ينفوگرافيكانى جاساعان زاۋرەش سماعۇل, «ەQ»
«قازاۆتوونەركاسىپ» قازاقستان اۆتوكولىك سالاسى كاسىپورىندارى وداعىنىڭ مالىمەتىنشە, وسى جىلدىڭ توعىز ايىندا رەسمي ديلەرلەر ارقىلى 61 336 اۆتوكولىك ساتىلىپتى. كورسەتكىش وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 24,1 پايىزعا جاقسارعان.
– قىركۇيەك ايى نارىق ءۇشىن قولايلى بولدى. ويتكەنى وتكەن ايدا 9 604 كولىك ساتىلدى. بىلتىر ءدال وسى كەزەڭدە 5 954 كولىك ساۋدالانعان ەدى. ياعني, كورسەتكىش 61,3 پايىزعا جوعارى. قىركۇيەكتە نارىقتا ساتىلعان كولىكتەردىڭ جالپى قۇنى 86,9 ملرد تەڭگەگە تەڭ بولدى. تامىز ايىمەن سالىستىرعاندا ساۋدا 2,5 پايىزعا وسكەن. ەسكە سالا كەتەيىك, تامىزدا 9 370 اۆتوكولىك ساتىلدى, – دەدى وداقتىڭ ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جونىندەگى ديرەكتورى ارتۋر ميسكاريان.
توعىز ايدا كولىك ساتىپ العانداردىڭ 70,6 پايىزى نەمەسە 43 312-ءسى وتاندىق زاۋىتتاردىڭ ءونىمىن تاڭداعان. ال يمپورتتىڭ ۇلەسى – 18 024 كولىك. بۇل قاڭتار-قىركۇيەك ارالىعىندا ساتىلعان ونىمدەردىڭ 29,4 پايىزىنا تەڭ.
ەسەپتى كەزەڭنىڭ قورىتىندىسىنا سۇيەنسەك, ەل تۇرعىندارى كوبىرەك تاڭداعان برەندتەردىڭ بەستىگى تومەندەگىدەي قالىپتاسىپ وتىر: Lada (13 496 كولىك ساتىلعان), Hyundai (11 509), Toyota (7 841), Ravon (6 548) جانە KIA (4 689). بۇلاردان بولەك, سۇرانىسقا يە ماركالاردىڭ قاتارىندا Chevrolet, GAZ, Renault, Volkswagen جانە Nissan بار.
تارقاتا ايتساق, قازاقستاندىقتار توعىز ايدا 5 943 Lada Granta, 5 414 Ravon Nexia جانە 3 338 Toyota Camry ساتىپ العان. Hyundai Tucson (3 308) مەن Lada Vesta (3 149) مودەلدەرىنە قىزىعۋشىلىق تانىتقاندار دا از ەمەس.
– قازاقستان نارىعىنداعى ديلەرلىك توپتىڭ كوشىن ادەتتەگىدەي «بيپەك اۆتو – ازيا اۆتو» حولدينگى باستاپ تۇر. توعىز ايدا ساتىلعان جاڭا كولىكتەردىڭ 30,8 پايىزى ءدال وسى كومپانياعا تيەسىلى. ەكىنشى ورىنعا «Astana Motors» كومپانياسى جايعاسقان. ونىڭ نارىقتاعى ۇلەسى قاڭتار-قىركۇيەك قورىتىندىسى بويىنشا 19,5 پايىزدى قۇرادى. بەستىككە «Allur Auto» (ۇلەسى 6 پايىز), «ۆيراج» (5,8 پايىز) جانە «Shym Auto» (2,3 پايىز) ەنىپ وتىر, – دەدى ا.ميسكاريان.
سوڭعى توعىز ايدا ساتىپ الىنعان كولىكتەردىڭ 15 308-ءى الماتىلىقتارعا تيەسىلى. بۇل ارالىقتا استانالىقتار 11 344 كولىك, ال شىمكەنتتىكتەر 6 059 تەحنيكا ساتىپ العان.
– قىركۇيەك ايى جاڭا اۆتوكولىكتەر نارىعى ءۇشىن دە قولايلى بولدى. ءدال وسى قارقىن ساقتالاتىن بولسا, اۆتوديلەرلەر جىلدى بىلتىرعى كورسەتكىش شاماسىندا اياقتاماق. ءسال-ءپال جوعارى بولۋى دا ىقتيمال. بۇل جەردە ەلدەگى ەپيدەميالىق جاعداي مەن سالاداعى ىسكەرلىك بەلسەندىلىك ۇلكەن ماڭىزعا يە, – دەيدى وداقتىڭ ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جونىندەگى ديرەكتورى.
ەسكە سالا كەتەيىك, بىلتىر قازاقستاندىقتار 71,4 مىڭ جاڭا اۆتوكولىك ساتىپ العان بولاتىن. وعان 654,3 ملرد تەڭگە جۇمسالعان. ساتىپ الۋشىلاردىڭ 42,2 مىڭى وتاندىق كولىكتەردى تىزگىندەگەنىن دە اتاپ وتكەن ءجون.
وسى ورايدا, قازاقستان اۆتوبيزنەس قاۋىمداستىعىنىڭ دەرەكتەرىنە دە نازار اۋدارۋدى ءجون كوردىك. قاۋىمداستىقتىڭ مالىمەتىنشە, تامىز ايىندا مامانداندىرىلعان حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىنا 20 707 كولىك جاڭادان تىركەلگەن. ال قايتا تىركەلگەن كولىكتەردىڭ سانى – 112 533. بۇل كورسەتكىش 2019 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 16,6 پايىزعا جوعارى. نارىقتاعى بەلسەندىلىككە ديلەرلەردىڭ جاڭا اۆتوكولىكتەرمەن تولىعۋى جانە ارمەنيادان اكەلىنگەن كولىكتەرگە سارى ءتۇستى ءنومىر بەرۋ ءتارتىبىنىڭ ايتارلىقتاي جەڭىلدەۋى سەبەپ بولعان.
– مامانداندىرىلعان حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى كارانتينگە بايلانىستى ءساۋىر ايىندا جابىق تۇردى. سونىڭ وزىندە سەگىز ايدىڭ ىشىندە 689 451 كولىك تىركەۋدەن وتكەن. كورسەتكىش 2019 جىلدىڭ تامىز ايىمەن سالىستىرعاندا, 17 پايىزعا ارتتى. تىركەلگەن كولىكتەردىڭ 268 724-ءىنىڭ قولدانىستاعى مەرزىمى 20 جىلدان اسىپ كەتكەن. ال زاۋىتتان شىققانىنا ءۇش جىل تولماعان جاڭا تەحنيكالاردىڭ ۇلەسى وتكەن جىلعا قاراعاندا 3,1 پايىزعا ءوسىپ وتىر. قازاقستاندىقتار كوبىنەسە Toyota (107 099 كولىك), Lada (94 548), Volkswagen (45 773), Mercedes-Benz (39 442) جانە Hyundai (32 897) سەكىلدى اۆتوكولىك برەندتەرىن تىركەگەن نەمەسە قايتا تىركەۋدەن وتكىزگەن, – دەدى قازاقستان اۆتوبيزنەس قاۋىمداستىعىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى انار ماقاشەۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەكىنشى اي قاتارىنان ساتىلىم 9 مىڭ كولىكتەن اسىپ ءتۇسىپ وتىر. بىراق نارىقتىڭ الەۋەتى بۇدان دا جوعارى كورىنەدى. سوندىقتان قاۋىمداستىق قالعان ءۇش ايدى ەسەپكە العاندا, جىل قورىتىندىسى بويىنشا ساتىلىم كولەمى 90 مىڭ كولىكتەن اسىپ تۇسەدى دەپ بولجام جاساۋدا.
جالپى, قازاقستانداعى اۆتوكولىك ءوندىرىسى سوڭعى ون جىلدا ايتارلىقتاي ءوسىم كورسەتتى. داعدارىستى تا باستان وتكەرگەنى ەسىمىزدە. ماسەلەن, 2010 جىلدان باستاپ بۇل سالادا 130 جاڭا ماشينا جاساۋ ءوندىرىسى ىسكە قوسىلىپ, 14 مىڭنان استام جۇمىس ورنى قۇرىلعان.
2015 جىلى تەڭگەنىڭ ەركىن اينالىمعا جىبەرىلۋىنە بايلانىستى اۆتوكولىك ءوندىرىسى داعدارىسقا ۇشىرادى. 2010 جىلى ءوندىرىس كولەمى 4 مىڭ كولىكتى قۇراسا, داعدارىستان ءبىر جىل بۇرىن, ياعني 2014 جىلى 40,8 مىڭ كولىككە جەتكەن. داعدارىستان كەيىن (2016 جىلى) بۇل كورسەتكىش 7,7 مىڭ كولىككە دەيىن قىسقاردى.
ۇكىمەت نارىقتى قولداۋ ماقساتىندا جەڭىلدەتىلگەن اۆتونەسيەلەۋ باعدارلاماسىن ەنگىزدى. سونىڭ ناتيجەسىندە نارىق قالپىنا كەلە باستادى. 2019 جىلدان باستاپ اۆتوكولىك ءوندىرىسى نارىعى ناقتى ءوسىم كورسەتۋگە كوشتى. ياعني, 2010 جانە 2019 جىلدار ارالىعىندا ءوندىرىس كولەمى 12,5 ەسە وسكەن. ونەركاسىپتەگى اۆتوكولىك ءوندىرىسىنىڭ ۇلەسى شامامەن 2 پايىزعا دەيىن ۇلعايدى.
ايتپاقشى, قازاقستاننىڭ اۆتوونەركاسىپ نارىعىنا تاعى ءبىر ءىرى ويىنشى كىردى. ول – Hyundai Trans Kazakhstan جەڭىل اۆتوكولىك وندىرەتىن زاۋىتى. جاڭا زاۋىت «Astana Motors» كومپانياسىنىڭ ەنشىلەس كاسىپورنى بولىپ سانالادى. زاۋىت ءبىرىنشى كەزەڭدە جىل سايىن 30 مىڭ كولىك شىعارۋعا قاۋقارلى. ەكىنشى كەزەڭى ىسكە قوسىلعان سوڭ جىلدىق ءوندىرىس قۋاتى 45 مىڭ تەحنيكاعا دەيىن جەتپەك. كاسىپورىن ىشكى نارىقتى عانا قامتىماي, ونىمدەرىن تمد ەلدەرىنە ەكسپورتتاماق.
– كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا بايلانىستى قالىپتاسقان داعدارىسقا ءارى تەڭگە باعامىنىڭ قۇبىلمالىلىعىنا قاراماستان, زاۋىت قۇرىلىسىن جوسپارلانعان مەرزىمدە, ءبىر جارىم جىلدا اياقتادىق. وسى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا زاۋىتتا ءىرى توراپتى قۇراستىرۋ ادىسىمەن اۆتوموبيلدەر ءوندىرىسى باستالدى. 15 قازاندا ۇساق توراپتى قۇراستىرۋ ادىسىمەن اۆتوموبيلدەر وندىرۋگە ارنالعان تسەحتى ىسكە قوستى. ءبىز بارلىق مىندەتتەمەنى تولىق كولەمدە ورىندايمىز جانە كەلەسى جىلدىڭ باسىندا نارىققا ۇساق توراپتىق ادىسپەن جينالعان العاشقى اۆتوموبيلدەردى ۇسىنامىز, – دەدى «Astana Motors» كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرلان سماعۇلوۆ.
جاڭا زاۋىتتا شامامەن 700-دەي جۇمىس ورنى قۇرىلادى. جوباعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى – 28 ملرد تەڭگە. ونىڭ 30 پايىزى – «Astana Motors» كومپانياسىنىڭ قاراجاتى, قالعان 70 پايىزى نەسيەگە الىنعان. قارىزدى «قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى» اق مەن «برك-ليزينگ» اق ۇسىندى.
