جوعارعى ەرىن مەن تاڭداي جاراسى جۇكتىلىكتىڭ العاشقى ەكى ايىندا, ۇرىقتىڭ جاق بەت مۇشەلەرى دامۋى كەزىندە پايدا بولادى. انوماليا TBX22 گەنىنىڭ مۋتاتسياسىمەن بايلانىستى. كەيدە اقاۋدىڭ پايدا بولۋى گەنەتيكالىق جۇيەنىڭ توكسيكوزعا, پسيحوالەۋمەتتىك سترەسستەرگە, انتيبيوتيكالىق تەراپياعا, ينفەكتسيالىق اۋرۋلارعا, تەمەكى شەگۋگە, ەسىرتكى جانە الكوگولگە بايلانىستى بولۋى مۇمكىن. جۇكتىلىكتىڭ ءبىرىنشى تريمەسترىندە ۇرىققا تەرىس فاكتورلاردىڭ اسەرى اسىرەسە قاۋىپتى دەپ سانالادى. كەيدە اۋرۋدىڭ باستالۋىن قوزدىراتىن گەندىك مۋتاتسيا – كەش بوسانۋ سەبەبىنەن بولۋى مۇمكىن.
الەمدە تاڭداي مەن ەرىن جاراسىن ەمدەۋگە ارنالعان العاشقى وپەراتسيانى ەكى عاسىر بۇرىن فرانتسيادا ءتىس دارىگەرى جاساعان. ال قازىرگى زامانعى مەديتسينانىڭ ارسەنالىندا جاق بەت جارالارىن تۇزەتۋ ءۇشىن پلاستيكالىق حيرۋرگيانىڭ بىرنەشە ارنايى ءبولىمى بار. ەڭ ءتيىمدىسى – حەيلوپلاستيكا – جوعارعى ەرىن جانە ۋرانوپلاستيكا – تاڭدايدىڭ كوررەكتسياسى بولىپ تابىلادى. وتانىڭ كۇردەلىلىگى نارەستەنىڭ پاتولوگياسىنا بايلانىستى. جالپى, وتا بىرنەشە ساتىدا جاسالادى. ەڭ جاقسى دەگەن ناتيجەگە جەتۋ ءۇشىن 2-3 وتا جاسالادى, ال اۋىر جاعدايلاردا وتا سانى 5-7 جانە ودان دا كوپ بولۋى مۇمكىن. حەيلوپلاستيكا ادەتتە ءۇش ايدان التى ايعا دەيىنگى بالالارعا جاسالادى. ال ەگەر گەنەتيكالىق اقاۋدىڭ اۋىر ءتۇرى بولسا, وندا وتا ءومىرىنىڭ العاشقى كۇندەرىندە جاسالۋى مۇمكىن. بۇل جاعدايدا سالماقتىڭ تۇراقتى ءوسۋى بايقالۋى كەرەك, جۇرەك-قان تامىر جۇيەسى, اسقازان-ىشەك جولدارى, جۇيكە جانە ەندوكريندىك جۇيەلەر, انەميا بولماۋى كەرەك. نەعۇرلىم وتا ەرتەرەك جاسالاتىن بولسا, سوعۇرلىم وتادان كەيىنگى جارا ءىزى از بايقالاتىن بولادى. الەمدىك مەديتسينا جەتىستىكتەرى, بۇگىن سكرينينگتىك ۋلترادىبىس ارقىلى 19-20 اپتادا ۇرىق پاتولوگياسىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
جاق بەت حيرۋرگياسى – بالانى ساۋىقتىرۋداعى باستى قادام. سودان كەيىن لور دارىگەرلەرى, ورتوپەدتەر جانە ءتىس دارىگەرلەرى, سۋردولوگتار جانە نەوناتولوگتار (ەرتە كەزەڭدەردە) پاتولوگيا ەرەكشەلىگىنە سايكەس ءوز جۇمىستارىن اتقارادى.
دۇنيە ەسىگىن ەندى اشقان ءسابي ءۇشىن اشىق تاڭداي مەن اشىق ەرىن جاراسى, ەڭ الدىمەن انا ءسۇتىن ەمە الماۋىمەن قيىن. سەبەبى مۇنداي جارا كەزىندە ءسابي اۋىز قۋىسىندا تەرىس قىسىم جاساي المايدى (تابيعاتتان بەرىلگەن ەمۋ رەتسەپتورلارىن پايدالانا المايدى). سوندىقتان حەيلوپلاستيكا دەپ اتالاتىن العاشقى وتا جاسالادى. حەيلوپلاستيكا – بالاعا اناسىنىڭ ءسۇتىن ەمۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن وتە ماڭىزدى وتا. ودان كەيىن باسقا دا قوسىمشا وتالار جاسالادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ 2015 جىلعى 30 قاڭتارداعى №44 بۇيرىعى بويىنشا تۋابىتكەن ەرىن مەن تاڭداي جاراسى بار سابيلەرگە مۇگەدەكتىك بويىنشا جاردەماقى تولەنەدى. جاردەماقى 5 جاسقا دەيىن تولەنەدى. ودان كەيىنگى كومەكتىڭ بەرىلۋى ءيا بەرىلمەۋى مەديتسينالىق تالداۋلارعا بايلانىستى.
وكىنىشكە قاراي, ىشتەگى سابيىندە تاڭداي نەمەسە ەرىن جاراسى انىقتالعاننان كەيىن كەيبىر اتا-انالار بالاسىنان باس تارتىپ جاتادى. ارينە, بۇل اتا-انالار ءۇشىن پسيحولوگيالىق تۇرعىدان وتە اۋىر جاراقات, ولار نە ىستەۋ كەرەكتىگىن بىلمەيدى. سونداي كەزدە ولارعا جاردەم كورسەتۋ ءۇشىن مەديتسينا ماماندارى مەن بىلىكتى پسيحولوگتار كومەككە كەلەدى. بۇل انوماليانىڭ تولىقتاي ەمدەلەتىنىن ءتۇسىندىرىپ, نارەستەنى الىپ قالۋعا تىرىسادى. ەرىننىڭ نەمەسە اشىق تاڭداي جاراقاتىمەن تۋعان بالالاردىڭ 75%-ىندا باسقا مۇشەلەرى تولىق ساۋ بولىپ كەلەدى. بۇل دەگەنىمىز, قازىرگى زامانعى مەديتسينانىڭ, اتاپ ايتقاندا, دۇرىس باعىتتالعان ەمدەۋ جوسپارى, سونداي-اق ازىرلەنگەن ادىستەر ارقىلى اقاۋ تولىعىمەن جويىلاتىنىن كورسەتەدى.
بۇل دەرتپەن كۇرەسكەن بالاعا وسە كەلە ورتاعا بەيىمدەلۋ قيىنداۋ. سىزىقتىق دەفورماتسيا, كورىنەتىن اسيممەتريا اۋىر الەۋمەتتىك بەيىمدەلۋگە اكەلەدى. ەگەر وڭالتۋ جاۋاپسىز بولسا جانە نەگىزگى وتا ساۋاتسىز بولسا, وندا, ارينە, بالادا كومپلەكس پايدا بولادى. سول سەبەپتى ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ءوسۋ مەن دامۋدىڭ ءار كەزەڭىندە جاقسارتۋ قاجەت. سوندىقتان ءار بالاعا وڭالتۋدىڭ جەكە جوسپارىن قولدانعان ءجون. مىسالى, مەكتەپكە دەيىنگى بالانى مۇمكىندىگىنشە ەستەتيكالىق جانە فۋنكتسيونالدى تۇردە دايىنداۋ كەرەك. ەڭ الدىمەن ءبىز قويانجىرىق نە قاسقىراۋىز جاراسى جۇقپالى ەمەس, ونىڭ قوعامعا كەلتىرەر ەش زيانى جوق ەكەنىن ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. بۇگىنگى مەديتسينا بۇل انوماليانى تولىقتاي جەڭە الادى جانە بولاشاقتا بالانىڭ دامۋىنا ەشقانداي كەرى اسەرىن تيگىزبەيدى. حالىق اراسىندا بۇل دياگنوز تەك قانا الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن وتباسىلاردىڭ بالالارىنا عانا ءتان دەگەن قاتە تۇسىنىك بار. ول مۇلدەم شىندىققا جاناسپايدى. ول كەز كەلگەن دەرت سەكىلدى ايتىپ كەلمەيدى.
قازاقستاندا قويانجىرىق پەن قاسقىراۋىز جاراسىن مەملەكەتتىك مەديتسينا ورتالىقتارىندا تەگىن ەمدەيدى. ەمدەۋ شارالارى – ەكى ساتىلى, ياعني جارانىڭ دەنساۋلىققا كەلتىرەتىن زيانىن جويۋ جانە ەستەتيكا جاعىنان دا ناۋقاسقا كومەكتەسۋ. 2018 جىلى نۇر-سۇلتان قالاسىندا امەريكالىق حيرۋرگتار قازاقستاننىڭ ءارتۇرلى ايماقتارىنداعى 60-تان استام قازاقستاندىققا اقىسىز تۇردە پلاستيكالىق وپەراتسيا جاساعان بولاتىن. «اسىل بالا» قورىنىڭ مەتسەناتتارى ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلاتىن «بالالار – ءبىزدىڭ بولاشاعىمىز» جوباسى اياسىندا استاناعا امەريكا قۇراما شتاتتارىنان 12 دارىگەر شاقىرىلدى. جوعارى بىلىكتى دارىگەرلەر قويانجىرىق جانە قاسقىراۋىز جارالارىن تولىقتاي جوعارى دەڭگەيدە ەمدەپ شىقتى. وتاندىق دارىگەرلەر ءۇشىن بۇل وتە ۇلكەن تاجىريبە بولدى.
2018 جىلدىڭ سوڭىندا سۋن-چۋن-حيان جانە تۇركىستان وبلىسى دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ناتيجەسىندە وتانداسىمىز نۇركەن ەلشىبەك ءوز دەرتىن جەڭدى. جەتى ايلىق سابيگە مەديتسينا سالاسىنداعى الەمنىڭ دامىعان ەلدەرىنىڭ رەيتينگىندە جەتەكشى ورىن الاتىن وڭتۇستىك كورەيانىڭ جەتەكشى كلينيكالارىنىڭ ءبىرى سۋن-چۋن-حيان جەكە كلينيكاسى كومەك قولىن سوزدى. كلينيكا بارلىق شىعىندى, ونىڭ ىشىندە جول ءجۇرۋ, بالانى قاراۋ جانە ەمدەۋ شارالارىن ءوز موينىنا الدى. جاسالعان وتانىڭ جالپى قۇنى 10 000 اقش دوللارىن قۇرادى. كىشكەنتاي بوبەك ءساتتى ەمدەلىپ, ەلگە ورالدى.
وسىنداي جوبالار ارقىلى ءارتۇرلى الەۋمەتتىك ساتىداعى اتا-انالار ءوز سابيلەرى ءۇشىن قۋانادى. وتباسىلى, بالالى بولامىن دەگەن ءار جۇپ جۇكتىلىكتى جوسپارلاماس بۇرىن, مىندەتتى تۇردە گەنەتيك مامانمەن كەزدەسىپ, ارنايى تەكسەرىستەن وتكەنى دۇرىس. ەگەر ايەل جۇكتى بولسا, دەر كەزىندە دارىگەرلەرگە قارالىپ, ءوزىن كۇتىپ, بارىنشا دارىگەرلەردىڭ ايتقانىن ورىنداۋى كەرەك. الەمدە بۇل پاتولوگيانى بىردەن قۇرساقتا دارىمەن ەمدەي الماسا دا, قانشا ادام وسى كۇنگە دەيىن بۇل انوماليانى جەڭدى جانە ومىردە ءوز جولدارىن تاپتى. وسى دەرتپەن اۋىرعان ايگىلى پروفەسسورلار, مودەلدەر, كينو جانە ەسترادا جۇلدىزدارى جانە ت.ب. جەتەرلىك. ءار ادام ءوز جولىن تاپسا, وعان ەشقانداي دا دەرت كەدەرگى كەلتىرە المايتىنى انىق. قوعام بولىپ وسىنداي ەرەكشە بالالاردى قولداپ, بارىنشا كومەك جاساۋ كەرەك. بولاشاقتا ماماندار بۇل پاتولوگيانى ءتۇپ-تامىرىمەن جەڭەدى دەگەنگە تولىقتاي سەنۋگە بولادى.
