تانىم • 16 ءساۋىر, 2020

ۇكاشا اتا (142 مىڭنان استام زياراتشى-تۋريست قۇدىقتىڭ قۇپياسىنا قانىقتى)

10530 رەت
كورسەتىلدى
17 مين
وقۋ ءۇشىن

ۇكاشا ساحابانىڭ ارعى اتاسى مۇحام­مەد­تىڭ قاۋىمدارىنا, ۇمبەتتەرىنە, ءدىنىن جالعاستىرۋشىلارىنا اللا تاعالا كوپ جەڭىلدىكتەر بەرەتىنىن كىتاپتان وقيدى. سول كىتاپتاردا جازىلعانداي, «وتكەن ءجۇز جيىر­ما مىڭ توعىز ءجۇز توقسان توعىز پاي­عامباردىڭ قاۋىمدارىن قيامەتتە ءوزىم سۇراۋعا الامىن, اناسىنان تۋعاننان ولگەن كۇنىنە دەيىن جاۋاپ بەرگىزەمىن, ال سوڭعى پايعامبار مۇحاممەدتىڭ قاۋىمدارى, قاي كۇنى, قاي جاستا تاۋباعا كەلسە, مەن سول كۇننەن باستاپ اناسىنان جاڭا­دان تۋعانداي ەتىپ, بۇكىل كۇناسىن كەشىپ جىبەرەمىن. قيامەت قايىمدا مۇحاممەد مۇستافا ساللالاھۋ الەيكي ۋاسسالام (س.ا.ۋ.) ءوز قاۋىمىنا شاپاعاتشى, جانناتقا كىرۋىنە جاردەمشى بولادى», دەيدى اللا تاعالا.

ۇكاشا اتا (142 مىڭنان استام زياراتشى-تۋريست قۇدىقتىڭ قۇپياسىنا قانىقتى)

ۇكاشانىڭ بابالارى كىتاپتان سونى وقىپ: «و, شىركىن, سوڭعى پايعامبار مۇحاممەدتىڭ قاۋىمىنا ۇمبەت بولىپ سول زاماندا نەگە تۋىلمادىق ەكەن, قيامەت قايىمدا مۇحاممەد پايعامبارىمىزدىڭ شاپاعاتىمەن جانناتقا كىرەر ەدىك», دەپ ارمان قىلىپ وتىرىپ, قالعىپ كەتىپتى دە ءتۇس كورىپتى. تۇسىندە اللانىڭ پەرىشتەسى جابىرەيىل الەيكي سالام (ا.س.) ايان بەرىپتى: ء«سىز وكىنبەڭىز, ءسىزدىڭ وسى مۇڭ-زارىڭىز اللاعا جەتتى, ۇيقىدان تۇرعاسىن, اللادان مۇحاممەدكە دەيىن اراڭىزدى جالعاستىراتىن ۇرپاق سۇراڭىز جانە مۇحاممەدكە (س.ا.ۋ.) ءوتىنىش حات جازىڭىز». ۇيقىدان تۇرا سالا الگى پاقىرىڭىز: ء«اي, مۇحاممەد, مەن ءسىزدىڭ دۇنيەگە مىڭ جىلدان كەيىن سوڭعى پايعامبار بولىپ كەلەتىنىڭىزدى وزگە پايعامبارلاردىڭ كىتابىنان وقىپ ءبىلدىم. مەن سىزگە ۇرپاقتارىم ارقىلى سالەم جولداپ جازىپ وتىرمىن. مەن وسى اماناتىم سىزگە جەتكەن كۇننەن باستاپ ءسىزدىڭ ۇمبەتىڭىز بولايىن, ءسىز مەنىڭ قيامەتتە, اللانىڭ الدىندا سۇراۋعا العاندا شاپاعاتشىم, جاردەمشىم بولىڭىز», دەپ حات جازادى. سونىمەن ارادا بىرنەشە عاسىر مەن قيلى-قيلى زاماندار وتەدى. ءبىر كۇندەرى ارمانى ورىندالار ۋاقىت جەتىپ, اتا-بابا­سىنان كەلە جاتقان امانات سالەمىن ۇكاشاعا تاپسىرۋ بۇيىرىلادى. كونەكوز قاريالاردىڭ ايتۋ­ىن­شا, بۇل كىسى دە ءتۇس كورەدى. تۇسىندە جابى­رەيىل پەرىشتە ايان بەرەدى: «ۇكاشا, تۇر ورنىڭنان, ساعان سوڭعى پايعامبار مۇ­حاممەدكە (س.ا.ۋ.) بۇدان مىڭ جىل بۇرىن وتكەن بابالارىڭنىڭ امانات ەتىپ كەتكەن سالەم حاتىن جەتكىزەتىن كۇن تۋدى, سوڭعى پايعامباردى مەككەدەن تاباسىڭ», دەپ سانادان عايىپ بولادى. سودان ۇكاشا ۇيقىسىنان تۇرىپ, قۋا­نى­شىندا شەك بولماي تۇيەسىنە ءمىنىپ, كوز­دەن اققان جاسى ءجۇزىن جۋىپ, مەككەگە ساپار شەگەدى. سودان تاۋ اسىپ, تەڭىز كەشىپ جولدا بىرنەشە ۋاقىت ءجۇرىپ, مۇحاممەدتى (س.ا.ۋ.) ۇكاشا مەككەدەن ىزدەپ تاۋىپ, يسلام دىنىنە كىرىپ, مۇسىلماندىقتى قابىلدايدى. اتا-باباسىنىڭ امانات ەتىپ, ۇرپاقتان-ۇرپاققا جازىپ تاپسىرعان شەجىرە امانات سالەمىن مۇحاممەدكە (س.ا.ۋ.) تاپسىرادى. ۇكاشا اتانىڭ قۋانىشتان جىلاعانىن كورگەندە مۇحاممەد (س.ا.ۋ) تە قوسىلا جىلاپ, ۇكاشانىڭ العاشقى حات جازعان اتا-بابالارىنان ۇكاشاعا دەيىنگى ۇرپاقتىڭ مۇسىلمان بولۋىن الل­ا­دان جالبارىنا تىلەيدى. اللا تاعالا مۇحاممەدتىڭ (س.ا.ۋ.) تىلەگىن, دۇعاسىن قابىل ەتتى, ۇكاشانىڭ مىڭ جىلدان بەرى وزىنە دەيىن مۇسىلمان بولعانىن, قيامەتتە شاپاعاتشى بولاتىنىن ايتقان مۇحاممەد (س.ا.ۋ.): «سەنىڭ بۇكىل اتا-بابالارىڭ دا, ءوزىڭ دە مەنىڭ قاۋىمىم, ۇمبەتىم بولدىڭدار», دەپ ۇكاشاعا باتا بەرەدى. سودان ۇكاشا ءوزىنىڭ جولدا كەلە جاتىپ ويىنا, كوڭىلىنە بەكىتكەن سەرتىن ايتادى: ء«سىزدىڭ تابانىڭىزعا كىرگەن شوگىر تىكەن مەنىڭ ماڭدايىما قادالسىن. مەن ءسىزدىڭ باسىڭىزعا تونگەن قاۋىپكە كەۋدەمدى توسۋشى, قورعاۋشى بولايىن», دەپ, ءوتىنىش جاسايدى. مۇحاممەد (س.ا.ۋ) ۇكاشاعا ريزالىق ءبىلدىرىپ, ءوزىنىڭ اسكەري قولباسشىسى ەتىپ تاعايىندايدى. سودان باستاپ ۇكاشا ساحابا اتانادى. ۇكاشا ساحابا مۇحاممەدتىڭ تۇيەسىن جەتەكتەپ جۇرەتىن ەڭ سەنىمدى باتىرى, قىزمەتشىسى بولادى. مۇحاممەد الەيكي سالامنىڭ اسكەرى دۇشپاندارىن جەڭىپ, مەككە-مەدينادا مۇسىلماندىق ورنايدى. ارادا تالاي جىل وتەدى. بىردە مۇحاممەدتىڭ اسكەرلەرى جاۋمەن كەسكىلەسىپ, قىرعىن سوعىس ۇستىندە ۇكاشا ساحابانىڭ قىلىشى مورت سىنادى. ۇكاشا نە ىستەرىن بىلمەي ساس­قالاقتاپ قالعاندا, تۇيە ۇستىندە وتىر­عان پايعامبارىمىز مۇحاممەد (س.ا.ۋ.) ۇكاشاعا تۇيە ايدايتىن تاياعىن بەرىپ: ء«ما, مىنانى ال دا جاۋىڭا سىلتە!», دەيدى. سول ۋاقىتتا ءتاڭىرىنىڭ قۇدىرەتىمەن اللا ەلشىسىنىڭ ۇكاشاعا بەرگەن تاياعى قىلىشقا اينالىپ كەتىپتى. ۇكاشا سول قىلىشپەن ءومىر بويى سوعىسىپتى.

2

ءبىر كۇندەرى مۇحاممەد پايعامبارىمىز قاتتى ناۋقاستانىپ, اۋىرىپ قالادى. ءىشىپ-جەۋدەن دە تىيىلادى. سوندا مۇحاممەد (س.ا.ۋ.) اللاعا ارىز ايتىپتى: «يا, اللا, مەنىڭ شىدامىم تاۋسىلدى, بۇدان ارىعا ءتوزىمىم جەتەر ەمەس, جانىمدى الساڭ بولماس پا ەدى», دەپ ءوتىنىش ايتادى. سوندا اللادان جابىرەيىل پەرىشتە ارقىلى حابار كەلەدى: ء«اي, مۇحاممەد, اللا تاعالا ساعان سالەم جىبەردى, ءسىزدىڭ دەرتىڭىز اللادان ەمەس. ءسىزدىڭ دەرتىڭىز دىنىڭىزگە قارسى دۇشپاندارىڭىزدان, ولار سىزگە ءولسىن دەپ سيقىر جاساعان, اللا تاعالا بۇل دەرتىڭە شيپا بەردى, ايىعاسىز. ەندى قانشا ءومىر سۇرەمىن دەسەڭىز دە ءوز ەركىڭىزدە. وسى دۇنيەدە قالاسىز با, الدە و دۇنيەلىك بولاسىز با, ويلانىڭىز», دەيدى جابىرەيىل پەرىشتە. مۇحاممەد پايعامبار ۇزاق ويلانىپ, ءجۇزىن تومەن سالىپ وتىرىپ قالادى. ءبىر ۋاقىتتا مۇحاممەد پايعامبار جابىرەيىل ارقىلى: «ەندى جىلدان-جىلعا قارتايا تۇسەم, ەل بولعاسىن دۇشپانسىز بولمايدى. كەشەگى كۇنى ناۋقاستانىپ جاتقان ۋاقىتىمدا ارمان قىلىپ ەدىم, حالقىما اللانىڭ اماناتتارىن تۇگەل جەتكىزە المادىم دەپ, مىنە ەندى سول ارمانداعان كۇن تۋدى. بۇدان كەيىن تاعى اۋىرىپ قالسام كۇنىم نە بولادى؟ قالعان ومىرىمدە اللامەن بىرگە بولايىن, بىراق الدىمدا ەكى مەيرام بار, ورازا ايتى مەن قۇربان ايتىن وتكىزەيىن, سو­دان سوڭ اللا مەنىڭ جانىمدى السىن», دەپ سالەم جولدايدى. اجال ءساتىنىڭ تايان­عا­نىن سەزگەن پايعامبار (س.ا.ۋ.) مەشىتتە سوڭ­عى قۇتپاسىن وقىپ: «ەي, جاراندار, مەن­دە اقىلارىڭ بولسا الىڭدار, – دەدى. سوندا توپ ورتاسىنان سۋىرىلىپ ۇكاشا اتا ورتاعا شىقتى.

– مەنىڭ الاشاعىم بار.

– ايت, – دەدى پايعامبار.

– مەن تۇيەڭىزدى جەتەكتەپ كەلە جاتقاندا جاۋىرىنىمنان شىبىرتقىڭىزبەن وسىپ جىبەرگەنسىز.

– ەندەشە, اقىڭدى ال, – دەدى پايعامبار (س.ا.ۋ.) ىڭعايلانىپ.

– جوق, ءسىز مەنىڭ جالاڭاش ەتىمە ۇرعان­سىز.

پايعامباردىڭ ءتورت شاريارى قى­لىش­تا­رىن قاھارلانا قىنابىنان سۋىردى.

– ءاي, قالاعان دۇنيەڭدى ال, بىتىمگە كەلسەيشى, – دەپ داۋرىعىستى. الايدا ۇكاشا اتا العان بەتىنەن قايتپادى.

– بۇل دۇنيەنىڭ قارىزىن و دۇنيەگە قالاي ارقالاپ كەتەيىن, ال ەندەشە. پاي­عام­بار (س.ا.ۋ.) شەتكە ىعىسىپ, جەيدە­سىن كوتەردى. مەشىت ءىشى ەرەكشە نۇرلى جارىققا تولدى. پايعامبارىمىزدىڭ قوس جاۋىرىنىنىڭ ورتاسىندا اللانىڭ ءمورى جانىپ تۇردى. ەڭىرەگەندە ەتەگى جاسقا تولعان ۇكاشا ايالاپ كەلىپ ءموردى ءسۇيدى.

– تاقسىر, ابەستىگىمدى كەشىرەرسىز, مەنىڭ كورگىم كەلگەنى وسى ەدى.

– ءۇھ, – دەستى مەشىتكە جينالعاندار. بۇل پايعامبارىمىزدىڭ سوڭعى وقىعان قۇتپاسىندا بولعان جايت ەدى. ۇكاشانىڭ شا­تىرى تىگىلگەن جەرگە اللانىڭ نۇرى ءتۇستى دەپ مۇسىلمان ءدىنىن قابىلداعان حا­لىق­تار ۇكاشانىڭ قابىرى رەتىندە بەلگى قو­يىپ, بىرنەشە جەردى ەرەكشە قاستەرلەيدى. ۇكاشا ساحابانىڭ جامباسى ءتيىپ, تۇنەگەن جەرلەرىنىڭ بارلىعىنا بەلگى قويادى. سول سەبەپتى ۇكاشا ساحابانىڭ قابىرى جەتەۋ دەپ ايتىلادى. ۇكاشا ساحابانىڭ قابىرى نەگىزىنەن قازاقستاندا, تۇركىستان قالاسى سەرت اۋىلىنىڭ سولتۇستىك جاعىنداعى شاعىن شوقى ەتەگىنە ورنالاسقان. وسى جەردە ۇكاشا ساحابانىڭ باسى تۇس­كەن قاسيەتتى قۇدىعى دا بار. ۇكاشا, ەر قويان, قۇتتىقوجا ساحابالار باتىرلارىمەن كەلىپ, مىقتار مەن تارسالارمەن وگىز مۇيىستە (وگىز ءمۇيىس جاڭا­قور­عان­نان 20 شاقىرىم جەردە) التى اي سوعىسادى. ۇكاشا ساحابانىڭ اسكەرلەرىن جاۋ جەڭە المايدى. ۇكاشانى اتسا, وق وتپەيدى, شاپسا قىلىش كەسپەيدى. وسىعان ىزالانعان قارسىلاستارى ايلاعا كوشەدى دە, ۇكاشانىڭ جاندى جەرىن ءبىلۋ ءۇشىن قار تۇسكەندە ىزىمەنەن اڭدىپ كەلىپ, ۇكاشا ساحابانىڭ تاۋ اراسىندا جاسىرىنا­تىن ۇڭگىرىن بىلەدى. سودان ءبىر مىستان جانسىز كەمپىردى ۇكاشا ۇيىنەن شىعىپ كەتكەنىندە, قايىر سۇراعان بەينەدە جىبەرەدى. بۇكىل سىردى ءبىلۋ ءۇشىن كەمپىر ۇكاشانىڭ ەسىگىن قاعىپ, قايىر سۇرايدى. ۇڭگىر ىشىنەن جاس كەلىنشەك شىعىپ: «نەعىپ جۇرگەن جانسىز, شەشەي؟», دەيدى. سوندا كەمپىر جىلاپ قويا بەرەدى: «مەنىڭ بالالارىم سوعىستا قازا تاپتى, ەندى ەشكى­مىم جوق, اشتان قاڭعىپ ءجۇرىپ, اداسىپ كەلدىم», دەيدى. بىرنەشە ۋاقىتتان بەرى شەشەسىن كورمەي جالعىزسىراعان كەلىنشەك جادىگوي كەمپىرگە جانى اشىپ, ۇيىنە كىرگىزەدى. ۇيىنە كىرسە, ءۇيى كىشكەنە ۇڭگىر ەكەن, ەكى بالاسى بار. سودان كەمپىر ۇكاشا ساحابانىڭ ۇيىنە جانسىز بولىپ جايعاسادى. جاس كەلىنشەكتى جايلاپ سوزگە تارتىپ: «سەندەر ايدالادا تاۋ ىشىندە جۇرگەن نە قىلعان جانسىڭدار؟», دەپتى. سوندا جاس كەلىنشەك: «مەن يران پاتشاسىنىڭ قىزى ەدىم, اللانىڭ ەلشىسى مۇحاممەد پايعامباردىڭ نەمەرە ءىنىسى ازىرەت ءالى بۇكىل ساحابالارىمەن, اسكەرلەرىمەن كەلىپ, ءبىزدى مۇسىلمان دىنىنە كىرگىزدى. مەنى ۇكاشا ساحاباعا ايەل ەتىپ اپەردى. قازىر مەنىڭ كۇيەۋىم بىرنەشە ساحاباسىمەن وگىز ءمۇيىز دەگەن جەردە تارسالارمەن سوعىسىپ جاتىر. جاۋدى جەڭىپ, مۇسىلماندىق ورناعاسىن ءبىز دە ەل بولامىز», دەيدى. كەمپىر جاس كەلىنشەكتىڭ قۇپيا سىرىن ارمەن قاراي الداۋسىراتىپ سۇراي باستايدى. ء«يا, ايتقانىڭ راس شىعار, ءبىر باتىرىڭ بىرنەشە اسكەرمەن كەلىپ مىنا تارسالاردى قويداي قىرىپ جاتىر. بۇكىل حالىق قالاسىنان شىعۋدان قالدى. ول اسكەردىڭ باسشىسىن اتسا وق, شاپسا قىلىش كەسپەيدى دەپ ەستىدىم, اينالايىن قىزىم, بۇل سەنىڭ ەرىڭ ەكەن عوي», دەپتى. سونىمەن بىرنەشە كۇن وتكەن سوڭ ۇكاشا ساحابا ۇيىنە كەلسە, مۇرنى يمەك, جاعى پىشاقتاي, كوزى شۇڭىرەيگەن, يەگى قايقيعان ءبىر ۇسقىنسىز سۇپ-سۇر سۇمپايىنىڭ وتىرعانىن كورەدى. ۇكاشا ساحابانىڭ جۇرەگى ءدىر ەتىپ سەكەم الادى دا, قىلىشىن قىنابىنان سۋىرىپ الىپ شاۋىپ تاستاماقشى بولعاندا, ۇكاشانىڭ ايەلى شاپقىزبايدى: «بۇعان تيمە, بۇل ءبىر جۇرگەن بەيشارا كەمپىر, ەشكىمى جوق, بىزگە سەرىك بولسىن دەپ كىرگىزىپ الدىق», دەپ اراشا تۇسەدى. ۇكاشا باتىر ايەلىنە: «مەنىڭ جۇرەگىم سەكەم الىپ تۇر, بۇل جاۋدىڭ جانسىزى بولىپ تۇبىمىزگە جەتىپ جۇرمەسىن», دەيدى. ءسويتىپ مىستان كەمپىردىڭ جانى ازەر دەگەندە امان قالادى. تاعى بىردە ۇكاشا سوعىسقا كەتكەنىندە مىستان كەلىنشەكتى ازعىرادى: «سەنىڭ كۇيەۋىڭنىڭ ساعان ايتپاي جۇرگەن سىرى بار, سەن سونى ءبىل, ونى نەگە اتسا وق, شاپسا قىلىش كەسپەيدى, ول سەنى جاقسى كورسە ايتار ەدى», دەپ ازعىرادى. سودان ۇكاشانىڭ كەلىنشەگى اقىرى ازعىرۋ الداۋدىڭ قۇربانىنا اينالادى. ابدەن مازاسىن العان كەلىنشەگى قويماي ءجۇرىپ ۇكاشاعا بار سىرىن ايتقىزادى. ساحابا ايەلىنە: «ساعان مەنىڭ سىرىم سونشا نەگە قاجەت بولدى ەكەن, مەنىڭ جانە ەكى ۇلىمنىڭ ءدام-تۇزى تاۋسىلاتىن ۋاقىت جاقىندادى-اۋ شاماسى, سەن بىلمەي جۇرگەن سىردىڭ بارى راس. مەن اللانىڭ ەلشىسى مۇحاممەد الەيكي سالامنىڭ ەكى جاۋىرىنىنىڭ ورتاسىنداعى ءمور مەن اللانىڭ سالعان نۇرىن سۇيگەنمىن, سول نۇر دەنەمدە ساۋىت بولىپ تۇرادى. ماعان ەشبىر پەندەنىڭ وعى وتپەيدى, قىلىشى كەسپەيدى. تەك قانا تاڭ نامازىن وقىعان كەزىمدە, اللاعا جان دۇنيەممەن تەبىرەنىپ بەرىلەتىنىم سونشا, سول ۋاقىتتا ءتىپتى مەنىڭ ءبىر مۇشەمدى كەسىپ كەتسە دە بىلمەيتىن كۇيگە تۇسەمىن, اينالاداعى تاسقا دەيىن بالقىپ كەتەدى, – دەپ ۇكاشا ايەلىنە سىرىن اشىپ, – ەندى ەشبىر پەندەگە بۇل سىرىمدى ايتۋشى بولما, تۇگەلدەي قۇريمىز», دەيدى. ايەلى سىرىن ايتپاۋعا ۇكاشاعا ۋادە بەرىپتى. ەرتەسىنە مىستان كەمپىر جاس كەلىنشەكتەن ەرىنىڭ سىرىن تاعى سۇرايدى. كەلىنشەك: «ساعان وسى نە كەرەك ءوزى, جانىمدى قويمادىڭ عوي قىڭقىلداپ؟», دەيدى. سوندا قۋاياق مىس­تان: «جاي اشەيىن ايتقانىم عوي, ول سەنى شىن جاقسى كورسە, نەگە سىرىن ايتپاسىن؟! ونىڭ باسقا جەردە ايەلى بولۋ كەرەك, ايتپەسە ساعان نەگە سىر اشپايدى», دەپ مىسقىلداپ, جاعىمسىز كۇلەدى. بۇعان اشۋلانعان كەلىنشەك ىزالانىپ, بار جايدى جايىپ سالادى. كەمپىر بارلىق سىرعا قانىققاسىن تارسالار ورداسىنا قۋانىشپەن حابارلايدى. سونىمەن بىرنەشە كۇننەن سوڭ جاۋلارى تاڭ نامازىن وقىپ وتىرعان ۇكاشانىڭ ۇستىنەن تۇسەدى. شابۋىلداۋعا باتپاي تۇرعان اسكەرلەرگە كەمپىر: «ۇكاشا ارتىنا بۇرىلىپ تا قارامايدى, ويتكەنى ونىڭ سەندەردەن اللاسى كۇشتى. سەندەردىڭ نايزالارىڭنان دا, قىلىشتارىڭنان دا قورىقپايدى. شابىڭدار باسىن», دەپتى. تارسالار پاتشاسى: «اللاسىنىڭ كۇشتىلىگىن كورەيىن, جان­نان ءتاتتى جوق, قىلىشتان قورىق­پاي­تىن جان جوق, – دەپتى دە ۇكاشاعا, – ار­تىڭا قارا!», دەپ اقىرىپتى. اللاعا قات­تى بەرىلىپ سىيىنىپ وتىرعان ۇكاشا ءمان بەرمەيدى. وعان ىزالانعان جاۋ پات­شا­سى ۇكاشانىڭ باسىن قىلىشپەن شاۋىپ جىبەرگەندە, دەنەدەن ءۇزىلىپ تۇسكەن باس اينالىپ قۇبىلاعا قاراپ قالىپتى. ودان سايىن ىزالانىپ قاھارلانعان جاۋ پاتشاسى: «ۇكاشانىڭ باسىن قيدالاپ شابىڭدار!», دەپ اسكەرلەرىنە بۇيرىق بەرىپتى. اسكەرلەر بەتتەگەن ۋاقىتتا, جانسىز باستى پەرىشتەلەر دومالاتىپ, جوعارىدان تومەن قاراي الا جونەلىپتى. جاۋ اسكەرلەرى اتپەن قۋىپ جەتە الماپتى. ۇكاشانىڭ باسى قىردىڭ ەتەگىنە كەلگەندە, اللانىڭ قۇدىرەتىمەن قارا جەر قاق ايىرىلىپ, ۇكاشا ساحابانىڭ باسى وتىز كەز تەرەڭدىككە جەر استىنا ءتۇسىپ كەتەدى. سوندا جاۋ پاتشاسى: «باستى تۇسكەن جەرىنەن الىپ كەلىڭدەر», دەپ بىرنەشە ادامىن قۇدىققا تۇسىرەدى. سول ساتتە قاتتى اعىستى جەر استى وزەنى پايدا بولىپ, باستىڭ قۇبىلا جاققا اعىپ بەتتەگەنىن كورىپ, تارسالار قورىققانىنان قۇدىقتان ارەڭ شىعادى. سودان سوڭ جاۋ­لارى ۇكاشانىڭ دەنەسىن قايتا ءتىرىلىپ كەتەر دەگەن پيعىلمەن جەتى, سەگىز بولىككە ءبولىپ, شاۋىپ تاستايدى. جان دوسىنىڭ قيدالانىپ شابىلعان ءولى دەنەسىن ەڭىرەپ ءجۇرىپ جيناعان ەر قويان ساحابا ۇكاشانىڭ دەنەسىن تۇيەگە ارتىپ, ەكى قىردان اسقان سوڭ «جاۋ سۇيەگىن قورلاماسىن» دەپ قۇپيا تۇردە جەرلەيدى. ۇكاشانىڭ شابىلعان دەنەسىن تۇسىرگەن جەردە تۇيەسىنىڭ بوزداپ يەسىن ىزدەپ تاسقا انىق كىرىپ كەتكەن تاڭبا ءىزى ءالى كۇنگە دەيىن بار. ۇكاشانىڭ قانى تامعان جەرىنىڭ بارلىعىن ەر قويان ساحابا تاسپەن قالاپ كومىپ شىعادى. سول سەبەپتى ۇكاشانىڭ بەيىتى ەكى مەتردەي ۇزىن بولىپ قالانعان. اڭىز كەيىن ۇكاشا ساحابانىڭ باسى جەراستى وزەنىمەن اعىپ بارىپ, مەككەدەگى ءزام-ءزام سۋلى بۇلاق استىنان شىققانىن ايتادى. سوندا ساحابالار ايتىپتى: «ۇكاشا دا بۇل دۇنيەدەن وتكەن ەكەن, اللانىڭ قۇدىرەتىمەن مۇحاممەد پايعامباردىڭ قاسىنا جەتكەن ەكەن», دەپ اق جۋىپ ارۋلاپ, پايعامباردىڭ اياق جاعىنا جەرلەگەن ەكەن دەيدى.

وتكەن جىلى 142 186 زياراتشى-تۋريست ۇكاشا اتا كەسەنەسى مەن قۇدىعىن تاما­شالادى. «ۇكاشا اتا تاريحى» مۋزەيى كەلۋشىلەرگە ەسىگىن ايقارا اشتى. مۇن­داعى مۋزەي ەكسپوزيتسياسىنا 70-تەن استام ار­­حەو­لوگيالىق, ەتنوگرافيالىق, قۇندى زات­­تار, فوتولار جانە ۇكاشا اتاعا قا­تىس­تى دەرەكتى جازبا جادىگەرلەر قويىل­دى.

 

ابدىكەرىم ماناپوۆ,

«ياساۋي مۇراسى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى,

بەرىك بايبولوۆ,

«ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني قورىق مۋزەيى عىلىمي زەرتتەۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى

 

تۇركىستان

سوڭعى جاڭالىقتار