ۇلتشىلداردىڭ جوسىقسىزدىعى اسقىنىپ بارادى
ماسكەۋدىڭ مەرياسىنا «ورىستار» قوزعالىسى باسشىلىعىنان الداعى 4 قاراشادا رەسەي استاناسىنىڭ وڭتۇستىك-شىعىس جاعىندا «ورىس مارشى» دەپ اتالاتىن شەرۋ وتكىزۋ جونىندە ءوتىنىش ءتۇسىپتى. وعان قانداي جاۋاپ بەرىلگەنى جونىندە ازىرگە حابار جوق.
ۇلتشىلداردىڭ جوسىقسىزدىعى اسقىنىپ بارادى
ماسكەۋدىڭ مەرياسىنا «ورىستار» قوزعالىسى باسشىلىعىنان الداعى 4 قاراشادا رەسەي استاناسىنىڭ وڭتۇستىك-شىعىس جاعىندا «ورىس مارشى» دەپ اتالاتىن شەرۋ وتكىزۋ جونىندە ءوتىنىش ءتۇسىپتى. وعان قانداي جاۋاپ بەرىلگەنى جونىندە ازىرگە حابار جوق.
سول «ورىستاردىڭ» كوسەمى دميتري دەمۋشكيننىڭ ءمالىمدەۋىنشە, ماسكەۋدەگى شەرۋگە 30 مىڭداي ادام قاتىسپاق كورىنەدى. مۇنداي شەرۋلەر, سونداي-اق ەلدىڭ 100 قالاسىندا وتپەك. ماقساتى – اتى ايتىپ تۇرعانداي, بۇل ەلدە كىمنىڭ قوجايىن ەكەنىن ءبىلدىرىپ, باسقالارعا قىر كورسەتۋ. تەك سىرتتان كەلگەن ميگرانتتارعا عانا ەمەس, وسى ەلدە تۇرىپ جاتقان ءناسىلى ورىستان باسقا ۇلت وكىلدەرىنە دە.
بۇل شارانى وسىدان ەكى اپتا بۇرىن ماسكەۋدىڭ باتىس بيريۋلەۆو اۋدانىندا بولعان قايعىلى وقيعانىڭ جالعاسى دەسە بولعانداي. وندا ەگور ششەرباكوۆ دەيتىن ورىس جىگىتى سول اۋداندا ماشينادان ءتۇسىپ, قىزىمەن كەلە جاتسا, الدىنان «سلاۆيانتەكتى ەمەس» بىرەۋ شىعىپ, ونىڭ قىزىنا تيىسەدى. ەگور ارا تۇسسە, الگى «سلاۆيانتەكتى ەمەس» ونى پىشاقتاپ ولتىرەدى.
سودان بەرى ماسكەۋدە, رەسەيدىڭ اقپارات قۇرالدارىندا باستالعان داڭعازا ايقاي-شۋ بۇگىنگە دەيىن جەتىپ وتىر. بۇل ەلدەگى ميگرانتتارعا قارسى قوزعالىس بەلگىلى دارەجەدە ناسىلدىك, كسەنوفوبيالىق سيپاتقا ويىسىپ بارادى. رەسەي ەلىندەگى بارلىق بالەنىڭ ۇشى سوعان بارىپ تىرەلەتىندەي. بۇل ەلگە قاپتاپ كەلىپ جاتقان ميگرانتتار بولماسا, ولاردىڭ – ورىستاردىڭ ءومىرى جاقسىراق بولاتىنداي. سوندىقتان ولارمەن كۇرەس ورىس پاتريوتتارىنىڭ باستى پارىزى بولماق. بۇل كۇرەسكە ءوز ارەكەتتەرىمەن بيلىك تە قولداۋ كورسەتە باستادى.
ارينە, ميگرانتتاردىڭ قىلمىسىنا جول بەرمەۋ كەرەك, سول ششەرباكوۆتى ولتىرگەن قىلمىسكەر ورحان زەينالوۆتى ءادىل جازالاۋ كەرەك. بىراق ورىس ۇلتشىلدارى دا, ولاردىڭ جوسىقسىز ارەكەتتەرىنە توزىمدىلىك كورسەتكەن بيلىك شەنەۋنىكتەرى دە مۇنى, مىنە, ەكى اپتا بويى ۇلتشىلدىق, كسەنوفوبيالىق داڭعازاعا اينالدىردى. رەسەيدىڭ ءبىرشاما ءباسپاسوزىن قاراساڭ, باسقا ۇلت وكىلدەرى اتىنا ايتىلعان, ولاردى قارالاپ, قورلاپ كورسەتكەن عايبات سوزدەن جۇرەگىڭ اينيدى. ولاردان ناسىلدىك كەمسىتۋشىلىكتىڭ, ۇلتشىلدىق استامشىلدىقتىڭ ءيىسى اڭقىپ تۇر.
بيريۋلەۆوداعى وقيعادان كەيىن ۇلتشىلدىق استامشىلدىق ۋىنا شالدىققاندار وسى اۋداندا قيراتۋ ارەكەتتەرىن باستاعان. ميگرانتتار ەڭبەك ەتەتىن پوكروۆكا جەمىس-كوكونىس بازاسىن تاس-تالقان ەتكەن. قالانى جەمىس-كوكونىسپەن قامتاماسىز ەتىپ, جاقسى ىسىمەن كوزگە ىلىنگەن بازانى قيراتۋدىڭ نە ءجونى بار؟ سويتسە, ول داعىستاندىق جەكە ادامداردىكى ەكەن. ماسكەۋدە ونداي كاسىپورىندار از با؟! ۇلتشىلداردىڭ جوسىقسىزدىقتارى ۇدەپ بارا جاتقان سوڭ عانا, قالا ۇكىمەتى شارا قولدانىپ, 400-دەي قيراتۋشىلاردى ۇستاعان.
ءبارىبىر وسىناۋ جوسىقسىز ارەكەتتەردىڭ ەتەك الۋىنا بيلىكتىڭ قوسقان ۇلەسى ايتارلىقتاي. ول دا ۇلتشىلداردىڭ حورىنا قوسىلىپ, سول بيريۋلەۆوداعى ءبىر ميگرانت زەينالوۆتىڭ قىلمىسىن بۇكىل ميگرانتتاردىڭ ارەكەتىندەي ەتىپ كورسەتۋگە اتسالىستى. زەينالوۆتى ۇستاۋدى (ول استە دە پوليتسيانىڭ كۇشتىلىگى ەمەس, تۋىستارى ۇستاپ بەرگەن) سايتتارعا شىعارىپ, تەلەارنالاردان كورسەتىپ, جارنامالاۋ, وعان ىشكى ىستەر ءمينيسترى ۆ.كولوكولتسەۆتىڭ تىكەلەي قاتىسى ماسەلەنى كۇشەيتىپ-اق تۇر. بۇل اسىرەۇلتشىلداردىڭ دەلەبەسىن قوزدىرىپ, جۇرتشىلىقتىڭ نازارىن اۋداردى. ەل ءىشىنىڭ عانا ەمەس, سىرتتىڭ دا. ازەربايجان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى نوتا دا تاپسىرىپتى. زەينالوۆتى قىلمىسكەر دەۋدەن بۇرىن, ازەربايجان دەپ كىنا تاعىپ, ۇلتتىڭ شامىنا تيگەنى ءۇشىن. باتىستىڭ ءبىراز اقپارات قۇرالدارى دا رەسەيدە ناسىلدىك پيعىلداعى ارەكەتتەردىڭ ءورشي تۇسكەنىنە, وعان بيلىكتىڭ توزىمدىلىك كورسەتۋىنە نازار اۋدارۋدا. اسىرەۇلتشىلدار ابدەن ەركىنسىدى. «سوۆا» اقپاراتتىق-ساراپتامالىق ورتالىعىنىڭ ءمالىمدەۋىنشە, رەسەيدە ءاربىر ون كۇندە ناسىلدىك سيپاتتا ءولىم تىركەلەدى ەكەن. ال ونى جۇزەگە اسىرعاندار جازاسىز قالاتىن كورىنەدى.
ءدال وسىنداي جاعدايدا جەدەل تۇردە رف پرەزيدەنتى ۆ.ءپۋتيننىڭ ۇلتارالىق قارىم-قاتىناس سالاسىندا ايماقتىق جانە مۋنيتسيپالدىق شەنەۋنىكتەردىڭ وكىلەتتىگى مەن مىندەتتەرىن بەلگىلەگەن فەدەرالدىق زاڭعا قول قويعانى ورىندى-اق بولدى-اۋ دەيسىڭ. ەندى شەنەۋنىكتەر اسىرەۇلتشىلداردىڭ ۇرانىنا قوسىلا المايدى. زاڭ ۇلتارالىق, ناسىلارالىق ىنتىماققا قىزمەت ەتۋگە ءتيىس. ءسىرا, بۇل زاڭنىڭ الدا جوسپارلانىپ وتىرعان «ورىس مارشىنا» دا اسەرى بولار. راديكالدى ۇلتشىلدار اياعىن تارتار دەپ ويلايسىڭ.
جۇمىسقا كىرىسپەي جاتىپ داۋ باستادى
يتار-تاسس اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, ساۋد ارابياسىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى بۇۇ-نىڭ اسكەري شيەلەنىستەردى شەشۋدە دارمەنسىزدىگىنە بايلانىستى ءوز ەلىنىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىن تاستاپ شىعاتىنىن مالىمدەگەن.
ەڭ تاڭدانارلىعى: ساۋد ارابياسى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە جاقىندا عانا سايلاندى جانە بۇل قىزمەتى الداعى جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستالۋعا ءتيىس. جۇمىسقا كىرىسپەي جاتىپ, بۇل ەلدىڭ بۇلايشا قىر كورسەتكەنى نەسى دەيدى عوي جۇرت. جالپى, بۇل ەلدىڭ بۇرىننان سونداي ادەتى بار. وسىدان ءبىراز بۇرىن ول بۇۇ باس اسسامبلەياسىندا سويلەۋ قۇقىنان باس تارتقان. ەندىگىسى – مىناۋ. ءتۇسىنۋ قيىن.
بۇۇ-نىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى – اسا بەدەلدى حالىقارالىق ورگان. ونىڭ شەشىمدەرى – بۇۇ-عا مۇشە بارلىق مەملەكەتتەر ءۇشىن مىندەت. ونى ورىنداماعان ەلدەر ءتۇرلى سانكتسيالارعا ۇشىراۋى ءوز الدىنا, ولارعا قارسى قارۋلى كۇشتەر قولدانىلۋى مۇمكىن. سوندىقتان دا وسىناۋ قۇزىرەتتى ۇيىم – بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشە بولۋ كەز كەلگەن ەل ءۇشىن ۇلكەن ابىروي, بەدەل.
قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ 15 مۇشەسى بار: ونىڭ بەسەۋى تۇراقتى – اقش, قىتاي, رەسەي, فرانتسيا جانە ۇلىبريتانيا, ونى – تۇراقتى ەمەس, ولار ءاربىر ەكى جىلدا جاڭالانىپ, باس اسسامبلەيادا سايلانادى. جاقىنداعى سايلاۋدا ليتۆا, نيگەريا, ساۋد ارابياسى, چاد جانە چيلي ەكى جىلعا سايلانعان. ولار الداعى 1 قاڭتاردان باستاپ, ازەربايجان, گۆاتەمالا, ماروككو, پاكستان جانە توگو ەلدەرىن الماستىرادى. بۇلاردان باسقا ءالى ءبىر جىل اۆستراليا, ارگەنتينا, ليۋكسەمبۋرگ, وڭتۇستىك كورەيا جانە رۋاندا تۇراقتى ەمەس مۇشە بولىپ قالادى.
ساۋد ارابياسىنىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە ىستەمەي جاتىپ, وعان مۇنداي كوزقاراسىن ءبىلدىرۋى پاراساتتىلىققا سىيا قويمايدى. ونىڭ سايلانۋى دا ءبىراز داۋ تۋدىرعان. ادەتتە, الدىن الا زەرتتەلىپ, ەلدەردىڭ كانديداتۋرالارى ۇسىنىلعاندا, ولار ءبىراۋىزدان دەرلىكتەي سايلانىپ جاتادى. ساۋد ارابياسىن 176 ەل قولداپ, 15 ەل قارسى بولدى. بۇعان ونىڭ سيرياعا قاتىستى ۇستانعان باعىتى سەبەپ. ەر-رياد باشار اساد ۇكىمەتىنە اشىق قارسى شىعىپ, ب ۇلىكشىلەردى قارجىمەن دە, قارۋمەن دە اشىق قولداپ كەلەدى.
ەندى, مىنە, قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە دە سونداي باعىت ۇستانباق. باسقاشا باعىت ۇستاعاندارعا وكپە ايتادى. ارينە, بۇل كوڭىلگە قونا قويمايدى. باسقانىڭ دا پىكىرىن قۇرمەتتەگەن ءجون. مەنىڭ دەگەنىم بولماسا, قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنەن كەتەمىن دەۋىن اقىلعا سىيدىرۋ قيىن. بۇدان ەر-ريادتىڭ ۇتاتىنى شامالى ەمەس-اۋ, كوپ نارسەدەن ۇتىلادى. ەندىگى ەڭ دۇرىسى – وسىناۋ اسىعىستاۋ ايتىلىپ قالعان مالىمدەمەدەن قايتىپ, بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە مۇشە قىزمەتىن مۇلتىكسىز اتقارۋعا باعىت ۇستاعانى ءجون-اق. ايتپەسە, بۇل ەل بەدەلدەن عانا ەمەس, باسقانىڭ سەنىمىنەن دە ايىرىلادى.
ماماديار جاقىپ,
«ەگەمەن قازاقستان».
