اقوردادا مەملەكەتتىك حاتشى مارات ءتاجيننىڭ توراعالىعىمەن ۇلتتىق تاريحتى زەردەلەۋ جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق جۇمىس توبىنىڭ ءىىى وتىرىسى ءوتتى. وندا جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ «حالىق تاريح تولقىنىندا» باعدارلاماسىن ازىرلەۋ, سونداي-اق, جۇمىس توبىنىڭ ءبىرىنشى جانە ەكىنشى وتىرىستارىندا قويىلعان مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ بارىسى قارالدى.
اقوردادا مەملەكەتتىك حاتشى مارات ءتاجيننىڭ توراعالىعىمەن ۇلتتىق تاريحتى زەردەلەۋ جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق جۇمىس توبىنىڭ ءىىى وتىرىسى ءوتتى. وندا جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ «حالىق تاريح تولقىنىندا» باعدارلاماسىن ازىرلەۋ, سونداي-اق, جۇمىس توبىنىڭ ءبىرىنشى جانە ەكىنشى وتىرىستارىندا قويىلعان مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ بارىسى قارالدى.
«پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا وراي, ءبىزدىڭ وسى باعىتتا جۇمىس باستاعانىمىزعا 100 كۇننەن استام ۋاقىت ءوتتى. از ۋاقىت ارالىعىندا ەلىمىزدىڭ بارشا تاريحي قاۋىمداستىعى وسى مەملەكەتتىك ماڭىزدى جوباعا جان-جاقتى اتسالىسىپ جاتقانىن كورىپ-ءبىلىپ وتىرمىز. ۆەدومستۆوارالىق جۇمىس توبىنىڭ العاشقى وتىرىسىنان بەرگى ءۇش ايدان استام ۋاقىت ىشىندە ءبىز ءبارىمىز بىرلەسە ۇلتتىق تاريح عىلىمىن دامىتۋ ىسىنە ەلەۋلى قوزعاۋ سالدىق دەپ ويلايمىن», دەدى مەملەكەتتىك حاتشى جيىندى اشىپ. مارات مۇحانبەتقازى ۇلى قازىردىڭ وزىندە بىرقاتار ناقتى, كوزگە كورىنەتىن, قولعا ۇستايتىن ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلگەنىن, ايتارلىقتاي عىلىمي جانە ءبىلىم بەرۋ ينفراقۇرىلىمى قالىپتاسىپ جاتقانىن بايانداي كەلە, بارلىق مەملەكەتتىك جوعارى وقۋ ورىندارىندا قازاقستان تاريحى كافەدرالارى اشىلعانىن, جاڭا زەرتتەۋ قۇرىلىمدارى قالىپتاسقانىن, سونداي-اق, جاس تاريحشىلار قاۋىمداستىعى قۇرىلعانىن اتاپ ايتتى. «جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىمدى كادرلاردى, سونداي-اق, «تاريح» ماماندىعى بويىنشا PhD دوكتورلارىن دايارلاۋعا قاجەتتى مەملەكەتتىك تاپسىرىس كولەمى ەداۋىر ارتتى. ۇلتتىق تاريحتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنە ارنالعان «Mangi ەl» اتتى جاڭا عىلىمي-كوپشىلىك جۋرنالدىڭ العاشقى ءنومىرى دايىندالدى. اتاۋى ارعى زاماندارداعى اتا-بابالارىمىزدىڭ تاسقا قاشاپ جازعان سىرلى ءسوزدى نۇرلى ماقساتىنان باستاۋ الاتىن, اتى قاي تىلدە دە ىقشام, اۋەزدى ەستىلەتىن بۇل جۋرنال عىلىمي قاۋىمداستىق پەن قوعام اراسىن ءوزارا بايلانىستىراتىن اقپاراتتىق كوپىرگە اينالاتىن بولادى. شەتەل مۇراعاتتارىن زەردەلەۋ جونىندەگى قاجىرلى جۇمىس جالعاسىن تابۋدا. عالىمداردىڭ العاشقى توبى رەسەي, قىتاي, يران, ۇلىبريتانيا, ەگيپەت جانە تۇركيا ەلدەرىندە بولىپ كەلدى. اتالعان زەرتتەۋلەردىڭ قورىتىندىسى ءحVى-حح عاسىرلارداعى قازاقستان تاريحى بويىنشا ەداۋىر مۇراعات قۇجاتتارى جينالعانىن كورسەتەدى», دەگەن مەملەكەتتىك حاتشى وسىلايشا العا قويعان ماقساتتىڭ وڭ ناتيجە بەرە باستاعانىن, بىراق اتقارىلعان ىسكە كوڭىل تولتىرىپ, جۇمىس قارقىنىن تومەندەتىپ الۋعا بولمايتىنىن دا باسىن اشىپ ايتتى.
وتىرىستىڭ كۇن ءتارتىبى وتە اۋقىمدى بولدى. العاشقى وتىرىس وتكەننەن بەرگى ۋاقىتتاعى اتقارىلعان ىستەردىڭ قورىتىندىسىن جاريالاعان مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەدتىڭ, ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسلان ءسارىنجىپوۆتىڭ باياندامالارىنا قوسا, ۋاكىلەتتى مەكەمەلەر وكىلدەرىنىڭ ءتورت حابارلاماسى تىڭدالدى.
ۇلتتىق تاريحتى زەردەلەۋ وتاندىق باق-تا ءجيى تالقىلاناتىن تاقىرىپقا اينالدى. وسى جىلدىڭ 1 ماۋسىمىنان 13 قىركۇيەككە دەيىنگى ارالىقتا باسپا باق-تارىندا تاريح تاقىرىبى بويىنشا بارلىعى 656 ماتەريال جاريالانسا, تەلەارنالار ەفيرلەرىندە 489 سيۋجەت شىققان. سونداي-اق, اقپارات اگەنتتىكتەرىنىڭ تاسپالارىندا 802 جاڭالىق حابارلامالار ورنالاستىرىلىپ, 50 ءباسپاسوز باسىلىمى مەن ينتەرنەت-رەسۋرستارىندا قازاق تاريحىنا ارنالعان تاقىرىپتىق ايدارلار قولدانىلعان. وعان «جالىن», «جۇلدىز», «نيۆا-پروستور» سياقتى ادەبي جۋرنالدار دا تارتىلعان, ءتىپتى بالالارعا ارنالعان «بالدىرعان» جۋرنالىندا دا بالالاردىڭ وي-ورىسىنە لايىقتالعان ايدار اشىلعان. بۇل مالىمەتتەردى كەلتىرگەن مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد تاريح ماسەلەلەرى ارنايى باعدارلامالار, تسيكلدىك حابارلار شەڭبەرىندە ءجيى تالقىلاناتىنىن, ءتىپتى ينتەرنەت-رەسۋرستاردا, الەۋمەتتىك جەلىلەردە ىسكە اسىرىلىپ جاتقان شارالاردىڭ كەڭىنەن تالقىلانۋى قازاقستان ازاماتتارىنىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ وتكەنىن زەردەلەۋگە, ونىڭ جالپى دۇنيەجۇزىلىك تاريحي ۇدەرىستەگى ورنىن تۇسىنۋگە, ءوزىنىڭ تاريحي ءتۇپ-تامىرىن ۇعىنۋعا, ۇلتتىق سالت-داستۇرلەر مەن ادەت-عۇرىپتارعا قىزىعۋشىلىعىن ارتتىراتىنىن مالىمدەدى. ول سونداي-اق, سوڭعى بەس جىل كولەمىندە تاريح تاقىرىبىنا ارنالىپ, مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن جارىققا شىققان كىتاپتاردىڭ بارلىعى دا جۋىردا اشىلعان تاريحي پورتالعا تابىس ەتىلگەنىن حابارلاد ى.
«ۇلتتىق تاريحتى زەردەلەۋ جۇمىستارىنا ەلىمىزدە 60-تان استام جوعارى وقۋ ورىندارى مەن گۋمانيتارلىق باعىتتاعى كوپتەگەن ۋنيۆەرسيتەتتەر تارتىلدى. ال, بۇل جۇمىسپەن 300-دەن استام عالىمدار اينالىسىپ جاتىر. وسى باعدارلاما ومىرگە كەلگەن ۋاقىتتان باستاپ 6 وڭىردە جيىندار وتكىزىلدى. وعان 700 مىڭنان اسا ادام قاتىستى», دەدى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسلان ءسارىنجىپوۆ ءوز بايانداماسىندا. باعدارلاما شەڭبەرىندە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ دا بەلسەندى جۇمىس اتقارعانىن, ءبىلىم بەرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كوپتەگەن سەمينارلار, ترەنينگتەر, جيىندار وتكىزگەن ولاردىڭ مەملەكەتتىك تاپسىرىس اياسىندا 16 جوبا دايىنداعانىن اتاپ ايتتى. مينيستر سونداي-اق, قازاقستان تاريحىن زەرتتەپ جۇرگەن شەتەلدىك عالىمداردىڭ بازاسى دايىندالعانىن, ولاردىڭ الەمنىڭ 14 مەملەكەتىندە ەكەنىن, ۇزىن سانى 28 ەكەنىن دە باياندادى. «حالىق تاريح تولقىنىندا» باعدارلاماسى اياسىندا وتاندىق مامانداردى ەڭ الدىمەن شەت ەلدەردە وقىتۋ ىسىنە قاتتى كوڭىل ءبولىنىپ جاتقانىن دا باسا ايتتى. ءمينيستردىڭ بايانداماسىنا مەملەكەتتىك جوعارى وقۋ ورىندارىندا 19 دەربەس قازاقستان تاريحى كافەدرالارى قالپىنا كەلتىرىلگەنى جانە قۇرىلعانى دا ارقاۋ بولدى. «جالپى, بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان تاريحى كافەدرالارى 59 جوعارى وقۋ ورنىندا, سونىڭ ىشىندە 9 ۇلتتىق, 31 مەملەكەتتىك, 1 حالىقارالىق, 9 اكتسيونەرلىك جانە 9 جەكە جوعارى وقۋ ورىندارىندا بار. بۇل كافەدرالاردىڭ قىزمەتى تاريح پەن وقيعالاردى جۇيەلى ۇعىنۋعا, تاريح تەورياسى مەن ادىستەمەسى پروبلەمالارى بويىنشا جالپى جانە ارنايى كۋرستار دايىنداۋعا, قازاقستاندىق جاستاردا تاريحي سانانى, ءپاتريوتيزمدى, ءوز ولكەسىنىڭ تاريحىنا قۇرمەتپەن قاراۋدى قالىپتاستىرۋعا جانە تاريحي ءبىلىمدى ناسيحاتتاۋعا, ولاردى جاندى, تارتىمدى تىلمەن جازىلعان ىرگەلى وقۋلىقتار دايىنداۋ جولىمەن تانىمال ەتۋگە باعىتتالعان», دەدى مينيستر. ول استانا قالاسىندا وسى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا «رەسپۋبليكالىق جاس عالىمدار قاۋىمداستىعى» قۇرىلعانىن, ونىڭ قۇرىلتايشىلارى 10 جاس تاريحشى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
وتىرىستا ر.سۇلەيمەنوۆ اتىنداعى شىعىستانۋ ينستيتۋتىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى مەرۋەرت ابۋسەيىتوۆا قازاقستاندىق عالىمداردىڭ شەتەلدىك مۇراعات ورتالىقتارىنداعى جۇمىسىنىڭ الدىن-الا ناتيجەلەرى تۋرالى ءسوز سويلەدى. «جالپى, قازاقستاندىق عالىمداردىڭ ون ەلدىڭ شەتەلدىك قورلارىنا عىلىمي ءىسساپارلارى ۇيىمداستىرىلدى. ولار – يران, ءۇندىستان, قىتاي, ەگيپەت, تۇركيا, موڭعوليا, ۇلىبريتانيا, گەرمانيا, وزبەكستان جانە رەسەي. بۇگىنگى تاڭدا 20 عالىم عىلىمي ءىسساپارلارىن اياقتادى», دەدى مەرۋەرت ابۋسەيىتوۆا.
ەكسپەديتسيالارعا قاتىسۋشىلار تاريحي جادىنى قالپىنا كەلتىرۋ, تۇرىك قاعاناتىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋى تاريحى بويىنشا تۇركى تاسجازۋلارى مەن قولجازبا دەرەك كوزدەرىن سارالاۋ, سۋرەتكە ءتۇسىرۋ جانە كوشىرۋ جونىندە اۋقىمدى جۇمىس اتقارىپ, شىڭعىسحان ءداۋىرى كەزەڭىنە دەيىنگى تۇركى تايپالارىنىڭ ساباقتاستىعى مەن بىرىڭعاي ەتنوگرافيالىق بايلانىستارى بولعانى تۋرالى مالىمەتتەردى ايقىنداعان.
ەگيپەتكە, يرانعا, تۇركياعا, وزبەكستانعا, قىتايعا, ۇندىستانعا, رەسەيگە, ۇلىبريتانياعا ءىسساپارلار بارىسىندا تۇركى حورەزمشاحتارى تاريحى, موڭعولدار, ۇيعىرلار, بارلىق مۇسىلمان بيلەۋشىلەرى تاريحى, شىڭعىسحان, ءامىر تەمىر تاريحى بويىنشا قۇندى مۇراعات ماتەريالدارى, سونداي-اق, بودليان جانە بريتان كىتاپحانالارىندا, قىتايدىڭ تۇڭعىش تاريحي مۇراعاتىندا, ءۇندىستاننىڭ رامپۋر قالاسىنداعى ءامىر راز كىتاپحاناسىندا, حايداراباد قالاسىنداعى سالارندجاگ مۇراجايىندا ساقتالعان شىعىس قولجازبالارى ايقىندالىپ, كوشىرمەلەر اكەلىنگەن.
مەرۋەرت ابۋسەيىتوۆا قوعامدىق ءومىردى ءدۇر سىلكىندىرگەن جاڭالىقتىڭ ءبىرى – قىتايدىڭ تۇڭعىش تاريحي مۇراعاتىنان اكەلىنگەن تسين يمپەرياسىنىڭ مۇراعات قۇجاتتارىنىڭ كوشىرمەلەرى تۋرالى دا باياندادى. بۇل – 1730 جىلدىڭ سوڭىنان 1911 جىلدىڭ ورتاسىنا دەيىنگى كەزەڭدى قامتيتىن جانە قازاق-قىتاي ساياسي, سىرتقى ساياسي جانە ەكونوميكالىق ءوزارا قارىم-قاتىناستار تاريحىن اشىپ كورسەتەتىن جيىنى 72 812 قۇجات. ولاردىڭ اراسىندا قازاق حاندارىنىڭ تەكتەرى مەن قازاقتىڭ ءۇش ءجۇزىنىڭ گەنەالوگياسىنا قاتىستى مالىمەتتەر بار. قازاق بيلەۋشىلەرىنىڭ كورشى مەملەكەتتەر بيلەۋشىلەرىنە جازعان حاتتارىنىڭ ىشىندە ابىلاي حاننىڭ, بولات حاننىڭ, ابىلپەيىز جانە ءۋالي سۇلتانداردىڭ, سونداي-اق باسقا دا قازاق حاندارى مەن سۇلتاندارىنىڭ جازىسقان حاتتارى تۋرالى ايرىقشا مالىمەتتەر دە بۇل دەرەكتەردىڭ قۇندىلىعىن ارتتىرادى. عالىمنىڭ ايتۋىنشا, قىتايلار قازاقتاردىڭ مال شارۋاشىلىعىن جوعارى باعالاعان, ولار قازاقتارمەن مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنە ءوز زاتتارىن ايىرباس جاساپ وتىرعان.
«قازىرگى ۋاقىتتا الىنعان ماتەريالدار وڭدەلۋدە. سيريالىق, تۇركىلىك (تاسقا قاشالعان) جانە قىتاي دەرەككوزدەرىنەن تەك قازاقستاننىڭ ەمەس, ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ دە كوشپەلى حالىقتارىنىڭ ەتنوستىق قۇرامى مەن گەوگرافيالىق قونىستانۋىن زەرتتەۋگە بولادى. تابىلعان جاڭا ماتەريالدار ارقىلى كونە تۇركىلەردەگى جوعارى بيلىكتىڭ مۇراگە رلىك جۇيەسىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك مول. قازاقستان تاريح عىلىمىنا بۇرىن بەيمالىم بولعان, ۇلى جىبەك جولىنداعى ساقتالعان تۇركىلىك قۇلپىتاس جانە نەستورياندىق ەسكەرتكىشتەردى زەردەلەۋدىڭ ماڭىزى زور. قازاقستان, قىرعىزستان جانە قىتاي اۋماعىنداعى نەستورياندىق ەسكەرتكىشتەردىڭ ماتىندەرىن سالىستىرىپ تالداۋ, قازاق حالقى ەتنوگەنەزىنىڭ, دىندەر تاريحىنىڭ, تۇركى ءتىلى مەن جازۋىنىڭ قالىپتاسۋى تاريحىنىڭ كەيبىر پروبلەمالارىن اشۋعا كومەكتەسەدى», دەدى عالىم.
ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى مۇرات ورىنحانوۆ باعدارلاما شەڭبەرىندە قۇرىلعان عىلىمي-زەرتتەۋ قۇرىلىمدارىمەن تانىستىردى. ورتالىق ازيا ءداستۇرلى وركەنيەتتەرىن زەردەلەۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى, «گەوارحەولوگيا» حالىقارالىق زەرتحاناسى, «دۇنيە ءجۇزى تاريحىن زەردەلەۋ» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى, پوپۋلياتسيالىق گەنەتيكا زەرتحاناسى دەپ اتالاتىن بۇل قۇرىلىمداردىڭ ارقايسىسى تاريح عىلىمىنىڭ تىنىسىن كەڭەيتەتىن مەكەمەلەر. «ورتالىق ازيا ءداستۇرلى وركەنيەتتەرىن زەردەلەۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق ورتالىق ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ ارقاۋىندا قۇرىلعان. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى قازاقستان مەن ورتالىق ازيانىڭ ءداستۇرلى وركەنيەتتەرىنىڭ عىلىمي پروبلەمالارىن جاڭا ادىستەمەلىك ۇستانىمداردىڭ نەگىزىندە قايتا باعالاۋ تۇرعىسىنان پىسىقتاۋ بولىپ تابىلادى. ورتالىقتىڭ قۇرامىنا ورتالىق ازيانىڭ ءداستۇرلى مادەنيەتتەرىنىڭ تاريحناماسى, كوشپەندىلەردىڭ دالالىق يمپەريالارىنىڭ تاريحى, قازاق حالقىنىڭ ەتنوگەنەزى, دەشتى-قىپشاق كوشپەندىلەر قوعامىنىڭ الەۋمەتتىك جانە مادەني قۇرىلىمى سەكتورلارى كىرەدى. وندا 13 عىلىم دوكتورى, 16 عىلىم كانديداتى, 1 PhD فيلوسوفيا دوكتورى, اقش-تان, جاپونيادان, تۇركيادان جانە قىتايدان كەلگەن شەتەلدىك عالىمدار بار», دەگەن ۆيتسە-مينيستر قالعان ءۇش عىلىمي-زەرتتەۋ قۇرىلىمدارىنىڭ بازاسىمەن تانىستىرىپ ءوتتى.
وتىرىستا «Mangi ەl» حالىقارالىق عىلىمي-كوپشىلىك تاريحي جۋرنالىنىڭ ءسۇيىنشى ءنومىرى تانىستىرىلدى. ونى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ءارى وسى جۋرنالدىڭ باس رەداكتورى ە.سىدىقوۆ تانىستىردى. «ۇلتتىق تاريحتى زەردەلەۋگە قاتىستى مەملەكەتتىك حاتشى وتكىزگەن العاشقى جيىندا تىڭ ءپىشىندى, حالىقارالىق دارەجەدەگى جۋرنال شىعارۋ ماسەلەسى كوتەرىلگەن بولاتىن. بۇل جۋرنال سول باستامانىڭ زاڭدى جالعاسى. ەلىمىزدە بۇعان دەيىن دە تاريحي جۋرنالدار بولدى. بىراق, زامان اعىمىمەن بىرگە وزگەرەتىن قوعام ءبىر ورنىندا تۇرمايدى. قازىر تاۋەلسىزدىك يدەياسىمەن سۋسىنداعان جاستار ءوسىپ كەلەدى. وعان قوسا ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز تۋرالى جان-جاقتى بىلگىسى كەلەتىن كوزىقاراقتى وقىرماندار دا بار. سول ءۇشىن جۋرنال قازاق, ورىس, اعىلشىن تىلدەرىندە شىعارىلىپ, 3000 دانا تارالىممەن ەلىمىزگە جانە تاياۋ جانە الىس شەتەلدەردەگى تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەرگە تارايتىن بولادى», دەدى ە.سىدىقوۆ. مەملەكەتتىك حاتشى م.ءتاجين بۇل ورايدا وسى جۇمىستى ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى ءوز ۇسىنىسىمەن باستاعانىن, قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىن دە قازىرشە ءوزى شەشىپ وتىرعانىن رازىلىقپەن ايتىپ ءوتتى.
ەلىمىزدىڭ تاريحىندا تۇڭعىش رەت «قازاقستان تاريحى» (e-history.kz) ۆەب-پورتالى ازىرلەنىپ, ىسكە قوسىلعانىن پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ ديرەكتورى ەرجان باباقۇماروۆ باياندادى. «بۇل پورتال جاڭا تەحنولوگيالار مەن ەكسكليۋزيۆتى اقپاراتتاردىڭ بىرەگەي ۇيلەسىمى بولىپ تابىلادى. ءاربىر تاريحي كەزەڭ ءۇشىن پورتالدا جەكە بەتتەر مەن تۇتاستاي ايدارلار قاتار اشىلعان. قازاقستان تاريحىنىڭ قالاي باستالعانى قىزىقتىراتىن ءاربىر ادام سيرەك كەزدەسەتىن جاريالانىمداردى وقي الادى. ءبىر رەسۋرستىڭ وزىنەن سىزدەر ءارتۇرلى پىشىندەگى – قاراپايىم ءماتىن, PDF, ينفوگرافيكا, ينتەراكتيۆتى ويىندار, فوتو, بەينە جانە اۋديو فورماتىنداعى اقپاراتتاردىڭ بارلىق تۇرلەرىن الا الاسىزدار, وعان قوسا ينتەراكتيۆتى تالقىلاۋعا قاتىسا الاسىزدار», دەدى ە.باباقۇماروۆ.
تاريحتى تەرەڭنەن وقيتىندار ءۇشىن پورتالدا مىناداي ارنايى جوبالار قىزىقتى بولماق: «اۋىزشا تاريح» – كوپ جاساپ, كوپتى كورگەن ادامدار جادىندا ساقتالعان ەرەكشە جانە ەلەۋلى وقيعالار, كەزدەسۋلەر, كوكەيگە تۇيگەن دۇنيەلەر, العان اسەرلەر تاعدىرلار مەن ەپيزودتار جىلناماسى; «ولكەتانۋ» – تاريحي ولكەتانۋ ماتەريالدارى; «قازاق ويۋ-ورنەكتەرىنىڭ سىرلارى» – ويۋ-ورنەكتەر قۇرۋ تۋرالى ماتەريالدار, اڭىز اڭگىمەلەر; «شەجىرە» – قازاق رۋلارىنىڭ شىعۋى مەن ەرتە داۋىردەن قازىرگى زامانعا دەيىنگى تاريحى. «پورتالدان قازاق, ورىس, اعىلشىن تىلىندە اقپارات الۋعا بولادى. قازىردىڭ وزىندە مۇندا 6200-دەن اسا جازبا بار. بۇل جۇمىستىڭ باسى عانا. پورتال سىزدەردىڭ قولىڭىزداعى زاماناۋي ساندىق قۇرال. ونىڭ جۇمىسىنىڭ ءتيىمدى بولۋى بارشامىزعا بايلانىستى. سول ءۇشىن تاريحشىلار قوعامىن, جاس تاريحشىلاردىڭ قاۋىمداستىعىن, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ۇستازدارى مەن ستۋدەنتتەردى پورتالدى قولدانۋعا شاقىرامىن. ونى ءارى قاراي دامىتۋ ءۇشىن كەز كەلگەن ۋاقىتتا بىرلەسىپ جۇمىس ىستەيمىز دەگەن ويدامىز», دەدى پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزم
