قازىر ەلەكتر ەنەرگياسى مەن اۋىز سۋسىز تىرشىلىكتى ەلەستەتۋ قيىن. قالانى, كەز كەلگەن ەلدى مەكەندى ۇستاپ تۇرعان وسى تىرشىلىك كوزدەرى دەر ەدىك. بۇل ەكەۋىنە باعا قىمباتتاسا شەكەمىز تىرىسادى, ءبىر كۇن ەمەس, ءبىر ساعات ءۇزىلىپ قالسا اقىرزامان كەلگەندەي الاڭدايمىز. ەلەكتر ەنەرگياسىمەن جانە اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان مەكەمەلەردىڭ مونوپوليست ەكەنى تاعى بار. جاقىندا قوستاناي قالاسىنداعى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن, اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان ەكى مونوپوليست مەكەمە جۋرناليستەر ءۇشىن پرەسس-تۋر ۇيىمداستىرىپ, سولار ارقىلى تۇتىنۋشىلارىنا بۇگىنگى تىنىسى, جۇمىس بارىسى, اقشانىڭ قايدا كەتىپ جاتقانى تۋرالى ايتىپ بەردى.
قازىر ەلەكتر ەنەرگياسى مەن اۋىز سۋسىز تىرشىلىكتى ەلەستەتۋ قيىن. قالانى, كەز كەلگەن ەلدى مەكەندى ۇستاپ تۇرعان وسى تىرشىلىك كوزدەرى دەر ەدىك. بۇل ەكەۋىنە باعا قىمباتتاسا شەكەمىز تىرىسادى, ءبىر كۇن ەمەس, ءبىر ساعات ءۇزىلىپ قالسا اقىرزامان كەلگەندەي الاڭدايمىز. ەلەكتر ەنەرگياسىمەن جانە اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان مەكەمەلەردىڭ مونوپوليست ەكەنى تاعى بار. جاقىندا قوستاناي قالاسىنداعى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن, اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان ەكى مونوپوليست مەكەمە جۋرناليستەر ءۇشىن پرەسس-تۋر ۇيىمداستىرىپ, سولار ارقىلى تۇتىنۋشىلارىنا بۇگىنگى تىنىسى, جۇمىس بارىسى, اقشانىڭ قايدا كەتىپ جاتقانى تۋرالى ايتىپ بەردى.
قازىر يننوۆاتسيالىق جوبالاردىڭ تەك وندىرىستەردە عانا ەمەس, قىزمەت كورسەتۋ مەكەمەلەرىندە دە جۇزەگە اسىپ جاتقانىن قوستاناي قالاسىنا ەلەكتر ەنەرگياسىن تاسىمالدايتىن «ەپك-فورفايت» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى دە كورسەتىپ بەردى. سەرىكتەستىك ەلەكتر جارىعىن تۇتىنۋشىعا جەتكىزگەنگە دەيىنگى جەلى مەن قۇرالدار جۇيەسىن جاڭعىرتقان جوباعا 1 ميللياردتان استام تەڭگە قارجى قاراستىرعان. ينۆەستور – تۇتىنۋشى, سەبەبى قارجى تاريفتەن الىنادى. 375 ميلليون تەڭگەنى اسكۋە, ياعني كومپيۋتەرلىك جۇيەدە جۇمىس ىستەيتىن ەسەپتەگىشتەر ورناتۋعا, 200 ميلليون تەڭگەدەي قارجى ەلەكتر جەلىسىن جاڭالاۋعا كەتتى. ەلەكتر ەنەرگياسىن تاسۋ جەلىسىنە جۇرگىزىلگەن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى ناتيجەسىن بىردەن بەرە باستادى. ەڭ الدىمەن, وسى جۇيە ورناتىلعالى بەرگى ۋاقىت ىشىندە سەرىكتەستىك ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ۇرلانۋىن تولىق جويۋعا مۇمكىندىك الدى. سونىمەن قاتار, تۇتىنۋشىلاردىڭ تولەم مادەنيەتى كوتەرىلدى, اقاۋلار ازايدى. تاسىمالعا ارنالعان وقشاۋلانعان جەلىنىڭ تارتىلۋى ەلەكتر ەنەرگياسىن وتكىزۋ قابىلەتىن جوعارىلاتتى, قول ەڭبەگىن, تومەنگى ۆولتتى جەلىلەردەگى قاۋىپتىلىكتى ازايتتى, تيىمدىلىك ارتتى.
ءسوز جوق, تيىمدىلىك بىزگە بىردەن سەزىلدى. ءۇش جىلعا جۋىق ۋاقىتتا 18 ميلليون تەڭگەدەن اسا قارجى ۇنەمدەدىك. يننوۆاتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلعان, ياعني اسكۋە ەسەپتەگىشتەرى ورناتىلعان اۋدانداردا ەشقانداي اپات, اقاۋ ورىن المايدى. ەلەكتر كەرنەۋى دە بۇرىنعىداي قۇبىلمايدى, تۇراقتاندى, دەيدى «ەپك-فورفايت» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ ديرەكتورى سەرگەي ياكوۆەنكو. الايدا, سەرىكتەستىك قولعا العان بۇل ەسەپتەگىشتەر قالانى تۇگەل قامتىپ وتىرعان جوق. ونى تۇگەل ورناتۋ ءۇشىن, كەم دەگەندە, 10 جىل كەرەك بولىپ وتىر.
جۋرناليستەر دەسانتىنىڭ كەلەسى بەكەتى «قوستاناي سۋ» مەملەكەتتىك كوممۋنالدىق كاسىپورنى بولدى. مۇندا ينۆەستيتسيالىق-يننوۆاتسيالىق جوبا بويىنشا 2011 جىلدان باستالعان ەكىنشى كوتەرىلىم ستانساسىنىڭ جابدىقتارىن جاڭعىرتۋ ءىسى ساتىلاپ جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. جوبا ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن تولىق اياقتالۋعا ءتيىس. العاشقى كەزدە جيىلىكتى رەتتەيتىن قوندىرعى جانە ءبىر ەلەكتر قوزعالتقىشى اۋىستىرىلدى. كەيىنگى كەزدە ديامەترى 500 ميلليمەتر سۋ قۇبىرى اۋىستىرىلىپ, تيەك ارماتۋراسىنا جوندەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلدى. مۇنىڭ بارلىعىنا 57,3 ميلليون تەڭگە جۇمسالدى. الداعى ۋاقىتتا تاعى دا 14 ميلليون تەڭگەنىڭ جۇمىسى اتقارىلماق, جوبا بارلىعى 72 ميلليون تەڭگەدەن استام قارجىعا ەسەپتەلگەن.
– جيىلىكتى رەتتەيتىن قوندىرعىنىڭ ارقاسىندا ءبىر جىلدا باعاسى 30 ميلليون تەڭگەدەن اساتىن ەلەكتر ەنەرگياسىن ۇنەمدەدىك. تاراتۋ جەلىسىندە از دا بولسا اقاۋلار ازايدى. قوندىرعى اقاۋدى, اپاتتى تەز كورسەتەدى جانە بۇرىنعىداي سۋ قىسىمى بىردەن ءتۇسىپ كەتپەيدى. قوندىرعى ءدال كورسەتكەن جەردە اقاۋ دا تەز قالپىنا كەلتىرىلەدى. بۇل سۋ ىسىرابىن ازايتادى. ال كەتكەن شىعىن ەكى جارىم جىلدا قايتارىلادى دەپ وتىرمىز, – دەيدى «قوستاناي سۋ» مەملەكەتتىك كوممۋنالدىق كاسىپورىننىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى لاريسا پىلەنوك.
«قوستاناي سۋداعى» اتقارىلىپ جاتقان ينۆەستيتسيالىق-يننوۆاتسيالىق جوبا قارجىسى دا تۇتىنۋشىلاردان تۇسكەن اقشاعا, تاريفكە نەگىزدەلگەن. كاسىپورىن باسشىلارى ازىرگە اۋىز سۋ ساپاسى تۋرالى ءسوز قوزعاۋ ەرتە ەكەنىن جاسىرعان جوق. سەبەبى, قولعا العان جوبانى اياقتاۋ ءۇشىن ءالى دە ەكى سورعىش اگرەگات ورناتۋ جوسپارلانعان. ونى جيىلىكتى رەتتەيتىن قوندىرعىمەن كەلىستىرۋ جۇمىستارى تاعى بار. تاراتۋ جەلىلەرىندەگى قۇبىرلاردىڭ تەسىلۋى, جىرىلىپ كەتۋى سياقتى اپاتتى اقاۋلاردان تۇگەل ارىلعا ندا عانا اۋىز سۋ ساپاسىنا مۇمكىندىك تۋادى. كاسىپورىننىڭ باستى جۇمىسى دا وسى باعىتتا.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
قوستاناي.
