وتانىمىز تاۋەلسىزدىگىن العالى بەرى قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ جولىندا قىرۋار جۇمىستار اتقارىلدى. باعدارلامالار قابىلدانىپ, سونىڭ اياسىندا جۇمىستار ىستەلىنىپ جاتىر. باياعى قاتقان سەڭ ءجىبىپ, ەل ءتىلى بيىك تۇعىرعا قوندى. وسى جىلدىڭ باسىندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ الماتىدا ادەبيەت جانە ونەر قايراتكەرلەرىمەن جۇزدەسىپ, وي بولىسكەندە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن تاعى ءبىر ايقىنداپ بەردى. «زيالىلار اراسىندا ءتىل ماسەلەسى ءجيى كوتەرىلەتىنى بەلگىلى. ۇلتتىڭ تىنىسى, ساناسى ۇلتتىق تىلمەن عانا باياندى بولادى. قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. ول اتا زاڭمەن بەكىتىلگەن. ەشكىمنىڭ وعان داۋ-دامايى جوق. ول تاريحي شىندىق بولىپ تابىلادى», – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك مارتەبەگە يە بولعاننان بەرگى ۋاقىت ىشىندە جىل سايىن قازاقستان حالقى تىلدەرىنىڭ مەرەكەسى ءبىر اي بويى جۇيەلى ءجۇرزىلىپ, كوپتەگەن شارالار وتكىزىلىپ كەلەدى. سول ءۇردىس وسى جىلى دا جالعاسىن تاپتى. مارەگە جەتتى. يگىلىكتى ءىستىڭ بيىلعى اتقارىلعان اۋقىمىنا بايلانىستى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى ءتىل كوميتەتىنىڭ توراعاسى ماقسات سقاقوۆتى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
وتانىمىز تاۋەلسىزدىگىن العالى بەرى قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ جولىندا قىرۋار جۇمىستار اتقارىلدى. باعدارلامالار قابىلدانىپ, سونىڭ اياسىندا جۇمىستار ىستەلىنىپ جاتىر. باياعى قاتقان سەڭ ءجىبىپ, ەل ءتىلى بيىك تۇعىرعا قوندى. وسى جىلدىڭ باسىندا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ الماتىدا ادەبيەت جانە ونەر قايراتكەرلەرىمەن جۇزدەسىپ, وي بولىسكەندە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن تاعى ءبىر ايقىنداپ بەردى. «زيالىلار اراسىندا ءتىل ماسەلەسى ءجيى كوتەرىلەتىنى بەلگىلى. ۇلتتىڭ تىنىسى, ساناسى ۇلتتىق تىلمەن عانا باياندى بولادى. قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. ول اتا زاڭمەن بەكىتىلگەن. ەشكىمنىڭ وعان داۋ-دامايى جوق. ول تاريحي شىندىق بولىپ تابىلادى», – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك مارتەبەگە يە بولعاننان بەرگى ۋاقىت ىشىندە جىل سايىن قازاقستان حالقى تىلدەرىنىڭ مەرەكەسى ءبىر اي بويى جۇيەلى ءجۇرزىلىپ, كوپتەگەن شارالار وتكىزىلىپ كەلەدى. سول ءۇردىس وسى جىلى دا جالعاسىن تاپتى. مارەگە جەتتى. يگىلىكتى ءىستىڭ بيىلعى اتقارىلعان اۋقىمىنا بايلانىستى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى ءتىل كوميتەتىنىڭ توراعاسى ماقسات سقاقوۆتى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
– ماقسات نۇرلىبەك ۇلى, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى كاسىپتىك جانە وزگە دە مەرەكەلەر تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 1998 جىلعى 20 قاڭتارداعى جارلىعىنا وزگەرىستەرگە سايكەس قازاقستان حالقى تىلدەرىنىڭ كۇنى – قىركۇيەكتىڭ ءۇشىنشى جەكسەنبىسىنە كەلەدى ەكەن. اتقارىلعان جۇمىستار مەن الدا تۇرعان مىندەتتەردى پىسىقتاپ الۋدىڭ وزىندىك ءداستۇرى بار سياقتى.
– ول راس, داستۇرگە كەلسەك, 1989 جىلى «قازسسر-ىندەگى تىلدەر تۋرالى» زاڭ قابىلدانىپ, «قازاق ءتىلى – قازسسر-ءنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى» بولىپ جاريالاندى. بۇل كۇنى قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىن يەلەنگەن بولاتىن. انا تىلىمىزگە جاڭاشا كوزقاراس پەن قالىپتاسقان سانانىڭ سەڭى بۇزىلعان كۇن رەتىندە دە ىستىق. تۇعىرىنان تايا باستاعان تۋعان ءتىلىمىز تەك ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن ءوز بيىگىندە ۇلىقتالىپ, بۇكىل وتانىمىزدا قازاق مەكتەپتەرى اشىلىپ, قوعامدا ۇلكەن سەرپىلىس تۋعىزدى. بيىلعى جىلدىڭ ءۇشىنشى جەكسەنبىسى وسى كۇنگە قاتار كەلىپ وتىر.
قازاق ءتىلىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىن نىعايتۋ مەن دامىتۋعا ارنالعان بىرقاتار قۇجاتتار بار. 1996 جىلى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ءتىل ساياساتىنىڭ تۇجىرىمداماسى» قابىلداندى. 1997 جىلى 11 شىلدەدە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى تىلدەر تۋرالى» زاڭىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى» دەپ اتاپ كورسەتىلدى. سونىمەن قاتار, مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋ – ءاربىر ازاماتتىڭ پارىزى دەپ ناقتىلانىپ, قازاقستان حالقىن توپتاستىرۋدىڭ اسا ماڭىزدى فاكتورى رەتىندە باعالاندى.
– تىلدەردى دامىتۋدا مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ورنى بولەك بولاتىنى انىق. ۋاقىت تالابىنا قاراي ەكىنشى رەت قابىلدانعان باعدارلامالاردىڭ ءمانى مەن ماقساتىنا توقتالىپ وتسەڭىز.
– 2001 جىلى قابىلدانعان تىلدەردى قولدانۋ مەن دامىتۋدىڭ 2001-2010 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسى وسى سالانىڭ كوشىن ىلگەرىلەتتى دەۋگە بولادى. باعدارلاما نورماتيۆتىك قۇقىقتىق بازانى قالىپتاستىرىپ, عىلىمي-لينگۆيستيكالىق قامتاماسىز ەتۋ, مەملەكەتتىك تىلدە ءىس جۇرگىزۋ, تەرمينولوگيالىق جانە ونوماستيكالىق جۇمىستارىن جولعا قويۋدا شەشۋشى ءرول اتقاردى. ودان كەيىن, ۇلت بىرلىگىن نىعايتۋدىڭ اسا ماڭىزدى فاكتورى رەتىندە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ كەڭ اۋ
