الەم • 28 ناۋرىز، 2020

كوروناۆيرۋستىق پاندەميا نيگەريادان باستالىپتى

4570 رەتكورسەتىلدى

بۇل اقپاراتتى ەگيپەتتىڭ NoonPost باسىلىمىنىڭ شولۋشىسى احماد فاۆزي ساليم «ريا  نوۆوستي» ارقىلى تاراتقان.

باسىلىم اۆتورى نيگەريا الەمدىك ىندەتتىڭ كەز كەلگەن تۇرىمەن كۇرەستە تاجىريبەلەرى بار ەكەنىن جازىپتى. ناقتىراق ايتقاندا، 2014 جىلى شەتەلدەردىڭ بىرىنەن ۆيرۋس جۇقتىرعان ازاماتتاردىڭ ءبىرى نيگەرياعا كەلەدى، ارادا اپتا وتپەي جاتىپ نيگەريادا قاۋىپتى دەرتتىڭ وسى كۇنگە دەيىن بەلگىسىز ءتۇرى پايدا بولعانى تۋرالى حابار ەل ءىشىن كەزىپ كەتىپتى. بىرەر  كۇننىڭ ىشىندە باس-اياعى 20 ادام قاۋىپتى جۇقتىرىپ، ونىڭ سەگىزى كوز جۇمادى. سونان سوڭ دەرت جۇقتىرعان ادامداردىڭ سانى كۇن سايىن ءوسىپ، باقىلاۋدان شىعىپ كەتە جازدايدى.
«سودان كەيىن جەرگىلىكتى بيلىك بۇل دەرتكە نازار اۋداردى، ونى ەل اۋماعىنا تاراتپاۋعا قولدان كەلگەن ارەكەتتىڭ ءبارىن جاساۋعا تىرىسىپ باقتى: العاشقى قادام اۋرۋ جۇقتىرعان ادامداردىڭ كىمدەرمەن بايلانىستا بولعانىن انىقتاۋمەن باستالادى. بىرەر كۇننىڭ ىشىندە دەرت جۇقتىرعان ادامنىڭ كەمىندە 90 اداممەن بايلانىستا بولعانى انىقتالادى. سودان كەيىن 90 ادامدى كارانتينگە الادى. ەرىكتىلەر توبى ارقىلى 90 ادامنىڭ 900 اداممەن بايلانىستا بولعانى انىقتالادى: ولاردىڭ ءبارىن اۋرۋحانادا جاتقىزۋعا مۇمكىن بولماعاندىقتان، ءۇي كارانتينىندە ۇستاۋعا تىرىسىپ، دەرتتىڭ بەتى قايتقانشا ولاردىڭ سىرت الەممەن بايلانىسىن شەكتەپ تاستايدى.    

«نيگەريا ۇكىمەتى وسى ارالىقتا دەرتتى توقتاتۋ ءۇشىن جەتكىلىكتى قاراجات، كادرلار مەن ءدارى-دارمەك جيناي الدى. حالىقارالىق ۇيىمدار كومەككە كەلدى. بىراق العاشقى كۇندەردەن باستاپ دۇرىس قابىلدانعان شەشىمدەر دەرتتىڭ ەل كولەمىندە تارالۋىنا جول بەرمەدى. ءسويتىپ، نيگەريا از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە دەرتتى قوزدىرىپ تۇرعان نۇكتەلەردىڭ كوزىن جويا الدى» دەيدى فاۆزي ساليم. ونىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي تاجىريبە كوروناۆيرۋستىق پاندەمياعا ءساتتى اسەر ەتۋگە مۇمكىندىك بەردى. ونىڭ تۇسىندىرۋىنشە، 2000 جىلداردىڭ باسىندا نيگەريادا كەنەتتەن پايدا بولعان دەرتتىڭ كەيبىر بەلگىلەرى قازىرگى كوروناۆيرۋس بەلگىلەرىنە قاتتى ۇقسايدى ەكەن. «سەبەبى نيگەرياداعى دەرت تە العاشقى اپتادا بەلگىسىن بىلدىرمەيدى. كەيىن وكپە قابىنىپ، وزگە دەرتتىڭ قوزدىرۋىنا سەبەپ بولادى. نيگەريالىق دارىگەرلەر اتىن قويىپ ۇلگەرمەگەن سول ءبىر دەرتتى كوروناۆيرۋس دەپ اتاۋعا بولادى. مەن دارىگەر-ساراپشى رەتىندە بۇل دەرت العاشقىدا نيگەريادا پايدا بولدى، ونى جويۋ تاسىلدەرىن نيگەريا تاپتى دەپ ايتا الامىن»  دەيدى  فاۆزي ساليم.
ماقالا اۆتورى نيگەريادا پايدا بولعان دەرتتىڭ تارالىپ كەتپەۋىنە ىستىق اۋانىڭ سەبەپ بولۋى مۇمكىندىگىن دە جوققا شىعارمايدى. دەمەك، الەم حالقى داۋاسىن تاپپاي جاتقان دەرت جازدىڭ كەلۋىمەن جەڭىلدەۋى، شىلدەنىڭ شىلىڭگىر ىستىعىندا مۇلدەم جويىلىپ كەتۋى ابدەن مۇمكىن ەكەن. مۇنداي پىكىردى رەسەيدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرى دە قولدايدى. مىسالى، وتكەن اپتادا مينيسترلىك وكىلى ميحايل مۋراشكو ىستىق اۋا ۆيرۋستىڭ تارالۋىن شەكتەيدى دەگەن پىكىر ايتقان. وسىعان قاراماستان فاۆزي ساليم قازىرگى ۋاقىتتا افريكانىڭ 54 ەلىنىڭ شامامەن 54-ىندە 1000-عا جۋىق ينفەكتسيا بارىن، بىراق ولاردىڭ تارالۋ شەكاراسى ەو نەمەسە باتىس ەلدەرىندەگى جاعدايعا مۇلدەم  ۇقسامايتىنىن ايتادى.     

ددسۇ مالىمەتتەرى بويىنشا جىل باسىنان بەرى نيگەريادا 65 ادام COVID-19 اۋرۋىنا شالدىعىپ، 1 قايتىس بولىپتى.   

بۇل دەرەك فاۆزي ءساليمنىڭ ىستىق اۋا كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىن شەكتەيدى دەگەن پىكىرىن راستاپ تۇر. شىنىمەن، 2014 جىلى نيگەرياعا شەتەلدىك ازاماتپەن بىرگە ىلەسە كەلگەن، بىراق ىستىق اۋادان «وكپەسى قىسىلىپ»، تاراي الماعان دەرت شىنىمەن كوروناۆيرۋس پا ەدى» دەگەن ماسەلە عالىمدار جەكە زەرتتەيتىن تاقىرىپ بولۋى ءتيىس.

از عانا اۋماقتى قامتىعاندىقتان الەمدىك قاۋىمداستىقتىڭ نازارىنا ىلىنبەي قالعان دەرتتىڭ ارادا التى جىل وتكەندە قىتايدان باستالىپ، الەمگە تارالىپ كەتۋىنە نە سەبەپ بولدى، قىتايعا قالاي جول تاۋىپ كەلدى. ازىرگە ەشكىمگە دەس بەرمەي تۇرعان دەرتتى شىنىمەن ىستىق اۋا بەتىن قايتارا الا ما؟

بۇل دا عالامشاردىڭ ازىرگە بىزگە سىرىن بەرمەي جاتقان تىلسىم سىرلارىنىڭ ءبىرى.     

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار