بيىل قازاقستان فۋتبولىنا – 100 جىل. 1913 جىلدارى سەمەي قالاسىندا «سسك», «وليمپ», «لاستوچكا», «ورلياتا» جانە «يارىش» اتتى العاشقى قازاقستاندىق كوماندالار قۇرىلدى. كەيبىر دەرەكتەردە اياق دوپ ويىنىن ورتالىق ازيا مەن ءسىبىر اراسىنداعى ءىرى ساۋدا ورتالىعىنا سانالعان سەمەيگە اعىلشىن ساۋداگەرلەرى الىپ كەلگەنى ايتىلادى.
قازاقستان فۋتبولى-100
بيىل قازاقستان فۋتبولىنا – 100 جىل. 1913 جىلدارى سەمەي قالاسىندا «سسك», «وليمپ», «لاستوچكا», «ورلياتا» جانە «يارىش» اتتى العاشقى قازاقستاندىق كوماندالار قۇرىلدى. كەيبىر دەرەكتەردە اياق دوپ ويىنىن ورتالىق ازيا مەن ءسىبىر اراسىنداعى ءىرى ساۋدا ورتالىعىنا سانالعان سەمەيگە اعىلشىن ساۋداگەرلەرى الىپ كەلگەنى ايتىلادى.
«يارىش» فۋتبول كلۋبىنىڭ ساپىندا زاڭعار جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆ تە ونەر كورسەتكەنى ءمالىم. وسىدان ءتورت جىل بۇرىن مۇحاڭنىڭ بورىلىدەگى تۋعان وشاعى, بۇگىنگى مۇراجاي-ۇيىنە ارنايى بارعانىمىزدا, زاڭعار جازۋشىنىڭ «يارىش» ساپىنداعى فۋتبولشىلارمەن بىرگە تۇسكەن قۇندى تاريحي فوتوسۋرەتىن كورۋدىڭ ءساتى تۇسكەن. جاس مۇحتار «يارىشتا» جارتىلاي قورعاۋشى بولىپ ويناعان ەكەن. جازۋشىمەن بىرگە احمەتسالىم كارىموۆ (كاپيتان), قاسىمحان مۇحاممەدوۆ, سالاح حيسماتۋللين, زياتدين رىسپاەۆ, مۇحاممەد سايداشەۆ, يۋنۋس نىعماتۋللين, ءامىرجان سىزدىقوۆ, عابدۋلحان عابباسوۆ, مۇحامەدۋللا قۇرمانوۆ, گۋسمان يامبۋشەۆ, سابىرجان احمەدشين سەكىلدى جەتكىنشەكتەر ويناعان.
سەمەيلىك فۋتبول جىلناماشىسى ەۆگەني ودين «يارىشتىڭ» حالىقارالىق باسەكەگە قاتىسقان العاشقى كوماندا ەكەندىگىن ايتادى. ياعني ءبىرىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس تۇتقىندارىنان جاساقتالعان كوماندامەن وتكەن كەزدەسۋدە «يارىش» كومانداسى ويناعان. اسكەري تۇتقىندار اراسىندا 1912 جىلعى وليمپيادا ويىندارىنىڭ ەكى قاتىسۋشىسى ونەر كورسەتكەن. بۇل كەزدەسۋلەردىڭ قازان توڭكەرىسىنە دەيىن جىل سايىن كۇز ۋاقىتىندا «سەمەي» جارمەڭكەسى وتەتىن الاڭقايدا وتكىزىلىپ كەلگەنى تۋرالى دەرەك بار.
كەيىن پاۆلوداردا «ياسترەب» جانە «زۆەزدوچكا» كوماندالارى پايدا بولدى. وسىدان باستاپ ايماقارالىق جولداستىق كەزدەسۋلەر وتكىزىلە باستادى. بۇل ورتاازيالىق جانە سىبىرلىك فۋتبول كوماندالارىنىڭ ءبىر-ءبىرىنىڭ قارىمىن تانۋعا, ءوز قابىلەتىن كورسەتۋگە تاپتىرماس مۇمكىندىك ەدى. ال تۇڭعىش فۋتبول الاڭى ەلىمىزدە 1921 جىلى جامبىل قالاسىندا پايدالانۋعا بەرىلدى.
وسىدان ءبىر-ەكى جىل بۇرىن يۋنۋس نىعماتۋلليننىڭ گەرمانيادا تۇراتىن ۇرپاقتارى «يارىشتىڭ» بۇگىنگە دەيىن ساقتالعان جالعىز ءتولتاڭباسىن سەمەيدەگى تاتار مادەني ورتالىعىنا سىيعا تارتتى. كوڭىل تولقىتارلىق وسى ساتتە راميسا ەسىمدى تاتار اجەي «بۇل – قازاق فۋتبولىنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا جاساعان سىيلىعىم» دەدى. مارتتىك قوي!
مىنە, سودان بەرى قازاقستان فۋتبولىنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا قىزۋ دايىندىق باستالىپ كەتتى.
اعىمداعى جىلى 21-22 قىركۇيەكتە سەمەي قالاسىندا قازاقستان فۋتبولىنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويى كەڭ كولەمدە اتالىپ وتەدى. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋ تۋرالى تاپسىرماسىنا سايكەس, ەل ۇكىمەتىنىڭ جانە قازاقستان فۋتبول فەدەراتسياسىنىڭ قولداۋىمەن, شىعىس قازاقستان وبلىسى اكىمدىگىنىڭ باستاماسىمەن مەرەيتوي اياسىندا اۋقىمدى ءىس-شارالار وتكىزىلمەك. بۇل قازاق فۋتبولىنىڭ عاسىرلىق مەرەيتويىن اتاپ ءوتۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى بولماق. ال ەكىنشى كەزەڭ قازاقستان فۋتبول فەدەراتسياسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ قاراشا ايىندا استانادا وتەدى.
وڭىردە جۇزەگە اسىپ وتىرعان ەڭ ۇلكەن جوبالاردىڭ ءبىرى – قازاقستان فۋتبولىنىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان 100 فۋتبول الاڭىنىڭ قۇرىلىسى دەر ەدىك. وبلىستىق دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسىنىڭ باستىعى ءابىل ءدوڭبايدىڭ ايتۋىنشا, ءوڭىر باسشىسى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ تاپسىرماسى نەگىزىندە بيىل وبلىس كولەمىندە 108 فۋتبول الاڭىنىڭ قۇرىلىسىن سالۋ جوسپارلانعان. وسى رەتتە وبلىستاعى اۋداندار مەن قالالاردىڭ ارقايسىسىنا شاعىن جانە ءىرى فۋتبول الاڭدارىن سالۋ جۇكتەلگەن بولاتىن. ايتا كەتەرلىگى, اتالعان الاڭدارعا رەسپۋبليكالىق جانە وبلىستىق بيۋدجەتتەن ەشقانداي ترانسفەرت قاراستىرىلماعان, مۇنىڭ بارلىعى اۋداندىق, قالالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن جانە وڭىردەگى «تۋعان جەرگە تاعزىم» اكتسياسى بويىنشا جەكەلەگەن كاسىپكەرلەردىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلۋدا.
قازىرگى كەزدە 100 فۋتبول الاڭى پايدالانۋعا بەرىلدى. مەردىگەرلەر قالعان 8 الاڭدى جىل سوڭىنا دەيىن تاپسىراتىن بولادى. اتاپ ايتقاندا, اباي, كۇرشىم, كوكپەكتى, بورودۋليحا اۋداندارى مەن ريددەر قالاسىندا – 4 فۋتبول الاڭىنان, اياگوز, ءۇرجار, شەمونايحا, زايسان, تارباعاتاي اۋداندارىندا – 5 فۋتبول الاڭىنان, بەسقاراعاي, زىريان, كاتونقاراعاي, جارما اۋداندارى مەن وسكەمەن قالاسىندا – 6 فۋتبول الاڭىنا
