24 تامىز, 2013

ءار وقۋشىعا – ساپالى ءبىلىم مەن تاربيە

561 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

كەشە ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋني­ۆەر­سيتەتىندە «ساپالى ءبىلىم مەن تاربيە – قازاقستاننىڭ مەم­لە­كەتتىك ساياساتىنىڭ باسىمدىعى» دەگەن تاقىرىپتا رەس­پۋب­ليكالىق تامىز كەڭەسى ءوتتى.

كەشە ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋني­ۆەر­سيتەتىندە «ساپالى ءبىلىم مەن تاربيە – قازاقستاننىڭ مەم­لە­كەتتىك ساياساتىنىڭ باسىمدىعى» دەگەن تاقىرىپتا رەس­پۋب­ليكالىق تامىز كەڭەسى ءوتتى.

جاڭا زامانداعى ءبىلىم قانداي دەڭگەيدە بولۋ كەرەك, ول دەڭگەيگە جەتۋ ءۇشىن الدىمەن نەندەي كەمشىلىكتەردى تۇزەپ, قايسى ءبىر ماسەلەلەردى شەشۋ قاجەت دەگەن تۇرعىدا وتكىزىلگەن بۇل كەڭەسكە استانا مەن الماتى قالالارىنان, وبلىستاردان كەلگەن دەلەگاتتار, مەملەكەتتىك جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ, بالالار قۇقىن قورعاۋ دەپارتامەنتتەرىنىڭ باسشىلارى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى.

ءبىلىم مەن تاربيە – ەگىز. سون­دىق­تان بىلىمگە قاتىستى ۇلكەن جيىن­داردىڭ بارلىعىندا بالانى قالىپتاستىراتىن العاشقى ورتا – بالاباقشالاردىڭ جاي-كۇيى ءبىرىنشى كەزەكتە قاراستىرىلادى. ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى با­قىت­جان جۇماعۇلوۆتىڭ بايانداما­سىندا دا بالاباقشالارعا قا­تىس­تى ماسەلەلەر كەڭىنەن قام­تىل­دى. مەكتەپكە دەيىنگى دايار­لىق­تىڭ جاڭا ساپاسىنا كوشۋ, مەكتەپكە دەيىنگى وقىتۋدا جا­عىم­سىز قۇبىلىستاردى جويۋ قا­جەت­تىگى ايتىلدى. «ءبىز بالالاردى ەرتە وقىتۋعا كوشۋدىڭ الەمدىك ءتا­جىريبەسىن مەڭگەرۋىمىز قاجەت. ونى سىناقتان وتكىزىپ, وتاندىق ازىرلەمەلەردى جاساۋ كەرەك. حا­لىق­ارالىق ساراپشىلار ءبىزدىڭ ءالى دە بولسا بالالاردىڭ ەرەك­شە سەنزيتيۆتىگىنە ءمان بەر­مەيتىنىمىزدى ايتادى.

وسىعان بايلانىستى ەڭ ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى – مەكتەپ جاسىنان باستاپ كوپ ءتىلدى وقىتۋدى دامىتۋ بولىپ وتىر. قازىرگى كەزدە 200-دەي بالاباقشا ىرىكتەلىپ الىندى. ولار تىلدەردى ەرتە وقىتۋ بويىنشا ەكسپەريمەنت الاڭى بولماق», – دەگەن مينيستر قازىرگى زامانعى مۋلتيمەديالىق تەحنولوگيالار مەن دامىتۋ ويىندارىن جانە وقىتۋ باعدارلامالارىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ كەرەكتىگىن دە اتاپ كورسەتتى. راس, بالاباقشا جاسىنان باستاپ ءۇش ءتىلدى قاتار ۇيرەتۋگە جۇرتتىڭ ءبارى قۇلاپ وتىرعان جوق. وعان قارسى ءۋاج ايتۋشى عالىمدار دا جوق ەمەس.

مينيستر بالاباقشالارداعى جاعىم­سىز قۇبىلىستاردى دا ءتىزىپ شىقتى. ياعني, بالالاردى ورنالاستىرۋ كەزىندە جاسىرىن اقشا سۇراۋ, بالالاردىڭ سانىن ءوسىرىپ جازۋ سياقتى كەلەڭسىزدىكتەر ورىن الۋدا.

ەلىمىزدىڭ 2015 جىلدان باستاپ كەزەڭ-كەزەڭمەن ون ەكى جىلدىق وقىتۋ جۇيەسىنە كوشەتىنى بەلگىلى. بۇل ورايدا قانداي جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر؟ ارينە, ەڭ الدىمەن, مەكتەپتەردە ءۇش اۋىسىممەن وقىتۋدى بولدىرماۋ جانە اپاتتى مەكتەپتەردىڭ سانىن ازايتۋ ماسەلەلەرىنىڭ وزەكتىلىگى بايقالادى. مي­نيستر ءوز بايانداماسىندا وقۋشىلار ورنىنىڭ تاپشىلىعى (73,5 مىڭ) مەن اپاتتى مەكتەپتەردە جوندەۋ جۇمىستارىن الدىن الا جۇرگىزۋ قاراستىرىلماعانىن, جەرگىلىكتى جەرلەردەن قاراجات ىزدەۋ باياۋ ءجۇرىپ جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. سوعان قوسا شاعىن جيناقتى مەكتەپتەرگە قولداۋ كورسەتۋ ماسەلەسى دە اتاپ ءوتىلدى. ويتكەنى, رەس­پۋبليكا بويىنشا شاعىن مەكتەپتەردە وقۋشىلاردىڭ 15 پايىزى عانا ءبىلىم العانىمەن, سول مەكتەپتەر ەلىمىزدەگى جالپى مەكتەپتەر سانىنىڭ 56 پايىزىن قۇرايدى ەكەن. ول مەكتەپتەردى دامىتۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى ورگاندارمەن بىرلەسىپ, بىلىكتى پەداگوگتاردى ىرىكتەۋ, ولاردى ىنتالاندىرۋ, جاعداي جاساۋ ماسەلەلەرى قوزعالدى.

بايانداماشى پەداگوگ مارتەبەسىن كوتەرۋگە قاتىستى بىرقاتار ويلارىمەن ءبولىستى. ءتيىستى ەڭبەكاقىنى وسىرە وتىرىپ, مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جۇيەسىن دە تۇبەگەيلى قايتا وزگەرتۋ كەرەكتىگىنە نازار اۋدارىلدى. ەلىمىزدە نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىندە كەمبريدج تەحنولوگيالارى بويىنشا ءۇش ايلىق كۋرستىڭ جۇمىس باستاعانى, كۋرستان ءوتۋ ءۇشىن مۇعالىمدەردىڭ مۇلدەم جاڭا تاسىلدەردى مەڭگەرۋگە دايىن بولۋى قاجەتتىگى, سونىڭ نەگىزىندە مۇعالىم مانسابىنىڭ جاڭا مودەلى ۇسىنىلۋى تيىستىگى باياندالدى. «12 جىلدىق وقىتۋعا كوشۋگە بايلانىستى ءبىلىم بەرۋ مازمۇنى دا بارىنشا وزگەرەدى. ەلباسى ءبىلىم بەرۋگە الەمدىك پراكتيكانىڭ الدىڭعى قاتارلى جەتىستىكتەرىن كىرىكتىرۋدى ايقىنداعان بولاتىن. مۇندا نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ تاجىريبەسىن تاراتۋ ماڭىزدى ءرول اتقارادى. تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىت – ادام ءومىرىنىڭ جاپپاي كومپيۋترلەنۋى. وسىناۋ جاھاندىق ءۇردىس بالالارىمىزدىڭ ومىرىنە ينتەرنەت, الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى ەنۋدە. جاڭا كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار جاڭا اقپاراتقا قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرىپ قانا قويماي, ادامداردىڭ ويلاۋ جۇيەسىن دە وزگەرتەتىنى بەلگىلى. ءبىزدىڭ بالالارىمىز ساندىق اقپارات ايدىنىندا ەركىن جۇزۋدە. بىراق بالالاردان قالىپ قويماۋعا بارلىق مۇعالىمدەردىڭ شاماسى جەتە مە؟ وكىنى

سوڭعى جاڭالىقتار