قاراقالپاقستاننىڭ حوجەلى قالاسىندا تۋىپ-وسكەن ەردوس قولىنا بىلعارى قولعاپتى جەتى جاسىندا كيدى. سول جاقتا ءجۇرىپ, ءوزىنىڭ سالماعىنداعى بالالار اراسىندا قالالىق, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى جارىستاردا العاشقى تابىستارىنا قول جەتكىزدى. 2001 جىلى جاڭابەرگەنوۆتەر وتباسى قازاقستانعا قونىس اۋداردى. ول كەزدە ەردوس 17 جاستا ەدى. اقتاۋ قالاسىندا بىلىكتى باپكەر مارات جاكيەۆ جەتەكشىلىك ەتەتىن ۇيىرمەدە بوكس ونەرىنىڭ قىر-سىرىنا قانىققان قانداسىمىز ۋاقىت وزا ءتاۋىر ناتيجەلەر كورسەتە باستادى. ءتۇرلى حالىقارالىق تۋرنيردە توپ جارىپ, قىراعى مامانداردىڭ نازارىنا ىلىكتى. دەسەك تە بىرازعا دەيىن وعان ەل چەمپيوناتىندا توپ جارۋ باقىتى بۇيىرمادى. سوعان قاراماستان ۇلتتىق قۇراما باپكەرلەرى جاڭابەرگەنوۆتى 2005 جىلى الەم كۋبوگىنا قاتىسۋشىلاردىڭ تىزىمىنە قوستى. مىنە, ءدال سول كەزدە ونىڭ جۇلدىزى جارقىراي جاندى.
ماسكەۋ تورىندەگى ءدۇبىرلى دودا سپورتتىڭ وسى تۇرىندە وزىق ناتيجە كورسەتىپ جۇرگەن مەملەكەت وكىلدەرىنىڭ باسىن قوستى. جارىس جەڭىمپازى كوماندالىق سايىستا انىقتالۋعا ءتيىس ەدى. العاشقى باسەكەنى قازاقستان قۇراماسى گرۋزياعا قارسى وتكىزدى. ءبىزدىڭ جىگىتتەر 9:2 ەسەبىمەن جەڭىسكە جەتتى. 81 كيلو سالماقتا سىنعا تۇسكەن ەردوس تورنيكە ياۆەلاشۆيليدى ەكىنشى راۋندتا ەسىنەن تاندىردى. كەلەسى كەزدەسۋدە بوكسشىلارىمىز افريكا قۇراماسىن 11:0 ەسەبىمەن تاس-تالقان ەتتى. قاپ تاۋى قىرانىن قالاي ۇرىپ جىققانىن كورىپ, مەسەلى قايتىپ قالعان قارا قۇرلىق وكىلى جاڭابەرگەنوۆپەن جەكپە-جەككە شىعۋدان باس تارتتى.
جارتىلاي فينالدا قازاقستان مەن كۋبانىڭ بوكسشىلارى كۇش سىناستى. ەردوسقا دەيىن سەگىز جۇپتىڭ باسەكەلەرى اياقتالعان بولاتىن. تارازى باسى تەڭسەلىپ تۇردى. تارقاتىپ ايتساق, ءمىرجان راقىمجانوۆ (51 كيلو) اندري لاففيتانى, سەرىك ساپيەۆ (60 كيلو) يوردەنيس ۋگاستى, قانات وراقباەۆ (64 كيلو) كارلوس بانتو سۋارەستى جانە گەننادي گولوۆكين (75 كيلو) يوردەنيس دەسپەيندى جەڭسە, ميرات سارسەنباەۆ (48 كيلو) يان بارتەلەميگە, مۇرات ايمىراسوۆ (54 كيلو) گيلەرمو ريگوندو ورتيسكە, گاليب جافاروۆ (57 كيلو) يۋريوركيس گامبواعا جانە باقىت سارسەكباەۆ (69 كيلو) ەريسلاندي لاراعا ەسە جىبەردى. ەسەپ – 4:4.
81 كيلو سالماقتاعى ەردوس جاڭابەرگەنوۆ پەن يۋنيەل دورتيكوس شارشى الاڭعا كوتەرىلگەندە كوپشىلىك قازاق بوكسشىسىنىڭ جەڭىسكە جەتەتىنىنە كۇمانمەن قارادى. سەبەبى 19 جاستاعى بوستاندىق ارالىنىڭ وكىلى سونىڭ الدىنداعى ەكى كەزدەسۋىندە وتە كەرەمەت ونەر كورسەتتى. تايلاندتىڭ تۇلەگىن تاس-تالقان ەتسە, رۋمىنيالىق سپورتشىنى نوكاۋتقا جىبەردى. ونىڭ ۇستىنە يۋنيەلدىڭ قازاققا قاراعاندا بويى دا, قولى دا ۇزىن ەكەن. بىراق بۇل جايتتار قانداسىمىزعا ەش قولايسىزدىق تۋدىرعان جوق. باسەكەنىڭ باسىنان تىزگىندى مىقتاپ قولعا العان ەردوس ءۇشىنشى راۋندتا ءوزىنىڭ جويقىن سوققىسىمەن كۋبالىق قابىلاندى ەس-ءتۇسسىز ەدەنگە قۇلاتتى. نوكاۋت! ەگەر ارعى-بەرگى تاريحىمىزعا زەر سالساق, رەسمي جارىستاردا بىردە-ءبىر قازاق جىگىتىنە كۋبالىقتى ەسىنەن تاندىرۋ باقىتى بۇيىرماعان ەكەن. قازاق دەيمىز-اۋ, بۇكىل الەمدە بوستاندىق ارالىنىڭ وكىلىن نوكاۋتقا تۇسىرگەن بوكسشىلار ساناۋلى عانا.
وكىنىشكە قاراي, ودان كەيىن رينگكە شىققان دميتري گوتفريد (91 كيلو) پەن مۇحتارحان دىلدابەكوۆ (+91 كيلو) ءوز قارسىلاستارىنا جول بەردى. العاشقىسى لۋيس ورتيستەن ۇتىلسا, ەكىنشىسى ودلانەر ءسوليستىڭ وسال تۇسىن تابا المادى. ناتيجەسىندە جارتىلاي فينالدا 5:7 ەسەبىمەن ۇتىلعان قازاقستان قۇراماسى ماسكەۋدەگى الەم كۋبوگىن ءۇشىنشى ورىنمەن قورىتىندىلادى. ال ءبىزدىڭ ەردوستان تاياق جەگەن يۋنيەل دورتيكوس بۇل كۇندەرى كاسىپقوي رينگتى شايقاپ ءجۇر. وسى كۇنگە دەيىن 25 كەزدەسۋ وتكىزگەن ول 24 رەت جەڭىسكە جەتىپ, 22 قارسىلاسىن سۇلاتىپ سالدى. قازىرگى كەزدە دورتيكوس IBF نۇسقاسى بويىنشا الەم چەمپيونى اتاعىن يەلەنۋدە.
ارادا بار-جوعى ءبىر اي عانا وتكەن سوڭ ازيا چەمپيوناتىنىڭ جالاۋى جەلبىرەدى. ۆەتنامنىڭ حوشيمين قالاسىندا ۇيىمداستىرىلعان جارىستا جاڭابەرگەنوۆ تاعى دا جاسىنداي جارقىلدادى. اۋەلدە وڭتۇستىك كورەيانىڭ وكىلىن ساباعان كەيىپكەرىمىز, ىلە-شالا تاجىكتى تالدىردى. قازاقتىڭ تەگەۋرىنى تىم كۇشتى ەكەنىن بايقاعان وتكىربەك حايداروۆتىڭ فينالدىق باسەكەگە شىعۋعا جۇرەگى داۋالامادى. ال وزبەكتىڭ تەگىن بوكسشى ەمەستىگى بارشا جۇرتقا ءمالىم. وتكىربەك 1999 جىلى حيۋستوندا (اقش) الەم چەمپيونى اتانىپ, 2004 جىلى افينا وليمپياداسىندا قولا مەدالدى يەلەنگەن. سونداي-اق 2001 جانە 2003 جىلدارى وتكەن دۇنيەجۇزىلىك دودادا ول جۇلدەگەرلەر قاتارىنان كورىندى. ەردوس – ازيا چەمپيونى!
سول جىلدىڭ قاراشا ايىندا ۇلتتىق كوماندامىز قىتاي ەلىنە ساپار شەكتى. قىتايدىڭ ميانيان قالاسىندا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا دا جاڭابەرگەنوۆكە تەڭ كەلەر ەشكىم تابىلمادى. باستاپقى باسەكەلەردە كورەيالىق پاك سۋن سون (34:20) مەن اۋستراليالىق بەن ماك ەحراننان (36:24) باسىم تۇسكەن قازاقتىڭ ۇلى شيرەك فينالدا تۋنيستىك مۇراد ءساحراۋيدى ەسىنەن تاندىردى. جارتىلاي فينالدا جەرلەسىمىزدىڭ جولى قايتا وتكىربەك حايداروۆپەن قيىستى. ازيا چەمپيوناتىندا ەردوسپەن ايقاسۋدان باس تارتقان وزبەكستاننىڭ داڭقتى بوكسشىسى بۇل جولى رينگكە ءتاستۇيىن شىقتى. دەسەك تە جاڭابەرگەنوۆكە ونىڭ ءالى جەتپەدى. ەسەپ – 31:36. اقتىق سايىستا حورۆاتيالىق ماريو سيۆوليچ تا وعان جارىتىپ قارسىلىق كورسەتە المادى – 12:27. ءسويتىپ 21 جاستاعى ەردوس جاڭاربەرگەنوۆ الەم چەمپيونى اتاندى.
ءبىر عاجابى, ەردوس سول كەزگە دەيىن ەل چەمپيوناتىندا توپ جارماق تۇرماق, جۇلدەگەرلەر قاتارىنا ىلىكپەگەن. ءسال كەيىن ەرەسەكتەر دۋىنا تۇسە باستاعان جاڭابەرگەنوۆ استانادا وتكەن ەل چەمپيوناتىنىڭ ەكىنشى اينالىمىندا دميتري گوتفريدكە ەسە جىبەردى. ال الماتىداعى دودانىڭ تۇساۋكەسەر كەزدەسۋىندە باۋىرجان قايىرمەنوۆتەن ۇتىلدى. وسىلايشا قاتارىنان ەكى رەت قازاقستان چەمپيوناتىندا جەڭىلىس تاپتى. دەسەك تە, نامىسقوي, ەڭبەكقور, تاباندى تالاپكەرگە ۇلتتىق قۇراما باپكەرلەرىنىڭ نازارى اۋىپ, ونى ەلىمىزدىڭ باس كومانداسى ساپىنا قابىلدادى. بۇل رەتتە ەردوس وزىنە ارتىلعان سەنىمدى تولىعىمەن اقتادى.
2005 جىلى ءۇش بىردەي بايراقتى باسەكەدە قارسىلاس شاق كەلتىرمەگەن جۋان جۇدىرىقتى جىگىتتىڭ كەلەشەگىنە بارشا جانكۇيەرلەر ۇلكەن ۇمىتپەن قارادى. ايتقانداي-اق ەلىشىلىك جارىستاردا وعان ەشكىم قارسى تۇرا المادى. بەيبىت شۇمەنوۆ, باۋىرجان قايىرمەنوۆ جانە دميتري گوتفريد سىندى باستى قارسىلاستارىنىڭ بارلىعى دا ەردوس جاڭابەرگەنوۆتىڭ مىقتىلىعىن مويىندادى. كوپ كەشىكپەي اقتاۋلىق بوكسشى ستۋدەنتتەر اراسىندا الەم چەمپيونى اتانىپ, تاعى ءبىر بيىك بەلەستى باعىندىردى. جەڭىستى جول وسىلايشا جالعاسىپ جاتقان ەدى. سول تۇستا بىزگە بۇل جىگىت ەشكىمنەن جەڭىلمەيتىندەي كورىندى. جالپى, 2006 جىلى قاتاردىڭ استاناسى – دوحادا الاۋى تۇتانعان ازيا ويىندارىنان جاڭابەرگەنوۆتىڭ باس جۇلدەمەن ورالاتىنىنا كۇماندانعاندار كەمدە-كەم ەدى.
دەسەك تە دوحادا ءبارى ءبىز ويلاعانداي بولمادى. شيرەك فينالدا ول ويدا-جوقتا تاجىكستاندىق جاھون قۇربانوۆتان جەڭىلىپ قالدى. سول كەزدە كورەرمەندەر «ەردوس – ەردىڭ سويى ەدى عوي. وعان نە كورىندى؟» دەپ قاتتى تاڭىرقادى. سويتسەك بۇل تەك باسى عانا ەكەن. بىرتە-بىرتە ەردوستىڭ بويىنان بۇرىنعى سەس, بۇرىنعى لەپ بايقالمادى. قارسىلاسىن ۇرعىسى-اق كەلەدى, بىراق سىلتەگەن سوققىسى كوپ جاعدايدا دىتتەگەن جەرىنە ءدوپ تيمەي جاتادى. تىپتەن جاڭابەرگەنوۆ جەڭگەن جاعدايدىڭ وزىندە جاقسىلاپ جەلپىنە المادىق. ءدال سول تۇستا كوپ ادامنىڭ اۋزىنان «ول ىزدەنۋدى قويعان», «تەحنيكالىق ارسەنالى جۇتاڭداۋ», «سول قولىنىڭ سوققىسىنا عانا سەنەدى», «قارسىلاستارى ونى ابدەن زەرتتەپ العان» ىسپەتتەس اڭگىمەلەردى ءجيى ەستىدىك.
ساتسىزدىكتىڭ سەبەپ-سالدارى كەيىننەن بەلگىلى بولدى. جاتتىعۋ زالىندا ول ءبىر كىسىدەي-اق تەر توگىپ ءجۇردى. ايانىپ, تارتىنىپ قالعان كەزى جوق. بىراق دەنساۋلىعى سىر بەرىپتى. «گرىجا» دەگەن پالە جابىسىپ, سونىڭ سالدارىنان بويىنداعى قۋاتى كەمىپ, رينگتە ەركىن كيمىلداي المايتىنداي كۇيگە تۇسكەن. ءوزىنىڭ اۋىر سوققىلارىن قارسىلاستارىنا دۇرىس دارىتا الماۋى دا سوندىقتان. ومىرتقاداعى دەرت دەندەپ, ابدەن قينالعاننان كەيىن دارىگەرلەردىڭ الدىنا بارسا, ولار وپەراتسيا جاساتۋ قاجەتتىگىن العا تارتتى. 2007 جىلدىڭ قاراشا ايىندا گەرمانيادا وپەراتسيا جاسالدى. دارىگەرلەر ابدەن ساۋىققانشا بوكستان قول ۇزە تۇرۋ قاجەت دەپ كەڭەس بەردى. الايدا سول كەزدە وليمپيادا ليتسەنزيالارى ءۇشىن قىزۋ تالاس ءجۇرىپ جاتتى. ءتورت جىلدا ءبىر وتەتىن دوداعا سپورتشى اتاۋلىنىڭ بارلىعى قاتىسۋدى اڭسايدى. مىنە, وسىنداي ويدىڭ جەتەگىندە جۇرگەن جاڭابەرگەنوۆ وليمپيا ويىندارىندا اتوي سالۋدى ارماندادى. ول كەزدە 81 كيلو سالماقتا ەركەبۇلان شىناليەۆ چيكاگودا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا قولا مەدال الىپ, بەيجىڭگە بارۋ مۇمكىندىگىنە يە بولعان-دى.
ەندى نە «بەل كەتەدى, نە بەلبەۋ كەتەدى» دەگەن قاعيدانى ۇستانعان ەردوس 91 كيلو سالماق دارەجەسىندە باق سىناۋدى ءجون كوردى. بۇل سالماقتا كۇش سىناسىپ جۇرگەن جىگىتتەردەن ونىڭ سالماعى دا كەم, بويى دا الاسا ەدى. الايدا رۋحى بيىك, مىنەزى ءور ازامات «شەكىسپەي, بىرىسپەيمىن» دەپ ءوز-وزىنە ىشتەي سەرت بەردى. دارىگەرلەردىڭ ەسكەرتۋىنە قاراماستان, تايلاندتا وتكەن ليتسەنزيالىق جارىسقا قاتىسۋعا نيەت ءبىلدىردى. بىراق بانگكوك ساپارىنا ساناۋلى كۇندەر قالعاندا ونىڭ بەلى شويىرىلىپ, وليمپياداعا بارسام دەگەن ارمانىمەن تۇبەگەيلى قوش ايتىستى. ەسكى جاراقاتى اسقىنىپ, اقىرى «بايتال تۇرماق, باس قايعى» بولدى. تاعى دا وپەراتسيا جاساتۋعا تۋرا كەلدى. بۇل جاعداي ەردوسقا دا, ونىڭ جەكە باپكەرى مارات جاكيەۆكە دە اۋىر ءتيدى. جوعارىداعى جاعداي جاڭابەرگەنوۆتى بىلعارى قولعابىن شەگەگە ىلۋگە ءماجبۇر ەتتى.
الەم جانە ازيا چەمپيونى دەگەن اتاعى بار قازاقتىڭ ماقتان تۇتار ۇلى قازىرگى كەزدە ماڭعىستاۋ وبلىستىق دەنە شىنىقتىرۋ باسقارماسىنا قارايتىن بوكس كلۋبىندا باسشىلىق قىزمەت اتقارىپ ءجۇر.
