كەرەمەت كورىنىس: كيىز ۇيلەر قاتار تۇزەگەن, ساماۋرىننىڭ بۋى بۇرقىراپ, قازان-قازان ەت اسىلىپ جاتىر. اسىر سالىپ ويىن قىزىعىنا بەرىلگەن بالا-شاعا, اس قامىمەن زىر جۇگىرگەن قىز-كەلىنشەكتەر, كوك مايساعا جايعاسقان قارتتار...
ءار اۋىل – شەجىرە. ماسەلەن, ەرتىس وزەنى جاعاسىنداعى وسى ىنتىماق- قاراقۇدىق-قاراوتكەل اۋىلدارىندا بەس قاجى, جەتى اۋليە ءومىر سۇرگەن ەكەن. قىزىلاعاش بولىستىعى وسى جەردە بولسا كەرەك. ەرتىستىڭ كەرەكۋ وڭىرىنە يسلام ءدىنىن تاراتۋشىلاردىڭ ءبىرى بەيسەنباي قاجى وسى قاراوتكەلدە تۋعان. اۋىلعا كىرەبەرىس بۇرىلىستا ۇرپاعى ەسكە الىپ, وتكەن-كەتكەن جولاۋشى ءبىلىپ ءجۇرسىن دەگەن نيەتپەن ابۋقوجالار اۋلەتى ورناتقان قۇلپىتاس تۇر.
كەرەمەت كورىنىس: كيىز ۇيلەر قاتار تۇزەگەن, ساماۋرىننىڭ بۋى بۇرقىراپ, قازان-قازان ەت اسىلىپ جاتىر. اسىر سالىپ ويىن قىزىعىنا بەرىلگەن بالا-شاعا, اس قامىمەن زىر جۇگىرگەن قىز-كەلىنشەكتەر, كوك مايساعا جايعاسقان قارتتار...
ءار اۋىل – شەجىرە. ماسەلەن, ەرتىس وزەنى جاعاسىنداعى وسى ىنتىماق- قاراقۇدىق-قاراوتكەل اۋىلدارىندا بەس قاجى, جەتى اۋليە ءومىر سۇرگەن ەكەن. قىزىلاعاش بولىستىعى وسى جەردە بولسا كەرەك. ەرتىستىڭ كەرەكۋ وڭىرىنە يسلام ءدىنىن تاراتۋشىلاردىڭ ءبىرى بەيسەنباي قاجى وسى قاراوتكەلدە تۋعان. اۋىلعا كىرەبەرىس بۇرىلىستا ۇرپاعى ەسكە الىپ, وتكەن-كەتكەن جولاۋشى ءبىلىپ ءجۇرسىن دەگەن نيەتپەن ابۋقوجالار اۋلەتى ورناتقان قۇلپىتاس تۇر.
كونەكوز اقساقالداردىڭ ايتۋىنشا, وسى جەردە قانجىعالى رۋى ابىز, شوماقتىڭ ۇلدارى بوقتى, دوبالدان تارايتىن ءبىر قاۋىم ەل تۇرىپتى. ۇرپاق جالعاسۋدا. اۋىل-ەل وتكەننىڭ شەجىرەلى جولىن ساقتاپ ءوز ورنىندا وتىر. قاراوتكەل اۋىلىندا بوقتىنىڭ توعىز ايەلىنەن تۋعان اۋلەت ءۇبىرلى-ءشۇبىرلى ۇرپاق تاراتىپ وسى كۇنگە جەتسە, ىنتىماقتا دوبالدىڭ ۇرپاقتارى ماۋەلى بايتەرەكتەي قانات جايعان كورىنەدى. اقساقالدار بەيسەنباي قاجىنى ەسكە العاندا ساتىبالدى دەگەن بايدىڭ وعان جاساعان جاقسىلىعىن ايتۋدى ۇمىتپايدى. ساتىبالدى بايتىلەستىڭ 8 جاسار ۇلى بەيسەنبايدى سىبىردەگى بارابا قالاسىنداعى مەدرەسەگە ءوزى اپارىپ وقۋعا تۇسىرەدى. بەيسەنباي وقۋىن اياقتاپ ەلگە ورالعاندا ونى ساتىبالدى باي قارسى الىپ, قاراوتكەل اۋىلىندا مەدرەسە سالدىرىپ بەرەدى. سول ءبىر كەزدەرى سالىنعان مەشىتتى كوزى كورگەن اكرام اعاي دا اسقا كەلىپتى. قازىر سول مەشىت تۇرعان جەردە ەلگە ورالعان ورالمان وتباسى تۇرادى ەكەن. بەيسەنباي اۋىلداردان شاكىرتتەر جيناپ, ولارعا ساباق بەرەدى, ەمشىلىكپەن دە اينالىسادى. كەيىن ساتىبالدى بايدىڭ قولداۋىمەن قاجىلىققا بارادى.
بەيسەنباي اتانىڭ سوڭىندا قالعان ۇرپاقتارى يكرام قاپجاپار ۇلى, حامزا زەينىش ۇلى, عالى زەينەلعابيدەن ۇلى, مۇرات قاجى زەينىش ۇلى باس قوستى. كەسەنە تۇرعىزۋ, وتكەنگە يمان كەلتىرۋ باستاماسىن ەلدىڭ ازاماتتارى ابۋقوجالار اۋلەتى, جۇمابەك حامزين, ابىزباي ادام ۇلى, امانتاي مۋسين, مايدا كوكەنقىزى قولداپ, دەمەۋشىلىك كورسەتىپتى. كەسەنەنىڭ قۇرىلىسىن باياناۋىلداعى ءماشھۇر ءجۇسىپ, اقكول-جايىلماداعى يسابەك يشان كەسەنەلەرىن تۇرعىزعان «قازاقستان ەلەكتروليزى» اق زاۋىتىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى جۇمابەك حامزين باستاعان جىگىتتەر جۇرگىزدى. ال, كەسەنە بوي كوتەرىپ, اۋىل زيراتىنىڭ ماڭايىن قورشالىپ قالىپقا تۇسكەن سوڭ بەيسەنباي قاجىنىڭ ۇرپاقتارى داستۇرگە ساي اس بەرۋگە ەلدى جينادى. قاجىنىڭ كوزىن كورگەن, ول كىسىدەن ەم-دوم العان, بۇگىندە جاسى توقساننىڭ ۇستىنە ەركىن شىققان قيدان اقساقال وتكەن كۇندەردەن كوپ اڭگىمە شەرتتى.
– بابالار باسىنا كەسەنە كوتەرىپ, اس بەرۋدەگى ماقساتىمىز – وتكەننىڭ جولىن بۇگىنگى ۇرپاق, جاستار, ءوسىپ كەلە جاتقان ۇل-قىزدار ءبىلسىن, جالعاستىرسىن دەگەن وي. تاريحتى عالىمدار جازعانىمەن, قاراپايىم اۋىلدىڭ شەجىرەلى اقساقالدارىنان تىڭداعان دا ءبىر عانيبەت. اۋىل تاريحى جايلى كىتاپ شىعارىپ ەدىك, ءبارى تاراپ كەتتى. وسىدان-اق جۇرتتىڭ تاريحقا شولدەپ جۇرگەنىن كورەسىڭ, – دەيدى حامزا زەينىش ۇلى اعامىز.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان».
پاۆلودار وبلىسى,
ەرتىس اۋدانى.
