الدىق. شۇباركول كومىرىنىڭ ءبىر عاجابى تامىزدىققا اعاش ىزدەمەيسىڭ, قاعازبەن تۇتانا بەرەدى عوي, – دەدى اۋليەكول اۋدانىنا قاراستى ماسكەلەۋ اۋىلىنىڭ تۇرعىنى سەيىتبەك قاراقۇلوۆ.
امانقاراعاي مەن ناۋىرزىم اۋدانىنىڭ ارالىعى ءارى كەتسە 100-150 شاقىرىم بولادى. كومىر ورتالىعىنان سونشالىقتى شالعاي جاتپاسا دا, بۇل اۋداندا قىسقى وتىننىڭ باعاسى ءتىپتى اسپانداپ تۇر. ماسەلەن, الىپساتارلار اتالعان اۋدانعا قاراستى ولەڭدى اۋىلىنا ءبىر توننا كومىردى 22 مىڭ تەڭگەدەن جەتكىزىپ بەرۋدە. اۋىل تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, كولىگى بار الىپساتارلار جىل سايىن جىلۋ ماۋسىمىنىڭ باسىندا كومىردى قىمباتقا ساتىپ, قاراشا ايىنىڭ ورتاسىنا تامان وتىن باعاسىن 15 مىڭ تەڭگەگە دەيىن تۇسىرەدى ەكەن. اۋداندا كومىر باعاسىنىڭ سونشالىقتى قىمباتتاپ كەتۋىنىڭ سەبەبى نەدە؟ باعانى تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن نە ىستەلىپ جاتىر؟ وسى ساۋالمەن اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى قابيدوللا وماروۆقا حابارلاستىق. ول بۇل ماسەلەنى ارمان توقتاباەۆ قاداعالايدى دەدى. اكىم ورىنباسارى سىلتەگەن جاۋاپتى مامانعا قوڭىراۋ شالىپ ەدىك: «مەن لەزدەمە جيىنعا كەتىپ بارامىن, جارتى ساعاتتان سوڭ حابارلاسىڭىز» دەدى. ۇيالى تەلەفونىنىڭ ءنومىرىن الىپ ۇلگەردىك. ايتقان ۋاقىتىندا تەلەفون سوعىپ ەدىك, تەلەفونىن ءسوندىرىپ تاستاپتى. ودان كەيىن دە 5-6 رەت قوڭىراۋ شالدىق, الايدا ودان ەش ناتيجە شىقپادى. ناۋىرزىم اۋدانىنا قاراعاندا وبلىس ورتالىعىنان 600-700 شاقىرىم شالعاي جاتقان جانگەلدين وڭىرىندەگى كومىر باعاسى ءسال دە بولسا ارزانىراق. بۇل اۋداندا ءار توننا كومىردىڭ قۇنى 18 بەن 20 مىڭ تەڭگەنىڭ اراسىندا.
– قىسقى ماۋسىمعا تولىق دايىنبىز. بيۋدجەتتىك مەكەمەلەردىڭ بارلىعىن جىلۋ جۇيەسىنە قوستىق. 5 قازاندا مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالارعا جىلۋ جىبەردىك. الەۋمەتتىك نىساندار ءۇشىن الداعى قىسقا جەتەتىن وتىن قورىن تۇگەل جەتكىزىپ الدىق. ءبىزدىڭ ءوڭىردىڭ حالقى قازىر شۇباركولدىڭ كومىرىن جاعادى. قازىر جۇك كولىگى بار جەكە كاسىپكەرلەر وسى كومىردى تاسىپ جاتىر. سىرتتان قوسىلىپ اكەپ جاتقاندار دا بار. كومىردىڭ باعاسى – 18-20 مىڭ تەڭگە. باعا بىلتىر دا وسى شامادا بولدى. ارينە جەكە كاسىپكەرلەر جولدىڭ شالعايلىعى مەن قيىندىعىن, جانارمايدىڭ قىمباتتىعىن جەلەۋ ەتىپ باعانى كوتەرگىسى كەلەدى. بىراق ءبىز كۇندەلىكتى مونيتورينگ جاساپ وتىرمىز. كومىر اكەلگەن كاسىپكەردىڭ ارقايسىسىمەن جەكە سويلەسىپ, باعانى بەلگىلەنگەن شەكتەن اسىرماۋىن ءوتىنىپ, ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىرمىز. قازىر وسى باعانى ۇستاپ وتىرمىز. تاسىمالداۋشىلار سوناۋ شالعايداعى ەلدى مەكەندەرگە دە كومىردىڭ ءار تونناسىن 20 مىڭ تەڭگەدەن ءتۇسىرىپ بەرىپ جاتىر, – دەدى جانگەلدين اۋدانىنىڭ اكىمى شوتا وسپانوۆ.
قوستاناي وبلىسى
