ماسەلەلەر جەرگىلىكتى جەردە شەشىلۋى ءتيىس
ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن تۇرعىلىقتى جەرىڭىزدىڭ اكىمى شەشەر ەدى عوي دەسەڭىز, «اۋىلداعى اكىمنىڭ قولىندا نە بار؟» دەپ كۇڭك ەتە قالادى ەل. قالاي دەسەڭىز دە, شىندىق سول. تۇپتەپ كەلگەندە, جەرگىلىكتى باسشىلاردىڭ قولىندا باسقارۋدىڭ تەتىگى جوق پا, الدە حالىقتىڭ سەنىمىنەن شىققان با؟ ناقتى مىسالدار كەلتىرە وتىرىپ, بۇل سۇراقتىڭ بايىبىنا بارىپ كورمەك بولدىق.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىلعى جولداۋىندا «اشىعىن ايتۋىمىز كەرەك, مەملەكەتتىك ورگانداردا ءالى دە بولسا فورماليزم مەن جايباسارلىق كەڭىنەن ەتەك الىپ وتىر. ازاماتتارىمىز وزدەرىنىڭ جەرگىلىكتى دەڭگەيدەگى ماسەلەلەرىمەن ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندارعا جۇگىنىپ, مەملەكەت باسشىسىنا شاعىمدانۋعا ءماجبۇر», دەپ ايتقان بولاتىن. شىنىندا دا, جەرگىلىكتى جەردەگى باسشىلار شەشۋى ءتيىس ماسەلەنىڭ اياعى قۇردىمعا كەتكەن سوڭ, امال جوق حالىق استاناعا, اقورداعا شاعىمدانادى.
ەستەرىڭىزدە بولسا, ماۋسىم ايىندا تەندەر ماسەلەسىنە قاتىستى الەكساندر فەدوسوۆ, بولات باعاداەۆ, اناتولي توميلوۆ, ايناش سۇلتانبەكقىزى, تاعى دا باسقا كاسىپكەرلەر وبلىستا قۇرىلعان ارنايى جۇمىس توبىنا سەنىمسىزدىك بىلدىرگەن بولاتىن. سوندا اشىنعان كاسىپكەرلەر كۇرمەۋى قيىن تەندەردىڭ سۇراعى ۇكىمەت دەڭگەيىندە قارالسا, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جانايقايىمىزعا قۇلاق اسسا دەگەن وتىنىشتەرىن ايتقان ەدى. ء«بىز بۇعان دەيىن قانشاما رەت وبلىستاعى قۇزىرلى ورگاندارعا شاعىمدانعانبىز. ناتيجە بولمادى. سوندىقتان مەملەكەت باسشىسىنان كومەك سۇراۋعا ءماجبۇر بولىپ وتىرمىز», دەگەن ەدى ولار. كاسىپكەرلەردىڭ امالى قالماي, جەرگىلىكتى جەردەن ءۇمىت ۇزگەن سوڭ عانا مەملەكەت باسشىسىنان كومەك سۇراعان. مۇنى ءبىر دەپ قويىڭىز.
شەكارا شەبىندەگى اۋىلعا اۋىز سۋ كەرەك
وتكەن ايدا تارباعاتاي اۋدانىنداعى تۇعىل اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى پرەزيدەنتكە ارنايى بەينەجازبا جولدادى. مۇنداعى قوردالانىپ قالعان ماسەلە – اۋىلداعى اۋىز سۋ ەدى.
«قۇرمەتتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى! ءبىز 5000 تۇرعىننىڭ جانە كوپبالالى انالاردىڭ اتىنان سىزدەن قولداۋ سۇرايمىز. سەبەبى 2013 جىلى «اقبۇلاق» باعدارلاماسى بويىنشا قايرات نابيەۆتىڭ باسشىلىعىنداعى مەردىگەر كومپانيا تەندەردى ۇتىپ العان. ەكى جىل ءوتتى, سۋدان پايدا كورە المادىق. وبلىس كولەمىندە ەشقانداي ناتيجە جوق. كۇز بولسا مىناۋ. ءبىز ەندى ەشكىمگە سەنبەيمىز. ءسىزدىڭ تىكەلەي كومەگىڭىز كەرەك. استانادان كوميسسيا جىبەرەسىز بە, ءوزىڭىزدىڭ باقىلاۋىڭىزعا الاسىز با, اۋىز سۋعا كومەك كورسەتىڭىز. تۇعىلدىقتاردىڭ اتىنان كومەك سۇرايمىز», دەپ بەينەجازبا جولداعان.
ال جاريالانعان جازباعا «وسى ماسەلەنى شەشىپ بەرە الماسا وبلىس, اۋدان اكىمدەرى نە ءۇشىن كەرەك؟ مىندەتتى تۇردە پرەزيدەنت ارالاسىپ شەشۋ كەرەك پە؟» دەگەندەي پىكىرلەر جازىلعان. وتە ورىندى پىكىر. جەرگىلىكتى جەردىڭ ماسەلەسىنە جەرگىلىكتى باسشى ارالاسىپ, حالىقتىڭ جاعدايىن تۇزەمەسە, نە قايىر؟!
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ: «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» – بۇل, شىن مانىسىندە, «ادىلەتتى مەملەكەت» قۇرۋ تۇجىرىمداماسى. ازاماتتاردىڭ ماسەلەلەرىن تىڭداپ, كورىپ قانا قويۋ جەتكىلىكسىز. ەڭ باستىسى – دۇرىس جانە ءادىل شەشىم شىعارۋ قاجەت», دەگەن.
راس, كوپ ماسەلە ءسوز جۇزىندە قالىپ, سوڭى سيىرقۇيىمشاقتانىپ كەتەدى. وندايعا حالىقتىڭ ەتى دە ۇيرەنگەن. تۇعىلدىقتاردىڭ كوتەرگەن ماسەلەسىنە بەرىلگەن جاۋاپ تا سول, قۇر ۋادەدەن اسپاي كەلە جاتقان سياقتى.
– كەشە عانا سۋدىڭ باسىنا بارىپ كەلدىم. سەنبىدەن باستاپ جۇمىستى باستايمىز دەگەندەردىڭ ەشقايسىسى جوق. وتكەندە باسشىلار كەلىپ, قول الىسىپ كەتكەن. ايتادى, كەتەدى. پرەزيدەنت حالىق يگىلىگىن كورسىن دەپ اۋىز سۋعا اقشا ءبولدى عوي. بۇلار بولسا تۇك بىتىرگەن جوق. كوشەدەگى كولونكالاردى الىپ تاستاعان سوڭ ەل شىعىندانىپ, ءۇيدى-ۇيىنە سۋ قۇبىرىن تارتقان. وكىنىشكە قاراي, قىزىعىن ءۇش-اق اي كوردىك. قولىمىزدا كەلىسىمشارتقا دەيىن بار. قازىر ءوزىمىز سۋدى بۇرىنعى قۇدىقتان الامىز. ول تاڭعى ساعات سەگىزدەن كەشكى بەسكە دەيىن عانا ىستەيدى, – دەيدى كوپبالالى انا, زەينەتكەر نازيپا كەشۋباەۆا.
دەگەنمەن كەم-كەتىكتى تۇزەۋ ءۇشىن اتقارىلاتىن جۇمىستاردى Nur Otan پارتياسىنىڭ شىعىس قازاقستان وبلىستىق فيليالى قاداعالاۋىنا الىپتى.
تۇعىلدىق تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, وسىدان ەكى جىل بۇرىن سۋ تارتىلدى. جەرگىلىكتى باسشىلىق جۇمىسى اياقتالعان نىساندى قابىلداپ تا العان. بىراق حالىق ءالى كۇنگە اۋىز سۋعا جارىماي وتىر. اتقارىلعان, دۇرىسى اتقارىلماي قالعان جۇمىسقا ميلليونداعان قارجى ءبولىندى. ناقتىراق ايتساق, سۋ قۇبىرىن تارتۋ جوباسىنا مەملەكەت بيۋدجەتىنەن 804 708 224 تەڭگە بولىنگەن كورىنەدى. اۋىلدىقتار اۋىز سۋسىز وتىرا بەرسە, جەلگە ۇشقان قارجى دەي بەرىڭىز.
بۇل اۋىل شەكارا شەبىنە تاياۋ جاتىر. تاياۋ جاتقان اۋىلدىڭ بەس مىڭداي تۇرعىنى بار. نەگىزگى شارۋاشىلىقتارى – بالىق. بالىق دەمەكشى, پرەزيدەنت جولداۋىندا بالىق شارۋاشىلىعىنا دا كوڭىل ءبولۋ كەرەكتىگىن ايتقان. ال جەرگىلىكتى بيلىك بالىقشى اۋىلىن قاراپايىم اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتە الماي وتىرسا, شارۋاشىلىقتارىن دوڭگەلەتۋگە قايتىپ جاعداي جاساماق؟!
«حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» قۇرۋ ءۇشىن نە ىستەمەك كەرەك؟ شىعىستاعى شىمبايعا باتاتىن ازدى-كوپتى ماسەلەگە شولۋ جاساپ كوردىك. وبلىس, اۋدان, اۋىل تۇرعىندارى كوكەيدەگى پروبلەمالاردى العا تارتىپ, پرەزيدەنتتەن كومەك سۇراۋدى جالعاستىرا بەرمەك. جەرگىلىكتى بيلىك شە؟!
شىعىس قازاقستان وبلىسى
