شىعىس وڭىرىندە بيىل ەكىنشى مارتە ۇيىمداستىرىلعان «التاي – تۇركى الەمىنىڭ التىن بەسىگى» اتتى حالىقارالىق فورۋم تابىستى ءوتتى. الەمنىڭ 12 ەلىنەن جانە رەسەي قۇرامىنداعى تۇركىتىلدەس ەلدەردەن كەلگەن وكىلدەر قاتىسقان جيىن ەكى كۇنگە سوزىلدى.
شىعىس وڭىرىندە بيىل ەكىنشى مارتە ۇيىمداستىرىلعان «التاي – تۇركى الەمىنىڭ التىن بەسىگى» اتتى حالىقارالىق فورۋم تابىستى ءوتتى. الەمنىڭ 12 ەلىنەن جانە رەسەي قۇرامىنداعى تۇركىتىلدەس ەلدەردەن كەلگەن وكىلدەر قاتىسقان جيىن ەكى كۇنگە سوزىلدى.
فورۋم باستالعان كۇنى وتكەن عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا قاسيەتتى التاي اسقارىنىڭ ادامزاتتىڭ العاشقى اتاجۇرتتارىنىڭ ءبىرى بولعاندىعىن تۇشىمدى تاريحي دەرەكتەرمەن تاعى ءبىر تاعانداي ءتۇستى. اتاۋلى جيىندى اشقان وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن تۇركىتىلدەس ەلدەردىڭ ۇدايى ينتەگراتسيالىق قارىم-قاتىناستاردى دامىتۋ ۇستىندە ەكەنىن جەتكىزە وتىرىپ, تۇركى حالىقتارىنىڭ ءتول مەكەنى, وركەنيەت بەسىگى اتانعان ءتور التاي وڭىرىنە, ادامزاتتىڭ ءبىرتۋار پەرزەنتتەرى اباي مەن شاكارىمنىڭ ەلىنە قوش كەلدىڭىزدەر دەدى.
– فورۋمدى وتكىزۋدەگى ماقساتىمىز – تۇركىتىلدەس ەلدەر تاريحىن زەرتتەۋمەن بىرگە, التاي ءوڭىرىنە قاتىسى بار, كورشىلەس, شەكارالاس مەملەكەتتەر اراسىنداعى ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستى جالعاستىرۋ. بۇل فورۋم مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن بيىل قولعا الىنعان «حالىق تاريح تولقىنىندا» كەشەندى باعدارلاماسىنا سايكەس كەلىپ وتىر, – دەدى كونفەرەنتسيانىڭ بەتاشار سوزىندە بەردىبەك ساپارباەۆ.
العاشقى ءسوزدى العان مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد توڭكەرىسكە دەيىن دە, كەڭەس وداعى تۇسىندا دا الەمدەگى تۇركىتانۋدىڭ ەڭ ۇلكەن ورتالىعى رەسەي, ونىڭ ىشىندە سانكت-پەتەربۋرگ يمپەراتورلىق ۋنيۆەرسيتەتى بولعانىن, تۇركىتانۋشىلاردىڭ احمەت بايتۇرسىنوۆ باستاعان العاشقى بۋىنىنىڭ قازاقستاندا عانا ەمەس, بارلىق تۇركى رەسپۋبليكالارىندا رەپرەسسياعا ۇشىراۋى, ولاردىڭ قيىن دا قيلى تاعدىرى تۇركولوگيا سالاسىنىڭ ۇلت رەسپۋبليكالارىندا ءوسىپ-وركەندەۋىنە اسا زور زاردابىن تيگىزگەنىن اتاپ ءوتتى.
– ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن عانا ءتۇرلى ساياسي-يدەولوگيالىق كەدەرگىلەر الىنىپ, تۇركى تاريحىنىڭ جاڭا كەزەڭى باستالدى. مىنە, وسى جاڭالىقتاردىڭ باسى-قاسىندا ەلباسىمىز تۇردى. نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى جاسالىپ, سونىڭ نەگىزىندە قىتاي, رەسەي, يران, ءۇندىستان جانە ەۋروپا مەن كوپتەگەن اراب ەلدەرىندەگى قازاق تاريحىنا قاتىستى مىڭداعان دەرەكتەر جينالىپ, جۇزدەگەن توم بولىپ جارىق كوردى. ەلباسىمىزدىڭ باستاماسىمەن تۇركى حالىقتارى تاريحىندا تۇڭعىش رەت بۇكىلالەمدىك تۇرىك اكادەمياسى قۇرىلىپ, اكادەميك شاكىر يبراەۆتىڭ باسشىلىعىمەن ءوز جۇمىسىن دۇنيەجۇزى دەڭگەيىندە جالعاستىرىپ وتىر. وسىلايشا, رەسەي عالىمدارى مويىنداعانداي, قازاقستان قازىرگى كەزدە تۇركىتانۋدىڭ الەم تانىعان جاڭا ورتالىعىنا اينالدى, – دەدى مينيستر.
مۇحتار قۇل-مۇحاممەدتىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە 30-دان استام ۇلت پەن ۇلىستان تۇراتىن ءتۇركى حالىقتارىنىڭ سانى 200 ميلليونعا جۋىقتادى. ولار وڭتۇستىك-باتىستا جەرورتا تەڭىزىنىڭ جاعالاۋىنان باستاپ, سولتۇستىك-شىعىستا سولتۇستىك مۇزدى مۇحيتقا دەيىنگى ەۋرازيانىڭ اپايتوس الىپ دالاسىندا التى تاۋەلسىز مەملەكەت, ونىڭ ىشىندە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ وزىندە 20-دان استام تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ءتۇرلى سۋبەكتىلەرىمەن, كەي جەردە اۆتونوميالىق, كەي جەردە ەش سۋبەكتىسى بولماسا دا ۇلكەن وبلىستار قۇرامىندا ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. 200 ميلليونعا جۋىق حالىق ءبىر كەزدەرى ءبىر مەملەكەتتىڭ قۇرامىندا بولعان. ەگەر ادامزات تاريحىنىڭ كەيىنگى 1,5 مىڭ جىل بۇرىنعى تاريحىن سانامالايتىن بولساق, تۇركى جاۋىنگەرلەرىنەن قورعانۋ ءۇشىن ۇلى قىتاي قورعانى سالىنعان. ءوزىنىڭ باستى قارسىلاسى تۇركىلەر دەپ ەسەپتەگەن قىتاي تاريحىندا بىرىڭعاي ساقتانۋ, كۇشەيۋ, نىعايۋ تاريحى ءجۇردى. ال تۇركى جۇرتىنىڭ تاريحى 745 جىلى تۇرىك قاعاناتى ىدىراعاننان كەيىن ىدىراۋ, ءبولىنۋ, بولشەكتەنۋ تاريحى بولدى. ناتيجەسىندە, حح عاسىر باسىندا دۇنيەجۇزى كارتاسىندا جالعىز تاۋەلسىز تۇركى مەملەكەتى – تۇركيا ورىن الدى, قالعان 30-عا جۋىق ۇلكەندى-كىشىلى, جالپى سانى ونداعان ميلليوننان اساتىن ۇلكەن تۇركى ەتنوستارى الپاۋىت مەملەكەتتەر قۇرامىنداعى باسىندا بيلىگى جوق بودان ەلگە اينالدى.
– مىنە, ەلباسى تاراپىنان تۇركى تاريحىنىڭ «ءتۇبىمىز – ءبىر, تۇگەلىمىز ەندى جينالۋىمىز كەرەك» دەگەن ۇرانى تاۋەلسىزدىك تۇسىندا ايتىلىپ, تۇركى دۇنيەسىنىڭ تۇتاستانۋ عاسىرى باستالدى. سوندىقتان, ءححى عاسىر – تۇركى دۇنيەسىنىڭ تۇتاستانۋ, تۇركى حالىقتارىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋ عاسىرى بولاتىندىعىنا نى
