پىكىر • 03 ماۋسىم, 2020

ءبىلىم مەن دەنساۋلىق – مەملەكەتتىڭ تىرەگى

980 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

پرەزيدەنت ۇنەمى اشىقتىق قاعيداتىن ۇستانىپ كەلەدى. قازىرگى وقشاۋلانۋ جاعدايىندا قوعامنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن شەشۋگە تاعى دا باسا ءمان بەردى. ۇلتتىق كەڭەستىڭ كەزەكتى وتىرىسى ادام كاپيتالىن دامىتۋعا, اتاپ ايتقاندا, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەلەرىنە ارنالدى. بۇل تەگىن ەمەس. ويتكەنى اتالعان ەكى سالانى مەملەكەتتىڭ تىرەگى دەسەك تە, جۇرەگى دەسەك تە بولادى.

كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ نەگىزگى كاپيتالى – ادام. ادام مەن قوعام – ءبىر بەسىكتە تەربەلەدى. مەملەكەت ادام­دار­دىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگى مەن ادامي قۇندى­لىقتارىنا ارقا سۇيەيدى.

ءبىلىم مەن دەنساۋلىق – ەڭ ۇلكەن بايلىق. ۇلتتىڭ نەگىزگى قۇندىلىق­تارىنىڭ اراسىندا بۇل ەكى ۇعىمنىڭ ءمانى دە, ماعىناسى دا ەرەكشە. پاندەميا جاعدايىندا ادامعا نە كەرەك ەكەنى بەلگىلى بوپ قالدى.

بارشا ادامزات بالاسى بىلىمگە ۇمتى­لادى. كەز كەلگەن ەلدىڭ ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيى – ەكونوميكالىق جانە عىلىمي-تەح­نيكالىق پروگرەستىڭ ەڭ نەگىزگى كورسەت­كىشى. بۇل مەملەكەت پەن قوعامنىڭ قارىش­تى دامۋىنىڭ نەگىزگى كەپىلى سانالادى. ءبىلىم بەرۋدە ولقىلىق كەتسە, سالدارى وتە اۋىر بولادى. قيسىق اعاشتى كە­سۋگە, تۇزەتۋگە بولار. ناداندىقتى قاي­تىپ تۇزەيمىز؟ بۇل – سوزىلمالى اۋرۋ سە­كىلدى. ال ونىڭ زاردابىن بۇكىل ۇلت تارتادى.

ءبىلىمى ناشار ۇلت ۇزاققا بارا المايدى. قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى بۇل جونىندە وتە جاقسى ايتتى. وسى سالاداعى كەز كەلگەن ولقىلىق مەملە­كەتتىڭ باسەكەلەستىك قابىلەتى مەن ۇلتتىڭ بولاشاعىنا سالقىنىن تيگىزەدى. سوندىقتان ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ جانە جەتىلدىرۋ – قازاق ءۇشىن ۇلتتىق ءمانى مەن ماڭىزى بار مىندەت.

قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق نە­گىزگى مىندەتى – ەلىمىزدى مەيلىنشە باسەكەلەستىككە بەيىم 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسۋ. باسەكەلەستىككە قابىلەتتى 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋدى جاھاندىق باسەكەلەستىككە بەيىمدىلىك يندەكسىنىڭ نەگىزىندە بۇكىل ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ (يتك) رەي­تينگى بويىنشا انىقتايدى ەكەن. يندەك­ستىڭ 10 كورسەتكىشىنىڭ ەكى كورسەتكىشى ەلدەگى ءبىلىم بەرۋدىڭ دامۋى مەن ساپاسىنا قاتىستى.

TIMSS جانە PISA حالىقارالىق زەرت­تەۋلەردىڭ كوشباسشى مەملە­كەت­تەرىندە – فينليانديا, وڭتۇستىك كورەيا, جاپونيا جانە سينگاپۋردا – مۇعالىمنىڭ بەدەلى وتە جوعارى. ەڭ الدى­مەن, بۇل جوعارى ەڭبەكاقىدان بايقالادى. ماسەلەن, فين مۇعالىمدەرى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قازاقستاندىق قىزمەتكەرلەردەن 9-14 ەسە ارتىق ەڭبەك­اقى الادى. پرەزيدەنت ۇز­دىك ۇستاز­دار ەڭبەگىن باعالاۋ مەن قۇر­مەت­تەۋدىڭ بىرقاتار شارالارىن اتاپ كور­سەتتى.

ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ مۇشەسى, قوعام قايراتكەرى راۋان كەن­جە­حان ۇلى قازاقستان مەكتەپتەرىن ءبىر اۋىسىمدا وقۋ رەجىمىنە كوشىرۋدى ۇسىندى. «قازاقستاندا ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باستى كەدەرگى – مەكتەپ جاعدايى. ناقتىراق ايتساق, قازاقستانعا مەكتەپ جەتىسپەيدى. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدەگى 7400 مەكتەپتە جالپى سانى 3,5 ميلليوننان اسا بالا بار. ونىڭ 70 پايىزى – ەكى اۋىسىمدا, ال 200 مىڭ بالا ءۇش اۋىسىمدا وقيدى. ءبىزدىڭ ەسەبىمىزشە, ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن تولىقتاي ءبىر اۋىسىمعا وتكىزۋ ءۇشىن قازاقستانعا شامامەن 3 مىڭداي جاڭا مەكتەپ قاجەت. ارينە مۇنداي اسا اۋقىمدى ماسەلەنى مەملەكەت تەك ءوز كۇشىمەن تەز ارادا شەشە المايدى. ءبىزدىڭ ۇسىنىسىمىز – مەكتەپ سالۋعا جەكە قورلاردى كەڭىنەن تارتۋ», – دەدى.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ­تىڭ توراعالىعىمەن ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ ءۇشىنشى وتىرىسى ءساتتى ءوتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتالعان كەڭەستىڭ ەكىنشى وتىرىسىندا بەرگەن تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋ بو­يىنشا ءىس-شارالار جوسپارىنىڭ 11 با­عىتى تولىقتاي ورىندالعان ەدى. كەڭەس جۇمىسىن قورىتىندىلاعان مەملەكەت باسشىسى بۇل جولى دا بىرقاتار ناقتى ۇسىنىستار جاساپ, ءتيىستى تاپسىرما بەردى. الداعى ۋاقىتتا بۇل باعىتتار بويىنشا دا وڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزەمىز دەپ سەنەمىن.

 

نۇرتورە ءجۇسىپ,

پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى

سوڭعى جاڭالىقتار