جاڭاوزەندەگى پەرزەنتحانا قۇرىلىسى: جىر مەن سىر
سەنبى, 15 ماۋسىم 2013 2:41
حالقى از ۋاقىت ىشىندە ەكى ەسە كوبەيگەن جاڭاوزەندە قالالىق پەرزەنتحانا قۇرىلىسى قولعا الىنعان بولاتىن. بايا-يا-عىدا. ياعني, جاڭاوزەندەگى وقيعادان دا, شاعىن قالالاردى دامىتۋعا ارنالعان باعدارلاما دايىندالماستان دا بۇرىن. الايدا, اتالمىش باعدارلاما اياسىندا سوڭعى جىلدارى جاڭاوزەندە بىرنەشە جاڭا نىساننىڭ تۇساۋى كەسىلدى, ال پەرزەنتحانا قۇرىلىسى سول سيىرقۇيىمشاق قالپى. ءتىپتى, قالادا بالا سانى ارتىپ, ەسكى پەرزەنتحانا تارلىق ەتىپ, جاڭاسى قاجەت بولىپ تۇرسا دا…
سەنبى, 15 ماۋسىم 2013 2:41
حالقى از ۋاقىت ىشىندە ەكى ەسە كوبەيگەن جاڭاوزەندە قالالىق پەرزەنتحانا قۇرىلىسى قولعا الىنعان بولاتىن. بايا-يا-عىدا. ياعني, جاڭاوزەندەگى وقيعادان دا, شاعىن قالالاردى دامىتۋعا ارنالعان باعدارلاما دايىندالماستان دا بۇرىن. الايدا, اتالمىش باعدارلاما اياسىندا سوڭعى جىلدارى جاڭاوزەندە بىرنەشە جاڭا نىساننىڭ تۇساۋى كەسىلدى, ال پەرزەنتحانا قۇرىلىسى سول سيىرقۇيىمشاق قالپى. ءتىپتى, قالادا بالا سانى ارتىپ, ەسكى پەرزەنتحانا تارلىق ەتىپ, جاڭاسى قاجەت بولىپ تۇرسا دا…
قۇرىلىسى 2009 جىلى باستالعان 100 ورىندىق پەرزەنتحانانىڭ جۇگى دە, جىرى دا جەڭىل بولعان جوق. جوسپار مەن ۋادە بويىنشا, ول وسىدان ەكى جىل بۇرىن حالىق يگىلىگىنە تاپسىرىلۋ كەرەك بولاتىن. جاڭاوزەن قالالىق پەرزەنتحاناسى 1972 جىلى سالىنعان. 80 ورىندى. ياعني ومىرگە نارەستە اكەلەتىن 10 مىڭ اناعا لايىقتالعان ەدى. ءبىر پالاتادا بىرنەشە ايەل جاتۋدان, دالىزدە شۇبىرىپ, تەلمىرە كەزەك كۇتۋدەن قۇتىلىپ, كونە عيماراتتان جاڭاسىنا كوشۋى ءتيىس ەدى. بوسانعان 6 انا, بالالارىمەن 12 جان ءبىر پالاتاعا سىعىلىسقان كۇن ارتتا قالىپ, ءار بولمەسى ەكى ايەلگە ارنالعان, جەكە جۋىناتىن ورىندارى بار, قابات سايىن انالارعا بۋىن بۇرقىراتىپ اس بەرەتىن اسحانا جۇمىس ىستەيدى دەلىنگەن. سول عيماراتتا دۇنيەگە كەلگەن تورسىق شەكەلەردىڭ جاسى 2-دەن اسىپ, اپىل-تاپىل جەر باسىپ ءجۇرۋى قاجەت ەدى. اتالمىش پەرزەنتحانادان بوساعان ەسكى عيماراتقا قالالىق اۋرۋحانادان ءبولىنىپ, جاڭاوزەندەگى 40-45 مىڭ بالانىڭ دەنساۋلىعىن كۇزەتىپ وتىرعان قالالىق بالالار اۋرۋحاناسىن قونىستاندىرۋ كوزدەلگەن. ءيا, جوسپار مەن جوبا بويىنشا سولاي بولاتىن!
ناۋرىز ايىندا ماڭعىستاۋ وبلىسىنا ساپارى بارىسىندا كەشىككەن قۇرىلىس بارىسىمەن تانىسقان «نۇر وتان» حدپ توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ب.بايبەك قۇرىلىستى جۇرگىزۋشى «نياز-مۇحاممەد» جشس باسشىسى ب.نۇروۆقا جۇمىستى ماۋسىم ايىنىڭ باسىندا تاپسىرۋعا پارمەن بەرگەن بولاتىن. بىراق, ماۋسىم ايى دا اۋناپ بارادى, «باياعى جارتاس – ءبىر جارتاس». قۇرىلىس جۇمىستارىنا 2 ملرد. 579 ملن. تەڭگە قارجى بولىنگەن قۇرىلىس ءتورت جىلدان بەرى توقىراپ تۇر.
قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ بارىسىندا قيىندىقتار كەزدەسىپ, قالىپتى جۇمىس جۇرگىزۋگە كەدەرگىلەر كەلتىرىلدى. 2009 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا, سالىناتىن عيماراتتىڭ بەلگىلەنگەن جەر تەلىمىندە بىرنەشە ينجەنەرلىك جەلىلەرگە, ونىڭ ىشىندە جىلۋ, سۋ قۇبىرلارى جولدارى, بايلانىس پەن ەلەكتر جەلىلەرىنە تاپ بولدىق. وسىعان وراي, بىزگە, اتالعان ينجەنەرلىك جەلىلەردى جەرگىلىكتى اتقارۋشى كوممۋنالدىق ورگاندارىنىڭ كورسەتىپ, بەلگىلەگەن جەرلەرىنە اۋىستىرىپ قايتا ورنالاستىرۋعا تۋرا كەلدى. اتالعان جەلىلەردى اۋىستىرۋعا كەتكەن شىعىن, مەكەمەنىڭ ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن جۇرگىزىلدى. سايكەسىنشە, اتالعان جەلىلەردى قايتا ورناتۋعا جىبەرىلگەن ۋاقىت, قۇرىلىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە بەلگىلەنگەن كەستەدەن 8 ايدان 1,2 جىلعا مەرزىمگە كەشىكتىرىلىپ باستالدى. سونداي-اق, 2011 جىلعى كەلەڭسىز وقيعانىڭ سالدارى قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىنىڭ قالىپتى جۇرۋىنە كەرى اسەرىن تيگىزدى. جۇمىسشىلار جۇمىس ورىندارىن تاستاپ, جۇمىس كۇشىن تارتۋ قيىندىق تۋدىردى. وسىنىڭ سالدارىنان قۇرىلىس جۇمىسىنىڭ كەستەسى 6-8 ايعا كەشىكتىرىلدى. جانە بەكىتىلگەن تەحنيكالىق شارتتارعا سايكەس, عيماراتتىڭ جىلىتۋ جۇيەسى, وسى عيماراتقا جاقىن ورنالاسقان قولدانىستاعى اۋرۋحاناعا قوسىلعان بولاتىن. الايدا, جىلۋ جۇيەسىن ىسكە قوسۋ كەزەڭىندە, قولدانىستاعى اۋرۋحانانىڭ جىلىتۋ قازاندىعىنىڭ قۇرىلعىلارى ەسكى جانە قۋاتتىلىعىنىڭ از بولۋىنا بايلانىستى, جاڭادان سالىنعان پەرزەنتحانا قوسىمشا جىلىتۋ كولەمىنە شىداماي, عيماراتتىڭ جىلىتۋ جۇيەسىندە اۋا كەپتەلىسى ورىن الىپ, ولاردىڭ جارىلۋىنا اكەلىپ سوقتى. وسىنىڭ سالدارىنان عيماراتتىڭ 1-ءشى قاباتىنان 5-ءشى قاباتىنا دەيىن سۋ كەرنەپ كەتتى. اۋا رايى سۋىق بولعاندىقتان, جىلىتۋ جۇيەسىنەن اققان سۋلارعا مۇز قاتىپ, ەدەن توسەنىشتەرى مەن قابىرعالاردىڭ قاپتاۋلارى جارامسىز بولىپ قالدى, دەپ سوزىلعان «جىردىڭ» «سىرىن» تارقاتتى «نياز-مۇحاممەد» جشس باسشىسى بەرگەن راحمەت ۇلى.
ايتۋىنشا, ورىن العان جاعداي سالدارىنان, جىلىتۋ جۇيەلەرىنە قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى, سۋ شايعان ەدەن توسەنىشتەرى مەن قابىرعا قاپتاۋلارىنا قايتا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. قىرسىعى ارىلماي, قيۋى كەتكەن ءىستى جاماپ-جاسقاپ كەلىپ, وسىدان ءبىر جىل بۇرىن پەرزەنتحانانىڭ سىرتقى جەلىلەرىن مونتاجداۋ جانە جىلىتۋ جۇيەسىن ورتالىق جەلىگە قوسۋ جۇمىستارىنا بايقاۋ وتكىزىلگەن. بارلىق ايتارلىقتاي ماڭىزى بار ماسەلەلەر جانە ولاردى شەشۋ كەزەڭدەرى جۇمىس كەستەسىنىڭ ۇزاق ۋاقىتقا شەگەرىلۋىنە اكەلىپ سوعىپتى!
نىسان قۇرىلىسىنىڭ كەشىگۋىنە ەكى سەبەپ بار: ءبىرىنشىسى – مەرزىمىندە قارجىلاندىرىلماۋ, جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاردىڭ سايكەسسىزدىگى, جىلدىق كوەففيتسيەنتتەردىڭ ەلەنبەۋى جانە بۇعان باقىلاۋشى ورگانداردىڭ تاراپىنان دەر كەزىندە شەشىم قابىلدانباۋىن دا قوسىپ قويىڭىز. ەكىنشى سەبەپ, استى ايقىش-ۇيقىش قۇبىر مەن جەلىگە تولى جەر تەلىمىن بەرە سالۋ دا ىسكە كوپ كەدەرگى كەلتىرگەن. اقىرى نە بولدى؟ ارتىق شىعىن, سوزبالانعان قۇرىلىس, ۋاقىتتان ۇتىلۋ وسىنداي ورالىمسىزدىققا دا تىرەپ وتىر. سىرعىعان ۋاقىت, سىرعىما ۋادە مەن مەجەلى مەرزىمدە بىتىرە الماعانداردىڭ ايتار ءۋاجى تاۋسىلىپ, ابدىراپ قالعانداردى كورگەندە «كەڭەسپەي پىشىلگەن توننىڭ» كەرى وسى-اۋ دەمەسكە شاراڭ جوق.
كەلىسىمشارت بويىنشا 2 ملرد. 579 ملن. تەڭگەنى قۇرايتىن قۇرىلىستى سالۋ قۇنى ماتەريالدار مەن قۇرىلىس جابدىقتارىنىڭ, جانارماي قۇنىنىڭ قىمباتتاۋى, جالاقىنىڭ ءوسۋى, دەر كەزىندە قارجىلانباۋى سەبەپتى نەگىزگى جۇمىستارى توقتاپ قالعان قۇرىلىسقا ينجەنەرلىك قىزمەت كورسەتۋ, نىساندى كۇزەتۋ, كوتەرگىش كرانداردى جالداۋ سەكىلدى قوسىمشا شارۋالار ارقىلى ءبىراز ارتىپ, ول شىعىندار باس مەردىگەر «نياز-مۇحاممەد» جشس-ءنىڭ موينىنا ىلىنگەن.
«قىرسىققاندا قىمىران ءىريدى» دەگەن وسىنداي-اق بولار! جىل سايىن مۇنايلى قالاداعى پەرزەنتحانا قۇرىلىسى «قىسىر» قالىپ تۇرعانمەن, جاڭاوزەندىك انالار ءسابيلى بولۋدان جاڭىلار ەمەس. جاڭاوزەن قالالىق پەرزەنتحاناسىنىڭ باستىعى ب.نۇربوسىنوۆانىڭ ايتۋىنشا, ەستيتىن قۇلاق, كورەتىن كوز بولسا, جاس انالار قاتارى كوبەيە تۇسكەن.
«ءبىز مەردىگەر مەكەمە رەتىندە وسى نىساننىڭ قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىن اياقتاۋعا ءازىرمىز. الەۋمەتتىك ماڭىزى بار عيماراتتىڭ قۇرىلىسىن بارلىق قيىندىقتارعا قاراماستان, پايدالانۋعا بەرۋگە بار كۇش-جىگەرىمىزدى سالامىز», دەيدى مەردىگەر مەكەمەنىڭ باسشىلارى. «قاشان؟» دەپ سۇراي المادىق, سەبەبى, ءىشىڭ ءبىلسىن, بۇل ەسكى اۋەن, جاڭا اۋەندى ايتار كۇن جاقىن بولسىن دەيىك.
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
ماڭعىستاۋ وبلىسى
